МЕРЦ ЈА ОБВИНИ АФД ДЕКА ЗАГОВАРА „ЕТНИЧКО ЧИСТЕЊЕ“, НО ДАЛИ Е ТОА ПРОЕКТОТ “РЕМИГРАЦИЈА”? Страв од масовни депортации

Жестоката расправија меѓу германскиот канцелар Фридрих Мерц и лидерката на Алтернатива за Германија Алис Вајдел во Бундестагот повторно го стави во центарот на германската политика зборот „ремиграција“. Мерц политиката на АфД ја спореди со „етничко чистење врз основа на потеклото и бојата на кожата“, додека АфД тврди дека станува збор за нешто сосема друго – спроведување на законите и враќање на странците кои немаат право да останат во Германија.

Полемиката доаѓа само неколку дена по убедливата победа на АфД во Саксонија-Анхалт, каде што партијата освои 43,8 отсто од гласовите, наспроти 17,2 отсто за ЦДУ. Миграцијата беше една од централните теми на кампањата, па спорот околу „ремиграцијата“ веќе не е само идеолошка расправа на германската десница – станува прашање околу кое се судираат двете најсилни политички опции во земјата.

Што подразбира АфД под „ремиграција“?

Во официјалната програма на АфД за парламентарните избори од 2025 година „ремиграцијата“ е дефинирана како пакет мерки за враќање странски државјани кои немаат или го изгубиле правото на престој. Партијата бара доследно протерување на лицата за кои постои извршно решение за напуштање на земјата и поголеми стимулации за доброволно враќање.

Втората група се бегалците чија причина за заштита престанала да постои. АфД смета дека бегалскиот и супсидијарниот статус по својата природа се привремени и дека, кога условите во матичната земја ќе се променат, германските власти треба да го преиспитаат правото на престој. Во програмата конкретно се наведува Сирија како земја за која треба да започнат такви постапки. АфД бара и приоритетно протерување странски државјани кои се проценети како безбедносна закана, екстремисти и сторители на тешки кривични дела, особено насилни, сексуални и нарко-кривични дела.

Официјалната позиција на АфД содржи и важна ограда која често исчезнува од политичката расправа. Партијата експлицитно наведува дека германските државјани со мигрантско потекло не се предмет на „ремиграција“ и дека не прави разлика меѓу германските граѓани според нивното потекло. АфД исто така вели дека добро интегрираните странци кои легално живеат и работат во Германија се добредојдени. Партијата ја отфрла идејата за колективно протерување луѓе независно од нивниот правен статус.

Зошто тогаш Мерц зборува за „етничко чистење“?

Причината е што терминот „ремиграција“ во Германија има политичка историја поширока од официјалната изборна програма на АфД. По состанокот во Потсдам во 2023 година, на кој присуствуваа и поединци од АфД, беше објавено дека во кругови на радикалната десница се разговарало за многу поширок концепт на ремиграција, кој би можел да опфати и притисок врз германски државјани со мигрантско потекло да ја напуштат земјата. АфД инсистира дека тие идеи не се официјална политика на партијата и ги отфрла тврдењата дека планира масовни депортации на германски граѓани.

Токму во оваа разлика се наоѓа суштината на спорот. Мерц терминот го толкува преку неговата употреба во радикално-десничарските кругови и предупредува што би можела да значи таквата политика доколку критериумот стане етничкото потекло. АфД бара нејзината политика да се оценува според официјалната програма, во која критериумот е правниот статус на странскиот државјанин, а не неговата етничка припадност.

Колкав е миграцискиот проблем во Германија?

Бројките објаснуваат зошто темата има толкава политичка тежина. На крајот на 2025 година во Германија живееле околу 14,07 милиони странски државјани. Од нив повеќе од пет милиони се граѓани на ЕУ со право на слободно движење, а милиони други имаат дозволи за престој поради работа, семејство, образование или хуманитарни причини. Според пошироката статистичка категорија, околу 21,8 милиони жители на Германија имаат имиграциска историја.

Посебна категорија се луѓето кои бараат или добиле меѓународна заштита. На крајот на 2025 година ги имало околу 3,24 милиони, односно околу 3,9 отсто од населението на Германија. Најголеми групи биле Украинците – околу 1,16 милиони, Сиријците – околу 669.000 и Авганистанците – околу 321.000. Меѓутоа, огромното мнозинство од овие луѓе не се лица кои германските власти можат едноставно да ги депортираат.

Во 2025 година биле поднесени 168.543 барања за азил, од кои 113.236 први барања. Тоа е голем пад во споредба со претходните години: во 2024 година имало околу 251.000 вкупни барања, а во 2023 година речиси 352.000. Трендот продолжи и во 2026 година – до крајот на јуни биле поднесени 39.646 први барања, за 35,4 отсто помалку отколку во истиот период една година претходно.

Постои, сепак, значителен јаз меѓу одлуката дека некој треба да ја напушти Германија и фактичкото заминување. Во 2025 година германските власти извршиле 22.787 депортации, околу 20 отсто повеќе отколку претходната година. Дел од лицата кои имаат обврска да заминат не можат веднаш да бидат депортирани поради судски постапки, здравствени и хуманитарни причини, недостиг на документи или затоа што земјата на потекло не ги прима.

Истовремено, германската економија е силно зависна од имиграцијата. Стареењето на населението и недостигот од работници ја принудуваат земјата паралелно со ограничувањето на нерегуларната миграција да привлекува квалификувани работници од странство. Затоа во германската дебата под еден збор – „миграција“ – често се мешаат сосема различни категории: нелегални мигранти, баратели на азил, признати бегалци, граѓани на ЕУ, квалификувани работници од странство и германски државјани со мигрантско потекло.

Жесток политички дуел

Токму на тоа се повика Мерц во Бундестагот. Тој предупреди дека луѓето со мигрантско потекло се значаен дел од германската работна сила и дека политика која би ги третирала според потеклото би предизвикала огромни економски и општествени последици. Оттука произлезе и неговата најостра квалификација дека „ремиграцијата“ би можела да се претвори во „етничко чистење“.

Вајдел возврати со политичка порака. Според неа, резултатот во Саксонија-Анхалт покажува дека голем број Германци веќе не ја прифаќаат миграциската политика на традиционалните партии. Таа го обвини Мерц дека не ја разбрал пораката на гласачите и порача дека времето на неговата влада истекува.

Зад жестоките зборови, затоа, стојат две различни прашања. Едното е дали Германија треба многу поефикасно да ги враќа странците кои според важечките закони немаат право да останат – политика која во различен обем ја спроведува и сегашната влада. Другото е каде би завршила „ремиграцијата“ доколку од правна категорија за странци без право на престој се претвори во политика заснована врз потеклото. АфД официјално тврди дека таква граница нема намера да премине, Мерц и критичарите на партијата предупредуваат дека токму тука се крие опасноста.