ПРВ ЦЕНТАР ЗА ВЕШТАЧКА ИНТЕЛИГЕНЦИЈА ВО МАКЕДОНИЈА „Везилка“ ќе развие голем јазичен модел на македонски јазик

Македонија го добива првиот центар за вештачка интелигенција, „Везилка“, кој ќе биде промовиран идната недела, најави министерот за дигитална трансформација, Стефан Андоновски.

Во гоствање на телма Андоновски говореше за следните чекори на државата во областа на вештачката интелигенција, дигиталната трансформација и заштитата на македонскиот јазик во дигиталниот простор.

Центарот „Везилка“ ќе има клучна улога во развојот на македонски јазичен модел и во создавањето домашна дигитална база која ќе овозможи македонскиот јазик, култура и идентитет да бидат соодветно застапени во современите технологии.

„Везилка“ е проект насочен кон дигитализација на македонскиот јазичен корпус и кон развој на голем јазичен модел кој ќе може да се користи од институциите, академската заедница, компаниите и од граѓаните. Целта е да се намали зависноста од странски алатки кои често не го препознаваат доволно прецизно македонскиот јазичен, историски и културен контекст.

Министерот Андоновски истакна дека преку овој проект се поставуваат темелите за создавање домашни решенија базирани на вештачка интелигенција, кои ќе бидат во функција на јавниот интерес, образованието, науката, енергетиката, економијата и дигиталната трансформација на државата.

Носителот на проектот, ФИНКИ веќе воспостави соработка со повеќе релевантни институции, меѓу кои Службен весник, Собранието, Националната и универзитетска библиотека, МАНУ, како и институтите за македонски јазик и литература. Преку оваа соработка ќе се обезбеди квалитетна и точна база на податоци, вклучително и законски и подзаконски акти, стручна литература и други релевантни содржини на македонски јазик.

Андоновски најави и дека граѓаните ќе имаат можност да придонесат во проектот преку прикачување на сопствена дигитализирана литература, магистерски, докторски и стручни трудови, со што директно ќе помогнат во збогатување на македонскиот дигитален јазичен корпус.

Андоновски најави и дека Министерството работи на подготовка на компактен закон за вештачка интелигенција, кој нема да ја ограничува употребата на новите технологии, туку ќе постави јасни етички и морални стандарди, транспарентност и правила за нивна правилна примена. Фокусот ќе биде на областите каде што вештачката интелигенција може да има најголемо влијание, како јавната администрација, здравството, земјоделството и културата.

Проектот „Везилка“ чини вкупно 6,5 милиони евра, од кои 1,5 милион евра се државни средства, 1 милион евра се обезбедени од факултетите, а остатокот е поддршка од Европската Унија. Министерот Андоновски посочи дека до крајот на оваа или почетокот на следната година Македонија веќе ќе има функционален јазичен модел, кој ќе биде понуден како „open source“ решение за сите домашни институции и компании.

Во врска реформската агенда, министерот Андоновски рече дека со исполнувањето на чекорите во јуни од страна на Министерството за дигитална трансформација се отвораат нови 16,9 милиони евра од Планот за раст. Нагласи дека Министерството продолжува посветено да работи на реализација на обврските од реформската агенда со цел обезбедување конкретни придобивки за граѓаните и за институциите.