ГЕНЕРАЛИТЕ ИСЧЕЗНУВААТ, МАСОВНА ЧИСТКА ВО КИНЕСКАТА ВОЈСКА Си Џинпинг отстави само двајца од 44 воени функционери

Во Пекинг, зад затворени врати, кон крајот на минатиот месец започна Петтиот пленум на Централниот комитет на Комунистичката партија на Кина. Според процените на западните аналитичари, повеќе од една петтина од местата останале празни поради масовните чистки на генерали и високи функционери што ги спроведува претседателот Си Џинпинг под паролата за „строго партиско управување“, со цел да ја зацврсти апсолутната власт пред новиот мандат.

„Економијата, глупави“, не е лоша парола за ниту една владејачка партија, па лидерите на Комунистичката партија на Кина минатата година токму тоа разумно прашање го избраа за главна тема на своето заседание.

Но, оваа година сè се промени. Собирот, официјално познат како Петти пленум на Централниот комитет, започна во понеделникот со сосема поинаков фокус: клучниот поим беше „партиско управување“, а клучниот придавски збор – „строго“.

Претседателот Си Џинпинг, кој го отвори пленумот, се приближува кон крајот на својот трет петгодишен мандат, со овластувања без преседан.

Чистката се прикажува во позитивно светло

Земјата на чие чело се наоѓа е втората најголема економија во светот, а нејзините официјални стапки на раст и понатаму ги надминуваат оние на Западот. Додека американскиот претседател Доналд Трамп е непопуларен во својата земја и во голем дел од светот, кинескиот политички модел, од кој некогаш се стравуваше, на многу земји што бараат брз развој им изгледа привлечно, пишува британскиот весник „Тајмс“.

Сепак, атмосферата во самата партија, судејќи според пленумот, открива многу помала самоувереност. Во официјалниот извештај од првиот ден на заседанието, кое, како и секогаш, се одржува зад затворени врати, се наведува дека акцентот бил ставен на „истрајното зајакнување на сеопфатното и строго партиско самоуправување“.

Овој термин, кој служи како шифра за чистките на генерали и функционери од средниот раководен кадар што Си ги спроведува во текот на изминатата година, официјално се претставува во позитивно светло.

„Строгата дисциплина“ во оваа „важна пресвртница“ е една од причините за успехот на земјата и партијата, се наведува во коментарот на насловната страница на партискиот весник „Женмин жибао“.

Повеќе од една петтина од местата на пленумот се празни

Меѓутоа, кога во Пекинг се собрале околу 300 делегати, последиците од чистката било невозможно да се занемарат. Според пресметките на западните аналитичари, засновани врз евиденцијата на функционери кои биле уапсени, исклучени од партијата или едноставно исчезнале од јавниот живот, веројатно повеќе од една петтина од местата на пленумот останале празни.

– Веќе минатата година имаше повеќе од 60 делегати помалку во споредба со целосниот состав избран на последниот партиски конгрес во 2022 година. Тогаш биле евидентирани 315 присутни делегати – 168 полноправни членови и 147 кандидати за членови – од вкупно 376. Оваа година бројот веројатно ќе се намали на само 291 – наведува Нил Томас, аналитичар во вашингтонскиот институт „Asia Society“.

За разлика од големиот партиски конгрес, гламурозен настан што се организира еднаш на пет години за величање на партијата и официјализирање на промените во раководството, годишните состаноци на Централниот комитет ги собираат луѓето кои секојдневно управуваат со Кина.

Меѓу присутните се членови на Политбирото, гувернери на провинции, градоначалници на мегаполиси, министри, водечки директори во финансискиот и стопанскиот сектор, како и воени генерали. Иако никој не би ја ризикувал кариерата со гласање против клучните политички насоки на Си или на друг член на Политбирото, на овие собири историски отворено се дебатирало за техничките детали на политиките.

Масовна чистка на генералите

Оваа година, сепак, отстапува од сите вообичаени рамки. До кој степен самиот Си се соочил со внатрешен отпор останува на ниво на гласини и можеби никогаш нема со сигурност да се дознае. Едно е јасно: под општата парола за искоренување на корупцијата во секторот за воени набавки, генералите беа погодени од масовна чистка.

Според податоците на институтот „Asia Society“, од 44 воени функционери кои во 2022 година биле именувани за полноправни членови на Централниот комитет, до овогодишниот пленум останале само двајца: министерот за одбрана Дун Џун и долгогодишниот поранешен шеф на воената дисциплинска служба Џанг Шенгмин. Отстранети биле и 11 од вкупно 23 кандидати за членови од воените редови.

– Чистките на Си во цивилниот сектор ги рушат сите рекорди, но размерите во кои тој го опустоши врвот на Народноослободителната армија се посебна категорија – оценува Томас.

На пленумот се разговарало и за економската политика, при што била дадена поддршка на напорите на Си Кина да стане самодоволна во производството, како и на промовирањето на „зелениот раст“.

Сепак, уводникот на весникот „Женмин жибао“ на други начини недвосмислено ја открива главната цел на пленумот, особено во светлината на големите очекувања дека Си на конгресот следната година ќе побара уште еден мандат на чело на државата.

Весникот потсетува дека пленумот се одржува на 90-годишнината од завршувањето на Долгиот марш – повлекувањето на комунистите низ Кина пред националистичките сили во првата фаза од граѓанската војна, кое имало пресудно значење за нивното формирање.

Авторите посебно внимание посветиле на пресвртниот момент во тој марш – конференцијата во Цунји, која ја опишале како „клучна пресвртница во историјата на партијата“, без која „судбината на партијата, Црвената армија и кинеската револуција не би можеле да бидат спасени“.

Како што му е познато на секој кинески ученик, на таа конференција младиот Мао Це-тунг ги надмудрил внатрепартиските противници, ги елиминирал најсериозните ривали и ја приграбил неоспорната власт, која ја задржал сè до својата смрт, четири децении подоцна.