ЕВРОТО ЈАКНЕ, ДОЛАРОТ ПАЃА, ШТО СЕ СЛУЧУВА? Американците го смирија пазарот на државниот долг, но ја разнишаа валутата
Фактот што не зајакна само еврото, туку и британската фунта, јапонскиот јен и швајцарскиот франк, покажува дека станува збор пред сè за распродажба на доларот, а не за некаква ненадејна еуфорија околу европската економија.
Еврото во четвртокот наутро се искачи до околу 1,169 долари, највисоко ниво во последните три месеци, додека американската валута ослабе на широк фронт. Индексот на доларот, кој ја мери неговата вредност во однос на кошница од шест водечки светски валути, се спушти под 99 поени, а во еден момент падна на околу 98,72. Истовремено зајакнаа британската фунта, јапонскиот јен и швајцарскиот франк.
Главната причина за ненадејното слабеење на доларот овојпат не дојде директно од американската централна банка, туку од Министерството за финансии. Вашингтон објави дека ќе го зголеми откупот на долгорочни американски државни обврзници, откако нивните приноси нагло пораснаа и предизвикаа нервоза на финансиските пазари. Особено алармантно беше движењето на 30-годишните обврзници, чиј принос достигна 5,337% – највисоко ниво во 19 години.
Зад интервенцијата стои подлабок проблем
Потегот на Министерството за финансии ја постигна непосредната цел: притисокот врз пазарот на обврзници попушти, а приносот на 30-годишниот американски долг се повлече кон 5,20%. Но, пониските приноси значат и помала релативна привлечност на доларот за странските инвеститори.
Практично, Вашингтон доби посмирен пазар на државниот долг, но цената за тоа беше послаба американска валута. Аналитичарите на сингапурскатаббанка OCBC оценуваат дека доколку долгорочните приноси фактички се ограничуваат, послабиот долар може да стане дел од цената што ќе мора да се плати за американските обврзници да останат привлечни за странскиот капитал.
Зад интервенцијата стои подлабок проблем. Инвеститорите бараат сè поголем принос за да го држат долгорочниот американски долг поради загриженоста за огромниот јавен долг на САД, идните буџетски дефицити и геополитичките ризици. Дополнителен притисок врз обврзниците создава и големото задолжување на компаниите поврзано со инвестициите во вештачка интелигенција. Распродажбата на обврзници претходно го турна 30-годишниот принос до нивоа невидени од 2007 година.
Како ќе реагира централната банка?
Вториот важен фактор е промената на очекувањата за каматната политика на Федералните резерви (ФЕД, американската централна банка). Послабите американски податоци за малопродажбата, инфлацијата, вработувањето и за економската активност ги намалија очекувањата дека ФЕД наскоро ќе мора повторно да ги зголемува каматите.
Само неколку дена претходно, неочекуваниот пад на малопродажбата го турна доларот на двомесечен минимум во однос на еврото. Пазарите сега во поголема мера очекуваат каматите да останат непроменети во септември.
Сликата, сепак, не е еднострана. Записникот од јулската седница на Федералните резерви покажа дека загриженоста поради инфлацијата останува сериозна. „Неколку” членови биле подготвени да поддржат зголемување на каматите, а „многумина” сметале дека тоа би можело да биде потребно доколку инфлацијата не продолжи да се движи кон целта од 2 отсто. Но, податоците објавени по состанокот беа послаби, поради што пазарите во моментов не веруваат дека ФЕД брзо ќе тргне кон ново затегнување.
Клучни се каматните политики
Комбинацијата од пониски долгорочни приноси и помали очекувања за раст на американските камати му даде силен поттик на еврото. Единствената европска валута достигна околу 1,1692-1,1693 долари, највисоко ниво од крајот на мај. Дополнителна поддршка доаѓа од очекувањата дека Европската централна банка нема простор за брзо монетарно олабавување доколку инфлаторните притисоци останат присутни. На девизниот пазар затоа моментално се намалува каматната предност што доларот ја имаше во однос на еврото.
Фактот што не зајакна само еврото покажува дека станува збор пред сè за распродажба на доларот, а не за некаква ненадејна еуфорија околу европската економија. Фунтата се искачи над 1,36 долари, додека јенот и швајцарскиот франк исто така добија вредност. Кај јенот дополнително влијаат претходните американско-јапонски интервенции за запирање на неговото слабеење, како и очекувањата за идната политика на Банката на Јапонија.
Вашингтон има причини за загриженост
Особено интересна е врската меѓу американскиот јавен долг и курсот на доларот. Доларот традиционално добива поддршка кога приносите на американските обврзници растат, бидејќи повисоките приноси привлекуваат капитал. Но, кога приносите растат затоа што инвеститорите стануваат загрижени за одржливоста на долгот, ефектот може да биде спротивен. Интервенцијата на Министерството за финансии го смири пазарот, но истовремено потсети дека Вашингтон е загрижен поради цената по која се финансира американската држава. Тоа е една од причините зошто овојпат падот на приносите беше проследен со силна продажба на долари.
Движењето кон 1,17 долари за евро затоа е резултат на повеќе фактори што се совпаднаа: интервенцијата на американското Министерство за финансии на пазарот на обврзници, падот на долгорочните приноси, послабите економски показатели од САД и намалените очекувања за ново зголемување на каматите на ФЕД. Следните американски податоци за инфлацијата, вработувањето и потрошувачката ќе покажат дали слабеењето на доларот е почеток на подолг тренд или само силна краткорочна реакција. Пазарите со особено внимание ќе го следат и претстојниот настап на претседателот на ФЕД, Кевин Ворш, на симпозиумот во Џексон Хоул.