ХРВАТСКА ОД 1 ОКТОМВРИ ВОВЕДУВА СИДРЕНА ЦЕНА Со оваа цена ќе се споредуваат промените во цените на производите и на услугите

Од 1 октомври, во Хрватска ќе се применува нов референтен датум за таканаречената „сидрена цена“ – 10 септември 2026 година, а трговците и давателите на услуги ќе мора да ја наведат, заедно со тековната цена, и редовната цена што била во сила на тој датум, јавија хрватските медиуми.

„Сидрена цена“ е референтна редовна цена на производ или услуга на одреден датум. Таа е наведена заедно со тековната цена за да може потрошувачот да спореди како се променила вредноста на производот и на услугата. Сидрената цена не е фиксна или максимална дозволена цена и трговецот може да ја промени тековната цена.

Механизмот опфаќа одредени стоки за широка потрошувачка – храна, пијалаци, козметика, средства за чистење, тоалетни производи и голем број производи за домаќинството.

„Сидрената цена“ нема да ги опфаќа промоциите, попустите и другите посебни форми на продажба.

Обврската важи и при рекламирање на цените. Доколку трговецот или давателот на услуги објави цена на флаер, постер, дигитален оглас, простор за надворешно рекламирање или веб-страница, тие ќе мора да ја прикажат и основната цена заедно со неа.

Исклучок важи за трговците кои веќе морале да наплаќаат дополнителна цена за храна, пијалоци, козметика, средства за чистење, тоалетни производи и производи за домаќинството. За тие производи, релевантната цена што важела на 2 мај 2025 година сè уште останува.

Новата обврска важи за сите трговци на мало и регистрирани даватели на услуги во Хрватска. Тоа значи дека новите правила нема да ги опфатат само супермаркетите, туку и продавниците за облека и обувки, техничка стока, мебел и градежни материјали, како и рестораните, кафулињата, фризерските салони и салоните за убавина, автомеханичарите, разните услуги и други занаетчии кои им ги нудат своите производи или услуги на потрошувачите.

Целта на оваа мерка на хрватската Влада е заштита на потрошувачите и сузбивање на неоправданото покачување на цените (инфлацијата), со тоа што на купувачите им се овозможува јасен и лесен преглед на тоа колку одреден производ или услуга поскапеле во однос на минатото.

Мерката не ги ограничува бизнисите, туку служи исклучиво за транспарентност.

Овој механизам е инспириран од т.н. „израелски модел“. Хрватска го воведува етапно. Мерката првично започна во мај 2025 година  со примена само за основните прехранбени производи, пијалаци, козметика и куќна хемија (FMCG сектор), со референтен датум од 2 мај 2025 година. Од 1 октомври обврската драстично се проширува на апсолутно сите производи и услуги во бизнисите кои работат со крајни потрошувачи (B2C). Ова значи дека покрај супермаркетите, сега се опфатени и бутици, продавници за мебел, ресторани, кафулиња, фризери, козметички салони, автомеханичари и други занаетчии.

Дополнително, бизнисите што имаат свои веб-страници имаат обврска секојдневно да го објавуваат својот ценовник во машински читлив формат (XML или CSV) за полесно следење на движењето на цените од страна на надлежните институции.

Претходно објавените ценовници мора да останат достапни 30 дена.

Оние кои немаат сопствена веб-страница не се обврзани да воспостават таква само поради оваа обврска.

Казните за непочитување на оваа регулатива за правните лица се движат од 3.000 до 30.000 евра.