ДЕСЕТ НЕШТА ШТО САКА ДА ГИ ПРОМЕНИ АФД КОГА ЌЕ ДОЈДЕ НА ВЛАСТ Германија ќе ја превртат од глава на нозе – или обратно?

Накратко

• АФД бара пресврт на германската политика

• ЕУ, миграцијата и енергетиката се главни цели

• Односите со Русија и Украина би се смениле радикално

Историскиот успех на АФД во Саксонија-Анхалт повторно го отвора многу поголемото прашање: што навистина би направила партијата ако еден ден ја преземе федералната власт во Берлин?

Одговорот не мора да се бара во шпекулации. АФД има федерална изборна програма од 180 страници во која предлага промени што зафаќаат речиси сè – од миграцијата, даноците и пензиите, преку нуклеарните централи и автомобилите, до ЕУ, Украина, Русија и НАТО. Дел од нив би можеле да се спроведат со обично парламентарно мнозинство, за други би биле потребни уставни промени, европски договори или референдум.

Заедничката нишка е враќање на значително поголем дел од политичката моќ од Брисел кон Берлин, многу построга миграциска политика, поевтина енергија преку враќање на атомската енергија и фосилните горива и надворешна политика што АФД ја нарекува политика водена од германските национални интереси. Партијата бара повеќе директна демократија по швајцарски модел и се претставува како противник на политичкиот курс што Германија го водеше во последната деценија.

„Над Бундестагот пишува: На германскиот народ. Запишете си за кого всушност треба да водите политика“, порача Алис Вајдел во парламентот уште во септември 2025 година.

1. Границите се затвораат, почнува „ремиграцијата“

Најпрепознатливата промена би била во миграцијата. АФД бара постојани контроли на германските граници, враќање на нелегалните мигранти уште на граница, центри за обработка на барањата за азил надвор од Германија и депортација на лицата без право на престој. Партијата тоа го опишува со терминот „ремиграција“, кој официјално го дефинира како законско враќање на странците што се должни да ја напуштат земјата.

АФД бара и излегување од Глобалниот договор на ОН за миграција и од договорот за бегалци, а социјалните давања за барателите на азил би биле сведени на законскиот минимум. Вајдел во Бундестагот побара „целосно затворање на границите“, како и укинување на Bürgergeld за бегалците од Украина.

2. ЕУ каква што ја знаеме – Не! 

Ова е можеби најголемата политичка промена. АФД не сака Германија во ЕУ што постепено се претвора во федерална држава. Нејзината алтернатива е „Европа на татковините“ – сојуз на суверени национални држави со заеднички пазар и соработка таму каде што има заеднички интерес. Федералната програма вели дека сегашната ЕУ треба да биде заменета со нова европска економска и интересна заедница.

Ако таквата реформа не биде возможна, логичната последица би било германско излегување од сегашниот систем, за што АФД предлага референдум. Вајдел одамна ја формулира позицијата вака: „Императивот на времето е зајакнување на националните држави и враќање кон основната идеја за Европа на татковините“.

3. Збогум на еврото, враќање на националната валута

Со промената на ЕУ оди и една од најстарите идеи на АФД – напуштање на сегашната еврозона. Партијата ја смета монетарната унија за систем во кој германските даночни обврзници ги преземаат ризиците и долговите на други земји. Во програмските документи се отфрла „трансфер-унијата“, европското заедничко задолжување и планираното дигитално евро.

Практично, ова би значело враќање на германска национална валута или создавање нов монетарен систем со дел од европските земји. Тоа би било и една од најкомплицираните промени: Германија е најголемата економија во еврозоната, па нејзино излегување би го поставило прашањето за опстанокот на еврото во сегашната форма.

4. Крај на санкциите кон Русија и повторно руски гас

Тука германската надворешна политика би направила пресврт од 180 степени. АФД бара итно укинување на економските санкции против Русија, обновување на нормалните трговски односи и поправка и повторно користење на гасоводите „Северен тек“. Москва повторно би станала голем економски и енергетски партнер на Германија.

Програмата оди и пошироко и бара развивање на односите со Евроазиската економска унија. Аргументот на АФД е економски: евтините суровини и енергенси од Русија со децении биле важен дел од конкурентноста на германската индустрија, а санкциите, според партијата, ѝ нанесуваат штета и на самата Германија.

5. Украина надвор од НАТО и од ЕУ

Втората огромна надворешно-политичка промена се однесува на Украина. АФД предлага иднината на Украина да биде како неутрална држава надвор од НАТО и од Европската Унија. Тоа суштински се разликува од курсот на германските влади што ја поддржуваат европската интеграција на Киев и неговото право самостојно да ги избира безбедносните сојузи.

АФД инсистира на преговори и дипломатско решение и е против политиката што, според неа, ја продолжува војната. Вајдел во Бундестагот ја обвини германската влада дека ги попречува обидите за брзо завршување на војната и дека Русија ја претвора во трајна непријателска слика.

6. НАТО да остане – но само како одбранбен сојуз 

АФД не предлага едноставно Германија да излезе од НАТО. Нејзината позиција е поспецифична: членството одговара на германските интереси додека НАТО останува одбранбен сојуз. Партијата е против воени операции надвор од територијата на Алијансата без мандат на ОН и германски национален интерес, против европска армија и за посилна самостојна Бундесвер.

Во нејзините основни програмски позиции стои и барањето странските војници и нуклеарното оружје да бидат повлечени од Германија. Тоа би значело Германија да остане дел од западниот одбранбен систем, но со многу поголема стратешка автономија и со порестриктивен однос кон употребата на германската воена сила.

7. Назад кон атомските централи, јагленот и кон гасот

Германската Energiewende, една од најголемите политички и економски трансформации во земјата, би била драматично ревидирана. АФД бара враќање на нуклеарната енергија, продолжено користење на јагленот, укинување на СО2 давачките и прекин на субвенционирањето на обновливите извори. Истовремено би се укинале или ублажиле ограничувањата за автомобилите со мотори со внатрешно согорување и системите за греење на нафта и гас.

Вајдел ја формулира целта едноставно: „Мораме да се вратиме на сериозно производство на енергија, на диверзифицирана енергетска понуда“. За германската индустрија тоа би било една од најбрзо забележливите разлики меѓу влада на АФД и досегашната енергетска политика.

8. Помалку даноци, помалку држава, помалку бирократија

Во економијата АФД се позиционира како партија на класичната социјална пазарна економија: пониски даноци и придонеси, дерегулација, намалување на бирократијата и посилна заштита на малите и средните претпријатија. Партијата бара укинување на солидарниот данок, поедноставен даночен систем и ограничување на вкупното даночно и придонесно оптоварување.

Автомобилската индустрија ја смета за стратешки германски сектор и се противи на државното фаворизирање на електричните автомобили. Големото економско прашање е финансирањето: значително намалување на даночните приходи би барало паралелно големо кратење на државните расходи.

9. Семејството станува демографска политика

АФД сака германскиот демографски проблем да се решава првенствено со повеќе родени деца, а не со масовна имиграција. Предлага даночно „семејно сплитирање“, финансиска помош за родителите, надомест за грижа за детето до третата година и олеснувања при купување дом и основање семејство. Во основната програма има и идеја родителите да добиваат бескаматни кредити за дом чиј долг би се намалувал со секое новородено дете.

Зад економските мерки стои и конзервативна општествена концепција: традиционалното семејство е дефинирано како основен модел на општеството, а зголемувањето на наталитетот како долгорочен одговор на стареењето на Германија.

10. Радикална реформа на јавните медиуми и повеќе референдуми 

Последната промена оди кон самиот начин на функционирање на германската држава. АФД бара многу помал јавен радиодифузен систем, концентриран на информации и култура, и остро се спротивставува на сегашниот модел на задолжителна претплата. Паралелно сака значително повеќе директна демократија – референдуми по швајцарски модел за крупните политички прашања. Во програмата ова се поврзува со слободата на говорот и со спротивставување на државниот притисок врз социјалните мрежи за отстранување содржини.

Ако се соберат сите десет точки, станува јасно зошто евентуална федерална влада предводена од АФД не би значела обична смена на германската влада. Тоа би бил обид за промена на политичкиот модел создаван во Германија во последните три децении – од односот кон Брисел и Москва до прашањето кој може да влезе во земјата, од каде ќе доаѓа струјата и колку државата треба да се меша во економијата и општеството.