КОГА ЧОВЕК ЌЕ ЗАБОРАВИ КАДЕ ОДИ За талкањето и исчезнувањето на лицата со деменција

– ИСЧЕЗНАТО ЛИЦЕ – ПОМОГНЕТЕ ДА ЈА НАЈДЕМЕ! ​Ве молиме за итна помош во пронаоѓањето на тој и тој… Последен пат е виден таму и таму, тогаш и тогаш. Страда од деменција. ​Ако го забележите или имате било каква информација, ве молиме веднаш јавете се на следниот телефонски број…

Колку пати досега сме виделе ваква објава на социјалните мрежи и во медиумите? Се чини дека ова се случува сѐ почесто и почесто. Во Македонија често се појавуваат апели за исчезнати лица со деменција, проследени со фотографии, последна локација и повик до граѓаните да помогнат во потрагата. А зад секоја таква објава, стои семејство кое во тие моменти не знае каде му е мајката, таткото, сопружникот, бабата или дедото, дали човекот е безбеден и дали ќе го најдат навреме, пред да се случи трагедија.

Септември е Светски месец на Алцхајмеровата болест, а 21 септември е Светскиот ден посветен на подигнување на свеста за болеста, но за семејствата што живеат со деменција, секој месец, секоја недела и секој ден се дел од истата борба. Кога се зборува за деменцијата, најчесто се зборува за губењето на меморијата. Многу поретко се зборува за она што може да следува, а што многу често се случува – човекот да стане дезориентиран, да излезе од дома и да не знае како да се врати.

А токму таквите случаи се сериозен и загрижувачки проблем.

Талкањето кај лицата со деменција не значи секогаш бесцелно одење. Напротив, човекот може да има чувство дека оди некаде со многу јасна причина. Може да тргне кон своето поранешно работно место иако е веќе одамна во пензија, да сака да ги земе децата од училиште иако тие одамна се возрасни, да ја бара старата куќа во која некогаш живеел или да оди кон место што некогаш му било важно. Понекогаш пак, причината е сосема едноставна – глад, жед или потреба да оди во тоалет.

Проблемот е што на околината тоа однесување може да ѝ изгледа како тврдоглавост или чудно однесување. Лицето може дури и да изгледа мирно и сигурно додека оди, а всушност да не знае каде се наоѓа или како да се врати дома. Промена на средината, стрес или непознат простор дополнително можат да ја зголемат збунетоста.

Она што особено загрижува е што талкањето може да се појави и кај човек кој претходно никогаш не го правел тоа. Затоа семејствата треба однапред да размислат за мерките што можат да помогнат. Поновата фотографија и идентификацијата се важни, а корисно е блиските да ги знаат местата кон кои лицето би можело да тргне – поранешниот дом, старото работно место, омилената продавница, парк или улица по која со години одело.

Постојат и технолошки решенија – GPS-нараквици и други уреди за следење на локацијата, сензори кои сигнализираат кога ќе се отвори врата, како и апликации за побрзо лоцирање. Но, ваквите решенија во голема мера зависат од можностите на самото семејство.

Кога лице со деменција ќе исчезне, не треба да се чека да се врати само. Полицијата треба веднаш да биде известена, а семејството да даде фотографија и што повеќе информации за здравствената состојба, навиките, однесувањето и местата кон кои лицето би можело да тргне. И Министерството за внатрешни работи во своите упатства за исчезнати лица ја нагласува важноста на ваквите информации.

Но, тука се отвора повторно старата тема и почнува многу поголемиот проблем: што им нуди системот на тие семејства? Затоа што, очигледно е дека сето ова се случува токму поради отсуството на системско решение за болните од деменција и нивните старатели.

Целиот текст прочитајте го на порталот „Мајка и дете“.