КОЈ ГО БАРА УСМАНОВ ОД МАКРОН? Франција призна дека „меѓународни партнери” бараат рускиот милијардер да биде симнат од санкциите

Франција откри дел од причините поради кои неочекувано застана зад барањето рускиот милијардер Алишер Усманов да биде симнат од санкциската листа на Европската Унија, но со објаснувањето отвори уште поголема мистерија. Француски дипломатски извори велат дека случајот е поврзан со конкретно прашање на „националната безбедност” и дека Париз сака позитивно да одговори на „меѓународни партнери” кои побарале интервенција за Усманов. Французите не откриваат кои се тие партнери, ниту каква врска има рускиот милијардер со француската национална безбедност.

Објаснувањето доаѓа во момент кога ЕУ е влезена во трка со рокот за продолжување на индивидуалните санкции против Русија. Амбасадорите на членките и на 11 септември не постигнаа договор, а санкциите истекуваат на 15 септември. Следната и практично последна политичка рунда е закажана за 14 септември, само еден ден пред истекувањето на рокот. За продолжување е потребна едногласност.

 Фицо бара од листата да се симнат и Усманов и Михаил Фридман

До неодамна главниот проблем беше Словачка на премиерот Роберт Фицо. Братислава бара од листата да бидат симнати двајца од најпознатите санкционирани руски бизнисмени – Алишер Усманов и Михаил Фридман – и се спротивставува на предлогот индивидуалните санкции во иднина да се обновуваат на 12 наместо на шест месеци. Словачка со тоа би ја задржала можноста двапати годишно да го користи неопходното едногласие како преговарачки инструмент.

Но, пресвртот се случи кога Франција му се придружи на Фицо барем во случајот со Усманов. Четворица европски дипломати за Euronews потврдија дека Париз бара тој да биде избришан од црната листа. Франција формално го поддржува продолжувањето на санкциите против Русија, но нејзиниот нов став за Усманов предизвикал, според дипломатите, „огромна фрустрација” меѓу другите членки.

Првично, францускиот потег во Брисел бил претставуван како обид за компромис со Фицо. Проценката била дека Словачка овојпат нема лесно да се откаже од своите барања, како што направи во март, па жртвувањето на едно име би можело да го спаси продолжувањето на целата санкциска листа. Но француските дипломатски извори сега внесуваат нов елемент: Париз тврди дека зад барањето стојат и националната безбедност и интервенција од меѓународни партнери.

Кои се тајните француски партнери што го притискаат Макрон?

Кои би можеле да бидат тие партнери засега може само да се претпоставува. Усманов, руски милијардер со узбекистанско потекло и богатство создадено главно во металургијата, рударството и телекомуникациите, има силни врски со земјите од Централна Азија и со Турција. Во претходната рунда од битката за санкциите за негово симнување од листата лобираа Турција, Узбекистан, Казахстан, Киргистан и Азербејџан. Но, нема независна потврда дека некоја од овие држави е „меѓународниот партнер” на кој сега се повикува Париз и тоа засега не може да се тврди како факт.

Усманов е под европски санкции од февруари 2022 година. ЕУ при неговото првично листирање го опиша како бизнисмен со особено блиски врски со Владимир Путин. Неговата деловна империја е поврзувана со металуршкиот и рударскиот сектор, телекомуникациите и медиумите, а европското образложение се повикува и на неговите врски со поранешниот руски претседател Дмитриј Медведев. Усманов со години ги оспорува санкциите и нивните образложенија пред европските судови.

Словачка истовремено бара да биде симнат и Михаил Фридман, коосновач на „Алфа груп” и еден од најпознатите руски милијардери. Фридман има посложена правна позиција: Општиот суд на ЕУ во 2024 година поништи дел од претходните санкциски одлуки против него и Петр Авен за периодот од февруари 2022 до март 2023 година, оценувајќи дека тогаш приложените докази не биле доволни за конкретните критериуми за листирање. Тоа не ги поништи подоцнежните одлуки донесени врз други образложенија и Фридман остана санкциониран.

Зеленски упорен и нервозен

Во спорот сега директно се вклучи и украинскиот претседател Володимир Зеленски. Тој на 12 септември ги именуваше Усманов и Фридман и оцени дека евентуалното олеснување на санкциите за рускиот крупен бизнис во момент на масовни руски напади врз Украина би било „неморално и самоуништувачко”. Зеленски побара руските бизнисмени што плаќаат даноци во Русија да ги чувствуваат последиците од војната, наместо повторно да добиваат пристап до европскиот финансиски и политички простор.

Така, пред состанокот на 14 септември, европската санкциска драма веќе има многу повеќе актери од Фицо. Словачка бара двајца милијардери да бидат избришани, Франција бара еден од нив, Украина јавно протестира, а Париз се повикува на необјаснето прашање на националната безбедност и на неименувани странски партнери. Притоа, европски дипломат оценува дека ризикот целата санкциска листа да исчезне е мал и дека поверојатен компромис е уште едно шестмесечно продолжување наместо посакуваните 12 месеци. До состанокот на амбасадорите останува најинтересното неодговорено прашање: кој побара од Франција да го спаси Алишер Усманов од европските санкции – и зошто тоа е прашање на француската национална безбедност?