ПРЕГОВОРИТЕ ЗА УКРАИНА ВО АБУ ДАБИ ВЛЕГУВААТ ВО КЛУЧНАТА ФАЗА Териториите остануваат главна пречка

Преговорите за завршување на војната во Украина денеска продолжуваат во Абу Даби, со трилатерална средба на украинската, руската и американската делегација, по што се предвидени и одделни разговори на Украинците со европските партнери. Вториот ден од дипломатските контакти се одвива во услови на големи разлики меѓу позициите на Москва и Киев, особено околу териториите, идните безбедносни гаранции и условите за прекин на војната.

Шефот на украинската делегација, Рустем Умеров, утрово соопшти дека разговорите ќе започнат во трилатерален формат со учество на САД и Русија, а потоа украинските претставници ќе имаат посебна средба со европските партнери.

„Го започнуваме вториот ден од преговорите. Најпрво трилатерален формат со САД и Русија. Потоа ќе одржиме посебна средба со нашите европски партнери. Работиме“, објави Умеров.

Според информациите на украинските медиуми, меѓу темите што треба да бидат во фокусот на денешните разговори се можноста за прекин на огнот, запирање на нападите врз енергетската инфраструктура и безбедноста на пловидбата во Црното Море. Се разгледуваат и можностите за деескалација, односно мерки што би можеле да го намалат интензитетот на воените дејства и да создадат услови за поширок договор. Овие прашања се особено важни во пресрет на зимата, кога руските напади врз украинските енергетски објекти повторно се засилуваат.

Една од најконкретните можности што се разгледуваат е голема размена на воени заробеници. Украинскиот претседател Володимир Зеленски претходно соопшти дека на маса се можни размени во формат „1.000 за 1.000“, па дури и „1.500 за 1.500“. На првиот ден од разговорите било постигнато приближување за голема размена, но засега нема објавено конечен договор со точен број и рокови. Киев бара и враќање на украинските цивили кои се наоѓаат во руско заробеништво, како и на украинските деца однесени во Русија.

Високо на агендата се и безбедносните гаранции за Украина по завршувањето на војната. Киев бара механизми што ќе спречат Русија повторно да ја нападне земјата, а украинската страна, според информации објавени од АФП и пренесени од украинскиот медиум РБК-Украина, сака да обезбеди финансирање за одржување армија од 800.000 војници најмалку десет години по завршувањето на војната. Целта е Украина да ја задржи способноста за одбрана и во случај на нова руска агресија. На разговорите се отвора и прашањето за пошироката безбедносна архитектура во Европа, вклучително и руските барања за сопствени безбедносни гаранции.

Територијалното прашање, сепак, останува најтешката пречка. Русија бара Украина да се повлече од целиот Донбас, вклучително и од деловите на Доњецката и Луганската област што руската армија не успеала да ги освои. Украинскиот претседател Зеленски потврди дека руската делегација го отворила ова прашање уште на првиот ден, но порача дека за такви одлуки треба да разговараат претседателите на двете земји. Москва, покрај територијалните барања, инсистира и на пошироки промени во европскиот безбедносен поредок, вклучително и ограничувања на проширувањето на НАТО.

Во овој контекст, „Киев пост“ објави дека Украина одбила американски предлог за административно прекројување на границите на Доњецката и Луганската област. Според информациите на весникот, повикувајќи се на претходен напис на британскиот „Телеграф“, идејата била границите на хартија да се поместат така што ќе ја следат сегашната линија на фронтот, со што областите што сè уште се под украинска контрола би биле исклучени од дефиницијата на Донбас. На тој начин, Москва би можела да прогласи контрола врз целиот регион без воено да ги освои преостанатите украински позиции. Неименуван извор од украинскиот преговарачки тим изјавил дека Киев никогаш не разговарал за отстапување на окупираните територии и дека нема да ја признае руската контрола ниту де факто ниту де јуре.

Преговорите во Абу Даби почнаа вчера, 10 ноември, и претставуваат прва трилатерална средба на Украина, Русија и САД по разговорите во Женева во февруари. Првиот ден траеше околу четири часа, а Зеленски го оцени како „конструктивен и доста содржаен“.

Украинската делегација ја предводи Рустем Умеров, американската страна ја претставуваат специјалните пратеници на Доналд Трамп, Стив Виткоф и Џаред Кушнер, како и генералот Алексус Гринкевич. Руската делегација ја предводи советникот на Владимир Путин, Владимир Медински, а во неа се и високи дипломатски и воени претставници.

Европските претставници не учествуваат директно во трилатералната маса со Русија, но се присутни во Абу Даби и одделно ги усогласуваат позициите со украинската и американската делегација. Во координацијата учествуваат претставници на Велика Британија, Франција, Германија и Италија, како и на Европската комисија и НАТО. Нивната заедничка порака е дека секој иден договор мора да ги почитува суверенитетот и територијалниот интегритет на Украина и да предвиди веродостојни безбедносни гаранции.