АЛЦХАЈМЕРОТ МОЖЕ ДА ПОЧНЕ СО ГУБЕЊЕ НА СЛУХОТ Ново истражување откри симптом што се појавува во ушите 10 години пред губењето на помнењето
Новo истражување открива симптом што се појавува во ушите многу пред првите сериозни проблеми со помнењето, а научниците посочуваат и други здравствени промени што може да ѝ претходат на дијагнозата.
Ново истражување открива дека Алцхајмеровата болест може да остави траги во организмот многу години пред да се појават сериозните проблеми со помнењето. Особено внимание привлекуваат проблемите со слухот, како постојаното зуење во ушите и оштетувањето на слухот предизвикано од оштетување на нервите, кои можат да се појават дури шест до десет години пред поставувањето на дијагнозата.
Истражувањето, објавено во научното списание „Alzheimer’s & Dementia“, го спровеле научници од Универзитетот во Оулу и Универзитетот во Источна Финска. Тие ги анализирале здравствените податоци на 407 лица кај кои била дијагностицирана Алцхајмерова болест со ран почеток, пред 65-годишна возраст, и ги споредиле со податоците на 4.035 лица на слична возраст и од истиот пол. Истражувачите ги следеле здравствените проблеми и посетите на лекар во период од 15 години пред дијагнозата.
Во периодот од шест до десет години пред дијагнозата, единствената група здравствени проблеми кај која била забележана јасна разлика меѓу двете групи била поврзана со ушите, носот и грлото. Станува збор конкретно за тинитус, односно постојано зуење или ѕвонење во ушите, и сензоневрално оштетување на слухот на двете уши, кое настанува поради нарушена функција на нервните структури задолжени за пренесување на звучните сигнали.
Овие проблеми биле забележани кај 4,7 отсто од луѓето кај кои подоцна била дијагностицирана Алцхајмерова болест, наспроти 2,1 отсто од контролната група. Во последните пет години пред дијагнозата, процентот се зголемил на 5,2 отсто, во споредба со 2,9 отсто кај контролната група.
Американскиот здравствен истражувач Нил К. Шах, во своето видео на Јутјуб „10 Dementia Warning Signs You’re Missing“, објаснува дека постојат две можни биолошки причини за оваа поврзаност.
Првата е поврзана со таканаречената когнитивна резерва, односно капацитетот на мозокот за обработка на информации. Кога внатрешното уво има проблем да ги препознае звуците, особено во бучна средина, мозокот мора да вложи дополнителен напор за да го разбере говорот. Тоа одзема дел од капацитетот што инаку би бил достапен за помнењето и размислувањето.
Второто можно објаснување е дека промените во мозокот поврзани со Алцхајмеровата болест, вклучувајќи ги амилоидните наслаги и тау-протеините, можат да го зафатат и аудитивниот кортекс, делот од мозокот задолжен за обработка на звуците, уште пред да се појават очигледните нарушувања на помнењето.
Седум рани знаци што не треба да се игнорираат
Според Националната здравствена служба на Велика Британија (NHS), деменцијата е општ назив за состојби што предизвикуваат постепено влошување на функциите на мозокот, вклучувајќи ги помнењето, размислувањето, говорот, однесувањето и способноста за извршување на секојдневните активности. Таа не е нормален дел од стареењето, туку настанува кога болести или повреди ги оштетуваат нервните клетки во мозокот.
Алцхајмеровата болест е најчеста причина за деменција и е одговорна за околу две третини од случаите во Велика Британија. Според процените на организацијата „Alzheimer’s Research UK“, бројот на луѓе што живеат со деменција во земјата би можел да надмине 1,4 милиони до 2040 година.
Д-р Асија Маула, матична лекарка и директорка на „The Health Suite“, предупредува дека многу луѓе ги припишуваат првите симптоми на Алцхајмеровата болест на обичното стареење.
Меѓу раните предупредувачки знаци се:
Заборавање што го нарушува секојдневниот живот: постојано повторување на истите прашања, заборавање неодамнешни разговори и договорени средби, како и сè поголема потреба од белешки и потсетници за обврски што претходно се извршувале без тешкотии.
Тешкотии во пронаоѓањето на вистинските зборови или следењето разговори: лицето може да има проблем да се изрази или да разбере што му зборуваат другите.
Проблеми со планирањето и организирањето на секојдневните обврски: активности што претходно биле едноставни може да станат тешки за извршување.
Збунетост во врска со времето и местото: лицето може да заборави кој ден е, каде се наоѓа или да има тешкотии да се ориентира.
Послаба процена и тешкотии при донесувањето одлуки: може да се појават проблеми при проценувањето ситуации и изборот на соодветно решение.
Промени во расположението, личноста и однесувањето: некои луѓе стануваат повлечени, вознемирени или почнуваат да се однесуваат поинаку од вообичаено.
Повлекување од хобијата, работата и дружењето, како и губење или погрешно оставање предмети: лицето може да престане да се занимава со активности во кои претходно уживало, да ги остава предметите на необични места и потоа да не може да се сети каде ги оставило или како да ги пронајде.
Д-р Маула објаснува дека членовите на семејството често се првите што ги забележуваат суптилните промени.
– Некој што отсекогаш бил организиран може одеднаш да има тешкотии со управувањето со финансиите или со закажаните обврски. Други може да станат потивки, повознемирени или помалку сигурни во ситуации со кои претходно лесно се справувале – вели таа.
Таа нагласува дека Алцхајмеровата болест не се манифестира на ист начин кај сите. Кај некои луѓе првите промени се забележуваат во комуникацијата, додека кај други се појавуваат тешкотии со планирањето, решавањето проблеми или ориентацијата.
Кога треба да се побара лекарска помош?
Многу луѓе го одложуваат одењето на лекар бидејќи се плашат од можната дијагноза или мислат дека промените се само последица на стареењето. Специјалистите советуваат дека секој што забележува постојани промени во помнењето или размислувањето, како и членовите на семејството кои забележуваат такви промени кај блиска личност, треба да се консултираат со матичен лекар.
– Луѓето понекогаш чекаат симптомите да станат сериозни, но раната процена има вистинска вредност. Дијагнозата може да им помогне да разберат што се случува, да добијат практична и емоционална поддршка, да ја испланираат иднината и да разговараат за достапните третмани и можностите за учество во истражувања – објаснува д-р Маула.
Лекарите најпрво можат да направат основна процена, а потоа, доколку е потребно, да го упатат пациентот на посеопфатни когнитивни тестирања или снимање на мозокот.
Раното поставување дијагноза им овозможува и на семејствата подобро да ја разберат состојбата и заеднички да донесуваат одлуки додека лицето сè уште може јасно да ги искаже своите желби и преференции.
Стравот од губење на независноста, промените во семејните односи или неправедниот третман на работното место и во општеството може да им отежне на луѓето отворено да зборуваат за дијагнозата.
– Една од најголемите заблуди е дека животот завршува кога некој ќе добие дијагноза Алцхајмерова болест. Во реалноста, многу луѓе продолжуваат да водат активен и исполнет живот уште со години. Отворениот разговор може да помогне во намалувањето на стигмата и да обезбеди луѓето да ја добијат поддршката и разбирањето што им се потребни – вели д-р Маула.
Специјалистите советуваат дека лицата со дијагноза треба сами да одлучат кога и на кого ќе ја соопштат веста. Некои можеби најпрво ќе сакаат да ги известат само најблиските членови на семејството, додека други ќе претпочитаат уште од почетокот да ги вклучат и пријателите во кои имаат доверба.