ХРВАТСКА ГИ УКИНУВА КЛАСИЧНИТЕ ПАТАРИНИ Што ќе значи тоа за македонските туристи?

Препознатливите наплатни куќички, кревањето на рампите и долготрајните чекања на автопатиштата низ Хрватска наскоро заминуваат во историјата. Земјата, која со децении е една од најпосетуваните автомобилски дестинации во Европа, започна со интензивна теренска имплементација на нов, револуционерен систем за наплата на патарини. Проектот, вреден околу 80 милиони евра, целосно ќе ги отстрани физичките бариери, овозможувајќи непречен проток на возилата.

Според официјалниот план на хрватското Министерство за море, сообраќај и инфраструктура, новиот безжичен систем, наречен Crolibertas, е предвидено да биде целосно функционален од 1 март 2027 година. Дотогаш, во тек е инсталацијата на вкупно 212 електронски портали опремени со напредни камери и сензори по должината на сите 1.400 километри автопатска мрежа.

Како ќе функционира патувањето без рампи?

Наместо досегашниот модел каде возачите мораа да застанат, да земат билети и да плаќаат во кеш или со картички на излезот, новиот систем се заснова на таканаречената технологија на „слободен проток“ (free-flow). Возилата ќе поминуваат под специјалните портали со нормална брзина, а системот автоматски ќе ги регистрира преку два метода:

– Автоматско препознавање на регистарските таблички (ALPR): Камерите ќе ги скенираат табличките на возилата, кои претходно ќе мора да бидат регистрирани во националниот дигитален систем и поврзани со валидна платежна картичка. Оваа опција ќе биде достапна за полесните патнички возила (до 3,5 тони).

– Напредни ENC-уреди: Популарните уреди за електронска наплата (ENC) нема да бидат укинати, туку ќе станат уште попрактични. Системот ќе ги отчитува со помош на микробранова технологија во движење, без потреба од забавување. Користењето на ENC-уред ќе биде задолжително за сите камиони, автобуси и мотоцикли.

Важно е да се напомене дека Хрватска не воведува класични вињети. Наплатата и понатаму ќе остане правична – ќе се пресметува според изминатите километри и категоријата на возилото, но без никакво физичко застанување.

Првпат единствен систем за целата држава

Голема новина е што овој проект за првпат ќе го обедини управувањето со автопатиштата во земјата. Новиот систем ќе ги опфати не само патиштата под раководство на државното претпријатие „Хрватски автопати“ (HAC), туку и оние на приватните концесионери – „Бина-Истра“ (Истарски ипсилон) и „Автопат Загреб-Мацељ“. Патниците ќе можат да поминат низ цела Хрватска со единствен профил за наплата.

Заокружувајќи ја оваа транзиција, властите веќе соопштија дека старите „SMART“ картички кои се користеа на одредени делници ќе бидат укинати од 1 октомври 2026 година, а средствата од нив ќе можат да се префрлат на ENC-сметките на возачите.

Ригорозни казни за прекршителите

За оние кои ќе се обидат да ги користат автопатиштата без регистрација или уред, воведени се остри санкции. Контролата на терен, покрај камерите, ќе ја вршат специјални патролни возила на супервизорите, полицијата и царинските инспектори.

За возачите на патнички возила кои ќе бидат фатени во прекршок, предвидена е казна од 120 евра плус трошокот за патарината за поминатата делница.

За правните лица и компаниите, доколку не го регистрираат возилото или табличките се нечитливи, паритетните глоби достигнуваат и до 1.300 евра.

Што значи ова за македонските туристи?

За македонските граѓани кои во летниот период патуваат кон Јадранското Море или транзитираат низ Хрватска кон Западна Европа, ова ќе значи крај на повеќечасовните нервози кај наплатните станици како Лучко пред Загреб, кои во шпицот на сезоната правеа колони долги со километри.

Пред тргнување на пат во 2027 година, македонските возачи ќе треба само едноставно онлајн да ја регистрираат својата регистарска табличка на официјалната хрватска веб-платформа или апликација и да ја поврзат со картичка, по што границите на Хрватска ќе ги поминат без ниту едно сопирање за патарина. До официјалното стартување на дигиталниот систем, возачите ќе продолжат да ги плаќаат патарините на класичен начин.