ЗЕМЈОТРЕС ВО КИНЕСКИОТ ПОЛИТИЧКИ И ВОЕН ВРВ Моќен генерал разрешен под сомнеж за шпионажа и корупција

Кинескиот претседател Шји Џјинпинг го смени генералот Џанг Јуксија, еден од најмоќните луѓе во војската. Според „Волстрит џурнал“, Џанг, некогаш најдоверлив сојузник на Шји и втор човек по команда во Централната воена комисија (ЦВО), е под истрага за протекување на класифицирани информации за нуклеарната програма на Кина, како и за примање мито и злоупотреба на својата позиција.

Официјалното соопштение од Министерството за одбрана на Кина беше кратко, наведувајќи само „сериозни прекршувања на партиската дисциплина и државните закони“, фраза што често се користи во Кина како синоним за корупција. Сепак, според информациите од затворен брифинг за врвни воени функционери, Џанг е обвинет за формирање политички клики во војската, продажба на унапредувања и – најшокантно – пренесување на технички податоци за нуклеарно оружје на САД.

Обвинувањата дека кинескиот генерал Џанг Јуксија им открил нуклеарни тајни на САД го означија најдраматичниот момент во воените чистки на претседателот Шји Џјинпинг досега и го покрена прашањето дали Кина се соочува со најголемото потресување на врвот на војската од времето на Мао Це Тунг.

Особено компромитирачки дел од истрагата е поврзан со надзорот на Џанг врз моќниот сектор за развој и набавка на воена опрема, каде што наводно добил огромни суми пари во замена за унапредувања, вклучително и унапредувањето на Ли Шангфу, подоцна министер за одбрана. Ли исчезна од јавноста во 2023 година, а потоа беше официјално отпуштен и исклучен од Партијата поради корупција.

Падот на Џанг носи дополнителна тежина бидејќи тој се сметаше за симбол на воена лојалност кон Шји. И двајцата припаѓаат на таканаречената елита на „принцовите“ , потомци на револуционерни водачи, а нивните татковци се бореле заедно во Кинеската граѓанска војна. Токму затоа неговото отстранување е сигнал дека повеќе нема заштитени, дури и меѓу најблиските сојузници.

„Џанг имаше премногу моќ надвор од контролата на Шји“

Уредничкиот текст во воениот весник PLA Daily отиде чекор понатаму, обвинувајќи го Џанг за „сериозно поткопување на институционалната основа на авторитетот на претседателот на Централната воена комисија“, што аналитичарите го протолкуваа како директно обвинение за политичка нелојалност. Според Лајл Морис од Институтот за азиска политика и општество, ова укажува дека „Џанг имаше премногу моќ надвор од контролата на Шји“.

Чистките досега се насочени кон повеќе од 50 високи офицери од сите гранки на кинеската војска, вклучувајќи ги и ракетните сили задолжени за нуклеарно оружје. Од шесте професионални воени членови на CMC од 2022 година, остана само еден активен офицер – политичкиот комесар и дисциплински инспектор Џанг Шенгмин, унапреден дури по претходните смени.

Според Кристофер Џонсон од Кинеската стратешка група, „ова претставува целосно уништување на врвот на кинеската војска без преседан во модерната историја“.

И додека Пекинг инсистира дека станува збор за борба против корупцијата, сè повеќе аналитичари веруваат дека станува збор за консолидирање на апсолутната контрола врз војската пред потенцијално најважната стратешка цел – Тајван.

Додека некои претходно веруваа дека ваквите потези укажуваат на несигурноста и паранојата на лидерот, сè повеќе и повеќе веруваат во спротивното – дека Шји дејствува од позиција на целосна контрола, убеден дека никој не може да му се спротивстави. Исто така е можно тој да верува дека длабоко вкоренетата корупција е пречка за подготвеноста на војската во евентуален конфликт околу Тајван.

Иако на краток рок овие чистки може да ја ослабнат ефикасноста на војската поради вакуум во командниот синџир, на долг рок тие може да доведат до промоција на помлади, идеолошки позакоравени и националистички генерали. Вистинските причини за оваа историска чистка веројатно никогаш нема да бидат целосно разјаснети, но таа веќе прикажува систем во кој моќта и лојалноста се апсолутни, а падот дури и на најблиските сојузници е можен без предупредување.