ЕВРОПСКАТА УНИЈА СО 500 МИЛИОНИ ЕВРА ЌЕ ГО РЕШЕВА НЕДОСТИГОТ НА ЃУБРИВА Земјоделците се сомневаат дека овие пари ќе завршат на друго место

Европската Унија објави мобилизација на 500 милиони евра од кризните резерви во земјоделството како одговор на наглото зголемување на цените на ѓубривата, објави Европската организација на земјоделци и задруги Копа-Когека по презентацијата на Акцискиот план за ѓубрива на Европската комисија.

Според соопштението на Комисијата, износот на кризните резерви ќе се зголеми од 200 милиони на вкупно 500 милиони евра, додека земјите-членки ќе имаат можност да ја дополнат оваа поддршка со национални средства до 200%.

Копа-Когека оценува дека ова е првиот позитивен чекор во справувањето со кризата, која, како што предупредуваат, може да трае.

Сепак, Европската организација на земјоделци и задруги предупредува дека објавениот износ треба да се гледа во поширок контекст. Кога 500-те милиони евра ќе бидат распределени на милионите европски земјоделци погодени од зголемувањето на цените, тие средства, велат тие, нема да бидат доволни за покривање на дополнителните трошоци на краток и среден рок.

Копа-Когека конкретно посочува на трошоците за земјоделците за примена на механизмот на ЕУ за прекугранично прилагодување на јаглеродот, познат како CBAM, за ѓубрива. Според нивните проценки, тие трошоци ќе изнесуваат 820 милиони евра само во 2026 година.

Оваа организација предупредува дека овој данок ќе остане на сила и ќе продолжи да расте дури и откако ќе се смири сегашната криза во Ормутскиот теснец. Затоа, тие веруваат дека Комисијата ја пропуштила можноста да обезбеди директна и непосредна помош за европските земјоделци со суспендирање на овој механизам.

Дополнителен проблем, како што наведуваат, е што 500 милиони евра ќе бидат насочени преку резервата за земјоделска криза, која не е наменет фонд за ѓубрива. Тоа е инструмент на Заедничката земјоделска политика наменет да одговори на разни кризи што можат да влијаат на земјоделското производство на национално или регионално ниво.

Во исто време, неколку земји-членки веќе бараат поддршка за други вонредни ситуации во одредени сектори, што дополнително го поставува прашањето колку расположливи средства навистина ќе можат да се насочат кон проблемот со ѓубривата.

Копа-Когека внимателно ја разгледува можноста земјите-членки да ја дополнат европската поддршка со национални средства. Како што наведуваат, во моментов нема гаранција дека сите влади ќе имаат доволно фискален простор или политичка волја да издвојат дополнителни средства, особено во услови на притисок врз јавните финансии низ цела ЕУ.

Затоа оваа организација вели дека сега се потребни брзи одлуки, не само во однос на финансиската помош, туку и кога станува збор за регулаторни пречки. Копа и Когека бараат итно ослободување од ограничувањата на Директивата за нитрати за ѓубриво и дигестат, како и поголема транспарентност на пазарот на ѓубрива.

Иако производствената кампања за 2026 година е сè уште во тек, европските земјоделци веќе предупредуваат дека мора да размислат за понудата за 2027 година. Се очекува побарувачката за ѓубрива повторно да се зголеми пред следната сезона на садење.

Според информациите што Копа-Когека ги добива од своите членови низ цела Европа, земјоделците сè повеќе размислуваат за промени во плодоредот, намалување на употребата на ѓубрива, а во некои случаи и за оставање на земјиштето необработено.

Ваквите одлуки, предупредуваат тие, би можеле да влијаат на обемот на земјоделското производство, безбедноста на снабдувањето со храна во Европа и понатамошно зголемување на цените на храната за потрошувачите.