ЌЕ ТРЕБА ЛИ ПАК ДА ПИЕМЕ КАФЕ СО НАУТ? Дали кафето што го пиеме денес ќе има ист вкус и ќе биде достапно и во иднина?
На првиот официјален Меѓународен ден на кафето под покровителство на ОН, се поставува прашањето за иднината на омилениот напиток. Климатските промени, промените во температурите и врнежите и појавата на штетници сè повеќе го менуваат светот во кој се одгледува кафето, а патот од зрното до совршената шолја кафе е многу подолг отколку што изгледа.
На 1 октомври 2026 година светот првпат го одбележува Меѓународниот ден на кафето како официјален ден на Обединетите нации. Генералното собрание на ОН го определи 1 октомври за Меѓународен ден на кафето со резолуцијата 80/248, ставајќи го во фокус не само напитокот што секојдневно го пиеме, туку и луѓето, природата и условите од кои зависи неговото производство.
Кафето е една од најзначајните тропски земјоделски култури во светот и главно се произведува во земји во развој. А неговото производство е тесно поврзано со температурата, врнежите, почвата и надморската височина. Кафето, едноставно, не расте каде било. Иако постојат повеќе од 80 видови кафе, во комерцијалното производство доминираат два: арабика и робуста.
Арабиката главно се одгледува во посвежи услови и на поголеми надморски височини, додека робустата е поотпорна на потопла клима и почесто се одгледува на пониски височини. Токму затоа промените во температурата и врнежите можат директно да влијаат врз тоа каде кафето може успешно да се одгледува.
Една голема анализа објавена во „PLOS One“ во 2015 година, која опфатила 21 климатски модел, предвидува намалување на погодноста за одгледување арабика во дел од денешните производни региони до 2050-тите. Во некои подрачја погодните услови би можеле да се поместуваат кон поголеми надморски височини, додека други региони би станале помалку погодни. Авторите нагласуваат дека станува збор за климатски модели, а не за прецизно предвидување на идното производство.