ЗА ПРВПАТ ФАТЕН РАДИОСИГНАЛ ОД ЕГЗОПЛАНЕТА Поларна светлина од далечен свет
Астрономите првпат успеале недвосмислено да лоцираат радиосигнал што доаѓа директно од планета надвор од Сончевиот систем, а не од нејзината ѕвезда. Откритието не е доказ за вонземски живот, но овозможува нешто што досега не било можно – директно мерење на магнетното поле на егзопланета.
Кратки, повторувачки радиосигнали од свет оддалечен 63,4 светлосни години стигнале до телескопите на Земјата. Нивниот извор е Бета Пикторис б, џиновска егзопланета околу десет пати помасивна од Јупитер.
И не, некој од таму не се обидува да разговара со нас.
Сигналите ги создаваат аурори – ист вид феномен што на Земјата го гледаме како северна и јужна поларна светлина.
Сигналот дошол од планетата, не од ѕвездата
Астрономите и претходно детектирале радио емисии од системи со егзопланети. Проблемот бил што не можеле сигурно да утврдат дали изворот е самата планета или ѕвездата околу која таа кружи.
Овојпат успеале.
Со радиотелескопскиот систем MeerKAT во Јужна Африка, научниците во четири набљудувања во 2025 и 2026 година регистрирале брзи и повторувачки радиоексплозии на фреквенции од 0,85 до 3,5 гигахерци.
Радиобрановите биле силно кружно поларизирани, што е карактеристичен потпис на радио емисиите поврзани со аурори.
Истражувачите користеле и далечни, исклучително светли јадра на галаксии – квазари – како референтни точки на небото. Така со висок степен на сигурност утврдиле дека сигналот доаѓа од Бета Пикторис б, а не од нејзината матична ѕвезда.
Познатите механизми што создаваат радио емисии кај ѕвезди од типот на Бета Пикторис, според тимот, не можат да го објаснат забележаниот сигнал.
Магнетно поле илјадници пати посилно од Земјиното
Откритието им овозможило на астрономите да погледнат нешто што не може едноставно да се види на фотографија – магнетното поле на далечната планета.
Карактеристиките на сигналите укажуваат на процес познат како електронска циклотронска мазерска нестабилност. Сличен механизам стои зад ауроралните радио емисии на Земјата и Јупитер.
Од сигналот научниците процениле дека Бета Пикторис б има исклучително силно магнетно поле, илјадници пати посилно од Земјиното.
„Ова претставува прво директно мерење на јачината на магнетното поле на егзопланета“, наведуваат истражувачите.
Таквата моќна магнетосфера може да биде поврзана и со брзината со која се врти планетата. Еден ден на Бета Пикторис б трае само осум до девет часа.
Планетата е откриена во 2008 година и е млад гасен џин со маса приближно десетпати поголема од онаа на Јупитер.
Следни се уште 7 далечни светови
Методот сега може да отвори сосема нов начин за проучување на планетите што не кружат околу Сонцето.
Истражувачите веќе издвоиле уште седум џиновски егзопланети во пет блиски ѕвездени системи кои би можеле да се анализираат на сличен начин.
Според нивните пресметки, радио опсерваториите од следната генерација треба да постигнат пет до седум пати поголема чувствителност, со што сигналите од овие планети би можеле да станат достапни за детекција.
Истражувањето сè уште не поминало научна рецензија и засега е објавено како труд на платформата arXiv.