„ЗБОРУВАМЕ ЗА МЕСЕЦИ, А НЕ ЗА ГОДИНИ“ Разузнавачите предупредуваат за можен руски напад врз европска земја

Европски официјалнилица од разузнавањето предупредуваат дека Русија наскоро би можела да го тестира НАТО, а еден од нив тврди дека потенцијален напад врз европска земја би можел да се случи за „месеци, а не за години“.

Предупредувањата доаѓаат откако полскиот премиер Доналд Туск му рече на парламентот дека проценките на разузнавањето сугерираат дека Русија би можела да изврши напад со беспилотни летала или со ракети врз територијата на НАТО во наредните месеци. Целта, според него, би била да се докаже дека „Член 5 е повеќе теоретски отколку практичен“, пишува Гардијан.

Предупредувања од Варшава и од Париз

Францускиот претседател Емануел Макрон ги оцени предупредувањата на Туск како „основани и добро документирани“. Во петокот, тој свика итен состанок со партиските лидери и кандидатите за претседателските избори во 2027 година во Париз, а на состанокот беше дискутирано и за разузнавањето што укажува на растечката закана од Русија.

I spoke to three European intelligence heads over the past week to try to understand how seriously to take the latest “Russia attack” scare. https://t.co/HrVkhGUA7u

— Shaun Walker (@shaunwalker7) September 20, 2026

Стравувањата од ескалација растат додека Генералното собрание на ОН се состанува во Њујорк и се интензивираат воздушните напади врз двете страни од војната меѓу Русија и Украина.

Проценки на разузнавањето

Во одделни интервјуа во текот на изминатата недела, тројца шефови на европски разузнавачки служби ги изнесоа своите ставови за потенцијалната закана од Москва. Михал Куделка, шеф на чешката безбедносна служба БИС, рече дека заедно со зголемената активност на беспилотните летала, плановите на Кремљ би можеле да вклучуваат мала инвазија на територијата на НАТО што се граничи со Русија.

– Можно е. Може да вклучува ограничен упад, провокации со лажно знаме или масовна кампања за влијание – рече тој во Прага.

Додаде дека ова сценарио би можело да се случи за „неколку месеци, а не години“ и истакна дека „многумина прават сè што можат за да го спречат тоа“.

The head of the Czech republics domestic intelligence agency Michal Koudelka has said a small scale invasion of NATO territory could be part of the Kremlins plans and also said this scenario could play out in a matter of months rather than years.

What…

— WarMonitor🇺🇦🇬🇧 (@WarMonitor3) September 20, 2026

Службениците во трите балтички држави кои граничат со Русија, се повнимателни во врска со можноста за инвазија или друга сериозна ескалација. Тие истакнуваат дека ресурсите на Москва во Украина се исцрпени и предупредуваат дека нагласувањето на можноста за напад би можело да му оди во прилог на Кремљ.

– Не гледаме никакви индикации за непосреден напад – рече Нормундс Межвиец, генерален директор на латвиската државна безбедносна служба ВДД, во интервју во Рига.

Тој призна дека постојат знаци дека Москва се подготвува за порешителни акции во Европа, но додаде дека не е јасно дали овие планови се само дел од стратегијата за дестабилизација.

– Останува отворено прашање дали имаат директни и конкретни планови или ова е само дел од нивните општи обиди да шират страв и несигурност во западното општество – рече тој.

Повици за смиреност

Балтичките политичари, кои со години ја критикуваат Западна Европа за нивниот мек став кон Русија, сега се наоѓаат во необична позиција. На некои западни лидери им се вели да ја ублажат својата јавна реторика, плашејќи се дека разговорите за непосредна инвазија би можеле да им наштетат на нивните општества и економии.

Генералниот секретар на естонското Министерство за надворешни работи, Јонатан Всевиов, ја осуди „паниката на социјалните медиуми“ што се појави во последните денови.

„Ако има причина да се плашите од напад, бидете сигурни: ќе го кажеме тоа јасно. Дотогаш, останете смирени, продолжете со вашите животи и поддржете ја Украина“, напиша тој на платформата Икс.

There’s been a lot of panic on social media lately about the security of the Baltic states.

Take a breath.

If there is reason to fear an attack, rest assured: we will make that clear.

Until then, keep calm, carry on and support Ukraine.

— Ambassador Jonatan Vseviov (@vseviov) September 19, 2026

Разузнавачот Мезвиец рече дека, генерално е добро што Западна Европа станала посвесна за заканата од Русија.

– Пред 2022 година постојано ги предупредувавме нашите партнери во Западна Европа за опасноста од Русија, но тие најчесто не нè слушаа. Во 2022 година пристапот на нашите партнери се промени. Тие рекоа дека Балтикот и Полјаците имале право – рече тој.

Руски тактики: ескалација и саботажа

Ниту Межвиец ниту Куделка не сакаа да зборуваат за конкретни разузнавачки податоци за наводните руски планови за наредните месеци.

Тие, исто така, не коментираа дали ненадејната посета на директорот на ЦИА, Џон Ратклиф, на Москва минатиот месец, за време на која тој застана и во Рига, била мотивирана од желбата да го предупреди Кремљ за опасностите од напад врз НАТО.

По таа посета портпаролот на Кремљ Дмитриј Песков, ги отфрли гласините за руски напад врз НАТО.

– Тоа нема никаква врска со реалноста или со намерите на Руската Федерација – рече тој.

Сепак, многумина во Европа сè уште се сеќаваат на периодот што доведе до инвазијата на Украина во 2022 година, кога американските претставници постојано предупредуваа дека Русија се подготвува за напад, а Кремљ упорно го негираше тоа.

Додека војната влегува во својата петта зима, мировните напори предводени од САД не покажуваат знаци на успех, а Русија и Украина ги интензивираат меѓусебните напади со беспилотни летала и ракети. Украина уништи голем дел од руската нафтена инфраструктура во последните месеци со напади врз рафинерии и други објекти. Москва често вели дека испраќањето оружје, разузнавачки информации и воени советници во Украина ги прави западните земји учесници во војната и легитимни цели.

Досега Москва избегнуваше акции што би можеле да предизвикаат координиран одговор на НАТО. Наместо тоа, почна кампања на саботажа против цели во земјите што најгласно ја поддржуваат Украина, а има и изолирани инциденти што ги тестираат границите, како што беше пред една година, кога повеќе од десетина невооружени беспилотни летала влегоа во полскиот воздушен простор.

Куделка вели дека сегашната тактика на Русија е „ескалација заради деескалација“. Кремљ, според него, сака да притисне на слабите точки во западните општества за да ја ослабне нивната поддршка за украинските воени напори.

– Тие веруваат дека ако ескалираат доволно, европските земји ќе одлучат да престанат да ја поддржуваат Украина – рече тој.

Скептицизам за мировните преговори

Во последните недели, администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп се обидува да ги обнови мировните преговори во Украина. Заедно со посетата на Ратклиф на Москва, американските претставници Стив Виткоф и Џаред Кушнер повторно отпатуваа во Москва, а исто така го посетија и Киев. Иако Трамп често тврдеше дека рускиот претседател Владимир Путин е заинтересиран за договор, во Европа постои скептицизам за тоа дали Кремљ е заинтересиран за вистински преговори.

– Не видов никакви знаци дека во Москва сериозно се разгледуваат вистински преговори. Мојата проценка е дека тие сè уште мислат дека можат да ги постигнат своите стратешки цели, па затоа само ги лажираат преговорите – вели Томас Нилсон, шеф на шведската воена разузнавачка и безбедносна служба, во интервју на маргините на конференцијата во Рига.

Сите тројца разузнавачки претставници веруваат дека кампањата со саботажи на Русија во Европа веројатно ќе се интензивира во наредните месеци.

Нилсон го опиша неодамнешниот инцидент со вооружен дрон на аеродромот во Лајпциг, што германските власти го припишуваат на руското разузнавање, како пресвртница.

– Испраќање вооружен дрон на прометен аеродром среде Европа… Ако имате напади што можат да резултираат со човечки жртви или со губење на критична инфраструктура со огромни последици за општеството, мислам дека тоа е пресвртница – рече тој.

Межвиец вели дека Русија се префрла од случајно избирање цели за саботажа и палење со цел ширење паника кон специфични цели поврзани со западната поддршка за Украина.

– Гледаме дека сакаат да ја нападнат железничката инфраструктура и логистиката за да ѝ помогнат на Украина. Во моментов забележуваме поместување кон цели во одбранбената индустрија – рече тој.

Нилсон верува дека зад неодамнешното интензивирање на руската саботажа стојат неколку цели: намалување на поддршката за Украина, внесување раздор во НАТО и заплашување на европското население.

– Мислам дека Москва би сакала НАТО бесконечно да зборува за консултациите по Член 4 без да преземе никакви конкретни мерки – рече тој.

Куделка забележа дека друга последица од кампањата за саботажа е трошењето на разузнавачките ресурси, бидејќи сомневањата често остануваат дури и кога инцидентите се предизвикани од други фактори.

– Сега разузнавачките служби мора да го истражат секој пожар или секој дефект како потенцијален терористички напад, а ова е добар резултат за нив – заклучи тој.