ГО СРАМНИЈА ОСТРОВЧЕТО, НО ЈА ПОШТЕДИЈА НАФТАТА Зошто е Харг најчувствителната точка во Персискиот Залив?

Американските сили погодија воени цели на островот Харг во Персискиот Залив, но ја поштедија клучната нафтена инфраструктура. Потегот веднаш го насочи вниманието кон местото низ кое минува речиси целата иранска нафта и кое, ако биде прекинато, може да предизвика потреси на светските пазари.

Мал остров што го држи целиот систем

Со децении економската моќ на Иран се потпира врз нафтата. Таа е главниот извор на државни приходи и важен инструмент на геополитичко влијание.

Во срцето на тој систем се наоѓа островот Харг. Иако по големина е мал и речиси незабележлив на картата, преку него поминува околу 90 проценти од иранскиот извоз на сурова нафта.

Секоја година стотици милиони барели се товараат токму на ова место. Тоа го прави островот економска артерија без која системот би се соочил со сериозен удар.

Географската положба му дава предност

Голем дел од иранското крајбрежје е плитко и непогодно за најголемите нафтени танкери. Харг е исклучок. Морето околу островот е природно длабоко и овозможува директно прикотвување на супертанкери.

Со децении Иран инвестираше во инфраструктура што ги поврзува внатрешните нафтени полиња со островот. Така Харг се претвори во централен пункт за складирање и испорака на нафта.

Економијата што зависи од барелите

И покрај санкциите и политичките притисоци, Иран во последните години успеа да го зголеми извозот на нафта. Проценките покажуваат дека земјата извезува околу 1,6 до 1,7 милиони барели дневно. Тие приходи се клучни за стабилноста на економијата. Тие обезбедуваат девизи, финансираат увоз и ја одржуваат јавната потрошувачка.

Во таков систем, секое нарушување на работата на Харг веднаш би се почувствувало во државниот буџет.

Воен сигнал кон енергетската артерија

Неодамнешната изјава на американскиот претседател Доналд Трамп дека американските сили погодиле воени цели на островот го стави Харг во центарот на вниманието. Иако нафтените постројки останале недопрени, самиот факт дека островот се нашол во фокусот на воена операција ја нагласи неговата ранливост.

За глобалните пазари тоа е предупредување дека најважната точка во иранскиот извозен систем може да стане потенцијална точка на прекин.

Нафтата што оди кон Азија

Во последната година над половина милијарда барели иранска нафта биле извезени преку Харг. Главен купувач е Кина, која останува најважниот партнер во иранската енергетска трговија. Голем дел од нафтата патува кон азиските пазари преку сложени и непознати трговски рути. Тоа дополнително ја нагласува геополитичката чувствителност на регионот.

Алтернативите што не се доволни

Иран се обидува да развие алтернативни извозни точки. Еден од проектите е терминалот Јаск на Оманскиот Залив, но неговиот капацитет е значително помал и засега не може да го замени Харг. Во пракса, тоа значи дека Иран и натаму е силно зависен од една единствена локација.

Харг затоа е истовремено најголемата предност и најголемата слабост на иранската енергетска стратегија.