ОВОЈ ПАРАЗИТ ГО НОСАТ ЕДНА ТРЕТИНА ОД ЛУЃЕТО Како можеме да се заразиме со токсоплазмоза?
Инфекцијата најчесто се јавува преку консумирање на недоволно зготвено месо или преку контакт со контаминирана почва и измет од мачки. Повеќето заразени луѓе немаат никакви симптоми, но откако паразитот ќе влезе во телото, може да остане таму доживотно.
Речиси една третина од светската популација е заразена со паразитот Toxoplasma gondii, кој продолжува да ги изненадува научниците. Нова студија покажува дека се крие во телото на многу посложен начин отколку што се веруваше претходно, што би можело да објасни зошто е исклучително тешко целосно да се елиминира со терапија.
Истражувањето од Универзитетот во Калифорнија, Риверсајд, објавено на 24 јануари во списанието Nature Communications, открива нови детали за паразитот Toxoplasma gondii, причината за токсоплазмоза.
Како луѓето се заразуваат со токсоплазмоза?
Инфекцијата најчесто се јавува преку консумирање на недоволно зготвено месо или контакт со контаминирана почва и мачкин измет.
Преку храна или вода и валкани раце контаминирани со цисти со паразитот.
Преку парентерална инфекција (преку трансфузии, крвни производи, трансплантирани органи, случајни убоди со игла) бидејќи T. gondii може да преживее во крвта до 50 дена
Преку трансплацентален пренос (од мајка на дете за време на бременост).
Повеќето заразени луѓе немаат никакви симптоми, но откако паразитот ќе влезе во телото, може да остане таму доживотно.
Паразитот што се крие во мозокот и мускулите
Toxoplasma gondii се заштитува со формирање мали цисти, најчесто во мозокот и мускулите. Секоја циста може да содржи стотици заспани паразити кои биле неактивни со години.
Кај луѓе со ослабен имунолошки систем, овие паразити можат да се реактивираат и да предизвикаат сериозни здравствени проблеми како што се оштетување на мозокот или губење на видот. Инфекцијата за време на бременоста е особено опасна бидејќи може да влијае на развојот на фетусот.
Цистите не се „тивки засолништа“, туку активни центри
Со децении, научниците мислеа дека секоја циста содржи само еден неактивен вид паразит. Сепак, благодарение на напредната анализа на поединечните клетки, истражувачите открија дека секоја циста содржи неколку различни видови паразити – и дека секоја има своја улога.
Водечката истражувачка проф. Ема Вилсон вели:
– Откривме дека цистата не е само тивко скривалиште, туку активен центар со различни видови паразити задолжени за преживување, ширење и реактивирање.
Зошто лековите не делуваат?
Цистите се формираат постепено, под притисок од имунолошкиот систем. Тие имаат цврста надворешна обвивка и се исполнети со бавно растечки форми на паразити наречени брадизоити. Цистите најчесто се наоѓаат во невроните, но исто така и во срцевиот и во скелетните мускули, што објаснува зошто луѓето можат да се заразат преку јадење месо.
Откако ќе се формираат, цистите стануваат отпорни на сите постоечки терапии и трајно остануваат во телото. Сегашните лекови можат да ја потиснат брзорастечката форма на паразитот, но не можат да ги уништат цистите.
Реактивацијата може да биде многу опасна
Кога цистите „се будат“, бавнорастечките паразити се трансформираат во брзорастечка форма – тахизоити – која може да се прошири низ целото тело и да предизвика сериозни состојби како што се токсоплазматски енцефалитис или губење на видот поради оштетување на мрежницата.
Во експеримент со глувци кој тесно ја имитира природната инфекција, истражувачкиот тим открил дека секоја циста содржи најмалку пет различни подтипови на брадизоити.
Нова насока во лекувањето на токсоплазмоза
Животниот циклус на токсоплазмозата долго време се гледа на поедноставен начин, како транзиција помеѓу две фази, објаснува д-р Вилсон. Овие резултати покажуваат дека реалноста е многу посложена.
Со идентификување на различните видови паразити во цистите, научниците добија појасна слика за тоа кои се најодговорни за реактивација и оштетување. Ова би можело да објасни зошто претходните обиди за развој на лекови не биле успешни, а исто така би можело да отвори врата за попрецизни терапии.
Посебен ризик во бременоста
Токсоплазмозата долго време се поврзува со компликации за време на бременоста, особено ако лицето е првпат заразено во овој период. Конгениталната инфекција останува сериозен здравствен ризик.
Фокус на идните терапии
Д-р Вилсон заклучува дека ова истражување го менува начинот на кој гледаме на токсоплазматската циста:
Тоа е всушност централната контролна точка во животниот циклус на паразитот. Ако сакаме ефикасно да ја третираме токсоплазмозата, цистата е местото на кое треба да се фокусираме.