2026 нема да биде спектакуларна, но може да биде пресвртна

2026 година веројатно нема да донесе драматични пресврти за Македонија. Но токму ваквите години, без силни потреси и без преголеми очекувања, често се најважни за поставување стабилни основи на државата. Наместо брзи и гласни промени, 2026 нуди можност за консолидација, институционално созревање и внимателен, но одржлив напредок.

Економија: умерен раст со подобра предвидливост

Економски, земјата ќе продолжи по патот на умерен раст. Проекциите од околу 3% нема да значат нагло подобрување на животниот стандард, но ќе обезбедат релативна стабилност како основен предуслов за секоја долгорочна развојна политика. Инфлацијата ќе биде поконтролирана, а постепениот раст на платите ќе придонесе за одржување на куповната моќ.

Сепак, ваквиот раст останува чувствителен на надворешни фактори, како што се движењата на цените на енергенсите, глобалните финансиски услови и регионалната политичка стабилност. Затоа, фискалната дисциплина, претпазливото задолжување и навременото сервисирање на постојните обврски ќе бидат клучни за зачувување на макроекономската стабилност.

Во 2026 година, фокусот постепено може да се префрли од краткорочно управување со кризи кон поквалитетни јавни политики: поефикасна наплата на приходи, подобра распределба на буџетските средства и поддршка на сектори со повисока додадена вредност. Поддршката на сектори со повисока додадена вредност значи насочување на економските политики кон дејности што создаваат поголема вредност по работник преку знаење, технологија и иновации, а не исклучиво преку ниски трошоци. Тоа го вклучува ИТ-секторот, технолошки понапредното производство, зелената енергија, современото земјоделство и услугите со повисока стручност. Наместо краткорочни субвенции, акцентот треба да биде ставен на образованието, дигитализацијата, поддршката на малите и средни претпријатија и стабилни правила на игра.

Правосудство: коренити резови и недвосмислена одговорност

Иако 2026 е година на тивка стабилизација во многу сфери, реформите во правосудството не смеат да бидат тивки или постепени. Тие мора да бидат длабоки, решителни и бескомпромисни. Приоритет е целосно расчистување со злоупотребите во судството и обвинителството преку избор на независен, професионален и непартиски јавен обвинител и утврдување персонална одговорност за сите судии и обвинители што ја злоупотребиле својата функција.

Потребни се јасни институционални резови: целосна транспарентност, засилена контрола, дигитализација на клучните процеси и зајакнување на професионалните стандарди, без политички или партиски влијанија. Само преку ваков пристап може реално да се намали корупцијата и да се врати довербата на граѓаните во правосудниот систем.

Во 2026 година, најважно ќе биде чувството дека правдата се движи напред и видливо и мерливо. Довербата во правосудството не се гради со една реформа или со промена на закони, туку со долгорочна конзистентност во одлуките и јасно чувство на еднаквост пред законот.

Политички контекст: прагматизам пред конфронтација

Политичката сцена во 2026 година најверојатно ќе биде обележана со замор од постојаните конфликти. Тоа може да отвори простор за попрагматичен дијалог и фокус на теми што имаат поширока општествена поддршка: економската стабилност, институционалната функционалност и усогласувањето со европските стандарди.

Сепак, ваков исчекор ќе биде можен само доколку опозициските партии се позиционираат како конструктивна опозиција, опозиција што критикува аргументирано, нуди решенија и го става државниот интерес пред дневнополитичките калкулации. Во меѓувреме, неопходно е тие да ги расчистат состојбите во сопствените редови, да се ослободат од баластот на минатото и да покажат јасен политички и државнички патриотизам преку поддршка на процесите што ја зајакнуваат државата.

Но, како и да е, без оглед на пишаното во погорниот пасус, наместо големи и празни политички наративи, во 2026 година најверојатно ќе доминираат мали, конкретни чекори. Таквиот пристап ретко привлекува внимание, но најчесто носи подолготрајни и посуштински резултати.

Социјална реалност: задржување на рамнотежата

Социјално, 2026 година може да биде година на одржување на рамнотежата. Ако продолжат умерено позитивните трендови во вработеноста (стапката на вработеност се зголеми на околу 46,5% во третото тромесечје од 2025 година, од 46,2% претходно) и ако социјалните мерки бидат поцелно насочени, можно е да се ублажат постојните нееднаквости и да се намали притисокот врз најранливите групи.

Миграцијата на младите нема целосно да запре, но постабилната економска и институционална средина може да создаде услови дел од нив да ја преиспитаат својата одлука. Задржувањето на човечкиот капитал ќе остане тивок, но суштински приоритет.

Европска перспектива: вредноста на постепеноста

Во 2026 година, европската перспектива сè повеќе ќе се согледува како континуиран процес на усогласување, а не како еден формален политички момент. Напредокот во владеењето на правото, јавната администрација и економското управување ќе се мери преку конкретни подобрувања во услугите за граѓаните, регулаторната сигурност и поддршката за иновации.

Таквиот умерен, но постојан напредок создава темел за одржлив развој и го зацврстува кредибилитетот на земјата како сериозен европски партнер. Во исто време, геополитичката неизвесност и дебатата за идното проширување на ЕУ го прават овој процес стратешки значаен за стабилноста на регионот.

Заклучок

2026 година нема да биде година на големи наслови и спектакли, но може да биде година на потврдување на стабилноста и сериозно враќање на довербата во институциите. Доколку институциите продолжат да се зајакнуваат, правосудството стане поконзистентно во делењето на правдата, а економските политики поодговорни, Македонија може реално да чекори напред тивко, но сигурно.

Понекогаш токму тие тивки години ја прават разликата меѓу стагнацијата и долгорочниот сигурен напредок.