ТЕЛОТО ИСПРАЌА ЈАСНИ ЗНАЦИ 24 ЧАСА ПРЕД СРЦЕВИОТ ЗАСТОЈ Не ги занемарувајте сигналите што можат да ви го спасат животот

На ненадејниот срцев застој често гледаме како на настан кој се случува целосно неочекувано – човекот се чувствува добро, а неколку моменти подоцна ја губи свеста бидејќи срцето престанало ефикасно да пумпа крв. Сепак, истражувањата покажуваат дека кај значителен број луѓе сепак постојат предупредувачки знаци, понекогаш и со часови пред колапсот.

Научниците од Smidt Heart Institute при медицинскиот центар „Cedars-Sinai“ утврдиле дека приближно половина од набљудуваните лица кои доживеале ненадеен срцев застој имале најмалку еден карактеристичен симптом во текот на 24 часа пред настанот. Особено интересно е тоа што најизразениот предупредувачки знак се разликувал кај мажите и жените.

Студијата објавена во списанието „The Lancet Digital Health“ покажала дека кај мажите болката во градите била симптомот кој најмногу се поврзувал со претстојниот срцев застој. Кај жените, пак, најизразен знак било отежнатото дишење, односно недостигот на воздух. Кај помал број луѓе биле забележани и невообичаено силно потење, како и симптоми слични на напад.

Важно е да се нагласи дека овие резултати не значат дека секоја болка во градите или секое отежнато дишење ќе завршат со срцев застој. Токму затоа истражувачите ги споредувале симптомите кај лицата кои доживеале застој со оние кај луѓе кои поради слични тегоби побарале итна медицинска помош, но не доживеале срцев застој. Во истражувањето во Калифорнија биле анализирани 823 лица чиј срцев застој бил забележан од друго лице или од медицинска екипа. Кај половина од нив постоел најмалку еден предупредувачки симптом пред застојот.

Срцевиот удар и срцевиот застој не се исто

Иако овие два поими често се користат како синоними, станува збор за различни итни состојби. Срцевиот удар најчесто настанува кога поради затнување на коронарната артерија се прекинува или значително се намалува дотокот на крв до дел од срцевиот мускул. Срцевиот застој, пак, се случува кога нарушување на електричната активност на срцето доведува до прекин на неговото ефикасно функционирање.

Лицето кое доживува срцев удар може да биде свесно, а срцето и понатаму да му чука. Кај срцевиот застој, човекот многу брзо ја губи свеста, не дише нормално и без итна помош може да почине за само неколку минути. Сепак, двете состојби можат да бидат поврзани, бидејќи срцевиот удар може да предизвика опасни нарушувања на срцевиот ритам и да доведе до срцев застој.

Времето е пресудно

Срцевиот застој надвор од болница е една од најсмртоносните итни состојби. Според податоците на „Cedars-Sinai“, околу 90 отсто од луѓето кои доживуваат срцев застој надвор од болница не преживуваат. Токму затоа истражувачите се обидуваат да утврдат дали симптомите што се појавуваат пред колапсот можат да помогнат навреме да се препознаат луѓето кои се во непосредна опасност.

Раководителот на истражувањето, д-р Сумит Чуг, предупредува дека луѓето често ги занемаруваат ваквите симптоми или ги припишуваат на помалку сериозни проблеми. Тоа е особено важно кај лицата кои веќе имаат срцеви заболувања или други фактори на кардиоваскуларен ризик. Ненадејна и необјаснива болка или притисок во градите, изразен недостиг на воздух, ненадејна слабост или други сериозни симптоми не треба да се игнорираат.

Поновите истражувања дополнително го стесниле критичниот период. Анализите од 2026 година покажале дека комбинирањето на симптомите со постоечките срцеви заболувања би можело да им помогне на лекарите попрецизно да го проценат непосредниот ризик. На пример, недостигот на воздух во комбинација со коронарна болест или срцева слабост почесто се појавувал кај лицата кои подоцна доживеале срцев застој.

Особено значаен е податокот дека симптомите често се појавувале најмалку 15 минути пред самиот застој. Тоа остава период во кој лицето може да повика итна медицинска помош пред да ја изгуби свеста. Ако човек ненадејно ја изгуби свеста и не дише нормално, потребно е веднаш да се повика итна медицинска помош и да се започне со реанимација. Ако е достапен автоматски надворешен дефибрилатор (AED), треба да се употреби што е можно побрзо и да се следат неговите гласовни инструкции.

Новите сознанија затоа ја менуваат досегашната претстава дека срцевиот застој секогаш доаѓа без никакво предупредување. Кај дел од луѓето организмот испраќа сигнали пред да дојде до колапс. Сепак, болката во градите и недостигот на воздух се симптоми кои можат да имаат бројни други причини, па научниците предупредуваат дека не може само врз основа на еден симптом да се предвиди срцев застој. Целта е да се создадат модели кои ќе ги комбинираат симптомите, постоечките заболувања, медицинската историја и други податоци за што порано да се препознаат лицата со најголем ризик.