СОФИЈА СО ЈОТОВА ПОБЛИСКУ ДО МОСКВА, ПОДАЛЕКУ ОД СКОПЈЕ Што може на Бугарија да ѝ донесе победата на Илијана Јотова?

Победата на Илијана Јотова на претседателските избори ќе ја доближи Бугарија уште еден чекор кон Москва, оценува британскиот „Фајненшл тајмс“. Мандатот на кандидатката што весникот ја опишува како поблиска до Кремљ ќе ја зацврсти политичката позиција на таборот на премиерот Румен Радев, додека нејзините досегашни изјави не навестуваат попуштање во односите со Македонија.

Јотова и Радев со години дејствуваа како претседателски тандем, а нејзината победа ќе значи политичка усогласеност меѓу претседателството и владата. Тоа би го зајакнало крилото што се залага за обновување на врските со Русија — аналитички заклучок што произлегува од нивните позиции, а не доказ дека Софија автоматски ќе го промени својот меѓународен сојузнички статус.

Москва добива посилен политички табор во Софија

Оценките за Радев како политичар близок до Москва не почнаа со денешниот балотаж. При неговата победа на парламентарните избори во април, „Фајненшл тајмс“ го опиша како поблизок до Русија од другите бугарски премиери во последните години. БНР, пренесувајќи ги западните медиуми, ги посочи неговите критики на европските санкции и противењето на вооружувањето на Украина.

Јотова, во завршницата на претседателската кампања, побара Русија да се врати на преговарачката маса, а Бугарија да помогне како дипломатски канал. Таа се заложи контактите со Владимир Путин да се обновуваат во име на целата Европска Унија. Нејзиниот противкандидат Андреј Ѓуров, пак, побара поцврсто застанување до западните сојузници поради несигурноста во Црното Море.

Сепак, во самата анализа на „Фајненшл тајмс“ постои важна ограда. Руслан Стефанов од софискиот Центар за истражување на демократијата оценува дека претседателот веројатно нема да може значително да ја оддалечи Бугарија од западниот курс, поради членството во ЕУ и во НАТО. Можниот ефект, според таквото читање, е поголема политичка тежина на ставовите блиски до Москва и повеќе спорови со сојузниците, додека формалната припадност останува иста.

За Македонија — продолжување на тврдата линија

Во односите со Македонија, Јотова има јасно документирана позиција: без внесување на Бугарите во Уставот нема напредок во европското пристапување. Тоа го повтори на 13 февруари 2026 година пред претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта, во рамките на Минхенската безбедносна конференција. Притоа тврдеше дека станува збор за веќе утврдена европска политика.

На истата средба Јотова го обвини македонското раководство дека бара поддршка меѓу европските држави за заобиколување на обврските. Таа ја отфрли можноста Бугарија да прифати таква промена. Овој став покажува дека нејзиното разбирање на дијалогот со Скопје почнува од спроведување на постојните услови, со мошне тесен простор за нивно преиспитување.

На 10 јуни, на средбата со македонската претседателка Гордана Сиљановска-Давкова, Јотова повторно побара исполнување на компромисот од 2022 година и уставните измени. Според официјалното соопштение од бугарското претседателство, таа ги поставила и прашањата за правата на луѓето што се определуваат како Бугари и за говорот на омраза. Тоа се барања и оценки на Софија, кои остануваат дел од спорот меѓу двете држави.

Нејзините барања опфаќаат и спроведување на Договорот за добрососедство и на протоколите. Во претходни настапи Јотова инсистираше на резултати од историската комисија и мерки против она што го нарекува „антибугарска идеологија“. Истовремено, таа тврди дека Бугарија не поставува дополнителни услови, туку бара исполнување на преземените обврски — формулација што не го отстранува македонското стравување од нови блокади.

Оттука, за Скопје победата на Јотова значи продолжување на позната, тврда политика, сега поткрепена со непосреден изборен мандат. Јакнењето на таборот близок до Москва е посебна геополитичка димензија – достапните факти не докажуваат дека условувањето на Македонија е руска директива, но зепал покажуваат дека политичари кои повикуваат на поголема отвореност кон Русија истовремено цврсто ја бранат бугарската блокада за македонскиот европски пат.