НЀ ШТИТАТ ИЛИ НЕ ЗАГРОЗУВААТ? Што велат експертите за кремите за сончање и ракот на кожата

Да речеме дека сте еден од милионите луѓе кои ги следат советите на дерматолозите и ја заштитуваат кожата од УВ зраци кои можат да предизвикаат рак на кожа. Редовно нанесувате производи за сончање кога излегувате надвор.

Потоа наидувате на извештај во кој се тврди дека состојките во кремата за сончање всушност можат да предизвикаат рак. Одеднаш, станувате претпазливи кон производот што сте го сметале за заштита.
Добра идеја е да ги истражите тврдењата и да обрнете внимание на науката зад производите што ги користите на вашето тело и во домаќинството Еве што вели истражувањето за ризикот од рак од користење крема за сончање.

Дали постои врска помеѓу кремата за сончање и ракот?

Нема научни докази дека користењето крема за сончање предизвикува рак. Американската академија за дерматологија и Канадското здружение за дерматологија препорачуваат користење крема за сончање за заштита на луѓето од УВ зрачење, кое предизвикува 80 до 90 проценти од ракот на кожата.

Зошто се појавија загриженостите?

Една причина за загриженост за организациите на потрошувачи е фактот дека активни состојки во хемиските креми за сончање може да се најдат во крвта, урината и мајчиното млеко по една употреба. Ова значи дека состојките се апсорбираат преку кожата и се шират низ целото тело.

Во 2019 и 2020 година, Администрацијата за храна и лекови на САД (FDA) објави извештаи во кои бара дополнителни информации за шест хемиски состојки што најчесто се користат во кремите за сончање во САД. Овие состојки се авобензон, оксибензон, октокрилен, хомосалат, октисалат и октиноксат.

Сите овие хемиски соединенија се пронајдени во крвотокот во концентрации повисоки од оние што ги препорачува FDA.
FDA, исто така, побара дополнителни податоци за други состојки што се користат помалку во САД, вклучувајќи циноксат, диоксибензон, мерадимат, падимат О и сулизобензон.

Иако FDA побара дополнителни истражувања, извештаите не ги пронајдоа овие креми за сончање како опасни. Сепак, поради докази дека состојките се апсорбираат во телото, агенцијата сака подобро да ги разбере можните ефекти.

Кои се придобивките од користењето крема за сончање?

Користењето крема за сончање има неколку важни здравствени придобивки.

Заштита од изгореници

Ако се користи соодветна количина на крем со заштитен фактор 30 или повеќе, ако се нанесува редовно и ако не се поминува предолго време на сонце, ефикасно ја штити кожата од изгореници. Оние во форма на лосиони или креми обично обезбедуваат подобра заштита од спрејовите.

Заштита од рак на кожата

Најважната придобивка е заштитата од УВ зраците кои предизвикуваат рак на кожата. Ракот на кожата е еден од најчестите форми на рак, а доколку не се открие навреме може да биде исклучително опасен.

Заштита од оштетување на кожата

Експертите проценуваат дека околу 80 проценти од стареењето на кожата на лицето е предизвикано од изложеност на УВ зрачење. Сонцето може да предизвика темни дамки, брчки, губење на цврстината, опуштеност и грубост на кожата. Кремот со широк спектар ја штити кожата од такви оштетувања и забрзано стареење.

Кои се можните ризици од употребата на крема за сончање?

Иако нема докази дека кремите за сончање предизвикуваат рак, некои студии покажаа потенцијални проблеми со одредени состојки.

Хормонални нарушувања

Оксибензонот, една од состојките што беше во фокусот на извештајот на ФДА, е класифициран како ендокрино нарушување. Тој покажал ефекти врз хормоните во експериментите со животни, но доказите кај луѓето не се јасни. Некои истражувања го поврзуваат со пониски нивоа на тестостерон кај младите мажи, но нема докази дека тоа влијае на плодноста.

Важно е да се напомене дека оксибензонот не се наоѓа само во кремите за сончање, туку и во козметиката и производите за лична нега. Секогаш проверувајте ја декларацијата.

Оштетување на бубрезите

Една студија открила повисоки концентрации на оксибензон во урината на луѓето кои покажале знаци на оштетување на бубрезите.

Промени во родилната тежина

Постојат спротивставени докази за тоа дали оксибензонот може да влијае на поголема родилна тежина кај некои доенчиња. Некои студии покажуваат поврзаност, додека други не наоѓаат никаква врска.

Алергиски реакции

Некои состојки во кремите за сончање може да предизвикаат алергиски реакции. Симптомите вклучуваат црвенило, болка, осип или мали јазли, лупење на кожата, крварење и оток.

Состојките кои најчесто се поврзуваат со алергии се оксибензон, бензофенони, кинамати и дибензоилметани. Мирисите во производите исто така може да предизвикаат иритација или алергии.

Влијание врз коралните гребени и морскиот екосистем

Оксибензонот и октиноксатот се забранети во некои земји бидејќи можат да му наштетат на морскиот живот, вклучувајќи ги и коралните гребени. Сепак, истражувањата врз луѓе не покажаа јасна штета од овие хемикалии.

Во Европската унија, оксибензонот (Бензофенон-3) и октиноксатот (Етилхексил метоксицинамат) не се целосно забранети за продажба. Сепак, нивната употреба и концентрации се строго регулирани и ограничени поради сомневањата за ендокрини нарушувања (хормонални ефекти) и негативни ефекти врз морските екосистеми.

Исто така, една студија покажа дека само 52 отсто од производите означени како „reef safe“ всушност не содржат состојки штетни за морскиот живот.

Кои се симптомите на рак на кожата?

Појавата на ракот на кожата зависи од видот (карцином на плочестите клетки, базоцелуларен карцином или меланом), но внимавајте на промените на кожата како што се црвени дамки кои чешаат или крварат, лушпести рани, сјајни испакнатини, израстоци со подигнати рабови и шуплина во средината и брадавици кои крварат или создаваат краста, пишува Healthline.

Исто така, сомнителни се сите промени кои имаат неправилни рабови, асиметрични бенки или израстоци, промени во бојата на бенките и бенки или израстоци кои се менуваат или растат поголеми од 6 милиметри.

Наночестички, телото и животната средина

Некои минерални креми за сончање сега користат наночестички за да го олеснат нанесувањето на кремот и да го намалат неговиот густ состав. Производителите тврдат дека тие исто така подобро ги блокираат УВ зраците.

Иако во моментов нема докази дека тие предизвикуваат рак, постојат загрижености дека вдишувањето големи количини може да биде штетно за белите дробови. Затоа не се препорачуваат прашоци и спрејови со наночестички.

Лосионите што содржат наночестички можат да се апсорбираат преку кожата, но во моментов нема докази дека тоа му штети на здравјето.

Нанотехнологијата во кремите за сончање е релативно нова, па затоа сè уште не е јасно какви долгорочни ефекти може да има врз луѓето и животната средина. Потребни се повеќе истражувања за подобро разбирање на потенцијалните ризици.