МАКЕДОНИЈА МЕЃУ ЗЕМЈИТЕ СО НАЈМАЛКУ ПРИЈАВЕНИ СИЛУВАЊА ВО ЕВРОПА Шведска и Франција се на врвот

Шведска и Франција имаат меѓу највисоките стапки на полициски регистрирани силувања во Европа, додека Македонија е меѓу земјите со најниски пријавени стапки. Разликата е огромна, но статистиката отвора важно прашање: дали жените во Македонија навистина се побезбедни или сексуалното насилство поретко се пријавува?

Според податоците наведени во анализата на „Независен“, Шведска бележи 84,4 силувања на 100.000 жители, Франција 62,7, а Македонија само 1,8.

Тоа значи дека во Шведска се регистрираат речиси 47 пати повеќе случаи на 100.000 жители отколку во Македонија, а во Франција приближно 35 пати повеќе.

Високи стапки се забележани и во Англија и Велс, каде што полицијата во 2024 година регистрирала 71.227 силувања, односно повеќе од 105 случаи на 100.000 жители.

Во Германија стапката изнесува 15,5, во Хрватска 10,8, во Унгарија 5,5, а во Албанија, како и во Македонија, 1,8 случаи на 100.000 жители.

Полска има уште пониска регистрирана стапка, од 1,3 случаи.

Податоците на Евростат за 2024 година покажуваат дека во Европската Унија биле регистрирани 256.302 кривични дела на сексуално насилство, од кои 98.190 биле силувања.

Во споредба со претходната година, бројот на регистрирани силувања пораснал за седум отсто, а бројот на сексуални кривични дела за пет отсто.

Во периодот од 2014 до 2024 година, регистрираните силувања во ЕУ се зголемиле за 150 отсто, додека сексуалното насилство бележи раст од 94 отсто.

Евростат предупредува дека ваквите бројки не мора да значат исклучиво зголемување на самото насилство.

„Зголемениот број на полициски регистрирани прекршоци од сексуално насилство може да се поврзе со зголемената свест во општеството, што директно влијае врз стапките на пријавување“, се наведува во анализата.

Една од причините за големите разлики се законските дефиниции. Во Шведска, на пример, секој одделен сексуален чин без согласност може да биде регистриран како посебно кривично дело.

Важна улога има и довербата во институциите. Во земјите каде што жртвите се соочуваат со осуда, срам или страв од последиците, дел од случаите остануваат непријавени.

Поради тоа, ниската стапка на полициски регистрирани силувања не е доволен доказ дека жените се побезбедни.

Истовремено, високите бројки во развиените европски држави отвораат поширока дебата за таканаречениот „нордиски парадокс“.

Овој поим го опишува фактот дека земјите со висока родова еднаквост и развиени институции и понатаму се соочуваат со сериозен проблем со насилството врз жените.

Професорот по социјална психологија на Универзитетот во Валенсија, Енрике Грасиа, предупредува дека економскиот развој и формалната рамноправност не се доволни сами по себе да го спречат насилството.

„Ако најнапредните и најрамноправните општества во светот не можат да го намалат насилството врз жените, какви се изгледите на другите места?“, прашува Грасиа во својата анализа.

Според него, насилството може да опстојува и во општества што постигнале значителен напредок во правата на жените, особено поради нееднаквостите во приватните и партнерските односи.

„Она што го покажува „Нордискиот парадокс“ е дека насилството врз жените нема автоматски да се елиминира како што општествата стануваат побогати или порамноправни“, предупредува професорот.

Грасиа смета дека се потребни долгорочни мерки, политичка волја и одговорност за спречување на насилството.

„Ветувањето за елиминирање на насилството врз жените мора да премине од аспирација во реалност“, наведува тој.

За Македонија, споредбата покажува значително пониска стапка на регистрирани силувања во однос на западноевропските земји. Но, за да се утврди вистинското ниво на безбедност, неопходни се и податоци за непријавеното насилство, искуствата на жртвите и нивната доверба во институциите.