КОЈ Е НОВИОТ ПЛАН ЗА КРАЈ НА ВОЈНАТА ВО УКРАИНА? Рускиот дизел и американските избори го диктираат мировниот предлог
Според информациите објавени во The Washington Post, планот е конципиран како „широк пакет“ кој нуди економски и безбедносни поттикнувања за двете страни со цел да се олеснат тешките компромиси. Планот се состои од четири клучни столба.
Најновиот сеопфатен мировен предлог за завршување на војната во Украина, кој се развива во октомври 2026 година, е заедничка иницијатива на САД и на европските партнери. Овој нов дипломатски напор се интензивираше по состаноците на американските преговарачи Џаред Кушнер и Стив Виткоф со претставници на Украина, Велика Британија, Франција и Германија.
Според информациите објавени од медиумите како The Washington Post, планот е конципиран како „широк пакет“ кој нуди економски и безбедносни поттикнувања за двете страни со цел да се олеснат тешките компромиси. Планот се состои од четири клучни столба.
1. Прекин на огнот на постојната фронтовска линија. Ова е согледано како најболен дел за Киев, бидејќи би значело дека Русија задржува де факто контрола врз окупираните територии. Како прв чекор кон ова, се преговара за делумен „енергетски прекин на огнот“ (запирање на нападите врз енергетската инфраструктура и испораката на жито), за што претседателот Володимир Зеленски изјави дека Украина е подготвена иако додаде дека не бил запознаен со одлуката што ја објави Трамп.
2. Безбедносни гаранции за Украина. САД и европските земји би се обврзале на воен одговор во случај на нов руски напад, што американските функционери го опишуваат како гаранција еквивалентна на Членот 5 од НАТО договорот за колективна одбрана.
3. Обнова на Украина. Светската банка и инвестициската компанија BlackRock работат на финансиски механизам за обнова на уништените региони, поддршка за семејствата на загинатите и ранетите војници и рестартирање на економијата.
4. Енергетски договор со Русија и укинување на санкциите. Се предлага нов енергетски модел во Европа кој би вклучувал гасоводи/нафтоводи за испорака на руски енергенси, при што профитот би се делел меѓу Русија и Украина. Овој договор треба да дефинира како и кога би се олеснувале економските санкции кон Москва.
Новиот предлог содржи четири фундаментални столбови кои треба да ги донесат двете страни на преговарачка маса до летото 2027 година.
Претседателот Зеленски неодамна изјави дека реалниот временски рок во кој дипломатијата може да доведе до конкретен мировен договор е периодот од крајот на 2026 до летото 2027 година.
Украина изрази подготвеност за трилатерална средба меѓу Украина, Русија и САД под покровителство на претседателот Доналд Трамп.
Паралелно со мировните иницијативи, Советот за безбедност на Украина разгледува и долгорочен одбранбен план подготвен од врховниот командант Михајло Драпатиј, со цел „зачувување на Украина“ во случај конфликтот да продолжи во исцрпувачка фаза.
Трамп до Зеленски: „Престанете со рафинериите, тоа е светски проблем“
Американскиот претседател Доналд Трамп упати остар, досега најдиректен напад кон украинскиот претседател Зеленски, барајќи од Киев веднаш да ги запре воздушните напади со долгодострелни дронови врз руските нафтени рафинерии. Нападите кои Украина ги изведуваше со месеци имаа за цел да ја пресушат воената каса на Кремљ, но Трамп го обвини Киев за предизвикување глобален скок на цените на горивата.
– Му рековме: можеш да правиш што сакаш во Русија, но не ги допирај рафинериите. Затоа што тоа предизвикува глобален проблем. Русија снабдува голем дел од дизелот во светот. И што направи тој? Отиде и го погоди дизелот – изјави Трамп во остар тон, додавајќи дека Зеленски „подобро проклето добро да престане“ со нападите и дури сугерираше дека Украинците треба да си изберат нов лидер кој е способен да постигне договор.
Покрај тоа, Трамп во неделата преку својата платформа Truth Social изненадувачки објави дека е постигнат „енергетски прекин на огнот“ кој стапува на сила веднаш. Администрацијата во Вашингтон, како што пренесува Axios, јасно стави до знаење дека очекува Зеленски строго да се придржува до ова барање, додека извори во медиумите шпекулираат дека САД дури се заканиле со кратење на разузнавачките податоци и испораката на оружје доколку нападите продолжат.
Зеленски: „Фер договор е двете страни да запрат“
Украинскиот претседател во интервју за ABC News ја бранеше стратегијата на својата земја, нагласувајќи дека нападите врз рускиот дизел се реакција на секојдневните руски бомбардирања врз украинските градови и електроенергетска мрежа.
– Ако Русите сакаат да не им го напаѓаме дизелот и рафинериите, тогаш бараме претседателот Трамп да им даде сигнал да не ја напаѓаат енергетската инфраструктура на Украина. Не нè напаѓајте нас, не ни ги убивајте децата. Ние ќе престанеме да го напаѓаме вашиот дизел. Мислам дека тоа е фер договор – изјави Зеленски.
Киев потврди дека го поддржува предлогот за енергетски прекин на огнот.
Што е позадината на договорот меѓу Трамп и Путин?
Договорот, кој неодамна беше склучен меѓу Трамп и Путин, претставува комплексен спој на внатрешна американска политика и остра геополитичка тактика за принудување на двете страни да седнат на преговарачка маса.
Глобалните цени на горивата, особено на дизелот, доживеаја огромен скок кој сериозно ги погоди американските фармери, ранчери и транспортниот сектор. Бидејќи во САД се ближат конгресните избори во ноември, Трамп има огромен внатрешнополитички притисок да ги намали цените на бензинските пумпи. Преку овој договор, Русија се обврза веднаш да испорача 300.000 метрички тони (2,25 милиони барели) дизел на американскиот и глобалниот пазар, со ветување за дополнителни 1,5 милиони тони во ноември. Како противслуга, Министерството за финансии на САД експресно издаде шестмесечна виза (изземање од санкциите) за трговија со руски дизел до 7 април 2027 година.
Зад затворени врати во Мајами, американските преговарачи Џаред Кушнер и Стив Виткоф им признаа на украинските претставници дека Путин во моментов воопшто не е заинтересиран за преговори бидејќи смета дека победува на фронтот. САД го искористија ублажувањето на санкциите за дизелот како економски мамец. Идејата на Вашингтон е со овој бизнис-договор да ја „омекне“ цврстата позиција на Москва и да му испрати сигнал на Путин дека Трамп е подготвен да направи отстапки во сферата на санкциите доколку Русија се врати на трилатералните преговори.
Европа реагираше со гнев, шок и отворено одбивање на потегот на Трамп привремено да ги укине санкциите за рускиот дизел и еднострано да прогласи „енергетско примирје“.
Шефицата на европската дипломатија, Каја Калас, се спротивстави на договорот.
– Суспендирањето на санкциите за рускиот дизел ѝ обезбедува на Москва дополнителни приходи за војување. Сега не е време за ублажување на притисокот врз Русија и Европа нема да го стори тоа – рече Калас.
Како директен контрапотег на договорот меѓу Трамп и Путин, ЕУ веднаш го прошири својот „црн список“ со нови големи санкции против повеќе од 1.600 руски лица и субјекти.