„Завист не е друго што, салт на сердце печал, жалба от благоуспешности ближњаго … Она е семја на секо зло и грех.“
(Јоаким Крчовски, „Слово заради завист“ од зборникот „Различна поучителна наставленија“ (1819).

Зависта, покрај стравот, е едно од најсилните човекови примордијални чувства. Таа е универзално распространета, што значи дека не е некаква културна особина на поедини заедници. Се јавува рано во развојот на човештвото во услови кога ресурсите и статусот не се подеднакво распределени.

Зависта е локализирана во средината во која постои конкуренција за ресурси и статус. Ниту еден од нас не им завидува на милијардерите (да не ги именувам), туку сме завидливи кон колегата/колешката што добиле унапредување, му завидуваме на комшијата поради поубавиот автомобил, на другарот од детство со повисока пензија кој сега ќе добие поголемо покачување итн.

Зависта може да биде бенигна и малициозна. Кога гледаме дека некој го поседува тоа што ние го немаме а го посакуваме, зависта може да нѐ мотивира да најдеме начин со понапорна работа да го постигнеме истото што и личноста на која ѝ завидуваме.

Спротивно на ова, малициозната завист е фокусирана кон влечење на поуспешните од нас надолу преку нетрпеливост, озборување, саботажа и сл.

Деновиве е актуелно редовното усогласување на пензиите. Пензионерите се поделени, не би можел да кажам во кој сооднос, помеѓу барањето за почитување на законското решение за процентуално зголемување (комбинација меѓу порастот на трошоците за живот и растот на платите, во сооднос 50:50) и притисокот за т.н. линеарно зголемување, при што износот би бил ист за секој пензионер, без разлика на висината на пензијата.

Истовремено медиумите се преплавени со наслови во смисла „кој колку ќе добие“, како пензионерите да не можат самите да си пресметаат, множејќи го износот на својата пензија со објавениот процент за усогласување, во случајов 3%, и потоа делејќи го производот со 100. Оваа едноставна операција се учи во основно училиште.

Минималниот и максималниот износ на пензијата се пропишани со закон. Помеѓу овие два екстреми, постојат разлики во примањата, што се должат на различните износи на уплати за придонеси во текот на работниот век и на должината на работниот стаж. Се разбира, процентуалното усогласување на различни износи на пензии продуцира различни износи на покачување.

Интензитетот на истакнување на овие разлики од страна на медиумите како да е насочен кон поттикнување на чувството на завист кај пензионерите. Во секој случај, ова не е добро!

Индексацијата, или усогласувањето на пензиите според познатата „швајцарска формула“, законски утврдена и кај нас, како што кажавме претходно, почива на два параметра, позади кои стои определена логика, прифатена во најголемиот број земји. Стапката на инфлација, мерена преку порастот на трошоците на живот во формулата, треба да ја заштити куповната моќ на пензијата. Усогласувањето со порастот на просечната плата е насочено кон потребата пензиите да го следат порастот на платите, затоа што платите како трошок на трудот влијаат и на движењето на цените.

Сепак, има нешто што тука недостасува. Кај вработените растот на продуктивноста доведува до повисок раст на бруто домашниот производ. Вработените имаат право на дел од така зголемениот колач и во нормални околности зголемувањето на платата, покрај усогласувањето со стапката на инфлација, ја вклучува и компонентата зголемена продуктивност.

Пензионерите не се активни на пазарот на трудот и оттаму зголемување на пензијата како резултат на растот на вкупната продуктивност што се рефлектира во повисок БДП, некако не им „следува“. Оттаму, како по правило, а тоа е присутно кај нас во изминатите неколку децении, каква било формула за усогласување да се примени, во циклуси од по 7-8 години просечната пензија започнува посериозно да заостанува зад просечната плата.

Секогаш кога просечната пензија ќе падне позначително под 60% во однос на просечната плата, настанува немир кај пензионерите и се создава притисок за вонредни зголемувања на пензиите, на кој владите тешко одолеваат.

Законот за пензиско и инвалидско осигурување има одредба со која процентот за зголемување на пензијата би го вклучил и растот на БДП, но таа е доста рестриктивна. Ставот 4 од членот 37 од Законот предвидува дека стапката за усогласување може да се зголеми во случаите кога растот на реалниот БДП ќе надмине 4%, и тоа за разликата помеѓу стапката на раст на БДП и прагот од 4%.

За жал, во изминативе години сме немале таква среќа да забележиме стапка на раст на БДП повисока од 4% и оттаму ваквата можност како да е подзаборавена.

Мислам дека имам идеја како да се спречи заостанувањето на пензиите во однос на платите, од една страна, а истовремено да се надмине или да се ублажи поделеноста меѓу „проценташите“ и „линеарците“. А со тоа и зависта на едни кон други.

Процентуалното усогласување си останува, како што предвидува Законот. Границата за дополнително зголемување, поврзана со стапката на раст на БДП, се спушта од 4% на 3%. Процентот над 3% се множи со просечната плата и тој износ се исплатува линеарно, т.е. подеднакво на сите пензионери.

Наместо стапката на раст на БДП од претходната година, се користат кварталните стапки на раст, од последните тримесечија за кои се објавени официјални податоци од страна на Државниот завод за статистика.

Колку би изнесувало ова дополнително линеарно зголемување на пензијата доколку би се применило сега, згора на трите отсто процентуално зголемување? Стапката на раст на БДП во вториот квартал од тековнава година изнесуваше 4,3%. Ако од неа одземеме 3%, остануваат 1,3 процентни поени. Просечната пензија според најновите податоци изнесува 28.050 денари. Следува дека дополнителниот износ за линеарно зголемување на пензиите би изнесувал околу 360 денари.

Да се разбереме, стапката на раст од 4,3% во вториот квартал, која на секој пензионер би му донела дополнителни 360 денари, не е лесно да се постигне и да се одржува, но со намалување на социјалните тензии во општеството, зголемување на меѓусебната доверба и намалување на зависта, се создава поблагопријатна клима за раст и развој во земјата што би ни користело на сите.

The post Со компромис за поголема доверба и помалку завист кај покачувањето на пензиите appeared first on plusinfo.mk.

Некогаш политичката криза најдобро се гледа низ изборниот резултат, некогаш низ падот на рејтингот, а некогаш е доволно само внимателно да ги слушнете луѓето кои тврдат дека сакаат да ја спасат сопствената партија. Токму тоа деновиве се случува во СДСМ. Едни го бранат Венко Филипче, други бараат негова смена; едни зборуваат за обид за поделба на партијата, други тврдат дека партијата е заробена и доведена до работ на политичка ирелевантност.

Пред некој ден Платформата за промени се огради од политичкото наследство на Зоран Заев, се дистанцираше од Бранко Црвенковски, упати остри критики кон ЗНАМ и ВМРО-ДПМНЕ, а истовремено јавно оцени дека актуелното раководство на СДСМ ѝ обезбедува политички комфор на власта. Претставниците на Платформата, односно критичарите на актуелното раководство на СДСМ, оценуваат дека партијата е доведена до „егзистенцијален минимум“ и дека треба да биде преземена додека, според нив, сè уште има што да се спасува.

И токму тука почнуваат моите дилеми. Не затоа што во една демократска партија не треба да постојат различни мислења. Напротив, моето лично политичко искуство на овој план е доволно големо и поучно за добро да знам колку се важни внатрешната дебата, различното мислење и правото на несогласување. Партија без таква дебата многу лесно станува затворена, узурпирана од тесен круг луѓе, самодоволна и неспособна реално да ја согледа сопствената состојба.

Барањето за смена на лидер не е нешто недозволиво или недемократско. Ниту еден политички лидер не смее да биде незаменлив, ниту неговата позиција да биде заштитена со автократски поставени статутарни одредби што ја ограничуваат можноста за вистинска внатрепартиска конкуренција и промена.

Но едно е судир околу концепти, политики и идни правци на дејствување, а сосема друго состојба во која речиси секој му објаснува на секого дека токму тој е причината за пропаста. Во СДСМ веќе одамна не се спори само околу некоја кадровска одлука, изборна стратегија или некој преземен политички потег или акција. Се преиспитува речиси сè: раководењето, наследството, кадровската политика, односот кон поранешните лидери, идеолошкиот профил, па дури и самата смисла на партијата во сегашниот политички амбиент.

Оттука и прашањата што неминовно се отвораат.

Кој ја доведе партијата до оваа состојба? Филипче, Заев или можеби сите претходни раководства? Клиентелизмот и кадровските компромиси или изневерените очекувања по Шарената револуција? Погрешните политички проценки или како што тврди актуелното раководство, станува збор за организиран обид дополнително да се подели СДСМ?

Филипче веќе ја нарече иницијативата „ЗНАМ 2.0“ и јавно ја поврза со интереси блиски до власта, изнесувајќи и конкретни тврдења за тендер од 1,6 милиони евра поврзан со фирма со која соработувал еден од луѓето од Платформата. Тоа се тврдења на Филипче и на СДСМ, а засегнатата страна ги оспорува и најави правна постапка.

Тука веќе политиката почнува да наликува на циркус. Не поради самите несогласувања, туку затоа што расправата сè помалку личи на сериозна дебата за иднината на една некогаш голема политичка партија, а сè повеќе на пресметка кој кому бил близок, кој кого предал, кој е „вистински“ социјалдемократ, кој е нечие продолжение и кој има поголемо морално право да ја преземе партијата.

Сето тоа можеби е важно за внатрепартиските односи и за оние што ја водат оваа битка, но за граѓаните суштинското прашање е друго. Нив не ги интересира кој ќе излезе како победник од една фракциска пресметка, ако по неа ништо суштински не се промени. Нив ги интересира што им се нуди како политичка алтернатива.

Да претпоставиме дека Филипче утре ќе си замине. Што се случува задутре? Каква економска и социјална политика ќе понуди новото раководство на СДСМ? Каков концепт ќе има за институциите, европските интеграции, односите со Бугарија, борбата против корупцијата и кадровската политика? И, можеби најважно од сè, што суштински ќе биде поинакво во начинот на идното дејствување на партијата?

На настапот на Платформата слушнавме многу за тоа што не чини и кој е виновен. Слушнавме и дека не се планира формирање нова партија, ниту независни листи, ниту повик да се гласа против СДСМ. Амбицијата е промена однатре и преземање на партијата. Но тука, според мене, е суштинскиот проблем. Политичка партија не се обновува и не се рехабилитира само со промена на името на вратата од претседателскиот кабинет.

Затоа кризата во СДСМ денес не е само лидерска. Таа е многу подлабока и, пред сè, е криза на партискиот политички идентитет, криза на идеи, на програмска понуда и на способноста да се понуди нешто свежо, привлечно, но и реално остварливо за граѓаните.

И затоа логично ми се наметнува прашањето: Што е СДСМ денес? Партија што сака да го брани политичкото наследство од периодот на Заев или партија што сака да раскине со него? Партија што се повикува на својата повеќедецениска традиција или партија што сака да направи радикален дисконтинуитет со значаен дел од сопственото минато? Социјалдемократска партија со јасна идеолошка основа или широка политичка структура во која различни групи водат персонални битки под исто име и исто лого? И, конечно, она најважното: дали СДСМ денес е опозиција на власта или сè повеќе станува опозиција самата на себе?

Тука доаѓаме и до чудната политичка геометрија што ја создава Платформата. Таа не е со Филипче, се оградува од Заев, се дистанцира од Црвенковски, го критикува ЗНАМ и го напаѓа ВМРО-ДПМНЕ. Не сака нова партија, не сака независни листи, не сака да повикува против СДСМ, а сака да го преземе СДСM.

Затоа, сосема природно, логично и јавно е да ги поставам и овие две прашања: Со кого и, уште поважно, со што? Со каква нова политичка идеја, со каква визија и со каков вредносен систем? И, конечно, со каков поинаков начин на политичко делување? Затоа мислам и тврдам дека не е доволно само јавно да се каже дека сегашниве и старите не чинат. Ако навистина се претендира на промена, тогаш треба да се покаже што точно ќе биде поинаку и зошто новите би биле подобри од оние што сега се критикуваат. Во спротивно, целата операција почнува да личи на борба за командното место на „Титаник“ во момент кога бродот веќе тоне, а речиси и да му нема спас.

А токму тука, според мене, се гледа и најголемиот парадокс. Додека едните во СДСМ ги обвинуваат другите дека ја уништуваат партијата, другите возвраќаат дека првите со своето однесување фактички ѝ одат во прилог на власта. И така, наместо политичката енергија да биде насочена кон градење сериозна опозициска алтернатива, таа се троши во внатрешна пресметка од која најмалку корист има самиот СДСМ.

Кога една опозициска партија најголем дел од својата енергија го троши на сопствените конфликти, власта по природата на нештата добива повеќе политички простор. Не затоа што по автоматизам станува поуспешна, туку затоа што спроти себе нема доволно силна, консолидирана и уверлива политичка алтернатива.

Во суштина, нешто слично признаваат и самите луѓе од Платформата. Поранешниот висок партиски функционер Игор Ивановски оцени дека високиот рејтинг на власта не е резултат само на нејзини мерливи успеси, туку и на фактот што во моментов нема доволно силна политичка алтернатива. Ако е така, тогаш проблемот на СДСМ очигледно не се сведува само на тоа кој ќе биде претседател на партијата. Проблемот е многу поширок и затоа логично се наметнува дилемата дали партијата воопшто ќе успее повторно да се наметне како сериозна и уверлива политичка опција.

Затоа и прашањето дали Венко Филипче ќе остане претседател на СДСМ, колку и да е важно во овој момент, не е суштинското прашање. Лидерите доаѓаат и си заминуваат, претседателствата се менуваат, конгресите избираат нови луѓе, а фракциите победуваат и губат. Многу поважно е дали СДСМ знае што сака да биде и каде сака да оди? Ако го знае тоа, тогаш треба јасно да им го каже и на членството и на јавноста. Ако не го знае, тогаш смената на еден човек нема да реши ништо. Ќе се смени актерот, но сцената ќе остане иста.

На крајот, можеби најголемата опасност за СДСМ не е ниту Филипче, ниту Платформата, ниту Заев, ниту Црвенковски, ниту ЗНАМ, ниту ВМРО-ДПМНЕ. Најголемата опасност е партијата толку долго да се занимава со сопствените внатрешни пресметки, што на крајот да заборави зошто постои, кого треба да претставува и што треба да им понуди на граѓаните.

Политичка партија не постои за бесконечно да ги расчистува сопствените внатрешни сметки, ниту за постојано да утврдува кој има поголемо право врз нејзиното минато. Нејзината суштина е да создава идеи, да нуди политики и да им понуди избор на граѓаните. Лидер може да се смени. Раководство може повторно да се избере. Конгрес може повторно да се свика. Но довербата, еднаш сериозно нарушена, многу тешко се обновува.

И затоа, ако СДСМ продолжи подолго да се занимава со прашањето кој треба да го води, наместо со прашањето каде треба да оди, тогаш наскоро можеби навистина нема да биде најважно прашањето: Кој ќе го води СДСМ? Туку: Што остана да се води?

The post СДСМ меѓу фракциите, старите сенки и кризата на идентитетот: Знаат ли што прават? appeared first on plusinfo.mk.

Насловот всушност треба(ше) да гласи „Будење на стаорецот“, во чест – но и како парафраза! – на блиската 60-годишнина од освојувањето на „Сребрената мечка“ (Берлин, 1967) на Живоин Павловиќ за истоимениот филм и неговата и денес алузивна моќ. Се откажав поради потенцијалната лоша асоцијација на стаорецот со народот, а намерата не е таа. Како што се покажа, „стаорецот“ беше некој друг во таа 2017 година и тоа народот добро го памети. А приказната, за жал, и продолжува со истото темпо!

Зошто ги спомнувам „стаорецот“ и народот? Па затоа што сите политики и секоја демократија без поддршка од народот/граѓанинот е само блеф, виц, манипулација односно хибридна демократија… А оние „структури“ од минатиот пат – државотворните „наследници“ и нивните соцреалистички инсталации (правосудство, универзитет, медиуми) – денес останаа токму без главната поддршка: народот/граѓанинот! Оттаму и сите нивни „лекции“ за демократијата, со коишто мислат дека ќе го вратат граѓанинот-гласач под своето крило.

А во тој лекцијашки хор на најсилно се вклучени и социјалните мрежи, каде цела сурија ботови, непрежалени соцреалистички шарлатани и дното на тој талог упорно се идентификува со остатоците на криминалната банда од онаа 2017 година, повикувајќи на ново будење на народот. Српските студенти дополнително им ги подгреваат надежите дека и овде може уште еднаш да се случи чудо (иако состојбите се радикално различни!).

Се провикнуваат на социјалните мрежи и некакви лакрдијашки ликови дури и од странство, загрижени демек за судбината на државата со овие „националисти“ на власт, а со веќе опскурна надеж во остатоците од оние тотално неспособни соцреалистички „елити“ построени зад грст полуписмени шутраци. Интересно како истите тие толку загрижени ликови не смеат да писнат за политиките на властите во земјите каде што сега живеат, но имаат полни усти отрови за состојбите во Македонија и точно знаат што и како треба(ло) да се направи овде?!

Наспроти целиот катастрофичен од на македонската демократија, во реалниот живот уште има ликови чии капацитети се на толку ниско рамниште што не можат да ги поврзат сите нишки на големите предавства на нивните непрежалени фаворити па трагикомично сонуваат за некакво будење на македонскиот граѓанин, но не во општа полза туку само и единствено заради враќање на нивните криминалци на власт. И, секако, новото започнување на истата коруптивна пракса и лажлива реторика за подемот на демократијата, сличен на онаа импотентна 2017 година, таа што повторно сакаат да ни ја сместат уште на првиот свиок.

Дел од овие во суштина трагични ликови се беа вносно етаблирале во тој одживеан но ревитализиран „систем“ и веројатно имаат за што да жалат. Но најголемото мнозинство од нив е де факто западното во некои опсесивни идеолошки сништа кои, мислат, им ги остварува онаа банда што онака го киднапираше народниот протест во 2016/17 година. И кои само им фингираа(т) соцреалистичка едночинка во неколку продолженија, превеслувајќи ги жедни преку идејата/желбата за демократска вода.

Но, народот веќе не е наивен! Или, поинаку поставено: во вакви пост-ситуации како македонската по онаа 2017 година, нештата неповратно се менуваат. Ако некои тоа не го разбрале – ништо не разбрале. Што пак е евидентно од однесувањето на некогашната власт, а денес очајна маргинализирана групација. Дури и кон „своите“. Повторното будење на народот не може да се случи со истата лажлива реторика филувана со аналфабетски „лекции“ за некаква демократија што треба да дојде. Тоа се приказни за мали деца, како онаа за „демократијата на радијата“. Во американски стил!

Како и во животот, и во политиката нема простување без извинување. Тоа е првиот чекор кон менување на нештата – чекор што кај нас изостана. И изостанува! Извинувањето го заменија со – пцовки!

За да има политичко (во потесната смисла на зборот) простување – а ние всушност за тоа говориме! – мора да има искрено извинување за сите злостори сторени, поточно наметнати, во името на демократијата и граѓанинот. Тоа – особено во дваесет и првиот век – е морален долг, цивилизиран чин на „одговор“ на насилникот кон жртвата! Зашто, во крајна линија, дури и „малиот македонски свет“ е (како што велат Хусерл и Хајдегер) „споделен свет“, интерсубјективен хоризонт, а не само лев идеолошки (да не речам соцреалистички!) камп во којшто едни наметнуваат ставови на други и стражарат тие да не се премислат.

Во тој „споделен простор“ се судруваат ставовите на различни „светови“ и создаваат еден „политички свет“ во којшто, особено кога се бара поддршка за политички ставови, постојат норми што мора да се задоволат. Една од нив – во „реалната политика“ – е извинувањето за грешките и молбата за политичко простување. Впрочем, не случајно и Хана Арент го смета политичкото простување за услов во политичкиот свет! Зашто, „делата и говорот“, во крајна линија, не значат, не „произведуваат“ ништо; нивниот „продукт“ се интерпретативните наративи што произлегуваат од нив. А од оние седум години криминал и корупција произлегоа страотни наративи! Без политичко извинување и политичко проштевање (како резултат на истото), постои реална опасност од непоправлива политичка штета и заложништво од нивните консеквенци. Што и се случи на изборите во онаа 2024 година, со тенденција да се повтори и на наредните избори.

Во нашиот случај, во македонскиот политички свет, особено оној од (самопрогласена) лева ориентација, отсуствува токму тој морален чин: извинување на „жртвата“ и барање политичко простување. А наместо тоа нивната актуелна реторика во тој нивен тотално изместен „свет“ по правило бара грешки кај другиот, одбивајќи дури и обид за партиско и лично преиспитување на минатите „политики“, не пак за јавно извинување за лагите, неисполнетите ветувања, криминалните постапки, злосторничкото здружување итн. На политикантската врхушка во таа групација како да не ѝ е важен потенцијалниот иден гласач туку исклучиво самопромоцијата и настојчивоста да се прогласи „црн ѓавол“ во македонското општество. И тоа по правило да биде – политичкиот противник, најчесто прогласен за омразен непријател! А сега таа листа се проширува и со дел од некогашните нивни „камаради“.

Таквите ставови и однос кон јавноста односно граѓанинот веројатно никогаш во поблиска иднина нема да резултираат во „будење на народот“. Напротив. И тоа се/ќе бидат политичките консеквенци на отсуството на моралниот чин на извинување и елементарното политичко воспитување и култура.

Извор: Теодосиевски уметност

The post „Будење“ на народот?! appeared first on plusinfo.mk.

Крајно време е Венко Филипче да си замине од СДСМ.

Она што луѓето од Платформата 12.05 одлучно и јавно му го кажаа е мислење што го споделува огромното мнозинство членови и симпатизери на СДСМ, разочарани од тоа на кое дереџе падна партијата под водство на пуленот на Зоран Заев.

Време е Филипче конечно да ја преземе одговорноста за катастрофалниот пораз на последните избори, после кој СДСМ стана петторангирана политичка партија во Скопје. Тој треба да постапи доблесно и машки, како што постапи и Заев, кој во ноември 2021 година се повлече од кормилото, откако предходно конечно сфати дека сидрото што го џитна да влече напред, опасно го влече бродот кон дното.

Време е Венко Филипче да се соочи со фактот дека нема лидерски капацитет да ја крене партијата на нозе, откако самиот ја фрли на колена. Тој сега ги брка, јавно ги омаловажува и ги клевети своите партиски другари, кои имаат различно мислење. Го дели СДСМ, наместо да се обиде да го обедини.

Јас го разбирам. Можеби како доктор и како човек, тој е отворен, одговорен, несебичен, пријателски настроен. Јас барем го знам како таков. Но, во својот политички хабитус, Венко Филипче е поинаков. Тесноград. Денунцијант. Конфликтен. Одмаздољубив. Слабак. Лузер.

Таков човек, едноставно, не може да води партија и да победува.

И затоа, наместо сите да ги повикува да се вразумат, самиот тој треба да си се вразуми и да се повлече. Тоа е во интерес на СДСМ, пред сè. Бидејќи навистина е реална опасноста, со него на чело, партијата да доживее уште еден катастрофален пораз на следните парламентарни избори, а потоа целосно да се маргинализира.

СДСМ избра нов потпретседател. Горан Герасимовски. Победникот во најурбаната скопска општина, градоначалникот на Центар. Неговата прва изјава за сплотеност во партијата и за почитување на различното мислење дава надеж дека тој човек може да ја поведе партијата во овој транзициски период, до следниот конгрес на обединување, на кој ќе биде избран нов легитимен партиски лидер.

Јас мислам дека нема човек во СДСМ кому не му е јасно дека тоа е логичниот редослед на чекорите: итна оставка на Венко Филипче и преземање на одговорноста за изборниот дебакл, обновување на дијалогот и на другарството во партијата, конгрес на обединување и избор на нов лидер, подготовка за следните избори.

Ќе се осмелам да претпоставам дека сево ова му е јасно и на Зоран Заев и дека и тој ќе го советува Филипче да ја напушти Бихаќка.

Може да му понуди нова значајна функција – чувар на јахтата во зимскиот период.

Постои живот и надвор од политиката.

The post Венко Филипче може да биде само чувар на јахтата во зимскиот период appeared first on plusinfo.mk.

Еничко гласање, или гласање на кланови меѓу шведските Сомалијци, стана централна тема на дебатата по неодамна одржаните парламентарни избори во Шведска. Прашањето стана особено релевантно бидејќи петмина политичари со сомалиско потекло освоија пратенички места во Шведскиот парламент-Риксдаг, по што беа актуелизирани сомневања за изборна измама и купување гласови.

Дебатата е мошне поларизирана и е фокусирана околу големиот пораст на избирачки гласови за Левицата и Зелената партија во изборни единици со големо имигрантско население. Еден од новоизбраните пратеници заврши под истрага на националната антикорупциска полиција веднаш по изборите. Постојат сомневања дека гласовите се купени и дека гласачите биле групно однесени на гласачките места со однапред обележани гласачки ливчиња.

Партијата Левица (Die Linke) оствари историски силни избори во Берлин, удвојувајќи ја својата поддршка на околу 27 проценти од гласовите. Како и шведската Левица, партијата беше особено силна во геотоизираните квартови и подрачја со многу луѓе со миграциско потекло. Партијата силно се профилираше по буџетските прашања како најдобар претставник на младите, станарите и малцинствата. Палестинското прашање и структурниот расизам исто така беа во фокусот во предизборната кампања.

На изборната прослава на партијата во Берлин се случи нешто што би можело да се означи како интересно во овој контекст. Водачот на кланот Ремо, еден од најозлогласените кланови во Германија, беше присутен. Во исто време, неговиот син објави приватни пораки со пратеник во Бундестагот. Во една од пораките пратеникот, обраќајќи се со изразот „брат“, бара помош во ширењето на неговата политичка порака и додава: „кажете им на сите ваши луѓе да ја споделат, ви благодарам“. Пратеникот потоа ја потврдил автентичноста на разговорот. Во друга порака, тој пишува: „поздрав, со почит до вашиот татко“. Можеби е знак на времето, како што беше забележано во некое коментари, да му се изрази благодарност на шеф на клан за тоа колку добро некоја  партија остварува успех на слободни избори во денешна Европа.

Во 2018 година исламската заедница во приградската општина Ботширка во Стокхолм се обиде да понуди неколку илјади гласови во замена за парцела за нова џамија. Зад остварените контакти фигурирал лидерот на групата на шведската Зелена партија во општината. Оттогаш, дискусијата за религиозно и етничко гласање тешко дека стана помалку релевантна, и постојано добива нови димензии.

Левицата, и во Германија и во Шведска, пронајде успешна стратегија во овие области. На изборите за ЕУ ​​во 2024 година, шведската Левица доби околу 50 проценти од гласовите во изборни единици со голем број избирачи родени надвор од Европа. Тоа достигнување сега беше надминато на многу места на неодамнешните парламентарни и локални избори.

Луѓето со странско потекло сочинуваат сè поголем дел и од европскиот електорат. Партиите што се етаблираат политички во подрачја со многу мигранти на тој начин добиваат пристап до растечки електорат. За левицата, привлекувањето на овие гласачи значеше дека движењето кое традиционално зборуваше за работничката класа, еднаквоста и благосостојбата, а кое поделената работничка класа практично го напушти, создаде нов идентитет со нови линии на поделба.

Левицата е сега во значајно поголем обем ориентирана кон етничката припадност, идентитетот, расизмот, колонијализмот и – кон Палестина. Од една страна, тоа е адаптација кон променливата демографија, додека во исто време левицата го поттикна овој развој, кој сега создава нови коалиции на гласачи.

Луѓето со силни корени во регионите на Блискиот Исток и Северна Африка секако дека гласаат лево кога станува збор за економски прашања, но во исто време се крајно десно ориентирани кога станува збор за ставовите за религијата, семејството и семејните констелации, сексуалноста, родовиот идентитет и вредносните прашања. Овој судир веројатно нема да биде благо будење и неопходно преиспитување за овие партии.

Сепак, европската левица веројатно нема да најде никакви реалполитички причини во блиска иднина да го напушти патот што го избрала. Во крајна линија, се чини дека повеќе луѓе ќе мора да се запрашаат какви линии на поделба подразбира овој избран пат. Прашањето еднакво се однесува на сите партии што можат да се поврзат со овие промени. Оттаму се и очекувањата дека тоа дефинитивно ќе поттикне на размислување меѓу сите оние што во последните години се обидуваат да ја интензивираат дебатата за последиците од разидувањата и поделбите кои во избирачкото тело повелкуваат и етнички линии и разграничувања.

Во поголем број членки на ЕУ, малцинските партии се дел од поголем, поплуралистички партиски систем. На пример, лице со унгарско потекло во Романија може да гласа за унгарска малцинска партија, но може да гласа и за романска национална партија. Партиите во Шпанија што го претставуваат каталонскиот или баскискиот национализам долго време ги мобилизираат гласачите околу регионалниот, но и националниот идентитет.

Во Македонија, пак, патем речено, етничката поделба долго време е подиректно поврзана со формирањето влада: македонски и албански партии со најмногу освоени избирачки гласови се натпреваруваат во рамките на своите соодветни групи на гласачи, кои главно гласаат според остро поставени етнички резови, а потоа се преговара за формирање македонско-албанска владинска коалиција. Македонската политика, историски гледано, ја карактеризира мошне силна и јасно изразена етничка димензија, во споредба со повеќето ЕУ-членки.

Во некои членки на Унијата доаѓаат до израз подинамични форми на етничка или културна мобилизација. На пример, во Франција, Шведска, Германија и Холандија, дел од партиите се одбидуваат да мобилизираат гласачи со потекло од одредени имигрантски групи. Сепак, во исто време други партии ги мобилизираат гласачите преку посеопфатни прашања за миграција, интеграција, ислам или културен идентитет, кои го надминуваат тесниот еднонационален пристап. Сето тоа вварира во голема мера во зависност од генерацијата, образованието, класата, религијата, станбената област и степенот на интеграција.

Европската комисија забележува дека малцинствата сè уште се недоволно застапени политички. На пример, на изборите за Европскиот парламент во 2024 година, застапеноста на Ромите беше многу ниска. Според постизборните анализи на кои се повикаа ОДИХР и Европската комисија, по изборите за Европскиот парламент немаше избрани членови Роми меѓу 720-те европратеници. Истото се однесува и на некои други малцинства.

ОБСЕ/ОДИХР годинава не испратија набљудувачи на изборите во Шведска бидејќи организацијата смета дека шведските избори имаат висок степен на сигурност и регуларност. Сепак, достевни се пријави за обележани гласачки ливчиња што се делеле пред гласачките места. Беше пријавено дека извесен маж придружувал неколку жени за да им покаже како да гласаат, а во еден случај, еден гласач се сомневал дека на млади луѓе им било платено за нивните гласови. Шведската Изборна комисија добила над 1.600 пријави за инциденти од изборната администрација на денот на изборите.

Во добар дел се работи за забелешки повразни со гласање по етнички линии, кое очигледно станува незаобиколна реалност. И пркаса која несомено и во иднина ќе претставува важен сегмент на изборните циклуси во ЕУ. И за учеството на мигрантите во поделбата на власта.

The post Гласање по етничка линија во ЕУ appeared first on plusinfo.mk.

Најголеми и најзаслужни демократи (или „демократи“, како сакате) кај нас по онаа 1990 година станаа најтврдокорните „болшевици“, подопашните комунистички подлизруковци и најцрните слуги на тогашниот режим. А меѓу нив тогашната „елита“: полуписмени универзитетски професори, битпазарски обвинители и судии и онаа најгадна „фела“ викана „општествено-политички работници“ а всушност гласноговрници на режимот. Преку ноќ се преоблекоа и почнаа да држат лекции за – демократијата! И за „нашиот пат“ кон иднината.

Но, речиси по правило, врз сосема погрешни премиси и пракса и со крајно проблематичен политички и стручен потенцијал. И тоа трае до денес.

Не можете да одречете дека оние кои говорат (на пример Героски) дека „Референдумската волја на македонскиот народ за суверена држава е пламен што мора да се чува, да се разгорува и да се слави“ или дека „независноста (…) го поткрена духот на нацијата“ имаат право. Но граѓаните (вклучувајќи ја и мојата дребност) тогаш гласаа – за зборови. Нема да речам пароли, но сепак поимите независност, сувереност, самостојност, демократија… не ни беа баш толку туѓи. Но, на пример, капитализам – да, нато (малите букви се…) особено – да, па и еу (тогаш ЕЗ) за најголемиот број гласачи беа само наметнато привлечни но реално прилично магловити поими.

Тие, за жал, се тоа и денес ако читате некои актуелни „мисли“ дека, на пример, ние „сме запретани во транзиција на општественото уредување од едно во друго, од наводно феудално-социјалистичко кон капиталистичко-модерно и цивилизирано…“ (sic)! Па ве молам, „феудално-социјалистичко“, или „капиталистичко-модерно и цивилизирано“…?! Згора и дека „некои подмолни ветришта и маглини ’од негде-некаде’ се испречија на нашиот пат“.

Тие не се испречија „од негде-некаде“ туку токму од оние кои онака се расфрлаа со зборови, а ние им верувавме. Додека говореа – сите, до еден! – тие размислуваа за дела, но не онакви какви што ветуваа. Размислуваа за долгорочното осигурување на личната и семејната иднина врз грбот на државните ресурси, континуирано трансакцирани на сметките на оф-шор локации. Затоа и ги оставија оние преоблечени „структури“ со крајно проблематичен политичко-демократски и стручен потенцијал како база за личната „надградба“! И тие се и денес тука, им ги вршат измеќарските работи, носат пресуди, „раководат“ со државните ресурси, до пензија (ќе) „предаваат“ (или продаваат, како сакате) на државните универзитети…

Сѐ во интерес на независноста, самостојноста, сувереноста… и материјалното богатство на една номенклатура! За граѓанинот останаа само прашинки од некогашната духовност и онаа утеха од плебисцитарно изразената волја. И секојдневните лекции за подоброто утре! Меѓу нив и за демократијата. Онаа што ќе дојде, некогаш, односно кога оние ќе (решат да) ни ја донесат.

Целиот потенцијално ветен „демократски систем“ ни беше дозиран со мали лажички, во количества по избор на политикантските првенци, за да не ни дојде одеднаш премногу. Односно, за прво тие да ги средат нивните планирани работи, како на пример приватизацијата на целата држава – процес од којшто секој од тие криминалци добиваше дебели проценти/провизии додека „плебсот“ ринташе за минимална плата. Но, впрочем, токму оттаму и идејата за некаква поделба на елитна номенклатура и плебс, на работници и газди, на граѓани и политиканти… Сето тоа во праксата беше поддржано од соодветните претходно спомнати „структури“ – академската, судско-обвинителската и медиумската армија платени арамолебци, до денешен ден вгнездени во самото срце на системот.

Некои и денес се спремни овие триесет и пет години да ги припишат на неискуството, геополитиката, „меѓународниот фактор“ итн., што е само лоша шега и вид на себеоправдување за наивноста и незнаењето. Па оттука и тезите дека „меѓународната структура на моќта јасно го покажуваше патот кон безбедноста и просперитететот“. Тоа се само бабини деветини и прикривање на процесот на грабеж прекрстен во транзиција којашто, еве, трае до денес.

А истите грабливци и понатаму ни солат памет за некакво „најголемо историско промашување“ и создавање на „суров капитализам од американски тип“! Како тоа да го спроведуваа некои вонземјани од далечната Алфа Кентаури а не токму оние ликови кои не само што себеси се инсталираа како некакви државотворни наследници туку ни октроираа и цел систем платеници кои деноноќно работеа само за нив. И затоа кога денес слушаме бајки за некакви заслужни протагонисти на патот на независноста а пред себе ги гледаме резултатите од тој процес, остануваме затечени во сопствената глупост и наивност.

И забораваме дека, како што вели Бакман, тие исти ликови беа платени многу бидејќи од нив се очекуваше многу. А го добивме ова денес!

Но токму за тоа се оние „структури“ чувани како заштитено соцреалистичко наследство кои ќе ни држат лекции дека всушност сиот лом во државата се случува „последниве две години“, а особено „околу притисоците на политиката врз судството“ и промените „во обвинителството, во раководствата на судовите“, дека токму сега се заборавиле „препораките на Рајнхард Прибе“ (а божем се применувале до вчера, во времето на нивните газди!?), дека „институциите не постојат во оваа држава“ (иако токму тие се најзаслужни за нивната целосна девастација), сега во земјата владеат „неправда, обесправеност, омаловажување, подбивање, закани“ (а до вчера живеевме во идеална „хибридна држава“!), само кога друга политичка опција е на власт на граѓаните им се порачува „дека глас од срце не им се подарува на оние кои имаат потреба од мозок“ итн., итн.

И тоа трае, и трае…, соцреалистичката приказна продолжува со нивниот монопол не само на демократијата туку и на власта како таква, зашто секоја друга опција е опасна за нив и нивните инсталации. А ние треба само да слушаме и да бидеме умни кога ќе дојде денот за гласање зашто другиот по правило е вештерот што ја мати водата. А некогаш става и нездрави супстанци во неа. Како во Гостивар, на пример.

Затоа и оваа македонска веќе трагикомична „демократија“ и во овие пост-празнични приказни на мигови заличува на бескрајна фарса во која што граѓанинот е маргинализиран до крајни граници, истите „структури“ го тормозат со нивните вечно новооткриени теории за топлите македонски води под коишто се крие само безочна битка за превласт врз буџетот и другите државни ресурси. Во услови на отворен политикантски терор на негирање на другиот, веќе нѐ индоктринираат и за некаква „вистинска, либерална суштина“ која што само тие ја знаат и некогаш ќе ни ја испорачаат во вид на „демократија на активни, информирани граѓани“! Ако бидеме умни, се разбира, и ги слушаме нивните саморекламерски тиради дека тие се најубави, најумни, најспособни, најчесни…, како впрочем и во онаа 2017 година кога од државата направија закотвен прогрес.

И тогаш конечно ќе се одоброволат и ќе го пуштат во погон она „креирање јавни политики базирани на факти“, зашто досега ги „креираа“ со гледање на гравчиња. Или на кафе. И ние ќе бидеме среќни и весели како „когнитивно автономни граѓани“ во нивната железна прегратка. А тогаш, можеби, како што пелтечи еден од „структурите“, ќе добиеме и по едно радио за секој да може да вресне кога ќе посака. Зашто тоа било – демократија!

Иншалах!

Извор: Теодосиевски уметност

The post „Лекции“ по демократија appeared first on plusinfo.mk.

Припадниците на посебната, автентична и автохтона заедница Египќани во Македонија, се нераскинлив дел од македонската држава, тие се клучно поврзани со неа како нивна единствена татковина, и како такви се нераскинлив и фундаментален дел од мултиетничка Македонија.

Египќаните се исклучително лојални кон државата Македонија и кон нејзините институции. Тие се мирољубиви и познати како големи работници, кои придонесувале кон развојот на локалната заедница, соживотот и развојот на кохезивноста и демократските процеси во целата држава.

Иако исклучително лојални, Египќаните свесно или несвесно се „игнорирани“ уште од осамостојувањето на Македонија. Припадниците на етничката заедница Египќани се цел на т.н. „тивка асимилација“ од одредени центри на политичка моќ, кои сакаат и имаат за цел да ги претопат Египќаните во други етникуми. Во заедницата на Египќаните се активираат продуктивни демократски сили, кои се борат да ги внесат Египќаните во Преамбулата на Уставот, демократска борба која трае до ден-денес.

Египќаните не се соодветно и правично застапени во институциите на системот. За нив како да не важи Охридскиот Рамовен договор, во одредени ситуации се стигматизирани, сегрегирани и дискриминирани. Оваа состојба се нотира и во извештаите на Советот на Европа и од страна на самата Европска Унија, за жал.

Во последните 2 години, благодарение на добрата волја и поддржување на концептот за инклузија и мултиетничност на лидерот на ВМРО-ДПМНЕ и актуелен премиер, проф. д-р Христијан Мицкоски, започна процесот на демаргинализација и етапна институционална интеграција на Египќаните. Во тој процес, голема улога одигра и учеството на НГИ „Коалиција на Египќани“ во коалицијата „Твоја Македонија“, предводена од ВМРО-ДПМНЕ и лидерот Христијан Мицкоски.

Ставот на НГИ „Коалиција на Египќани“ околу уставните измени е државнички и конзистентен – прво зачувување на македонските национални интереси, па дури потоа евентуални уставни измени.

Со тоа уште еднаш на највисоко ниво се пресликува лојалноста на египќанскиот кампус кон нивната единствена татковина Македонија, а дури потоа се бара исполнување на врвните приоритети на Египќаните. Ваквата политичка позиционираност кај египќанскиот етникум е нова политичка компонента, која има свој вредносен систем, бидејќи се солидаризира со мнозинскиот елемент во државата, а тоа е македонскиот народ, неговата историја, јазик, идентитет, што е додадена вредност за развојот на идните комлексни политички процеси.

Токму поради горенаведеното Египќаните заслужуваат врз нив да се применува концептот на „позитивна дискриминација“ и да им се даде фер шанса за да можат уште повеќе да придонесат кон развојот и просперитетот на нашата заедничка татковина Македонија.

(Авторот е лидер на НГИ „Коалиција на Египќани“)

The post Египќаните се фундаментален дел од мултиетничка Македонија appeared first on plusinfo.mk.

Кога францускиот претседател Емануел Макрон деновиве слета на Сен Пјер и Микелон, малата француска територија во Северна Америка, неговата посета доби значење многу поголемо од географските димензии на архипелагот. Неколку недели претходно Доналд Трамп објави карта на која Канада, Гренланд и повеќе други територии, меѓу кои и Сен Пјер и Микелон, беа прекриени со американското знаме. Од островот Макрон порача дека станува збор за француска територија и дека Франција нема секое утро повторно да го потврдува својот суверенитет затоа што некој има „чудни идеи“. Во исто време таму пристигна и канадскиот премиер Марк Карни. Симболиката тешко можеше да биде појасна.

Но ова не е приказна за два мали острова во Атлантикот. Прашањето е многу поголемо: што всушност прави Доналд Трамп со американската надворешна политика и со светскиот поредок каков што го познаваме?

И уште поважно: знае ли некој што е следно?

Да почнеме од Алјаска. Средбата на Трамп и Путин во август 2025 година испрати јасна порака дека американскиот претседател е подготвен најголемите меѓународни проблеми да ги решава преку директно договарање со другите големи сили. Украина не учествуваше на самитот, иако војната во Украина беше неговата главна тема. Конечен договор не беше постигнат, но беше демонстрирана една стара логика на меѓународната политика: големите сили повторно разговараат директно за прашања од кои зависи судбината на помалите.

Потоа дојде Гренланд. Зад навидум неверојатните изјави за американско преземање или купување на островот стојат многу реални интереси: Арктикот, воената безбедност, природните ресурси, новите поморски патишта и натпреварот со Русија и Кина. Гренланд не стана американски, но притисокот даде резултат. САД, Данска и Гренланд постигнаа договор што значително го проширува американското воено присуство и долгорочниот пристап до островот, додека данскиот суверенитет останува непроменет.

Значи: максимално барање, силен притисок, а потоа договор кој го зголемува американското влијание.

Кога на ред дојде Венецуела, мислам дека многумина станаа свесни дека веќе не е во прашање само реторика. Американските сили го заробија Николас Мадуро и неговата сопруга во операција во која беа употребени специјални сили, разузнавачки капацитети и повеќе од 150 летала. Само неколку дена подоцна во центарот на вниманието се најде нафтата. Трамп објави дека Венецуела ќе префрли во САД меѓу 30 и 50 милиони барели нафта опфатена со санкции, а приходите од продажбата ќе бидат контролирани од американската страна со образложение дека треба да им користат и на Венецуела и на САД. Американските компании во меѓувреме повторно го зголемуваат интересот за венецуелскиот енергетски сектор.

Значи: воена сила, политичка промена, а потоа енергетско и економско позиционирање.

Со Канада методот е поинаков. Нема воена сила, но има царини, економски притисок и провокативна политичка реторика. Во септември американско-канадскиот трговски спор веќе вклучуваше царини од 50% врз милијарди долари стоки од двете страни.

Канада започна поинтензивно да бара алтернативи и поблиски врски со Европа. Премиерот Карни повикува на засилена соработка со Европската Унија, а неговата средба со Макрон на Сен Пјер и Микелон беше јасен сигнал дека американскиот притисок може да создава и спротивен ефект, поттикнувајќи ги традиционалните сојузници на Вашингтон да бараат поголема стратешка самостојност и нови сојузништва.

Со Иран, Трамп ја применува најтешката форма на притисок: воена сила, економско исцрпување и истовремено отворена врата за договор. И токму тука можеби најјасно се гледа методот: создај максимален притисок, направи го следниот потег непредвидлив, подигни ја цената за другата страна, а потоа понуди преговори.

Во оваа поширока слика не смеам да го изоставам Израел. Вашингтон продолжува силно да го поддржува својот сојузник додека војната во Газа останува предмет на сериозни меѓународни политички и правни спорови без конечна разрешница. Паралелно со тоа, администрацијата на Трамп подготвува санкции против самиот Меѓународен кривичен суд, вршејќи притисок врз институцијата поради налозите против израелски лидери и претходните постапки поврзани со американските сили.

Ајде да се обидеме да ги поврземе сите овие точки. Алјаска, директно договарање меѓу големите сили. Гренланд, геостратегија и Арктик, каде дури и територијата на сојузник може да стане предмет на притисок. Венецуела, сила, нафта и влијание, каде видовме до каде може да стигне употребата на сила кога зад неа стојат безбедносни, политички и енергетски интереси. Канада, економски притисок, кој покажа дека ниту најблиските традиционални сојузници не се поштедени кога се во прашање сопствените интереси и реализацијата на однапред зацртана стратегија или моментална политичка проценка. Иран, војна и преговори под притисок, но и доказ колку лесно максималниот притисок може да прерасне во отворена војна. Израел и Газа, силна поддршка за сојузникот и истовремено „судир“ со меѓународните институции.

Различни случаи. Различни средства. Но еден препознатлив принцип: американската моќ максимално да се употреби за остварување на конкретен политички, безбедносен или економски интерес.

Оттука, можеби веќе и не е најважно прашањето дали Трамп е непредвидлив како политичар. Можеби непредвидливоста е токму неговото најсилно политичко оружје. Кога ниту противникот ниту сојузникот не знаат дали утре ќе следуваат царини, санкции, ултиматум, преговори или воена сила, тогаш самата неизвесност станува инструмент на притисок. Никој не знае каде е границата, а токму тоа му дава дополнителна моќ на оној што ја поместува.

Но тука завршува приказната за Трамп и започнува многу посериозната приказна за светот. Тоа веќе не се изолирани епизоди. Тоа е образец. Светот кој со децении се обидуваше барем формално да ја ограничи силата со право, институции и правила, повторно почнува да личи на свет во кој најмоќните сами ги утврдуваат границите на дозволеното.

А кога големата сила ќе покаже дека правилата можат да се поместуваат кога не ѝ одговараат, прашањето не е само кој ќе биде следниот на удар. Прашањето е дали воопшто има некој што може да го запре тој процес и каде ќе биде поставена границата. Затоа, по Алјаска, Гренланд, Венецуела, Канада и Иран, можеби најопасното не е тоа што не знаеме што ќе направи Доналд Трамп утре. Најопасното е што светот сè повеќе се навикнува дека никој не знае. И затоа прашањето останува: Што е следно и колку далеку може да оди Трамп?

Но тука се отвора уште една дилема. Не е прашање само до каде е подготвен да оди Трамп, туку и зошто најмоќните светски лидери внимателно ги мерат своите реакции. Зад таа воздржаност често би морал да стои сопствен економски, енергетски, безбедносен, геополитички или кој било друг интерес. Истовремено, Обединетите нации сè повеќе се маргинализираат, а важните одлуки се носат преку директни договори и односи меѓу големите сили. Тоа веќе упатува на нешто пошироко, на слабеењето на целиот мултилатерален систем.

И затоа останува прашањето дали пред нас е само еден крајно неконвенционален американски претседател кој максимално и умешно ја користи моќта на функцијата, или гледаме силно персонализиран стил на владеење кој, во услови на слабеење на мултилатералниот систем, постојано ги тестира и поместува границите на институциите на сопствената држава, но и на досегашниот меѓународен поредок.

The post Доналд Трамп: Што е следно? appeared first on plusinfo.mk.

Исто како и секоја театарска сцена така и секоја политичка сцена има свои актери, но кај вториве, некои пред сè евтино провидни перформанси, се толку пати повторени што публиката илити електоратот веќе однапред го знае секој потег. И тоа не е случај само со Македонија.

Невладината настојчивост е универзален феномен. Тоа е онаа група на одбрани платеници, дежурни душегрижници, која со години го окупира јавниот простор, претставувајќи се како монопол врз вистината и прогресот, а зад себе оставајќи само деструкција, поларизација и институционален хаос.

Во Словенија на пример тоа се платформите како Глас Људства (Glas Ljudstva) или невладината Институт Осми Марец (Inštitut 8. marec), испилени во камповите, поточно фармите на Обама низ Европа. Нивната основна и плитко емотивна премиса: „Само да не е Јанша“ е инструментот со кој словенечкото општество се дели и разградува повеќе од дваесет години. Омразата кон поединецот како своевидна компензација за отсуството на политичка визија и чувството за глобалната политичка реалност. Со последната промена на власта, поточно со враќањето на Јанез Јанша на власт сведоци сме на повторното активирање на горепосочените системски паразити. И сето тоа, за жал, беше повеќе од предвидливо, земајќи го в обзир криминалното владеење на претходната власт, каде освен невладините сите други сегменти во општеството или стагнираа или пропаѓаа, и тоа рапидно. Но, тоа што, за жал, ретко кој можеше да го предвиди е фактот што на најновите протести против владата на Словенија учествува и огромен број на илегални мигранти. Ете таа коалиција никој не ја предвиде. Всушност ретко кој можеше да помисли дека невладините таму ќе паднат толку ниско активирајќи ја својата војска од илегални мигранти, кои за волја на вистината за време на минатата влада самите неограничено ги увезоа. Тоа е всушност најпоразителното спознание на овие најнови протести, манифестација за бездушната омраза не само кон владата туку и кон секој граѓанин во словенечкото општество.

Денес е тешко да се предвиди дали се работи за туѓа команда или е тоа сепак идеја на некојси закржлавен и малициозно краткоглед локален невладин ум. Како и да е, надграденото деструктивно сценарио од протестите од 2020-2022 година веќе се повторува и останува единствено надежта дека овој пат владата ќе има капацитет да се справи со оваа ситуација.

Во Србија на пример, која за разлика од Словенија, беше далеку поранлива како општествен систем, пред сè поради бесмислените војни во блиското ни минато, овој проблем со невладината деструкција на општеството е далеку покомплексен. Но, на крајот целта е брутално иста, парализа, ранливост и дисфункционалност на државата. Од Отпор во 1998 година, преку Канвас од 2004 година, па сè до сегашново Студенти Побеѓују движење, кое е всушност пресликаниот „и шуто и рогато“ македонски шарен концепт, невладината клика во Србија се обидува непосредно или посредно да го превземе кормилото на државата.

На прв поглед тоа се различни географски точки, но матрицата е апсолутно идентична. Создавање перформанс на загриженост, амбалажиран во допадливи фактури за младите, чија единствена цел е суптилно да се преканализира општественото незадоволство во политички профит. Оваа регионална кореографија не е случајна. Таа служи како директна инспирација и поттик за домашната гарнитура, независно дали се работи за Македонија, Словенија или Србија. Во суштина се работи за анатомијата на еден пресликан концепт. Но, ако се направи една подлабока анализа на методологијата брзо се забележува дека т.н. граѓански сектор го загуби својот суштински идентитет. Наместо да биде коректив на власта и заштитник на обичниот човек, тој се претвори во бирократизирана структура која функционира исклучиво за сопствени интереси.

Довербата на граѓаните, и тоа со целосно право, кон овие актери денес е на историско дно.

Во очите на јавноста, оваа мрежа од организации и нивните експоненти сè помалку се доживува како невладино ткиво, а сè повеќе како затворена корумпирана каста која:

• Опструира автентичен развој: Секој реален проект од типот на дата центри, рудници, ветерни електрани и сл., или пак идеја за економски и општествен напредок се дочекува со автоматизиран скептицизам и институционални блокади.

• Служи за партиски прегрупирања: Наместо независност, секогаш кога ќе се отвори простор во традиционалните партиски матрици (како актуелните процеси во опозицискиот СДСМ), истите фигури се појавуваат како креатори на новите партиски агенди.

• Увезува туѓи агенди: Наместо да ги решава реалните, секојдневни проблеми на македонските граѓани, овој сектор најчесто реплицира застарени регионални и глобалистички матрици кои немаат никаква врска со домашниот контекст.

Денес влијанието на истрошените невладини пароли веќе го нема истиот ефект врз пошироката јавност. За среќа и младите генерации во Македонија растат во дигитална ера каде информациите се достапни веднаш, па обидите за манипулација лесно се разобличуваат. Здраворазумскиот дел од општеството веќе знае дека вистинската стабилност и развој нема да дојдат преку рециклирани регионални невладини рецепти, затворен круг на опструкции и слични будалаштини. И тоа е всушност она што овие деструктивни концепти постојано одбиваат да го прифатат. Сопствената си ненужност. Фактот дека времето и околностите се менуваат. Можеби точно затоа и прибегнуваат кон коцептите на тотален хаос, како што се протестите во коалиција со илегалните мигранти во Словенија или пресликаниот „и шуто и рогато“ во Србија.

Македонскиот невладино-активистички сектор ретко кога пропуштил бран што доаѓа како домино-ефект од регионот. Кога во соседството се тестираат нови методологии за изнесување на народот на улица и канализирање на незадоволството, кај нас обично брзо се преведуваат и прилагодуваат истите прирачници. Затоа и само по себе се налага прашањето:

Која е следната иновација што ќе ни ја продадат како автентичен пламен на народот?

А кога следниот пат ќе ви понудат „спонзориран револуционерен концепт“, не гледајте во транспарентите. Гледајте во режисерот кој стои зад задвесата со прирачникот во рака и брои, не актерите, туку дали публиката добро ги научила своите чекори.

The post Домино за почетници appeared first on plusinfo.mk.

Во потрагата по вистината – или „вистината“, ако така повеќе ви се допаѓа – (не само) македонските политиканти туку веќе и целата општествена заедница (нај)често се повикуваат на нечии/некакви сеќавања иако многу добро знаат дека тоа се две дијаметрално различни нешта. Ако вистината треба да биде некаква објективност, сеќавањето е чиста субјективност, што ќе рече – негова спротивност. А сепак, луѓето инсистираат на нивното вештачко поврзување во една не баш благопријатна целина.

Или, ако сакате, ако Аристотел пред 2200 години рекол „Платон ми е пријател, но вистината ми е поголем пријател“, денес таа веќе легендарна мисла (не само) кај нас е превртена во „Вистината ми е пријател, но сеќавањето ми е поголем пријател“. Светот денес (повторно) војува поради „политиките на сеќавањата“ (Н. Кандиќ), нечии и некакви, дури и магловити и непроверени, носи важни одлуки, избира пријатели или непријатели итн. Впрочем, и „специјалната операција“ во Украина не е ништо друго туку судир поради некои дамнешни – но и не така дамнешни! – сеќавања, како што и сегашните „политики“ на оние билмези во еу (малите букви се…) се само некакво далечно ехо од времето на Втората светска војна, на сеќавањата на поразите и грчовитиот напор истите сега да се прикажат како некакви победи. Што повторно и по којзнае кој пат нѐ враќа на зборовите на маршал Жуков: „Ние ја ослободивме Европа од фашизмот, но тие тоа никогаш нема да ни го простат“!

Таканаречената „граѓанска војна“ што го следеше распадот на СФРЈ, деновиве како актуелизирано сеќавање преку една смрт и една пресуда, е само најсвеж пример на релациите помеѓу потенцијалната вистина и „вистината“ на сеќавањето. И нивниот конфликт, се разбира. Во којшто пак ние, поради различни, често непринципиелни побуди, се втурнуваме како некакви второстепени судии. Се држат огнени прес-конференции, се мафта со зборовите „крвник“ и „херој“, одново се суди и осудува врз база на лични „сознанија“ и туѓи сеќавања, цели народи со неколку збора се ставаат на кладата на историјата… И никој не ги прашува: од каде ви е тоа право? Ако едната смрт беше поттик за сеќавање на околу 8.000 невини жртви во Сребреница, дали сега резултатот е изедначен со пресудата за убиство на околу 9.000 цивили во една друга војна? Така ли (ќе) се мерат димензиите на злосторот, според бројот на жртвите? И ако превагнува едната или другата цифра, што тогаш? Колежот ќе продолжи?

Воскликот на пресудата дека осудените „се дел од една славна страница во историјата на Косово“ е апсолутно рамносилен на онаа за смртта на „небесниот генерал“. Тука апсолутно нема никаква дилема! Но што тоа има врска со македонската вистина? Или сеќавање?!

Војната помеѓу вистината и сеќавањата никогаш нема да заврши а победникот е секогаш познат: поразот на вистината е однапред предвидлив, речиси неминовен. Таа, вистината, можеби ќе преживее во некои историски елаборации, но не и во учебниците, медиумите, фолклорот/традицијата…, и особено не во политиката. Која што е всушност само бедно политикантство и манипулација со повредени души и нивните сеќавања. Коишто пак некои шутраци и беспризорни политиканти сакаат да ги квалификуваат како националистички. Не сум сигурен дека тоа е баш така, дури и кај сеќавањата, а особено не кај вистината.

А сето ова го пренесовме и на најтрагичните настани како оној во Кочани, каде војната се разгоре токму врз сеќавањето кој и кога дал дозвола, кој ја потпишал, кој извршил или не извршил инспекција и што (не) констатирал… Ги подбуцнуваа(т) неутешните родители ставајќи ги во центарот на политикантските пресметки. А јавноста – навива!

Можеби затоа и оваа константна војна со сеќавањата, што во крајна линија претставува пресметка и со вистината и наметнувањето едни или други наративи, во конечниот збир поттикнува единствено бес и омрази. Таквите „сеќавања“ не се ништо друго туку мизерно неартикулирано политикантство со мрачни агенди во поттекстот. И директно буричкање во незараснатите рани на вистината!

Затоа и не може да се разбере македонското медиумско но и политичко инволвирање во овие „процеси“, заземањето страна, хушкањето односно отвореното туркање кон омраза меѓу едни и/или други…! Чуму, кому тоа му служи и што треба да се постигне? И ние ли (ќе) се правиме малоумни како онаа „госпожа“ фон дер Лајен и нејзината минорна „gospodinjska pomočnica“ Марта Кос па не знаеме кој беше кој и што беше што не само во крвавите конфликти по распадот на СФРЈ туку и во збиднувањата на Балканот (па и во Сребреница, Косово итн.) во поблиското или подалечното минато? Не можете да се згрозувате или „сеќавате“ само на едни злосторства а другите да ги претставувате како некаква борба за слобода и човекови права! Или, не можете да го гледате само она каде едните викаат „смрт на …“, но да не го видите и другото каде се вулгаризира цел народ. Впрочем, не можете да глумите лудило дека не ги паметите ни не така дамнешните колони трактори со цели фамилии и дел од покуќнината од едната кон другата завојувана страна зашто бројката од 200.000 луѓе не е баш така мала.

А всушност – ние можеме, очигледно, зашто ние – како и обично – можеме сѐ што од нас се бара, ние сме специјален пример кој по барање на „меѓународниот фактор“ (што и да значи таа будалаштина!) се откажавме и од вистината и од сеќавањата за нашата 2001 година! И тоа званично, државнички, во Собранието!

А веќе утре некои малоумници се подготвени да се откажат не само од вистината и сеќавањата туку и од сѐ друго: од идентитетот, од културата, од традицијата, од историјата и името…, од меморијата… бидејќи, велат тие, „исполнување на обврските на државата“ и „единствена ’пресвртна точка’ е конечно спроведување на уставните измени“ (sic!)! Обврски кон кого и преземни од – кого; пресвртна точка – за што? За дефинитивна окупација на вистината но и на сеќавањаата дури и со небулозни паушални „академски“ обиди да се наметне ставот дека „внесот на Бугарите во Уставот“ не може „да го доведе во прашање идентитетот на Македонците“!?

Но, може ли да се доведе во прашање вистината за тие некои сегашни Македонци, но и сеќавањето за нивните претци? Војната на сеќавањата е една од најбеспоштедните војни денес, рамносилна на онаа за физичко уништување на цели народи. И таа е тука, и кај нас, се води можеби и без ние да сакаме. Само што овојпат резултатот зависи (и) од нас!

Извор: Теодосиевски уметност

The post Војни на сеќавањата appeared first on plusinfo.mk.