Почитуван маестро Христо Христов,

Ви се обраќам со чувство на длабока одговорност, со искрено пријателство, поддаена рака, но пред сè со огромна почит и кон Вашите години и кон Вашите уметнички достигнувања како диригент кој цел живот го скротува звучниот хаос во хармонија.

Но, најмногу од сè, се обраќам кон Вас како кон внук на великанот Гоце Делчев, човекот кој е е вграден во самиот корен на нашиот непокор и симбол на нашата заедничка историска мака.

Ве изгледав со големо внимание во емисијата во која гостувавте. Бев допрен од Вашата благородна желба за убав збор и силната порака на мир што ја испративте кон нас во Македонија. Вашиот настап беше прекрасен, бидејќи во него видов човек со достоинство, образование и со фамилијарна приказна која ја носи тежината на целиот наш народ. Избегнувавте конфликтни зборови и конфликтни позиции. Баравте збор на заедништво. Подававте рака. Подавам и јас.

Морам да бидам искрен, како што му прилега на истородник и пријател. Кога во моите преписки споменав дека Вашата приказна „не ни е целосно симпатична“, тоа не беше насочено против Вас лично или против на Вас рамните наши собраќа Македонци низ Бугарија. Тоа е крик на болка поради невидливите ѕидови што се изградени помеѓу нас.

Денес, од оваа перспектива, Македонецот тешко наоѓа разбирање за Македонецот кој се чуствува за Бугарин, а кој потекнува од Македонија, но мора да признаеме, и обратно, и вие тешко наоѓате разбирање за нас овде, чии фамилии останале да живеат, се борат и страдаат во Македонија. Тоа е тажната судбина на Македонците, да се гледаме преку бариери што ги поставија други. Бариерите ги поставија црквите, договорите, границите, државите, пропагандите и непријателите.

Овие денови гледам фестивал на млади во Солун, ја пеат песната за Стамена. Пред некој месец гледав настап на врвен ансамбл од пиринска Македонија, ја пее комитската воденска песна Ветер да подујне. Нашите Танец, овде во Скопје, секој свој настап го шараат со пирински песни, оние машките комитски, а и лерински ора, тенки, милозвучни до плач. Тоа е едно, почитуван мој пријател Христов. И ние овде, и вие таму, и оние наши браќа во Грција, се радуваме како мали деца на сите овие песни. Тие се и мои, и ваши и на нашите долу, кои дел, исто, се чуствуваат, пак, за Грци.

Болка е денес на наш човек овде да му кажуваш дека е Бугарин или Грк, исто како што е огромна болка на наш човек таму, каков што сте Вие, да му кажеш дека не е Бугарин. Друго сте учеле, во поинаков систем сте живееле, сте растеле и сте се радувале со други вистини. Вие со Вашите, ние со нашите. Верувајте, и нашите се од дедовците и од прадедовците.

Но, државите, неправдите и историските поделби само нè направиле да изгледаме различни на површината. Под сето тоа, јас и Вие сме од едно исто стебло.

Вистината е сурова: денес повеќе Македонци живеат надвор од границите на денешната македонска држава, отколку во неа. Нè има низ целата дијаспора, но најмногу нè има во Бугарија и Грција, во Албанија и Косово. Без разлика како нè поделиле државите, црквите и верите, јас не можам и не смеам да се откажам од Вас. Ве сметам за свој, за близок и за пријател. Сите граѓани на Бугарија кои влечат корени од оваа маченичка земја Македонија ги сметам за свои.

Вашиот лик е персонификација на проблемот што го имаме денес, но и на патот кон неговото решение. Додека политиката создава раздор, Вашиот убав збор нуди надеж. Јас Ви подавам рака. Да мислиме на доброто и да правиме добро, затоа што крвта не е вода, а историјата, иако често сурова, не може да ја избрише нашата суштинска поврзаност. Старите рекле, кај текла вода, пак ќе тече. Јас не се откажувам од Вас.

Ве сметам за свој истородник и вистински пријател. Нека овој допис биде мост над сите бездни што нè разделуваат. Вие покажавте дека сакате да имате пријатели помеѓу нас. Јас Ви велам, сакам да имам пријатели помеѓу вас.

За крај, дозволете ми да ги споделам стиховите на големиот Пеју Јаворов, кој гореше за Македонија, а посветено на Вашиот славен дедо.

„Ден денувам – к’тишта потајни,
ноќ ноќувам – п’тишта незнајни.
Немам тато, ниту мама –
тато да ругае, мама да ридае…
Леле моја ти Пирин планино,
море црно цариградско вино.
С’ враг врагувам – мера според мера,
с’ благ благувам – вера зарад вера.
Немам братец, ни сестрица –
братец да ме фали, а сестра да жали…
Леле моја сабја халосија,
море љута одринска ракија.
Бог богува – нека си богува,
цар царува – века ли царува?
Немам либе, прва љубов,
мене да очек’ва и да ме оплак’ва…
Леле моја пушка огнебојка,
море тенка солунска девојка.“
Со длабока почит и искрени желби за здравје,
Илија Димовски

Текстот е Фејсбук-статус на авторот.

The post Болка е на наш човек денес овде да му кажуваш дека е Бугарин или Грк appeared first on plusinfo.mk.

Новиот унгарски премиер Маѓар, инаку „побратим“ на нашава локална секта, на цел глас објавува дека министер за социјални и семејни прашања ќе му биде слепиот адвокат и аикидо мајстор Вилмош Катаи-Немет, демек прв слеп министер во модерната историја на Унгарија. А ние имавме цела влада слепа, глува, нема па и малоумна, што нѐ тормозеше полни седум години со своите хендикепи! А потоа, како подарок себеси, комплет се смести во Парламентот.

Како и да е, мојата неинформираност во текстот Црна „честитка“ ја набеди власта дека е незаинтересирана за одбележување на Денот на победата над фашизмот, што се покажа неточно. И за што се извинувам. Но се покажа и нешто друго: кој е кој и што е што, иако и до сега веќе има(в)ме прилично прецизна слика. Сега истата е заокружена.

Имено, онаа црна „честитка“ на „лидеро“ на опозициската секта до новоизбраниот бугарски премиер го комплетираше нивното срамно, вулгарно, денунцијантско и колаборационистичко однесување и понижувањето на сопствената држава и народ. Но, дефинитивно покажа и дека таму не останало ни „п“ од некаква политика, уште помалку некое слово од поимите морал или чест. Впрочем, тоа со својот молк (повторно) го покажа и онаа нивна „пајтон интелигенција“ која се влече по нив како градинарско црево – без срам пишувајќи секакви глупости и премолчувајќи ја патологијата на нивните газди.

Зашто, без оглед колку и да звучи пресилно, овде веќе сериозно мириса на дијагнози со коишто некој мора да се позанимава. Дали станува збор за групна дисоцијација (свесна или не), за форма на амнезија и деперсонализација…, но овој грст луѓе е веќе целосно одвоен од средината, од реалноста, што прераснало во механизам на одбрана од минатото односно искуствата од изминатите години кога беа неприкосновена власт.

Поточно, да кажете, на пример, „Како има тој човек право да го запре повеќедеценискиот пат на државата? Од каде му е тоа право? Што си мисли, дека е монарх некој?“ после оние страотно налудничави и историски неписмени седум години, мора да имате некаков проблем. Со себеси, со минатото, со реалноста… Зарем е можно „лидеро“ да не се запраша како тој, како член на владата (малите букви се…) и десна рака на неговиот тогашен (и сегашен) „премиер“ имаа право да го сменат вековното име на државата? Што мислеа, дека тие се монарсите вечно залегнати врз вратот на граѓаните? И од каде им тоа право?!

Или, кога „лидеро“ прашува „Кој е Христијан Мицковски да каже не? Каков е тој предавник и на стратешките, и на националните интереси на државата? Од кај му е таа храброст или од кај му е тој политички или морален или било каков легитимитет?“, зошто не направи обична замена на личното име и не праша: кој е Зоран Заев, или Венко Филипче, или Бујар Османи, или Радмила Шеќеринска… да го менуваат името на државата, да вршат предавства на стратешките и националните интереси и да прекројуваат историја, од каде им храброст да поддржуваат онаков Протокол бр. 2 и сѐ што тој носи со себе и кој и каков е нивниот „политички или морален или било каков легитимитет?“?

Бидејќи, ако себеси и на најблиските криминални пајташи не си ги поставиш тие прашања, од каде ти право да му ги поставуваш на Христијан Мицкоски или било кој друг?

И како, после сѐ што таа негова криминална власт направи, тој обвинува дека „оваа власт ниту има политички, ниту морален легитимитет повеќе да води оваа држава“. Колку за потсетување, оваа власт добила легитимитет на легални избори, со речиси половина милион гласови повеќе од таа на селскион „лидер“ и тоа, за неа, е доволно оправдување. Дали така и ќе остане е прашање кое допрва ќе биде поставено. Но него, барем засега, не може да го поставува ни Филипче ниту пак неговата селска клика.

Зашто, за жал или повеќе за среќа, изгубија секаков легитимитет – политички, морален, национален, интелектуален – воопшто да поставуваат прашања. Тие, можеби, низ некои спомнати патолошки „процеси“ се помириле со себеси и злосторствата што ги направија во оваа држава, но единственото прашање што им е дозволено да (си) го постават е: дали гласачкото тело се помирило со нив и нивните катастрофални политики? И на тоа прашање веќе добија два жестоки изборни шамари/одговори, а ќе добијат и нови. Зашто фактот што тие се помириле со себеси и сега живеат во некаков нов нереален политикантски балон на граѓаните ништо не им значи. Тие ќе казнуваат сѐ додека слепциве вака се однесуваат.

И не само Филипче и неговата булумента во извршниот одбор (малите букви се…), кои очигледно нештата ги помнат онака како што тие сакаат, туку и онаа интелектуална банда што се провира покрај нив, во оваа реалност немаат право да поставуваат прашања. Најмалку онакви од типот: а што направи власта за вас? За многумина такви оваа држава, во нејзините криминални изданија, правеше многу. Затоа се вака аздисани и не можат да се помират што не се први балерини, сиви еминенции, момци и девојки за сѐ…

И тие, очигледно, живеат во некоја своја реалност гледајќи се и понатаму како важни и некому потребни ликови, притоа надевајќи се дека јавноста заборавила како и од кого во едно друго време примаа плата во готово и на списоци, за кого работеа, какви куферчиња туркаа, чии пари трошеа, на кои газди се поклонуваа…

Тогаш, во таа реалност што сега ги жеже и ги мачи, не поставуваа „тешки“ прашања туку кочоперно грабаа и арогантно се смееа. И токму таа тогашна реалност, а особено онаа неодамнешна седумгодишна – повторно со нив како неизбежен „фактор“ во сите скаламерии! – во најголем дел е „темелот“ на сите сегашни наши порази. Впрочем, особено подметнувањето дека некој сега води војна со науката, културата, образованието…, дека царуваат „лажни пророци“… е минхаузеновска деперсонализација.

Па лажните пророци залегнаа овде уште во онаа 1992 година и ги спакуваа картите. Ова денес е само повторување на повторувањето и вадење нови шпилови… И во таа година, и по неа, беше одново реинсталиран целиот полуписмен универзитетски „кадар“ кој сега така грчевито се држи до своите позиции. Како впрочем и правосудниот „кадар“, културниот, образовниот… итн.

Можеме ли да пресметаме колку илјади интелектуалци се „идеолошки“ шиканирани и заобиколувани во периодот 1992-2024 година? Па само слушнете дел од „обраќањата“ на „лидеро“ – како да е во 1948 година!

Затоа, јасно е дека новата реалност им е неподнослива, а старата пече до срж и мора да се закопа, деконструира, заборави… Затоа и, сигурен сум, пред да започнат со гнасотилаците, дотичните имаат миг кога ги затвораат очите за да дојдат до онаа точка во нив каде сѐ е мрачно, гнило, смрдливо…

И истата да ја транспонираат во денешницата. И сѐ им станува полесно за да продолжат понатаму по истиот пат зашто за нив само тој мрачен пат е светол, топол, убав… Гнаси!

The post Гнасотилаци appeared first on plusinfo.mk.

Во современиот безбедносен свет, заканите кон државата повеќе не доаѓаат исклучиво преку тенкови, ракети или класични воени операции. Најопасните закани денес често се развиваат тивко, внатре во самите институции, главно преку корупција, клиентелизам, нефункционалност и системско слабеење на државниот капацитет.

Во Македонија, овие појави најчесто се третираат како политички, административен или економски проблем. Но тоа е опасно потценување на нивната вистинска тежина. Затоа што кога корупцијата станува механизам на функционирање, а не исклучок, таа престанува да биде само прашање на злоупотреба на јавни средства. Таа станува директна закана за националната безбедност.

И не само за националната безбедност на Македонија, туку и закана за безбедноста на НАТО системот во целина.

Секоја држава која е членка на НАТО е дел од безбедносната архитектура на Алијансата, а не само корисник на колективната безбедност. Тоа значи дека секоја институционална слабост, секоја нефункционална структура, секоја форма на контрола врз администрацијата и секоја системска корупција не остануваат внатрешен проблем, тие стануваат потенцијална ранливост во рамките на поширокиот евроатлантски безбедносен систем. Токму тука лежи суштината на проблемот.

Кога вработувањето во институциите не се базира на компетентност или некаков Мерит систем, туку на етничка, верска, политичка или лична лојалност, државата постепено го губи својот професионален капацитет. Клучни позиции се пополнуваат со лица кои можеби имаат некаква поддршка, но немаат потребна стручност, безбедносна култура или оперативна способност. Во мирни услови, ова создава бавност, слаб перформанс, и административен хаос. Во кризни услови, тоа може да доведе до сериозни безбедносни последици.

Безбедносниот систем функционира врз доверба, професионалност и јасна хиерархија. Кога овие принципи се заменуваат со клиентелистички мрежи и неформални центри на влијание особено ако не се политички, институциите ја губат својата отпорност. Наместо систем базиран на правила, се создава систем базиран на зависности. А зависниот систем е ранлив систем.

Особено опасен е феноменот на „систем во систем“, паралелни структури на влијание, неформални канали на одлучување, привремени вработувања надвор од стандардните процедури и мрежи кои функционираат паралелно со официјалната институционална архитектура. Во безбедносен контекст, ова претставува сериозен ризик. Затоа што кога формалниот синџир на одговорност е нарушен, државата губи контрола врз сопствениот механизам на функционирање.

Корупцијата дополнително го продлабочува овој ризик!

Во безбедносната теорија и практика, корупцијата одамна не се третира само како финансиски криминал. Таа се смета за фактор што директно ја намалува отпорноста на институциите и ја зголемува нивната подложност на надворешни влијанија. Корумпиран систем е систем кој може полесно да биде инфилтриран, компромитиран или манипулиран.

И токму тука ова прашање престанува да биде само внатрешно политичко прашање.

Во услови на засилени геополитички тензии, хибридни закани, дезинформациски операции и странски влијанија, слабите институции претставуваат најлесна влезна точка. Не е случајно што современите безбедносни стратегии на западните држави сѐ повеќе ја третираат корупцијата како национален безбедносен ризик. Затоа што држава со слаб институционален интегритет има намалена способност да препознае, спречи и да одговори на заканите.

А кога таа држава е членка на НАТО, проблемот добива многу поширока димензија.

НАТО функционира врз принципот на доверба помеѓу сојузниците. Размена на информации, координација, заеднички операции, безбедносни процедури и стратешка комуникација! Сето тоа претпоставува професионални, отпорни и сигурни институции. Доколку една алка во системот е институционално слаба, компромитирана или нефункционална, тоа не останува локален проблем. Тоа станува ризик за целата Алијанса.

Затоа, прашањето за непотизмот, клиентелизмот и корупцијата не е само прашање на добро владеење, тоа е веќе прашање на стратешка стабилност.

Не може да постои силна национална безбедност со слаби институции. Не може да постои отпорен НАТО систем доколку дел од неговите институционални структури функционираат под политички притисок, со разредена одговорност и нарушен Мерит систем.

Држава во која компетентноста е секундарна, а лојалноста примарна, постепено го губи својот институционален имунитет. А држава без институционален имунитет е ранлива држава.

Најопасниот аспект на овој проблем е што тој не се појавува нагло. Не создава моментален колапс. Тој ја поткопува државата постепено, преку ерозија на професионалноста, губење на довербата, слабеење на капацитетите и создавање култура во која системот постои формално, но не функционира суштински.

И затоа, најголемата закана за националната безбедност не мора секогаш да доаѓа однадвор. Понекогаш, таа се создава тивко, институционално и системски одвнатре.

(Авторот е генерален директор на Институтот за стратегиски и безбедносни студии – Скопје)

The post Кога корупцијата станува безбедносна закана, не само за државата, туку и за целата НАТО алијанса appeared first on plusinfo.mk.

Денот на Европа ме инспирира емоциите да ги тргнам настрана и да си поставам едно прашање: кога велиме „Европа“, дали мислиме на сон или на стандард кој ја исполнува реалноста во нашите животи? Идејата за Европа не може да се исцрпи со романтични приказни, таа подразбира ред на нештата во кој законите важат подеднакво и за силниот и за слабиот, институции што не подлегнуваат под неформални канали на влијание, јавни пари што не исчезнуваат во сенката на сивата зона на економија, училишта што произведуваат знаење, а не апатија, и држава што ти овозможува да успееш. Вчера, на 9 мај се прослави токму идејата дека нормалноста може да биде посилна од привилегијата. Таа мисла ми беше најприсутна и додека гледав како обединувањето од принцип стана одлука.

Затоа нашиот Конгрес, на ВЛЕН, кој се одржа вчера, не беше исполнет само со временска симболика поврзана со календарскиот датум 9 мај, тој беше и политички чин на избор да бидеш проценуван и оценуван низ европски политички вредности, стандарди и критериуми. Ова подразбира политичко поведение насочено кон граѓаните, кое се одликува со јасно зборување и ветување, транспарентно одлучување без двојни сигнали, и да се држиш до дадениот збор и кога е тешко. Вчера ВЛЕН се заокружи како една партија која ќе биде политичка сила што ќе носи европски стандарди. Европските вредности не ги носиме како украс, туку како обврска што ќе нè држи будни.

Како Албанец во оваа држава, го знам најскапиот политички трошок, а тоа е расцепканоста. Поделбата секогаш изгледа како „плурализам“, ама на крај често излегува како слабост што ја плаќаат граѓаните. Кога гласот е раздробен, секој може да го условува, кога волјата е растурена, секој може да ја преговара, додека пак кога надежта е распарчена на мали делови, тогаш лесно се претвора во разочарување. ВЛЕН се создаде токму против таа матрица, се роди како спротивставување на политиката што живее од нашите разлики, наместо да ја носи нашата сила. Вчера таа идеја кристализираше, доби форма во која може да бидеме едно.

Ниту една голема тема повеќе нема да се претвора во ситен пазар: кој што ќе земе, кој што ќе биде, кој што ќе добие. Ние не сме овде за да ја продолжиме таа традиција на политички ситнеж. ВЛЕН ќе биде прекинот со навиката политиката да се доживува како приватна добивка. Ако има една работа што Европа ја учи, тоа е дека јавната позиција не е трофеј, туку обврска која се мери со резултат. Народот е уморен од политика што се сведува на „кој ќе земе“, а гладен за политика што прашува „што ќе направиме“.

Токму затоа ја повторувам програмската формула што вчера ја изгласавме како јавна обврска: ВЛЕН е обединување. ВЛЕН е нов правец. ВЛЕН е достоинство. ВЛЕН е работа. ВЛЕН е европска иднина.

„Обединување“ значи дека повеќе нема простор за паралелни линии што ја трошат довербата. „Нов правец“ значи дека престануваме да се движиме во круг на истите шеми: клиентелизам, привилегии, политичка ароганција. „Достоинство“ значи дека граѓанинот не смее да се чувствува мал пред државата. „Работа“ значи дека политичкиот говор мора да се преточи во конкретни закони, буџети, проекти, рокови. „Европска иднина“ значи дека стандардите ќе се применуваат овде, дома, а не само да ги полнат политичките говори.

Една од најважните европски лекции е дека демократијата не живее само во центарот. Таа живее секаде таму каде што човекот го живее животот: во општината, во училиштето, во амбулантата, во инфраструктурата. Ако локалното ниво е слабо, граѓанинот е далеку од државата и тогаш државата станува мит, а не услуга. ВЛЕН ја носи идејата за вистинска моќ на општините, за рамномерен развој и за крај на „периферијата како судбина“.

Нема европска иднина без прочистена политика од ерозивно однесување кое го поткопува системот. И во оваа насока ќе бидеме строги. Корупцијата не е апстрактна „грешка на системот“ – корупцијата е сиромаштија што се произведува, неправда што се нормализира и иселување што се оправдува. Таа го казнува чесниот човек, го наградува дрскиот и ја претвора државата во комфорен простор за различни коруптивни и клиентилистички мрежи. Антикорупцијата ќе прерасне во постојан политички метод на транспарентност, следливост, дигитални траги, јавни податоци, професионални процедури, институционални реакции што не се селективни. Европа е строга во сите овие сегменти и за тоа мораме и ние да бидеме строги.

Ако Албанците во Македонија имаат една историска политичка конзистентност, тоа е европската ориентација. Тоа е избор што се повторува веќе со децении. Но европската ориентација не смее да остане само идентитетска ознака, таа мора да прерасне во политика што се препознава во животот: во тоа дали младиот човек ќе остане, дали ќе се врати дијаспората, дали ќе се отвори бизнис без да плаќа „данок“ на некој посредник, дали ќе се добие работа по знаење, дали ќе се стигне побрзо до лек, услуга или правда.

Јас не верувам во иднина што се продава како „ќе дојде сама“. Иднината се прави со луѓе што се осмелуваат да се променат и да го прекинат старото. Затоа младите не смеат да бидат декор во политиката, тие ќе бидат двигател со право на глас, со место во одлучувањето, со простор да критикуваат и да водат. И истото важи и за жените: нема модерна политика ако половина од општеството се држи на маргина или се третира како бројка. Европа се мери по тоа колку е слободна жената – во безбедност, во економија, во достоинство, во лидерство. ВЛЕН ќе ги направи овие цели видливи и мерливи, а не само убави програмски декларации.

Во програмата ставивме и нешто што премногу често се занемарува, а тоа е идејата дека државата се развива кога се поврзува. Коридорот 8 не е само пат и пруга, тој е политичка економија на достоинството, на отворање на можности, поврзување на пазари, намалување на изолираностa, создавање на перспектива. Коридорот 8 и патно-железничките врски со Албанија, заедно со подобрата комуникација и мобилност со Косово, се развојна артерија на регионот, а албанските средини не смеат да останат периферија, туку треба да станат мост на економијата, културата и регионалната соработка. Секоја инфраструктура што го скратува растојанието меѓу човекот и можноста, го скратува и растојанието меѓу Македонија и Европа.

Еден ден по Конгресот, нема причина за самозадоволство. Јас тоа го чувствувам како лична одговорност, не како удобна победа. Напротив, денес почнува потешкиот дел – да се докаже дека обединувањето не беше само момент, туку развој на нов европски политички капацитет и да се покаже дека „новиот правец“ е навистина нов, а не повторување на истите навики со ново име.

The post ВЛЕН – новиот европски политички правец appeared first on plusinfo.mk.

Во јули 2021 година, на предлог на ВМРО-ДПМНЕ, со огромно мнозинство од 95 гласови, македонскиот парламент усвои документ со наслов „Резолуција за утврдување на македонските државни позиции во контекст на блокадите на европските интеграции“. Тогаш владејачкиот СДСМ, веројатно со калкулација дека тоа може да му помогне да се спаси од очекуваниот пораз на локалните избори што претстоеја, ја прифати иницијативата и така беше постигнат широк политички и општествен консензус.

Веќе е подзаборавено дека таа Резолуција предвидува Македонија да води преговори со Бугарија на рамноправна основа, со почитување на меѓународното право, на автохтоноста на македонскиот народ и на неговиот историски, јазичен, културен и религиски континуитет. Со овој документ, Македонија за прв пат обединето ги дефинира позициите кои ќе се бранат во спорот со Бугарија, од кои не би смеело да има отстапување, бидејќи тоа би значело нарушување на нашите национални и државни интереси.

Но, точно една година подоцна, во јули 2022, шефот на македонската дипломатија Бујар Османи, министер во владата предводена од „премиерот во сенка“ Зоран Заев, го потпиша Вториот протокол на Заедничката меѓувладина комисија, која вообичаено се нарекува и „историска“, бидејќи под бугарски диктат е фокусирана на историските „прашања“, кои произлегуваат од упорно инсистирање на Софија и формално да ги оспори македонскиот идентитет и историскиот континуитет на македонската нација пред 1944 година.

Би било добро Османи јавно да посведочи во какви околности го стави својот потпис до потписот на бугарската министерка Теодора Генчовска. Јас таа приказна ја знам од него. Ми ја раскажа на единствениот долг разговор што го водевме во четири очи, на кој Османи се потруди да ме убеди во неопходноста да се потпише протоколот, а јас се обидов да му објаснам колку е тоа штетно. Не го нарушувам мојот принцип на дискреција за содржината на разговорите од ваков вид и оставам Османи да сведочи за потпишувањето на Вториот протокол.

Инаку, како што анализира и Огнен Вангелов, поранешен член на Историската комисија на Македонија и професор на Американскиот колеџ во Скопје, во една скорешна знаменита статија на оваа тема, проблемот на Вториот протокол е што со него историските и идентитетските барања на Софија беа формално вградени во пристапниот процес. Тој документ – кој за среќа е само нератификуван записник и како таков е правно ништовен, па Уставниот суд мора да го поништи – ги конкретизира и ги проширува обврските надвор од рамките на Договорот за пријателство, добрососедство и соработка од 2017 година.

Да се дообјасниме. Спомнатиот Договор, „ремек-дело“ на Зоран Заев и на Бојко Борисов, во членот 12, годишните прегледи и мерките за ефективна имплементација, односно протоколите (записниците), ги поставува на ниво на Копенхашките критериуми и на другите клучни услови за пристапување на Македонија во ЕУ. Но, беше нужен потписот на шефот на македонската дипломатија на Вториот протокол, со кој таа обврска се инкорпорира и во Преговарачката рамка на ЕУ.

„Вториот протокол претставува суштинска промена во начинот на кој се применува условеноста во процесот на пристапување кон Европската Унија. Тој ги претвора нерешените историски и идентитетски спорови во трајни обврски што постојано се преоценуваат. Несогласувањето не се третира како нормален дел од научна или политичка дебата, туку како знак на недоволен напредок. Така, исполнувањето на условите не може да доведе до јасен крај без прифаќање на бугарската доктринарна позиција за македонскиот идентитет, а сè додека тоа не се случи, процесот останува во состојба на постојана проверка и притисок“, анализира професорот Вангелов.

Или, како што по потпишувањето на Вториот протокол егзалтирано ќе каже вториот човек на тогаш опозициската ВМРО-ДПМНЕ, Александар Николоски, од тој момент Македонија и формално веќе не преговара со ЕУ за напредокот на реформите, туку преговара со Бугарија за историјата.

Крајно неодговорно од аспект на националните и државните интереси на Македонија, владата на СДСМ тогаш суштински се повлече од консензусот и од преземените обврски во парламентарната Резолуција усвоена една година порано и одлучи да капитулира. Немам никакво сомнение дека тоа беше сторено свесно, согласно со скандалозната теза дека Македонците и Бугарите се „с’шт народ“, која во една прилика и Заев ја изговори јавно.

Ја раскажувам оваа историја на бесчестието за да се разбере зошто сега доблесната и благородна порака за обединување, што ја упати премиерот Христијан Мицкоски на празникот 9 Мај, нема баш некоја голема смисла.

„Во нашата историја – рече Мицкоски – имало моменти кога сме биле делени, разочарани и оттурнати, но секогаш кога сме биле обединети околу државата, околу народот и околу иднината, сме победувале“.

За жал, токму нашата историја, вклучително и поновата, е доминантно историја на поделби, предавства, капитулации и на порази. Верувам дека и за Мицкоски било очекувано овој СДСМ, предводен од Венко Филипче, експресно да ја отфрли подадената рака. Како што се случи.

Мисијата на Венко Филипче, како чувар на престолот на Бихаќка за „лидерот во сенка“ Зоран Заев, не е да се обединува, да гради принципиелни позиции во спорот со Бугарија и во процесот на пристапување кон ЕУ и да ги брани македонскиот идентитет и автохтоноста и историскиот континуитет на македонската нација. Филипче нема намера да се знимава со тие теми. Тој, едноставно, вели дека никој во Бугарија не го негира македонскиот идентитет и со сиот ум очекува да му веруваме.

Идејата на Филипче е овој СДСМ да остане на позициите за Зоран Заев и веројатно на неговите преземени обврски кон Бојко Љубави Борисов. Тие обврски се сведуваат на прифаќањето на живковистичките тези дека договорената „заедничка историја“ меѓу Македонија и Бугарија е всушност бугарска и дека Македонците пред 1944 година, едноставно, се Бугари.

Затоа Венко Филипче и неговата екипа на Бихаќка денес настапуваат со многу јасен капитулантски став – никој во Бугарија не го негира македонскиот идентитет, ајде веднаш да ги внесеме Бугарите во Уставот, по секоја цена!

Стотици илјади членови и симпатизери на СДСМ одамна ја препознаа таа погубна политика на раководството и ја казнија својата партија во последните изборни циклуси. Пристојните и стамени луѓе, симпатизери на СДСМ, сфатија дека Заев и неговите чувари на тронот не сакаат обединување и одбрана на македонскиот идентитет, туку сакаат уште една капитулација на Македонија под бугарски диктат.

Венко Филипче беше дел, а сега е и предводник на таа политика, погубна и за СДСМ, но и за Македонија. Да собереше храброст да ја напушти, да застане на македонски позии, како што доликува, СДСМ денес нема да беше на ова дереџе. Но ете…

Жалам што е така и што апелот на премиерот СДСМ грубо го отфрли. Но, народот вели, секое зло за добро е. Во случајов, доброто е тоа што Христијан Мицкоски конечно мора да се помири со фактот дека со овој СДСМ нема ни обединување ни разбирачка.

ВМРО-ДПМНЕ и неговите коалициски партнери, заедно со сите политички сили кои сакаат Македонија да влезе во ЕУ на нозе а не клекната на колена и понижена, мора самите да го обноват консензусот, да ги реафирмираат позициите од Резолуцијата од 2021 година и на таа основа да дизајнираат уставни гаранции за македонскиот идентитет и за почитување на автохтоноста и на историскиот континуитет на македонската нација. Тоа е она што треба да им се понуди и на Брисел и на Софија, како единствена и гранитно цврста основа за разговор за проектот „Бугари во Уставот“.

Овој СДСМ не сака да биде дел од тој консензус.

Овој СДСМ е целосно и трагично приклонет кон позициите на Софија.

Тоа е една од крупните причини поради која овој СДСМ е маргинализиран и непочитуван и од голем дел од своите некогашни приврзаници, кои не можат да прифатат дека нивните мајки и татковци и баби и дедовци, родени пред 1944 година, биле Бугари и дека ние Македонците и Бугарите сме биле „с’шт народ“, како што нè убедуваше Заев.

На таа срамна изјава, која е и позиција на СДСМ, може да се потсетите ако кликнете на овој ЛИНК.

Мене ми е срам да го постирам тоа видео на ова место.

The post СДСМ на Зоран Заев и на Венко Филипче сака капитулација, а не национално единство! appeared first on plusinfo.mk.

Денешното општество сѐ повеќе живее во култура каде вниманието станува поважно од вредноста. Наместо знаењето, карактерот, чесноста, достоинството, вредностите и вложениот личен труд да бидат мерило за успех, медиумскиот простор сѐ почесто го освојуваат најгласните, најконтроверзните, најскандалозните и најповршните личности. Денес живееме во време кога вниманието стана повредно дури и од знаењето, карактерот и достоинството. Во свет каде гледаноста и кликовите носат пари, скандалот станува производ, а човекот средство за забава.

Медиумите и социјалните мрежи создадоа свет во кој славата повеќе не мора да се заслужи. Порано луѓето стануваа познати поради талент, наука, уметност или достигнувања. Денес, доволно е некој да направи скандал, да се понижи јавно или да го претвори сопствениот приватен живот во циркус за публика. Колку е поголем шокот, толку е поголема гледаноста. А каде што има гледаност има пари.

Реалити програмите и дел од современите медиуми создаваат инстант познати личности врз основа на шок, конфликт и деградација на приватноста. Колку е поголема провокацијата и глупоста, толку е поголемо вниманието. Преку овие програми интимноста, она малку достоинство што останало и човечката вредност се претвораат во „стока“ што се продава за краткотрајна популарност и некој хонорар.

Психологијата на празнината

Психолошката позадина на реалити-културата и индустријата на брза слава е многу подлабока отколку што изгледа на прв поглед. Зад гласната музика, скандалите, конфликтите и евтината популарност всушност стои сложен спој од човечки слабости: потреба за внимание, алчност, несигурност, желба за прифаќање и страв од безначајност.

Многумина од учесниците не доаѓаат со јасна цел или талент, туку со внатрешна празнина што се обидуваат да ја пополнат преку добивање наводна јавна потврда од јавноста. Во општество каде вредноста на човекот сѐ повеќе се мери преку следбеници, лајкови и медиумска присутност, за некои луѓе секое јавно внимание станува подобро од никакво внимание, дури и кога е понижувачко или негативно.

Тука се појавува еден важен психолошки механизам: потребата за надворешна потврда. Личност што нема стабилно чувство за сопствена вредност често почнува да ја бара својата „важност“ преку реакциите на другите. Кога публиката гледа, коментира и зборува за нив, тие добиваат чувство дека постојат и дека се значајни. На тој начин, скандалот станува средство за психолошко преживување.

Психолошки гледано, многу од луѓето што влегуваат во вакви формати не доаѓаат само поради пари, туку пред сѐ поради личната потреба да бидат забележани. Во време кога многумина се чувствуваат невидливи и безначајни, секое внимание па дури и негативно, почнува да изгледа како доказ за сопствена вредност. Така се создава опасна илузија: дека човек вреди онолку колку што другите зборуваат за него. Не е важно дали славата е негативна, дали луѓето се смеат, згрозуваат или потсмеваат, важно е само името да биде присутно.

Колку потребата од јавно внимание станува силна и разорна, најдобро говори бесрамното впуштање во интимни односи пред ТВ камерите, јавно пред сопственото семејство, роднините, пријателите, па дури и пред очите на сопругот или сопругата и децата кои тоа го гледаат.

Кај некои учесници може да се забележи и нарцисоидна структура на личноста, силна потреба да бидат во центар на внимание, постојано да предизвикуваат реакции и да чувствуваат дека се „посебни“. Но парадоксално, зад претераната самодоверба често стои длабока несигурност. Токму затоа многумина се подготвени да ги поминат границите на интимноста, достоинството и приватноста само за да останат релевантни уште неколку дена во медиумите.

Индустријата на манипулацијата

Од друга страна, уште поинтересна е психологијата на оние што ги создаваат и промовираат овие личности. Продуцентите и медиумските структури многу добро ги разбираат човечките слабости. Тие знаат дека конфликтот, скандалот, сексот и самопонижувањето предизвикуваат силна емоционална реакција кај публиката. А емоцијата носи гледаност, кликови и пари. Затоа не се бараат стабилни, мирни и зрели личности туку луѓе што лесно влегуваат во драма, што се импулсивни и што можат да бидат искористени како „материјал“ за спектакл.

На психолошко ниво, ова претставува форма на манипулација со човечките слабости. Индустријата ја користи желбата на поединецот за брза слава и лесни пари, а за возврат му дава краткотрајно чувство на важност. Но таа „слава“ најчесто е површна и минлива. Кога камерите ќе се изгаснат и вниманието ќе исчезне, многу од тие личности остануваат со чувство на празнина, искористеност и уште поголема несигурност.

Најголемиот проблем не е само постоењето на ваквите содржини, туку начинот на кој општеството почнува да ги наградува. Живееме во време кога скандалот станува побрз пат до успех отколку знаењето, кога површноста добива повеќе простор од вистинските вредности. Најопасниот аспект е што ваквата култура постепено ја менува и колективната психологија на општеството.

Особено загрижува тоа што младите генерации растат во средина каде скандалозните личности добиваат повеќе простор од образованите, културните и вредните луѓе. Кога тие секојдневно гледаат дека скандалот носи успех, а достоинството останува незабележано, се создава изопачен систем на вредности. Наместо трпение, знаење и личен развој, се промовира идејата дека сѐ може да се добие веднаш ако човек е подготвен доволно гласно да се продаде себеси.

Младите генерации растат со впечаток дека не е важно што човек создал, научил или придонел, туку колку, а не какво, внимание успеал да привлече. Наместо пример за успех да биде научник, уметник или чесен професионалец, често центарот на вниманието го добиваат личности познати по драма, вулгарност и самопромоција. Тоа испраќа опасна порака: дека е поважно да бидеш познат отколку вреден.

Општество што ја наградува површноста, а ги оттурнува знаењето, достоинството и вистинските вредности, постепено почнува да го губи чувството за морал и мера. И можеби најстрашно од сѐ не е што постојат вакви личности, туку што општеството почна да им аплаудира. Кога скандалот станува талент, а самопонижувањето пат до успех, тогаш веќе не зборуваме само за пад на медиумите, туку и за пад на вредносниот систем на едно општество.

The post КОГА СКАНДАЛОТ СТАНУВА ТАЛЕНТ Живееме ли во диктатура на површноста? appeared first on plusinfo.mk.

Не знаеме како власта ќе го „прослави“ Денот на победата над фашизмот. Најверојатно како и години претходно – со ништо. Нам тој ден изгледа ништо не ни значи.

Но видовме како самонаречената опозиција го прослави. Воочи еден од најсветлите датуми во поновата македонска историја, датум којшто апсолутно нè диференцира регионално (од некои соседи) но и пошироко, таа испраќа срамно, вулгарно, денунцијантско, колаборационистичко писмо-честитка до новиот бугарски премиер велејќи дека „за жал, во Македонија постои криминална група, предводена од Христијан Мицкоски, која свесно го блокира европскиот пат на земјата и создава вештачки конфликти со соседите, заради заштита на својот корумпиран систем“ (sic!).

Ќе бидам искрен и ќе кажам дека цитатот, пренесен на повеќе македонски онлајн портали, го примив со неверување, дури со мисла дека е во прашање „несолена“ шега односно дека некој сепак грдо и неумесно ѝ подметнува на опозицијата олицетворена во сдсм (малите букви се…), каква-таква, и нејзиниот „лидер“. Заради што и проверив на нивниот сајт, каде под насловот „Филипче на X: СДСМ му честита на Радев, со почитување на нашиот идентитет и на европските принципи, можеме да ги надминеме сите отворени прашања“, од 8.5.2026 во 11:21 часот, стои целиот текст на пораката до Радев, вклучувајќи го и наведениот цитат! И не само него.

Просто е фрапантно како некој може да смисли, па и да се осмели да напише, такви нешта во куртоазна честитка до соседен новоизбран премиер. Зашто тој тип на честитики не се ништо друго, туку израз на добронамерна пристојност, добро воспитување и куртоазија. Ова, за жал, е нешто сосема спротивно: ова е невиден простотилак, непристојност, провинцијализам и кодошлак на најниско рамниште. И тоа не е резил само на потписникот на тие редови, туку на сите оние кои претходно го виделе и го одобриле, но и сите оние од таа „партија“ кои го виделе како објава и – премолчеле! И со тоа дефинитивно престанале да бидат партија. Барем македонска.

Зашто кога од една земја што важи за колевка на многувековен регионален цивилизациски подем излегуваат такви гадотии, кога таа земја некој, свесно или не, но сигурно ја придвижува кон страотни ерозивни амбиси, тогаш целосно се губат сите национални, културни, морални… вредности. А доминантна станува алчноста за власт, кодошлакот, непријателството кон сопствениот народ…! Зошто, што освен сјајни сребреници се добива со таквото однесување?

Зарем некој во онаа „партија“, после ова, навистина се надева дека ќе добие глас повеќе на следните избори? Зарем некој таму навистина го смета македонскиот граѓанин толку црн, прост, глуп… и после ова од него очекува политичка милост? Поточно, зарем кодошењето на сопствената земја, па и власта којашто дури и можеби не ви е по волја или мерка, кај комшии чии политики парадоксално и најбезобразно го негираат вкупниот историски развој на вашиот (ако е ваш?) народ, земја, држава…, не е акт на најсрамотен потег својствен единствено на најдолниот ранг на современиот човек? Фактот дека некој/некои аплаудираат на таквото политикантско самоубиство не менува ништо: само докажува дека, за жал, и кај нас постојат луѓе подготвени да продадат сè – за ништо.

Зашто „ништото“ е платата за тој и таков неморален чин, без оглед колкумина – а малку се – се обидуваат тоа да го „објаснат“ со некакви смешни тези за „идеолози“ и „политичари“. Тоа, ова, не го прават ни едните ниту пак другите. Згора на тоа, овие кај нас кои се затскриваат зад таквите шарлатански флоскули, најмалку можат да се претставуваат како едното или другото. Тие се – нула, зеро, ништо, мрак…

Извор: Теодосиевски уметност

The post Црна „честитка“ appeared first on plusinfo.mk.

Пред неколку дена г-динот Апасиев, пратеник во Собранието од политичката партија Левица, од собраниската говорница ми залепи етикета на „десничарски јастреб“, поради мојата улога во минатото при вршење одговорни јавни функции во креирањето на некои системски решенија во системот за исплата на плати и пресметка на придонеси за социјално осигурување (пензиско-инвалидско, здравствено и осигурување во случај на невработеност).

Својот став го темели на две премиси, од кои едната е ноторна лага, а другата можеби се темели на незнаење, што претставува помал грев.

Лага е обвинувањето дека со преминот кон системот „бруто плата“ од почетокот на 2009 година биле укинати хранарината и патните трошоци. Факт е дека износот на овие бенефиции за вработените беше вклучен во платата. Доволно е да се погледне статистичкиот податок за раст на реалната плата во 2009 година и да се спореди со податоците за годините пред и по реформата. Разликата изразена во проценти е огромна, токму поради тоа што од 2009 година во износот на исплатената бруто-плата се вклучени и бенефициите кои пред тоа се искажуваа одвоено.

Не сакам повторно да објаснувам кои беа придобивките од оваа реформа. Само ќе потсетам дека платите почнаа да се исплаќаат редовно, најдоцна до 15-ти во месецот, заедно со придонесите. Ако процентот на вработени што не беа добиле плата за претходниот месец во периодот пред реформата изнесуваше околу 14%, со реформата тој се намали под 1%. За разлика од претходниот период кога на голем број вработени нередовно или воопшто не им се уплаќаа придонеси, од тогаш наваму придонесите, со ретки исклучоци, редовно се уплатуваат.

Втората причина за спомнатата квалификација г-динот Апасиев ја поврза со постоењето на горна граница за уплата на придонесите од социјално осигурување во износ од 16 (шеснаесет) просечни бруто плати во Република Македонија (12 за самовработени лица). Г-динот Апасиев смета дека ваквото ограничување не треба воопшто да постои. Верувам дека неговото мислење, од различни причини, го споделуваат и други.

Кажав претходно дека за ова не му замерувам поради незнаењето, а воедно и признавам дел од „вината“, која, како што ќе следи во продолжение, не се темели на некаква идеолошка определба, туку на практиката во околните земји и пошироко.

Спротивно на барањето за укинување на горната граница, сметам дека постои потреба од НАМАЛУВАЊЕ на максималниот износ за пресметка на придонеси за социјално осигурување во Република Македонија. Во моментов нашата земја е можеби светски рекордер со максимален износ од 16 (шеснаесет) просечни бруто плати за пресметка и уплата на придонесите. Не случајно, како што дознаваме од медиумите, Комората за информатички технологии постојано испорачува слично барање до Владата.

Ова особено ги погодува лицата кои заработуваат релативно високи месечни доходи и ги тера да ги сокриваат своите приходи преку сметководствени еквилибристики, или пак воопшто да не се пријавуваат во системот. Илјадници наши сограѓани (се надевам дека секој од нас познава по неколку од нив) работат за странски нарачатели, резиденти се во земјата, а доходите го добиваат на сметки во странство. Од таму влечат готовина за своите потреби и не плаќаат ниту персонален данок, ниту придонеси.

До 2008 година кај нас не постоеше максимален износ за пресметка и уплата на придонеси за социјално осигурување. Како сопствена иницијатива поддржана од тогашната влада, со законска измена се изборив за горна граница од 4 (четири) месечни бруто плати. Во парламентот мерката ја бранев со фактот дека прво, кај пензиите постои максимален износ на пензија, без разлика на износот уплатени придонеси, а кај здравственото осигурување постои ограничен пакет на здравствени услуги во јавното здравство. Солидарноста, како и насекаде во светот, треба да има граници!

Ова траеше 3-4 години, кога моите наследници во Министерството за финансии почнаа да попуштаат пред левичарските притисоци во јавноста и првично го зголемија лимитот на шест, а потоа на 12 просечни бруто плати. Сега, како што кажав претходно, горниот лимит изнесува 16 просечни бруто плати, односно de facto нема горна граница!

За споредба, ќе презентирам податоци за неколку држави од регионот кои имаат значително пониска горна граница од нашата за пресметка на придонесите од социјално осигурување:

Србија – петкратен износ на просечната месечна плата исплатена по вработен.
Бугарија – најниска во регионот – од само 1,6 (една запирка шест) просечни бруто плати. Над овој износ не се плаќаат придонеси!
Албанија: четирикратен износ на МИНИМАЛНАТА месечна плата.
Црна Гора: петкратен износ на просечната бруто плата во земјата.
Хрватска: четирикратен износ на просечната месечна бруто плата.

Во САД, за системот Social Security, максималниот износ на годишно ниво за 2024 година за исплата на Payroll Tax e утврден на $168.600, додека просечната годишна плата изнесува $63.795, односно 2,6 годишни бруто плати.

Постојат бројни прашања во областа на социјалното осигурување во земјава од аспект на ефикасноста и правичноста на системите, во кои во оваа прилика не сакам да навлегувам. Нека со нив се занимаваат надлежните институции и експертите. Сакам само да порачам дека потребата е ургентна!

The post Јастреби малку, гулапчиња на секој чекор appeared first on plusinfo.mk.

Во некои европски земји луѓето веќе со носталгија се обидуваат да се присетат кога последен пат почувствувале дека во џебот имаат метални парички. Монетата како средство за плаќање полека исчезнува. Многумина се сеќаваат дека ставањето паричка во телефонска говорница порано делумно беше и како нешто свечено. Ја одмерувате паричката во раката и ја вреднувате во однос на повикот. Дали вредеше да се јавите? Ја гледавте како се лизга во автоматот и исчезнува. Но сега и говорниците и готовината се минато – а луѓето се чувствуваат поосамени од кога било.

Телефоните, се разбира, не исчезнаа. Станаа мобилни и се развија толку многу што многумина веќе сѐ поретко се јавуваат со нив. Во скандинавските градови сите седат со погледи вперени во нив во трамвај или во автобус, кога наутро одат на работа. Читаат вести, или се занимаваат со некоја лесна игра. За миг ќе ја подигнат главата да проверат на која постојка застанува автобусот и потоа повторно го спуштаат погледот кон екранот во раката.

Телефонот што порано ги зближуваше луѓето од двете страни на линијата сега, всушност, ги прави поосамени со тоа што ја врши функцијата едновремено како компјутер, кредитна картичка и телевизор. Сѐ во едно, преку технолошкиот развој луѓето драстично го редуцираат сето она што порано се сметало за природна потреба, па дури и вештините за комуницирање во општеството.

Шведска и Норвешка се сметаат за едни од најбезготовинските општества во светот, каде што дигиталните плаќања и картичките доминираат речиси целосно. Употребата на готовина драматично падна под 10 проценти, а се очекува многумина продажни синџири и компании целосно да престанат да прифаќаат готовина до 2030 година, поттикнати од силната дигитална култура и високата технолошка зрелост.

Развојот е загрижувачки и ги засега луѓето кои од различни причини живеат во дигитална исклученост и кои и понатаму имаат потреба да користат готовина за да ги вршат своите секојдневни плаќања. Ова се однесува на различни групи: голем дел од постарите лица, лицата со попреченост, социјално или економски ранливите, загрозените или прогонувани лица. Според некои пресметки, во Шведска станува збор за околу еден милион луѓе. Бидејќи тие генерално се финансиски слаби, а исто така имаат тешкотии да го искажат својот глас, и, за жал, стануваат помалку интересни како муштерии и консументи во потрошувачките општества.

Без готовина банките ги контролираат сите пари на граѓаните. Освен што можат дополнително да го зголемат својот профит, тие се во можност да ги контролираат финансиите и на поединците и на компаниите преку надоместоци и трошоци. Без никакви алтернативни средства за плаќање, сите стануваат целосно зависни од банките.

Во ЕУ се дебатира интензивно за овој проблем. Во некои земји, како што е Германија, готовината сѐ уште не е загрозена како средство за плаќање, додека на други места е видлив сличен развој како и во скандинавските земји. Во Шпанија е донесен закон дека готовината треба да се прифаќа во трговијата.

Во Холандија пред извесно време министерката за финансии, образложувајќи го предлогот на нејзината влада за обезбедување готовина како средство за плаќање, нагласи дека го оправдува тоа, затоа што готовината е сигурно и единствено средство за плаќање за кое е одговорна државата.

Но актуелниот развој во ЕУ покажува и поинакви насоки. Во Брисел од неодамна е донесена одлука за нови правила за плаќања во готово. Од 2027 година, во рамките на ЕУ ќе има заедничка горна граница, што значи дека повеќе нема да биде дозволено да се плаќаат големи суми во готово при купување стоки и услуги.

Границата е поставена на 10.000 евра. Целта е да се зајакне борбата против перењето пари и другите финансиски кривични дела. Никој не ограбува банка или продавница во кои не се користи готовина. Црните пари потешко се перат без готовина.

Според Европската комисија, готовината е сè уште вообичаен начин за анонимно движење на пари, што го отежнува следењето на поголемите плаќања во готово. Затоа, за да се спречи тоа, се воведува ограничување на износот на готовина што можете да ја носите со себе.

Сепак, новото правило на ЕУ не значи дека готовината е забранета. Редовните купувања во продавници, во ресторани или за време на одмори не се засегнати. Наместо тоа, ограничени се големите плаќања во готово.

На земјите од ЕУ им е дозволено и да имаат пониски ограничувања од максималното ниво на ЕУ. Данска тука се издвојува затоа што во таа земја веќе постојат значително построги правила. Од минатата година данските трговци не смеат да прифаќаат 15.000 дански круни или повеќе во готово по трансакција. Ова важи и ако плаќањето е поделено на неколку помали делови, ако плаќањата се поврзани со истото купување.

Нема никакво сомневање дека во многу сегменти технолошкиот развој сериозно ги менува вообичаените начини на кои функционирале општествата. Носталгичното чувство кое може да ве обземе поради тоа што ви недостасува ѕвечкањето на метални парички во џебот, посебно ја погодува уште една општествена група – питачите.

По приемот на Романија во ЕУ бројката на романски граѓани кои живеат во други ЕУ-членки се зголеми за преку 15 отсто. За таквата слика несомнено сведочи и масовното питачење во скандинавските и другите западноевропски градови од страна на романски и бугарски Роми, кои на таков начин легално го ползуваат правото на слободно движење на работна сила на подрачјето на ЕУ, обидувајќи се едновремено да најдат и подобар начин за подостоинствено преживување. Ова прашање веќе подолго време го следат и низа политички контроверзи и остри спротивставувања, на линија од либералниот пристап кон основните човекови права па до барања за забрани и рестрикции, околу што политичките партии во западните европски земји сѐ почесто дебатираат во жолчна атмосфера.

Луѓето повеќе немаат ситни пари за да фрлат по некоја монета во испружената рака на питачите кои седат пред влезовите на продавниците во трговските центри. Но природата на човекот, генерациски вкоренетата хумана димензија, не може лесно да се промени. Многумина Швеѓани, кога веќе немаат пари во џебовите, излегуваат од супер маркетите со купен сендвич или некој друг прехранбен продукт што му го ставаат на питачот в рака. Го прават тоа со поглед на сожалување, или, пак, со солидарен респект за еднаквата вредност на сите луѓе, сеедно. Едно нешто е сепак сигурно. Безготовинското општество тешко ќе може да ја укине и човечката емпатија.

The post Безготовинско питачење во ЕУ appeared first on plusinfo.mk.

Просто е неверојатно како кај нас сѐ може да се постави наопаку, наглава, дури и најнормалните нешта што инаку функционираат кај сите други – да не речам нормални – кај нас одамна тиштат како здодевна забоболка. Дури и нормалноста на насловот на колумната на Виктор Грозданов дека „Индустријата носи пари, а политикантството ’трачарење’“ кај нас е обратна: „трачарењето“ носи пари а индустријата никој не ја ферма! Очигледно ние не сме ни свесни какви пари „се вртат“ во државава кога толкава полуписмена толпа самонаречени интелектуалци може удобно да живее токму од – „трачарење“.

Само треба да добијат шлагворт, актуелен рефрен, и хорот на трачерите да започне да завива. Еднаш тоа се евроинтеграциите, па „Safe City“ (уште од кога се спомна како можност), па екстрадицијата на пребегон од Будимпешта, па (нормално) Делчев, сега вриежот на границите кон Грција… Ако пак почнете да бележите што ни помина прекуглава во изминативе две години, ќе треба поприлично простор. И нерви.

Но, интересно е како темите само се отвораат, се „пумпаат“, и потоа – штама. Нема завршница зашто биле токму напумпани – на пример онаа со бајатите изјави на земјоделецон од Виена на кои се налепи цела „опозиција“, а веднаш ја „заборавија“ кога нештата ги појасни самиот Вајц.

Впрочем, како прилог кон сето ова го гледам и енормниот наплив на онлајн медиуми, поткасти и др., од коишто најголемиот број служат токму за – „трачарење“. А тоа, трачарењето, во најголем процент се сведува на непријатни, непристојни, неточни или полувистинити… напади врз актуелната власт. Иако останува ноторниот факт дека најголемиот дел од нив – ако не баш сите – зрачат со завист завиткана во светликавата хартија на тенденциите за „високоумно“, а најчесто високопарно и тесноумно (да не речам малоумно!) политичко – поточно политикантско! – мудрување. Или „трачарење“, како сакате.

На пример, и по којзнае кој пат настрвени да го дефамираат „безбеден град“ бидејќи тие од крадење не стигнаа ништо да направат, опозицискана секта сега сака да нѐ убеди дека добивањето лажни пораки за наводни прекршоци како „нова голема измама преку системот што владата го промовираше како ’безбеден’“ е нешто невидено. И, демек, поентираат дека власта не може да ги заштити податоците и системот од надворешни напади и измами. Типично трачарење од група слепци кои не успеаа да го заштитат ни својот премиер од хакерски упад на двајцана украинци кои го направија резил пред светот! Најзаштитените системи во светот, меѓу нив на нато (малите букви се…), на тајни служби, на огромни корпорации и банки… биле пробивани низ такви упади, та сега „безбеден град“ бил некаков страшен исклучок! Примитивни блефери.

Како што впрочем е и користењето на актуелната состојба со почетокот на летните метежи на границите кон туристичките дестинации благодарејќи на „мудрата“ (EES) политика на еу за, како што вели еден „трачер“, „контрола на сопствените граници“! И можеби тоа е навистина (и) тоа – „контрола на сопствените граници“ – но замислете сега и ние да воведеме сличен систем па сите патници од земјите од еу на нашите граници да минуваат низ таков систем на „контрола на сопствените граници“. Можете да претпоставите што би пишувале овие и вакви трачери, како би врескале по власта и со какви имиња би ги нарекувале?

А сепак, зарем тоа не би била некаква форма на доследност кон еу политките и, како што вели трачерот, борба за „европската реалност“ и „владеење на правото“?! А оној од сектана му терцира дека повикот за летување дома е повик за изолација а не е причина системот што им го воведува љубимата еу. Или слепциве навистина ли мислат дека EES е наметнат од Мицковски и Вучиќ?!

За жал, тие и такви зборови, како впрочем и поимањето на демократијата, кај нас (им) служат само за „премерување на дворот“ на другиот. Зашто, на пример, како е можно ниеден, ниту еден од силниве демократи и оние „загрижени“ универзитетски „професори“ стегнати во идеолошкото менгеме на глупоста да не кажат ни збор за начинот на избор на старо-новата ректорка на уким (малите букви, особено после тоа, се реален одраз на академската свест на таа фела таму!)? Во изминативе три децении повеќе од половина универзитет се тркалаше низ највисоките функции во државава продавајќи ни некакво слово за демократијата, ама кај нив дома тие прават избори со некакви математички формули! И не победува оној со најмногу гласови туку со – најмногу поени. Собирани којзнае каде, можеби низ ходниците на факултетите? А после цела држава се чуди зошто ваквите шапшали ги нема на Шангајската листа!

Впрочем, нивната свест за демократија е еднаква како и онаа за автократија, која што ја гледаат само кај другиот, но не и во нивното идеолошко трло. Токму овие заробени трачерски умови ниту еднаш не напишале збор за партиската суроица во рацете на нивниот врховен газда, за власта што тој ја има и дебело ја практикува во сите пори на нивната партија. Меѓу другото, кога веќе говорат за тенденцијата за автократско владеење кај сите други во државава, навистина ли забораваат на султанскиот тип на хиерархија во нивното идеолошко трло, каде „лидеро“ дури именува и разрешува претседатели на општинските организации и претседател на градската организација на Град Скопје? Ама сепак, во интерес на „демократската“ маска, распишуваат отворен повик за самокандидирање за претседатели на општински организации?

Или, како истиот „лидер“ и неговите пулени експерсно разрешуваат членови кои отворено се спротивставуваат на актуелните ступидни и недемократски политики на сектата, но скандалозно молчат за мизерноно „мудрување“ за Делчев на член на нивниот Извршен одбор? Или и тие така мислат?

Па поголема фарса од тоа има ли?! И не ли ги здоболува тој идеолошки јарем околу главата?

The post Заробени до болка умови appeared first on plusinfo.mk.