The post За нештата да бидат појасни: компромис! appeared first on plusinfo.mk.

Македонската влада бара посредништво од Европската Унија за надминување на бугарската блокада, откако средбата помеѓу двајцата министри за надворешни работи се покажа непродуктивна. Ама бугарската министерка Петрова-Чамова вели: „Нетипично е да има посредници во разговорите меѓу Скопје и Софија“. Па нетипичен е целиот преговарачки пакет за Македонија, скроен по Вашите барања, министерке!

На билатерална средба бевме упатени од Урсула Фон дер Лајен, зашто проблемот бил билатерален. Да, по содржина е билатерален, ама по суштина е европски, зашто ЕУ ` ги прифати на Бугарија сите антицивилизациски негации и го направи нашиот напредок невозможен. Па така нè „претркаа“ и две земји „фронтранери“ – една во крвава војна со неодредени граници и друга аутсајдер, со планови да се влее во соседна држава. Нетипичен напредок, би рекле сите што ги знаат формалните критериуми од Копенхаген. Ама нека им е со среќа, и тие се изнамачени души!

Јавноста треба да ги знае резултатите од 4-месечното допишување со европските институции, мое и на Гоце Перовски, македонскиот активист од Германија, со кој ги споделуваме европските и зелените вредности, но и горчината за неправдата кон Македонија. На 18 јули годинава поднесовме поединечни барања до Европската Комисија и до Советот на ЕУ, за пристап до сите документи поврзани со Вториот протокол, Преговарачката рамка и бугарската изјава за непризнавање на македонскиот јазик (ноември 2021 – крај на 2022). Побарани се и интерни документи со стручно правничко толкување за содржината на документите.

По закон, одговор се добива за 15 работни денови, со можност за пролонгирање за следни 15 дена. На почетокот имав проблем да ме прифатат, но се објаснивме и следеше комуникација со Генералниот директорат за проширување и источно соседство (DG ENEST), со серија продолжувања на рокот и објаснување дека работат интензивно со повеќе сектори, за да ми ги испорачаат сите барани документи.

По два месеца од Европската Комисија стигна многу неочекуван и нетипичен одговор: „Со жалење Ве информираме дека DG ENEST не поседува какви било документи што одговараат на бараните во Вашата апликација. Во склад со регулативата, можете да поднесете приговор до Комисијата да го разгледа случајот.“ Се разбира, поднесов приговор со опширно образложение на она што тие самите добро го знаат – токму тој оддел е срцето на целата машинерија за проширувањето и не е возможно да ги немаат документите што ги работеле и комуницирале со други тела за други нивоа на одлучување. Добив впечаток дека професионалците во службите тргнале да си ја завршат работата, но во последен момент, при одобрување од надредените добиле забрана.

Ист таков одговор доби и Гоце Перовски, со таа специфика, што последното одложување му било „поради превод на германски на сите барани документи“, со оглед на тоа што е роден Германец по државјанство. Но, веќе селектираните документи чудесно, нетипично исчезнале. Не можам да знам од која висина дошла забаната, само знам дека Комесарка за проширување е Марта Кос, а Претседателка на Европската Комисија – Урсула Фон дер Лајен.

За разлика од Европската Комисија, Советот на ЕУ со своите служби покажа голема кооперативност и професионалност. На нашите обраќања добивме доста документи, некои веќе јавни, некои ги отворија за јавност по консултации, а 5 докумети прогласија за недостапни за јавност, но ни го дадоа регистарскиот број, насловот на документот и датумот. Сите беа од истиот ден, 17 јуни 2022. За нивната недостапност добивме нетипично образложение: „Објавувањето на информациите содржани во овие документи би ги нарушило односите меѓу Европскат Унија и С. Македонија. Овие документи содржат чувствителни информации наменети за партнерска земја, кои во овој момент не можат да бидат обелоденети. Објавувањето на документите би ја нарушило заштитата на јавниот интерес во поглед на меѓународните односи. Следствено, Генералниот секретаријат мора да го одбие пристапот до овие документи.“

Можам само да претпоставам дека тие документи се клучни за внесување на бугарските барања околу Вториот протокол и Преговарачката рамка, знаејќи дека една недела подоцна, на 23 и 24 јуни, токму протоколот и рамката за Македонија беа разгледувани и усвоени од бугарското собрание. Дури потоа, на 30 јуни 2022 година, Рамката беше усвоена и од целиот Совет на ЕУ, со повикување за „мерливи резултати“ од спроведувањето на Договорот со Бугарија и „годишните прегледи и мерки за негово ефективно спроведување според член 12“. Протоколот беше потпишан од министрите за надворешни работи на двете земји малку подоцна, на 17 јули 2022.

Во јавните документи што ги разгледувавме, забележавме редица правно нетипични решенија. На пример, во збирниот документ за писмено гласање на земјите членки од 18 јули 2022, во пакетот од 4 документи се наоѓаат и Заклучоците на Советот и Изјавата на Советот. Во доставените документи го нема Вториот протокол, иако има директно повикување на него како на обврска за Македонија во двата погоре спомнати документа. Тоа е многу нетипично како демократска процедура. Практично, ако ми е точна перцепцијата, сите земји гласале за протоколот, без сите да имаат увид во него. Освен ако не е гласано во некоја друга процедура, при изјаснувањето за некој од оние недостапните документи.

Друга европски нетипична постапка е што во еден ист документ, во Изјавата за отворање на пристапните преговори, се гласало за два сосем спротиставени документа за македонскиот јазик, при што се именувани како „еднострани изјави“ – македонската и бугарската. Притоа, ЕУ „ги зема предвид“ и двете изјави како да се со рамноправна важност – онаа за македонскиот јазик како самостоен, со автохтон историски развој, како и онаа со негово негирање и посвојување како бугарски дијалект и измислица на Тито и Коминтерната. Значи, ЕУ не застанува јасно зад етаблираниот и од ОН признаен македонски јазик, и тоа го прави токму во точката 3 од документот, повикувајќи се на членот 2 од Договорот за ЕУ и „почитувањето на човековото достоинство, слобода, демократија, еднаквост, почитување на човековите права“!? САМОТО ВНЕСУВАЊЕ на оваа анти-цивилизациска изјава за негирање на нечиј јазик, е флагрантно кршење на сите базични принципи за почитување на човековите права и слободи! И наместо да биде отфрлена, таа Изјава е тука, изгласана како составен дел на нашата рамка. Дали тоа нешто значи и може ли да произведе проблеми во блиска и подалечна иднина? Апсолутно.

Има уште многу нетипични работи во европскиве документи за Македонија, спротивни на европското и меѓународното право, на места дури и на човечката пристојност и солидарност. Како ќе се извадиме од сето тоа? Ние со Гоце ќе продолжиме со граѓанската борба, иако сме свесни дека ова огнено клопче што ни е ставено в раце ги надминува моќите на граѓани поединци. Ова е борба на цела држава и на сите нејзини институции, кои имаат надлежности по овие прашања.

Уставниот суд сè уште ја има својата шанса да го пресече Гордиевиот јазол со прифаќање на Уставната иницијатива за поништување на Вториот протокол со Бугарија, како главна кочница на нашата евроинтеграција. Го чекаме од моето поднесување на 24 јули 2025, па од нивното прифаќање за разгледување на 13 август 2025, еве 1 година и 4 месеци, премногу изгубено време!

Сума сумарум, по сиве 30-годишни потполно нетипични перипетии околу Македонија и нејзиното меѓународно, а сега европско интегрирање, заслужуваме едно ферско посредување од Европската Унија, па макар било и нетипично! Со среќа да ни е, зашто во нетипичниов хаотичен свет, ќе ни треба многу, многу среќа!

The post Нетипични се европските процедури за Македонија appeared first on plusinfo.mk.

Економската размена меѓу Македонија и Русија по почетокот на војната во Украина (февруари 2022 година) претрпе големи промени во обемот на размена. Особено проблем предизвика драстичниот пад на македонскиот извоз, на македонски производи традиционално извезувани во Русија.

Според официјалните податоци, извозот кој во 2021 година изнесуваше околу 48,3 милиони евра, падна на само околу 11,8 милиони евра во 2023 година. Најмногу настрада извозот на земјоделски производи (јаболка и праски), како и фармацевтските производи. Од друга страна во првата година од војната (2022), вредноста на увозот од Русија во Македонија нагло порасна, што беше резултат астрономскиот раст на цените на енергенсите (природниот гас и нафтата) на светските берзи. Причина за колапсот на македонскиот извоз беше приклучувањето на Македонија кон сите пакети економски санкции на Европската Унија против Русија, како и затворањето на воздушниот простор и тешките логистички пречки на копнениот транспорт, што го направи купувањето на енергенси од Русија бавно и многу поскапо. Русија, која пред една деценија беше важен трговски партнер (особено за македонскиот аграр), денес е маргинализирана во надворешно-трговска размена на Македонија.

За разликата од трговијата со Русија која е колабирана, економската размена меѓу Македонија и Украина по почетокот на војната има целосно друга динамика – вкупниот обем на трговија е намалена, но исклучиво поради падот на увозот, додека извозот кон Украина бележи рекорден раст. Пред војната (во 2019), македонскиот увоз од Украина изнесуваше дури 140 милиони долари. Во 2024 година тој обем падна на околу 60 милиони долари, а главната причина е уништувањето на украинската тешка индустрија и металургија (како железарата „Азовстал“ во Мариопол). Така од околу 12 милиони долари извоз пред кризата, се искачи на 27 милиони евра во 2024 година. Голем дел од украинското земјоделско земјиште е минирано, а индустријата е насочена кон воените производи, па се отвора голем простор за македонските производи, особено фармацевтските производи чија вредност порасна на над 9 милиони долари. Извозот на земјоделски производи како извоз на македонска зелка (достигна рекордни над 6,5 милиони долари) и моркови, поради што домашните диригирани медиуми пишуваа дека Македонија станала главен снабдувач на замјоделски производи на пазарот во Украина.

Сега малку математика, значи за 15 милиони евра се зголемува извозот спрема Украина, и за 37 милиони евра се намалува извозот кон Русија. Тоа се 22 милиони евра помал надворешен извоз за Македонија, што особени ги погоди земјоделците. Овој финансиски минус од 22 милиони евра не е апстрактна статистичка грешка, туку директен удар врз македонскиот аграр, што предизвика социјални последици. Разликата не е само во сумата, туку и во структурата на она што се извезува: Извозот кон Русија го одржуваше производството на високопрофитабилни овошја, пред сè, јаболката од Преспанскиот регион и праските од Росоман и од Тиквешијата. Со затворање на рускиот пазар, македонското земјоделско семејство остана без своите најсигурни купувачи, што можеше да се види преку фрлање на родот. Од друга страна, зголемениот извоз на зелка и лекови во Украина финансиски го помага земјоделието и фармацијата, но ни оддалеку не ја компензира дупката што настана кај овоштарите.

Кога македонските политичари гордо се сликаа со странските амбасадори, фалејќи се дека сме се приклучиле кон сите европски санкции, тие не изгубија ниту еден денар од својот џеб. Цената ја плати народот за нивните геополитички игри.

Македонија која не е членка на ЕУ и можеше само политички да го осуди Рускиот воен напад, но не мораше да ги прифати економските санкции. Ако не се придруживме на сите санкции од ЕУ, ќе купувавме енергија од Русија по цени како Србија, која за разлика од нас кои сме уште пред вратата на ЕУ, таа отвора и затвара поглавја што водат кон членство во ЕУ. Србија води во овој случај прагматична реалполитика, а ние вазалска, на штета на сопствениот народ. Инаку, државничката политика во кризни времиња се мери исклучиво според тоа дали го штити народот.

Македонија и натаму купува руски гас, но не го внесуваме директно, туку преку странски трговци-посредници по астрономски берзански цени. Народот тоа го плаќа преку инфлацијата и скапата животна кошничка, а за возврат не добивме никакво политичко напредување кон ЕУ. Во време на глобална криза, државите се обидуваат да го заштиттат народот и економијата преку набавување евтини енергенси. Нашите политичари, кризата ја искористија за да добијат тапкање по рамо од странците и да го заштитат својот домашен криминал. Им оневозможија на нашите земјоделци да извезуваат на исток, само за да ги задржат сопствените фотелји и слобода.

Во исто време, на примар, шест земји членки на ЕУ не ги раскинаа договорите со Русија (и тие ќе продолжат да важат до 2030 година) за купување на руско гориво за своите нуклеарни централи. Продолжената трговија со купување на нуклеарното гориво е апсолутниот врв на европското лицемерие и е аргумент за тоа како функцира реалполитиката на големите. Санкциите важат само за оние земји кои се премногу слаби и назаинтересирани да се одбранат. Унгарија, Словачка, Бугарија, Чешка, Финска, Германија (кои имаат реактори од советски тип VVER), но и Франција (која има голема соработка со рускиот „Росатом“ за збогатување ураниум), никогаш не дозволија увозот на нуклеарното гориво да биде ставен под европските санкции.

Кога големите пишуваат пакети санкции, тоа го прават така што нема да ги загрозат нивните витални интереси. Франција и земјите членки на ЕУ, знаат дека без нуклеарно гориво електроенергетските системи ќе им колабираат. Затоа, тие отворено ставија вето на секој обид „Росатом“ да биде санкциониран и изјавуваа: „Ние ја осудуваме Русија, но струја мора да имаме“. Ова е однесување на суверени држави кои го штитат својот капитал и својот народ, дури и кога тоа оди против официјалната реторика на Унијата.

Германија дозволи рускиот државен гигант „Росата“ да продолжи непречено да оперира на германска замја во градот Линген. Француската компанија Framatome направи заедничко вложување (joint venture) со рускиот „Росатом“, а германската влада издаде дозвола за проширување на оваа фабрика со руска технологија, руски лиценци и руски експерти од „Росатом“. Тој што ги пишува резолуциите за санкции и бара од малите држави како Македонија економски да се самоубијат, за себе легално дозволува проширување на фабрика во Линген со руска помош. За македонското овошје, санкциите се светиња, а за нуклеарниот профит на западните корпорации, санкциите магично не постојат.

За крај уште еден пример за економска штета за Македонија од спроведувањето на санкциите спрема Русија. Русија произведува претежно тркалезен (краткозрнест) ориз, пред сѐ, во Краснодарскиот крај. Но, климатските услови не им дозволуваат да ги произведуваат сите видови ориз. Затоа, таа е зависна од увоз на долгозрнест ориз, како и поквалитетни сорти ориз, кои ги набавуваат главно од Индија, Тајланд, Виетнам и Пакистан. Во услови на војна и потреба за обезбедување храна на илјадници војници, оризот станува многу важен производ, што значи дека рускиот пазар сега е отворен и „гладен“ за увоз на храна. Тоа е голема шанса за извоз на кочанскиот ориз и заработка на оризопроизводителите, но веројатно министерот за земјоделие има многу поважни работи. Што ќе рече Европа за ова? Па погоре одговорив, ако тие може да се грижат за профитот на крупниот капитал, тогаш Македонија треба да се погрижи оризопроизводителите да ја поминат зимата.

The post Лицемерието на санкциите кон Русија – големите си тераат трговија, а малите како Македонија страдаат appeared first on plusinfo.mk.

Лидери на шест од вкупно осум партии застапени во Шведскиот парламент-Риксдаг се жени. Во Норвешка на чело на шест од вкупно девет парламентарни партии се исто така жени. Гледано во целина, во нордискиот регион во Северна Европа, вклучувајќи ги и Данска, Финска и Исланд, лидерските позиции во околу 50 проценти од парламентарните партии им се доверени на жени. Тешко би можело да се поверува дека меѓу нив би можела да помине каква било дебата за тоа дека нивниот успех можеби не би бил остварлив без „машки надзор“ врз нив. И без цврсто раководење од машка рака.

Ни најмалку не би било претерано доколку се тврди дека родовата еднаквост е фундаментален дел од европскиот начин на живеење. Дел од членките во Европската Унија постојано се рангирани како општества со најголема родова еднаквост во светот, давајќи значаен придонес за поставување на глобални стандарди. Новиот Патоказ на ЕУ за правата на жените се темели на значајниот напредок постигнат во рамките на Стратегијата за родова еднаквост 2020-2025 година. Во текот на изминатите десетина години, ЕУ постигна историски резултати, вклучувајќи правила што обезбедуваат транспарентност во платите, промовирање на рамнотежата помеѓу работата и приватниот живот, зголемување на родовата рамнотежа во одборите на компаниите и борба против насилството врз жените.

Со новиот Патоказ, Европската комисија ја потврдува и засилува својата посветеност на понатамошно јакнење на положбата на жените и девојките и целосно промовирање на родовата еднаквост во Европа, но и на глобално ниво.

Сепак, и покрај усвојувањето на неколку важни иницијативи од страна на ЕУ во рамките на Стратегијата за родова еднаквост 2020-2025 година, повеќе истражувања покажуваат дека напредокот кон родовата еднаквост останува бавен и нееднаков во разни области во земјите-членки, според показателите во Извештајот за родова еднаквост од 2025 година. Една од три жени во ЕУ била подложена на физичко и/или сексуално насилство. Јазот во вработувањето и платите и понатаму полека се намалува, а насилството врз жените, како и дискриминаторските норми и стереотипи, сè уште постојат. Покрај тоа, жените доминираат со вработувања на ниско платени работни места и се недоволно застапени на позиции на кои се донесуваат одлуки.

Доколку се доведуваaт во прашање правата на жените, истовремено се доведува во прашање и напредокот во општеството. „Родовата еднаквост треба да биде природна како воздухот што го дишеме“, смета комесарката на ЕУ за родова еднаквост, истакната белгиска политичарка, Хаџа Лахиб. која при презентацијата на новиот Патоказ нагласи дека неговото лансирање доаѓа во време кога правата на жените се соочуваат со отпор како во ЕУ така и надвор од нејзините граници. Станува збор, меѓу другото, за ограничувања во однос на сексуалното и репродуктивното здравје, како и за напади врз политиките за различност и инклузивност.

Според Индексот на ЕУ за родова еднаквост, без засилување на неопходните мерки ќе бидат потребни уште 60 години за да се постигне целосна родова еднаквост во Унијата. Заклучокот е јасен и недвосмислен. Иако ЕУ постигнува постојан напредок, прогресот е премногу бавен. Но тоа не ја спречува еврокомесарката Лахиб да тврди дека ЕУ останува едно од најдобрите места во светот за да се биде жена. Направен е напредок во важни области и затоа „треба да бидеме горди на тоа“.

ЕУ, значи, постигнала стабилен, но бавен напредок. Насилството врз основа на род, нееднаквостите во здравството и значителните разлики во платите остануваат сериозни предизвици. Тоа што една од три жени во ЕУ доживеала физичко или сексуално насилство е поразителен податок, кој, според проценките на Европската комисија, ја чини ЕУ 290 милијарди евра годишно и се одразува негативно на европската конкурентност, просперитетот и на ограничените буџети.

Нееднаквостите се јасно присутни и на европските пазари на труд. Жените сè уште заработуваат во просек 12 проценти помалку на час од мажите. Но, направените проекции покажуваат дека подобрувањето на родовата еднаквост би можело да го зголеми БДП-то на ЕУ по глава на жител за 6,1 до 9,6 проценти до 2050 година, што е еквивалентно на околу 2-3 трилиони евра.

Инаку, како споредбена алатка за мерење, Индексот за родова еднаквост (ЕИГЕ) е важен за прикажување на родовите (не)еднаквости и за следење на напредокот во родовата еднаквост во различни сфери на општеството – не само во ЕУ, туку и во земјите од Западен Балкан и Турција. Тој овозможува регионална споредба помеѓу земјите-членки на ЕУ и земјите во процес на пристапување кон ЕУ.

Со поддршка од ЕИГЕ во 2015 година започна развојот на Индекси за родова еднаквост во земјите од Западен Балкан и Турција. Оваа активност и понатаму претставува водечка иницијатива во соработката на ЕИГЕ со регионот, во рамките на Инструментот за претпристапна помош (ИПА).

Досега, четири земји-кандидати за членство во ЕУ (Албанија, Црна Гора, Македонија и Србија) го пресметаа својот целосен Индекс за родова еднаквост и имаат објавено повеќе од едно издание на Индексот. Босна и Херцеговина и Косово имаат извршено делумни пресметки. Споредбено со Унијата, четирите балкански кандидадтки за членство се рангираат нешто пониско од просекот на ЕУ (71 поен), каде што Шведска е на врвот со 84 поени. Македонија е рангирана со 64 поени и е на повисоко ниво од некои ЕУ-членки (Грција, Романија, Унгарија, Бугарија, Хрватска и некои други), а под Македонија се пласирани Албанија, Србија и Црна Гора. Но, како што се укажува, при споредувањето треба да се пристапи со извесна претпазливост, бидејќи податоците за различните земји и за ЕУ не се целосно усогласени во однос на годините на кои се однесуваат, како и во однос на поединечните индикатори и изворите на податоци за нив.

Неколку балкански земји имаат воведно строги квоти во парламентите, што им дава повисоки оценки за жените на власт, а во во некои случаи повисоки од просекот на ЕУ. Но најголемиот јаз во земјите од Западен Балкан е поврзан со финансиите и неплатената женска домашна работа. Учеството на балканските жени на пазарот на трудот е генерално многу помало од учеството на мажите, гледано во споредба со Северна Европа.

Во секој случај, еднаквоста меѓу жените и мажите е крената на ниво на фундаментално право и фундаментална вредност вградена во правото на ЕУ уште од Римскиот договор во 1957 година. Политичките заложби за унапредување на правата на жените, иако често наидуваат на критики за недовлен ангажман и рестриктивен пристап, постојано добиваат нови димензии и опфат.

Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во повеќе наврати истапи со тврдења дека Комисијата се обврзала да развие нова стратегија за родова еднаквост што ќе „ги зајакне правата на жените низ целиот спектар, од борбата против родово базирано насилство до јакнење на жените во политиката и пазарот на трудот, низ целата ЕУ и во сите нејзини институции“. Се разбира, напорите да се даде поддршка на таквата стратегија секако заслужуваат респект.

Токму затоа, вреди да се потенцира дека нема никакво сомнение оти на жените и на јакнењето на нивната улога и придонес во сите сфери на општествениот живот, не им е потребен некаков засилен „машки надзор“. Во крајна линија, без оглед на тоа што понекоја „мачо“ политичка фигура со сомнителни ставови и гледишта, како што тоа беше случај деновиве во Македонија, и понатаму ќе се обидува да заговара такви опскурни, анахорни идеи, тркалото на прогресивниот развој од засилена брзина тешко се префрла во рикверц.

The post Отпор против женски прави во и надвор од ЕУ appeared first on plusinfo.mk.

Веројатно не само јас туку и некој друг, ако не и пошироката јавност, многу би сакале да бидеме просветлени за што, како и по кои тоа важни прашања одлучувала „нашата“ (навидум) „висококотирана“ претставничка во дувлото на нато (малите букви се соодветни на злосторничката реалност на таа „организација“)? Или пак нејзините детски мечти за седењето на важни маси и одлучувањето за круцијални за светот прашања е само невешт извадок од нејзината омилена бајка викана „Црвенкапче“ што треба да го одбранат нејзиното губење време (и наши пари) во Брисел?

Или, можеби ние не знаеме ама таа успеала да ја сопре војната во Иран? Или масакрите во Газа? Но, да решаваше навистина нешто важно, зарем ќе бевме на ова дереџе со неофашистичките уцени на источниот ни сосед, исто така седнат на „важната“ маса? Или, ете, само тоа важно прашање не успеала да го реши иако „на темите за безбедност ние сме на масата“?!

И, извинете, логично би било прашањето: а зошто не? Зашто токму на таквите маси, повторно и по којзнае кој пат, учиме дека не се сите еднакви, ни според приоритетите ниту пак според важноста? Тогаш: што ако седиме на масата? И кому му служи таа седенка? На личните ќефови и некаков провинциски престиж?

Јас и претходно, во неколку наврати, пишував дека ова што ѝ се случува на Македонија со источниот сосед е најмалку евроинтегративно или политичко или не-знам-какво детско прашање. Тоа е апсолутно безбедносно прашање што влијае на безбедносните состојби во државата и регионот, а е решливо за пет минути. Ако се сака, се разбира. И, нормално, знам дека тоа нато (малите букви се…) не се занимава со билатерални спорови, што е прилично наивно, да не речам глупаво. Бидејќи тоа значи дека – како во случајов – две членки можат очи да си извадат ама „главешините“ ќе си гледаат сеир? И тоа е за некого – нормално?

Но, од друга страна, ова воопшто не е ни таков спор! Овој „спор“ веќе утре може да ја загрози ефикасноста на некои нато операции во регионот или пошироко. И командата на нато и понатаму ќе ја држи главата во песок? Или некој мисли поинаку? Баш би сакал да слушнам.

Но добро, можеби ова прашање за неа е преголем залак, но повторно: кое тоа (друго) важно прашање што го решила? И зошто ние не знаеме за тоа?

И кога вели дека „има теми, особено подолгорочните, за кои од време на време мора да направиш и некоја согласност“, на што мисли? Повторно на источниот сосед и неговите уцени, на кои што Македонија мора да наведне глава зашто „тоа не е предавство, не е попуштање, ниту компромис во смисла во која кај нас тој збор се доживува како срамен“? Не, не е, тоа е нешто уште пострашно, посрамно од срам, поголемо од предавство! Тоа е како заедно да ја туркате државата во бездна а не напред (како што сака таа да ни наметне)!

Само човек кој е тотално одлепен од реалноста, збрлавен од лажната моќ и големина и апсолутен дунстер за историјата на својата држава може да мисли дека европските институции се некаква шведска маса од која што оние кои кружат околу неа земаат што сакаат и колку сакаат. Тоа е само уште една лажна слика за онаа еу (малите букви се…) во која дури и денес непроменети живуркаат неоимперијалистичките апетити. А во нив Македонија секогаш била мезе-маса за гоштевање на нивната неизмерна глад. Денес особено.

Ќе остане „тајна“ – не за долго, се разбира, но сепак – како и зошто една група луѓе кај нас речиси механички (пре)повторува едни исти флоскули за македонскиот евроинтегративен пат, ни ги цитира како од некаква света книга зборовите и „препораките“ (но и уцените и заплашувањата) на оние неколкумина еу-официозуси правејќи се дека не ги знаат нивните биографии и политикантски достигнувања, делувајќи во крајна линија како некакви незванични амбасадори на добра воља на таа и таква еу (малите букви се…) во сопствената држава. А истото, впрочем, го повторуваат до детали и со (веќе скандалозните) постапки на источниот и јужниот сосед контра Македонија.

Како да им се брза некаде, како да имаат рок за исполнување на некаква непозната агенда, вешто сокриена под превезот на загриженост заради измислицата наречена „само-блокада“, гилотината викана „исполнување на обврските на државата“ и слични будалаштини.

Од друга страна, не им значат ништо ни јавните геополитички сигнали токму од таа еу во однос на преференците за иднината на Европа, уште помалку пак веќе отворените критики и внатре во унијата (малите букви се…) за односот кон Македонија и фаворизирањето на плановите на налудничавата меншевичка Калас или воените театри на профитерката фон дер Лајен. Или, на пример, како одеднаш љубимата им молдавска инсталација викана Маја Санду срипа од сон и посака да се спои со Романија? Им говори ли тоа нешто? Или сѐ погласните планови за растурање на онаа вештачка БиХ и окрупнување на Хрватска и Србија?

Па во тој контекст, не успеваат ли да ги видат плановите и за Македонија токму во таа насока на политиките на окрупнување на некои држави наспроти расцепканоста на мали „феуди“? За нив нема место на шведската маса.

И понатаму, не ги слушаат ли критиките на првите луѓе на некои членки на унијата за свесно блокирање на Македонија на евроинтегративниот пат? На пример хрватскиот премиер Пленковиќ и коментарот дека две држави членки на Европската Унија ѝ одзеле на Македонија 21 година од нејзиното институционално приближување кон унијата? Само што Пленковиќ греши: ние сме блокирани уште од онаа 1992 година, што ќе рече – цели 34 години.

Извор: Теодосиевски уметност

The post Мезе-маса или шведска маса appeared first on plusinfo.mk.

Укради милиони, избегај од државата, сокриј се некаде додека да стивне бурата, а потоа врати се како ништо да не се случило. Помини малку време во домашен притвор, одмори се, почекај да истечат законските рокови и продолжи да се браниш од слобода. Ако, пак, имаш доволно имот за гаранција, можеби и воопшто нема долго да останеш зад решетки.

Дали ова станува новиот рецепт за избегнување на притворот во Македонија? Дали ова е пораката што нашето судство и обвинителство им ја испраќаат на граѓаните?

Се разбира, ова е ироничен опис на впечатокот што го создаваат последните случувања, а не тврдење за докажана вина на конкретните обвинети. Признавам, мислев дека по сè што видовме во изминативе три децении, македонското правосудство тешко може со нешто ново да ме изненади. Но, случаите со Артан Груби и Перпарим Бајрами покажуваат дека сè уште има простор за нови шокови, сомнежи и разочарувања.

И не е најстрашно тоа што двајца обвинети ќе се бранат од слобода. Тоа е право што законот го дозволува под определени услови. Пострашно е што станува збор за лица кои претходно повеќе од една година биле недостапни за органите на прогонот, а сега институциите треба да ја убедат јавноста дека опасноста од повторно бегство е соодветно контролирана.

Ајде накратко да се потсетиме на случувањата. Артан Груби, поранешен вицепремиер и еден од највлијателните функционери во претходната власт, повеќе од четиринаесет месеци беше недостапен за македонското правосудство. На 23 февруари годинава се врати во Македонија и доби куќен притвор. На 13 октомври, поради истекување на максималниот законски рок, таа мерка престана да важи. Груби продолжува да се брани од слобода, со определени мерки на претпазливост.

А потоа дојде и случајот со Перпарим Бајрами, поранешниот директор на Државната лотарија. По долготрајна недостапност за органите на прогонот, на 9 септември тој се врати во земјата и беше притворен. Но, веќе на 3 ноември Кривичниот суд прифати гаранција во недвижен имот од 1.140.781 евро, со дополнителни мерки на претпазливост. Неговото ослободување од притвор е условено со впишување хипотека врз понудениот имот.

Двајца обвинети во ист предмет. Двајца поранешни функционери. Двајца кои долго време биле недостапни. И двајца за кои судот донесе одлуки што овозможуваат продолжување на постапката надвор од притвор.

Се прашувам дали некој во правосудните институции е свесен за впечатокот што го оставаат ваквите случувања.

Каде е обвинителството?

Она што особено ме изненади не е само судската одлука за Бајрами. Ме изненади информацијата дека надлежниот јавен обвинител се откажал од правото на жалба против решението со кое е прифатена гаранцијата.

Зошто? Врз основа на каква процена? Дали обвинителството смета дека опасноста од повторно бегство е доволно намалена? Дали понудената гаранција и дополнителните мерки биле оценети како доволни?

И уште многу други прашања на кои јавноста заслужува одговор. Но, пред сè, едно прашање постојано се повторува: Зошто? Можеби постојат издржани правни објаснувања. Но, токму тие треба да ѝ бидат соопштени на јавноста.

Дали судските процеси стануваат пат кон легализација на криминалното богатство?

Она што посебно ме загрижува е едно многу пошироко прашање, кое одамна заслужува сериозна јавна расправа. Дали во одредени случаи целиот кривичен процес, од спектакуларното апсење, преку притворот и судењето, па сè до правосилната пресуда, се претвора во своевидна фарса, по која осудениот ја издржува казната, а богатството стекнато со криминал останува недопрено?

Ќе бидам уште подиректен. Дали е можно зад некои необјасниво поволни судски исходи да стојат однапред постигнати политички договори, коруптивни влијанија или свесно и организирано институционално непостапување?

Дали можеби во нашето општество се создава опасна практика на владеење според логиката: додека си на власт, укради што е можно повеќе, обезбеди си богатство за неколку генерации, а дел од украдените пари зачувај ги за утре, ако затреба, добро да ги „нахраниш“ оние што треба да те истражуваат, обвинат и судат?

Знам колку сериозно звучи ова прашање. Но, зарем не е уште посериозно што граѓаните можат да стекнат впечаток дека политичката моќ, незаконското богатење и корупцијата во правосудството претставуваат делови од еден ист затворен круг?

Ако такви механизми постојат, тогаш веќе не зборуваме само за поединечни корумпирани функционери, туку за можен организиран систем на политичка и институционална заштита, во кој украдените пари служат за обезбедување неказнивост, а кривичната постапка ризикува да стане однапред пресметан трошок на криминалот.

Не тврдам дека такви договори се докажани во конкретните предмети. Но, токму затоа што станува збор за сериозни сомнежи, потребни се независни проверки, финансиски истраги и транспарентни одлуки, а каде што е потребно и соодветен меѓународен мониторинг од кредибилни институции.

Сетете се само на некогашните голтари, кои преку политиката и државните функции прераснаа во моќници, а потоа во милионери и големи бизнисмени. На поединци од политичките врвови во минатото им беа изречени затворски казни за криминал и злоупотреби. Некои ги издржуваа во полуотворени затворски установи, со законски и незаконски погодности и јавни сомнежи за злоупотреби на затворските привилегии, а потоа повторно се вратија во светот на богатството и влијанието.

Замислете го апсурдот: од голтар до политички моќник, од политички моќник до милионер, од милионер до осуденик, а потоа повторно до богат бизнисмен! И сето тоа со можност имотот што државата го одзела повторно да биде откупен, можеби токму со претходно сокриени пари чие потекло никој сериозно не го проверил! Ако конфискуваниот имот повторно завршил кај истите лица или кај нивни блиски и поврзани компании, тогаш мора да се утврди кој го дозволил тоа, како бил финансиран откупот и дали за купувањето биле користени средства со незаконско потекло.

Криминално стекнатото богатство не смее да ја преживее затворската казна и конфискацијата, бидејќи во тој случај државата и народот се тие што остануваат поразени од криминалот и криминалците! Ваквите можни механизми отвораат и други сериозни прашања: перење пари, прикривање на незаконското потекло на средствата и одговорност на институциите.

Зарем затворот треба да биде само попатна станица, а конфискацијата административна формалност пред враќањето и легализацијата на богатството стекнато од арамилакот врз грбот на граѓаните? Не е доволно криминалецот да ја издржи казната туку мора да се спречи да ужива во плодовите на криминалот.

И кога веќе зборуваме за македонското право(криво)судство, криминалците и криминалните пари, не можам да не се сетам на еден од најпознатите случаи во поновата македонска историја.

Каде завршија милион и пол евра од фамозната торба „Луј Витон“ во случајот „Рекет“? Се сеќавате на снимките? На торбата? На апсењата? На судењата? На пресудите? На затворските казни? Цела Македонија го следеше случајот во кој, според обвинението, биле предадени огромни суми пари. Луѓе беа осудени. Казните се издржуваа.

А парите? Каде се парите, господа судии и обвинители? Зарем не е време јавноста конечно да добие јасен и документиран одговор што се случило со милион и пол евра од фамозната торба „Луј Витон“?

Дали криминалот се исплатува?

Тука доаѓаме до суштинскиот проблем. Ако некој незаконски стекнал десетици или неколку стотици милиони евра, а потоа бил осуден, ја издржал казната и продолжил да располага со криминално стекнатото богатство, тогаш државата не успеала целосно да ги отстрани последиците од кривичното дело. Зарем затворската казна треба да стане само мала цена за големиот грабеж? Зарем неколку години затвор треба да бидат доволни за некој потоа да ужива во милиони кои никогаш не му припаѓале? За каква правда зборуваме ако осудениот ја издржал казната, но незаконски стекнатите пари останале во неговите раце или во рацете на поврзани лица?

Со ваквото наше право(криво)судство, казната ризикува да почне да се доживува како пресметан ризик, а не како вистинска санкција. Кради многу, немај милост за народот, ризикувај неколку години „мек“, реда ради затвор, а потоа уживај во она што си успеал да го сокриеш, па дури и повторно да го откупиш по евентуалната конфискација! Ете, токму ова е пораката што сите ние, обичните граѓани, „ситните гревчиња“ во оваа држава, мораме да спречиме да стане доминантна во општествената свест.

Најопасно е кога граѓаните ќе престанат да веруваат во правдата

Како професор кој со децении се занимава со власта, институциите и демократските процеси, сметам дека последиците од ваквите случувања се многу поголеми од судбината на кој било обвинет или осуден.

Станува збор за довербата во правната држава. Кога граѓанинот ќе стекне впечаток дека обичниот човек строго одговара за најмалиот прекршок, а политички и финансиски моќните располагаат со многу повеќе можности за поволен процесен исход, тогаш се разнишува самата идеја за еднаквост пред законот.

Кога ќе почне да се верува дека криминално стекнатото богатство може да ја преживее и затворската казна и конфискацијата, тогаш се доведува во прашање и смислата на казнената политика. Тоа веќе не е само криза на судството. Тоа е криза на довербата во државата.

Сакам правосудство кое ќе ја утврдува вината врз основа на докази, ќе ги казнува виновните и ќе обезбедува незаконски стекнатото богатство да биде одземено во согласност со законот. Нема вистинска борба против организираниот криминал ако криминалните пари остануваат недопрени, ниту целосна правда ако некој одлежи казна, а незаконски стекнатото богатство продолжи да му обезбедува економска моќ. Правдата не се мери само со бројот на годините поминати во затвор, туку и со тоа дали криминалот останал без своите плодови.

И затоа, господа судии, обвинители и политичари, граѓаните имаат право на одговори, на еднаква правда и на ефективно одземање на незаконски стекнатото богатство.

До кога ќе доживуваме шокови од македонското право(криво)судство?

И до кога ќе останува отворено најважното прашање: Каде завршуваат парите од откриениот, а нецелосно санкциониран криминал?

The post Нема крај на шоковите од македонското право(криво)судство! appeared first on plusinfo.mk.

Гледам сите овде знаат што и како се случува во Србија. И што и како ќе се случува понатаму. Суријата „експерти“, политиканти и историканти прават споредби со македонското сценарио на онаа таканаречена „Шарена револуција“, а на која што – барем според манирите и резултатите! –повеќе ѝ одговара називот „Шарена променада“. Со што апсолутно не сакам да го намалам нејзиното значење за современата македонска историја. Други пак ни мавтаат со прстињата дека сме ги потценувале српските студенти (што дефинитивно не е точно), дека Вучиќ можел да победи само во Македонија (а ги забораваат локалните ликови како Заев, на пример, или Пендаровски, па Бучковски, но и редица други) итн.

Јас, признавам, не сум сигурен што и како се случува во Србија, уште помалку како понатаму ќе се развиваат нештата. И на крај памет не ми паѓа да ја земам состојбата таму за некаков репер за нас бидејќи нештата се тотално различни. Од историската меморија до современите случувања, и којзнае уште до каде. Апсолутно не ми паѓа на памет да ги потценувам студентите, уште помалку нивната речиси двегодишна борба со многуглавиот аждер викан снс (малите букви се резултат на страотно ретроградната позиција на таа партија во демократскиот паноптикум) и Александар Вучиќ како движечката „глава“ на аждерот.

Победата им е речиси величествена. Прашањето е: што се случува околу неа? И кој сега влече во суштина погрешни антидемократски потези? Еден познат српски колумнист (М. Лакичевиќ) вели дека „со падот на власта на Вучиќ, се уриваат и сите негови творби“. Но дали е баш така или луѓето во „творбите“ итно се пресоблекуваат?

Зашто, ова што пост-фестум се одигрува во Белград наликува на научно-фантастичен филм. Нешто како онаа серија филмови викана „Purge“ („Чистка“), каде секој будала може да земе оружје и во текот на 24 часа да убие кого сака. Најѕверски, отворено, неказниво…, дозволено со закон!

Не правам буквални аналогии дека во Србија се случува истото, но генерално има големи сличности. Бидејќи што значат сите овие експресни постизборни апсења, затворања банки, отпуштања од работа…? Демократска чистка или е тоа оној „револуционерен терор“ на Горан Марковиќ? Што и да е, не се развива добро.

И, да се дообјаснам: немам речиси ништо против и таквиот развој на настаните, но – збунувачки е, нели. Зашто, ако се залагате за демократија, ако велите дека таа била узурпирана од една партија и нивниот водач цели четиринаесет години, ако ги истенчила до максимум трпението и нервите на граѓаните…, дали тоа значи дека сега – во слободата! – секој може да прави што сака? И да се одмаздува како ќе му падне на памет?

Или, поставено поинаку: како сега таму, само неколку дена по изборите, а згора и без легитимиран парламент и од него извршна власт, може да бидат апсени, на пример, шефови на одделни полициски сектори (како што е случајот со шефот на Управата за криминалистичка полиција Кричак и началникот на Службата за сузбивање на криминалот Секуловиќ)? Воопшто не се сомневам во оправданоста, но кој и како ги апси СЕГА а не пред десет дена? И по чија наредба кога шефот на полицијата е истиот и вчера и денес, до изборот на нов? Или, зошто Народната банка на Србија дури сега ја ликвидира „Алта банка“ а не и два дена, или два месеци, или една година пред изборите? И уште редица такви „случки“ каде што системот се апси себеси односно свои истакнати поединци и фирми, а тоа, со потполно истите важечки закони, не можеше да го направи вчера?

Сега апсат (и) оние кои треба(ло) да бидат апсени, ако не повеќе тогаш за прекршување на службената должност, за непостапување по законите и др. И од кого добиваат наредби ако не токму од оние кои исто така треба да бидат апсени, или пак тоа го прават самоволно, што е уште пострашно? Која е таа легална власт што денес им го дава тоа право а не им го даваше вчера, или пред еден месец, година…?

Или денес во Србија на власт е атмосферата на победата но и (сѐ уште силниот) поданички менталитет на балканскиот граѓанин на сите рамништа? Атмосферата на страв е победена но дали и поданичката свест? И „системот“ односно институциите се прилагодуваат на таа атмосфера преку таквиот прислужен менталитет на поединецот. Ќе дозволат ли студентите такви разврски коишто веќе утре, пред регуларни судови, ќе бидат прогласени за незаконски? Некој тоа ќе мора бргу да го објасни или таквите случувања ќе останат голема, неизбришлива дамка врз студентскиот отпор. Онаа во стилот на Курто и Мурто!

И тоа е уште една голема разлика помеѓу македонската „Шарена променада“ и „Студентскиот отпор“ во Србија: стапицата на уличен реваншизам кај нас беше избегната, веројатно и заради изборниот резултат којшто не донесе чиста победа на партијата што подмолно го киднапираше народниот гнев и застана на чело на таканаречената револуција. (Интересно зошто ниту еден од оние „аналитичари“ не ја промислува таа причина за таквиот изборен резултат?). Елем, мораше да се чека пост-изборна коалиција што ќе гарантира мнозинство во Собранието и избор на легитимна власт. Не сакам да шпекулирам како ќе се одвивале нештата во случај на уверлива победа како на студентите во Србија. Можеби исто – балкански.

Затоа и Србија, без оглед на близината на Европа, останува само балкански вилает, за што сведочат не само четиринаесетте години на Вучиќ туку и спомнатите пост-изборни случувања. И таму, без оглед на сѐ, и понатаму (ќе) царува поданичкиот менталитет, којшто не се менува преку ноќ и само со вољата на група студенти и нивни поддржувачи. Победата на демократскиот менталитет е процес, прашање на време и доволно обезбедени односно изградени услови за негова доминација. Ни Србија, ние уште помалку, прво, не успеавме да се оттргнеме од железната прегратка на соцреалистичките номенклатури, и второ, целосно да ги анулираме рецидивите на претходниот систем. Само го надградивме со повисоки стапки на корупција и криминал, зацврстувајќи го прислужниот однос на граѓанинот кон силата на поединецот на власт. Затоа впрочем немаме ни институции што ќе застанат во одбрана на државата а не на властодржецот и неговата клика!

И тука го потенцирам токму властодржецот а не авторитетот зашто ние се поклонуваме пред грубата сила, моќта и партијата, а не пред умот, знаењето, способноста… Тој поданички менталитет (slavery mindset) е независен од физичката слобода која што прво мора да се извојува во умот!

The post Поданичка свест appeared first on plusinfo.mk.

Зошто ЕУ ги толерира нашите владетели кои создаваат услпви да горат деца во дискотеките (шупи) и болниците (лимени контејнери)? ЕУ знае дека македонските политичари се длабоко корумпирани, но токму тие корумпирани политичари беа единствените кои беа подготвени да го сменат името, да потпишуваат договори и да ја одржуваат Македонија како послушна колонија. За Брисел, владеењето на правото во Македонија е неважно, сè додека владетелите ги исполнуваат геополитичките желби на Западот.

Промената на името на државата не беше дипломатија, тоа беше чин на неоколонијален господар кој му го менува името на својот слуга. Тие ни порачаа дека нашето право на самоопределување не важи, затоа што за нив ние сме „втора класа“ Европејци.

Ова може да го анализираме како школски пример за лагата за „европските вредности“. Сетете се на период пред промената на Уставот и Преспанскиот договор. Во Скопје се случи вистинска парада на светската моќ. Од Ангела Меркел, преку Себастијан Курц, до функционери како Урсула фон дер Лајен (која тогаш беше министер за одбрана на Германија) — сите дојдоа со таква мантра. Посетата не беше од почит кон македонскиот народ. Тие беа тука за да го завршат договорот. Се однесуваа како агресивни корпоративни лобисти: „Потпишете го овој штетен договор (промена на името), и ние ви овозможуваме влез во рајот (ЕУ).“

Но, штом Уставот се смени и државата го загуби суштинското име, вратата се затвори. Ветувањата за итен почеток на разговор испарија. Прво дојде француското вето (барање за нова методологија), а потоа бугарското вето (барање за бришење на историјата и јазикот). Ова се случи затоа што Европа ги доби своите геополитички цели (го затвори прашањето со Грција), а Македонија, остана целосно обезвреднета. Ова е доказ дека за европската елита, потписот и ветувањето дадено на балканскиот народ не вреди ништо.

Вториот дел од измамата беше поврзан со НАТО. Народот беше убедуван дека НАТО не е само оружје, туку и економија — дека нашето градежништво, ИТ и услужните компании ќе добијат тендери од Алијансата. Што добивме? Добивме да одвојуваме 2% од нашиот сиромашен буџет за купување (западно) оружје. Нашите компании не добија никаков пристап до големите воени проекти. Напротив, ние станавме само пазар за нивната воена индустрија. Тие заработуваат продавајќи ни оклопни возила, додека нашите болници имаат основни лекови.

Сегашното барање за промена на Уставот води кон Европската комисија и нејзините бирократи. Главниот адут со кој претседателката на Европската комисија настапува пред македонските власти е Планот за раст на ЕУ за Западен Балкан, тежок вкупно шест милијарди евра. „Овој финансиски пакет е дизајниран да понуди двојна корист и тоа директни инвестиции и фондови каде Македонија ќе има пристап до стотици милиони евра наменети за клучни инфраструктурни проекти и постепена интеграција на единствениот пазар во која Брисел нуди прелиминарно отворање на делови од европскиот пазар за македонските компании уште пред официјалното членство. Тоа значи намалување на бариерите во трговијата, олеснување на бизнисот и побрзо економско приближување до стандардите на Унијата“. Ова е новото ветување и новата мамка.

Инаку, Урсула фон дер Лајен претседателка на Европската комисија, е личност со фасцинантна, но и контроверзна биографија, особено кога ќе се анализира нејзиното потекло и образование низ призмата на европската елита. Започнала студии по економија во Гетинген, Минстер, па дури и на Лондонската школа за економија (LSE) каде студирала под лажно име („Rose Ladson“) бидејќи имало закани дека ќе биде киднапирана од левичарски терористи (Фракција на Црвената Армија) поради статусот на нејзиниот татко. Подоцна се префрла на медицина. Во 1987 година дипломира на Медицинскиот факултет во Хановер (Medizinische Hochschule Hannover – MHH).

Во 1991 година таа докторирала на истиот факултет во Хановер. (Во 2015 година имаше голем скандал кога беше обвинета за плагијат на нејзиниот докторат, каде беше утврдено дека има препишани делови, но Универзитетот одлучи да не ѝ ја одземе титулата, тврдејќи дека тоа биле „технички грешки“, што предизвика сомнежи за заштита на елитата).

Универзитетите и медицинските установи во Хановер (како и низ цела Германија) имаат многу мрачно минато поврзано со расната хигиена и еугениката. Организираното медицинско образование во Хановер има директен историски континуитет со болниците и клиниките од времето на Третиот Рајх. По Втората светска војна, огромното мнозинство од германските професори по медицина, психијатрија и генетика (кои пишувале и применувале закони за еугеника и стерилизација) не беа судени, ниту избркани. Тие едноставно ги сменија имињата на катедрите. Катедрите по „Расна хигиена“ (Rassenhygiene) станаа катедри по „Човечка генетика“ (Humangenetik), а професорите кои селектирале пациенти за стерилизација продолжија да предаваат на универзитетите во 50-тите, 60-тите и 70-тите години.

Медицинскиот универзитет во Хановер (како релативно понова институција формирана во 60-тите) неминовно ги апсорбирал кадарот и традициите од постарата медицинска елита на Долна Саксонија. Германската медицина генерално дури во 90-тите години почна вистински да се соочува со фактот дека нејзините најголеми повоени авторитети биле всушност преживеани еугеничари.

Оваа биографија на Фон дер Лајен е совршен доказ за репродукцијата на елитите и капиталот. Личноста која денес ги диктира условите на цела Европа, и која ни држи лекции по демократија на Балканот, не е човек од народот. Таа е ќерка на европски функционер, омажена во аристократско-индустриско семејство, со образование стекнато во елитни институции кои ги штитат своите. Таа е персонификација на оној модерен „неоколонијален“ систем за кој функционира според логиката на моќта и хиерархијата, маскирана зад убави зборови.

Зошто Урсула фон дер Лајен и европските дипломати одлично се разбираат со нашите корумпирани политичари? Затоа што, и покрај тоа што нашите носат поевтини костуми и се погруби, и едните и другите се елита отуѓена од реалноста. Европскиот бирократ никогаш не чекал во ред за на лекар, никогаш не стравувал дали судот ќе го заштити и никогаш не изгубил дете во запалена модуларна болница. Нашите владетели, исто така, се лекува во приватни клиники и има приватни судии. Тие зборуваат ист јазик — јазикот на недопирливите.

Тие не знаат како изгледа реалниот живот. Луѓето што ја водат Европа се раѓаат во политички семејства, се мажат за индустријалци и барони, студираат под лажни имиња заштитени од полицијата, и системот секогаш им ги простува грешките. Тие живеат во стаклено ѕвоно. Кога таквите луѓе ќе седнат на маса со нашите домашни политичари и газди тие не преговараат за вашата иднина, туку за нивните интереси. Тие одлично се разбираат меѓу себе, затоа што ниту европската елита, ниту македонскиот „елити“ не ги почитуваат законите што ги пишуваат за обичниот народ.

Политичарите по природа се борци за моќ, за бизнисот и за профитот — од нив можеби и се очекуваше да ја ограбат државата. Но, интелектуалците, професорите и академиците се имунолошкиот систем на една нација. Кога имунолошкиот систем ќе затаи, или уште полошо — кога ќе почне да им служи на политичарите, тогаш организмот останува незаштитен. Во социологијата и филозофијата овој феномен е познат како „Предавството на интелектуалците“ (La Trahison des Clercs).

Еве зошто нивниот грев е најголем и најгрозоморен: За разлика од обичниот работник кој молчи од страв да не ја изгуби работата и да не остане гладен, македонската академска елита молчеше за да не ги изгуби своите привилегии. Тие ја продадоа вистината за удобни фотелји во МАНУ, за декански функции, за учество во управни одбори и за европски грантови. Гледаа како политичарите ја уништува државата во 90-тите, гледаа како судовите газат по правдата, гледаа како на нацијата ѝ се врши идентитетски инженеринг — и одбраа да молчат.

Кога се менуваше името и кога се кршеше Уставот, странскиот фактор не можеше да го направи тоа само со сила; му требаа локални професори и интелектуалци кои ќе излезат на телевизија и ќе му кажат на народот: „Ова е за наше добро, ова се европски вредности, мора да бидеме прагматични.“ Тие го искористија својот авторитет и своите титули за да го анестезираат народот додека државата се оперираше на живо. Тие станаа адвокати на егзекуторите. И како после ова еден студент да верува во правда, кога академиците молчат како залиени пред најголемите национални понижувања? Интелектуалците во Македонија не само што ја предадоа својата генерација, туку ја отруја и следната, учејќи ги младите дека наведнувањето на главата е единствениот пат до успехот.

(Проф. д-р Богданчо Гогов е редовен професор во пензија при Факултет за Безбедност – Скопје при Универзитетот „Св. Климент Охридски“ – Битола)

.

The post Знаеме ли со кого преговарамe за да влеземе во „клубот“? appeared first on plusinfo.mk.

Олкава простотија речиси и да не сме виделе досега не само на македонскава таканаречена политичка сцена туку и во јавниот збор, вклучувајќи ги тука и медиумите, се разбира. Не само што рамништето на пристојност, културно однесување и елементарен обид за нормален дијалог се одамна збришани од вокабуларот и однесувањето на главните „актери“ на таа сцена туку тоа веќе се граничи со крајна непристојност и провинцијализам од најдолен вид. Оттука и она „таканаречена“ е само благ деминутив за ова што се случува во македонската политика која што еден грст простаци ја претворија во ѓубриште, политички отпад, септичка јама.

Онакви зборови во највисокиот политички дом искажани од еден претседател на партија – или „партија“, како сакате – со амбиции да биде дури и лидер на опозиција, се елементарно непознавање на основните стојности на нормален дијалог, недостаток на цивилизациски и културни премиси неопходни за човек во дваесет и првиот век, не пак за начин на политичка комуникација во еден Парламент. И кога такви поединци ви говорат за некаква еу (малите букви се…) кон која наводно стремат, како некој може да им верува? И како ли тие простаци си ја замислуваат таа еу? Или тие таму глумат нормални, цивилизирани господа а дома се расфрлаат со пцовки и гадости?

Кога политичкиот говор е заменет со онакви вулгарности, елементарна некултура и невоспитување, тогаш во земјата запчнува да владее простотијата наместо цивилизираноста, провинцијата наместо европскиот манир, политикантството и силеџиството наместо политиката. Зашто, во суштината истите или слични квалификации, ако веќе мора да бидат изречени, можат да бидат соопштени, прво, со повоздржан и соодветен јазик, и второ – со квалификувана аргументација. Наместо тоа, се наметнува селска кавга, уличарски жаргон и неаргументирани обвинувања. Сето тоа говори не само за отсуство на политички сенс и поведение туку и за потценување на политичкиот противник, но и на граѓаните кои ни криви ни должни мораат да слушаат разноразни политикантски палјачовци во улога на некакви опозиционери.

Но, од друга страна, таквото недемократско и асполутно силеџиско однесување е де факто и сигнал за онаа сурија гласноговорници на таа политикантска опција за ист речник и квалификации соодветни за некоја најцрна балканска провинција од почетокот на деветнаесеттиот век. И тоа веќе се претвори во секојдневие, во манир на однесување на одредени портали и поединци кои одамна не бираат зборови во навредувањето на сите кои мислат поинаку од нивниот провинциски шеф и неговата секта.

Оттаму, како што ни подметнува еден лик, тие ја согледуваат денешната македонска реалност – или „реалност“ – (и) како „тупење“. И таквите прилично безобразни (да не речам потежок збор) бравури не се осврнуваат многу на актуелниов македонски историски контекст и мислењата на јавноста и граѓаните. Слично како што и оној Вучиќ баш сега гледа „време на чисто лудило“ и „избезумени луѓе со ококорени очи, како да се пуштени од душевна болница“. Заборава дека неговите четиринаесетина години ги направија такви! Така и нашево „тупење“. Но, велат демократијата секому му гарантира право на збор, колку и да е зборот глупав.

Или, можеби ние останатите имаме проблем со личните гледања на нештата, па и на актуелните „игри“ околу македонскиот евроинтегративен процес сметајќи ги за посериозни од она уличарско „тупење“?

Зашто реалноста е сепак „скокотлива“ работа. Зависи од многу нешта, некогаш дури и (буквално) од личната диоптрија зашто може да мислите дека пред вас гледате зајак, а тоа да биде – мечка. Како на Ковачевски и Заев во онаа 2023 година. Но најчесто поимањето на реалноста зависи од мозочните функции односно умствените капацитети на поединецот. Коишто, многупати, барем овде, се – мали. Особено кај оние кои сакаат да делат ум. Кај нив, се покажа, се најмали! Често и – тупави.

Кај нив реалноста е една, единствена, дадена односно зададена и истата мора да се почитува, негува и одбрани. По секоја цена. Умот што пропагира таква „реалност“ вообичаено е заробен ум. А ликот кој „го носи“ таквиот ум беспоговорно е кусоглед, ограничен, праволиниски, лицемерен… Онаа самопрогласена опозиција е преполна со такви. Тоа се ликови со зададена шема: од точката А до точката Б. Ни лево ни десно, ни угоре ни удолу… Но, насоката може да се смени, на пример од Б до А. Како оваа на оној Петров кој после толку време „се сети“ дека гласањето за оној Филипче било – нерегуларно. Со мртви гласачи. Браво! И никој од реалниве денешни „тупаџии“ тогаш не постави ниту едно логично прашање како тоа се избира лидер на толкава партија со само неколку илјади гласови. Ама ако поставите многу пологично прашање околу гаранциите дека источнион сосед нема повторно да нѐ малтретира со вето, е тоа е – тупење!

Не беше „тупење“ ни кога уште од онаа 1992 година тие ни го објаснуваа(т) „светот“ и Македонија според зададената „реалност“ произлезена од заробените партиски умови и нивните шеми. Во нив имаше место само за еден наратив, едни ликови, една идеја, една насока… Таа „реалност“ не признава(ше) нешто што постои вон нивната зададена „проекција“ и зависеше исклучиво од оние кои таа „реалност“ ја креирале со одредена цел. Не постои ништо вон нивниот заробен ум што би било вредно да се знае. Најгрдиот аспект на таквите заробени ментални процеси е неприфаќањето на друг наратив, друго мислење, често дури и очигледна вистина. Сѐ што излегува вон нивната одамна засмрдена шема на „реалноста“ е чудно, непознато, опасно, непријателско… И непријателот е секогаш другиот!

Таа и таква „приказна“ нѐ следи и денес. Во дадени периоди таа и таква „приказна“ беше и доминантна, дури неприкосновена власт, царство на заробениот ум којшто не признаваше различност, другост, поинакво толкување на реалноста и процесите – особено политичките – што се одвиваа(т) вон нашата контрола. Денес непријател – или „Тројански коњ“ (sic!?) – да ти бил и некаков проектиран Национален комитет за заштита и безбедност на новинарите! Кај смее некој да чепне во нивните тупења. А впрочем, од толку новинарски тројански ергели барем тие би требало да бидат експерти за тоа прашање, нели?!

Оттука, ние веројатно повеќе говориме за состојба на анти-реализам и луѓе што ни го подметнуваат, состојба што нѐ следи веќе со децении. Тој анти-реализам одбива да прифати дека постои нешто вон нивните лични/групни наративи, надвор од партиските директиви, некакви различни цивилизациски текови што се одвиваат на глобално рамниште и на коишто нивните заробени ментални процеси не можат да влијаат. Уште помалку да ги разберат. Кога, на пример, таквите „новинари“ утре би станале дел од онаа еу (малите букви се…) за која (божем) толку се залагаат, веќе на првиот чекор би се удавиле во регулативите и административните мерки за медиумите. Па за нив оној од Опатија беше вистинска мерка!

Тој „до зла бога“ ограничен „идеолошки“ анти-реализам одбиваше да размисли што значеше она противење на јужниот сосед за името при македонското аплицирање за членство во Обединетите нации, ја заборавија и еквидистанцата и го „тупеа“ со децении дека тие се најпаметните, дека само тие знаат како да се справат со соседскиот притисок…, за на крајот да завршат со шизофрените „реалистични“ хартии викани Преспански договор и Договор за пријателство, добрососедство и соработка. Еден таков (новинарски) лик неодамна на јавниот сервис отворено го оправдуваше со уличарската флоскула дека „целта ги оправдува средствата“ (sic!), иако тоа де факто е „реализмот“ како од народната за змијата и магарето. Но тоа е „визионерството“ на политички полуписмена група луѓе и нивните тотално политички неписмени гласноговорници низ медиумите.

Ама сега – другите биле нереалистични! Другите се виновни за (да простите) политичката септичка јама во која што ја турнаа земјата со нивната неспособност и алчност за власт. Која што се повторува и денес од позицијата на некаква налудничава секта со амбиции повторно да ја приграбува власта.

Таквиот однос создава страотни ситуации со несогледливи последици. Континуирано протежирана од уште една малоумна групација некогашни „општествено-политички работници“, „аналитичари“ и политиканти, таквата „реалност“ ја претворија во претешко бреме врз граѓанинот и врз секоја идна власт. Односно, ако/кога не знаете каква е и која е реалноста околу вас, оставате во наследство погрешни проценки и невозможни обврски. И токму тоа денес е ѕидот со бодликава жица пред којшто е исправена државата. Секој обид за негово премостување (ќе) остава крвави траги!

Ама слепците анти-реалисти ни тоа не можат да го согледаат. За нивната „реалност“ се неважни и соседските негирања на целиот историски развој на македонскиот народ, уште помалку неговата иднина вон еу-шемите (малите букви се…) во кои што ја заплеткаа државата со нивната неспособност и партиско „тупење“.

The post Провинциски „затупена“ реалност appeared first on plusinfo.mk.

Популистичките партии добиваат рекордна поддршка во Европа. По Втората светска војна популистичките и авторитарните партии никогаш немале толку силна поддршка од гласачите во Европа како во последните години, покажуваат резултатите на неколку нови истражувања.

Екстремно десничарските, крајнолевичарските и популистичките центристички партии добија просечно 32,6 проценти од гласовите на последните парламентарни избори во 31 европска земја, според петтото издание на Индексот на авторитарниот популизам од шведскиот тинк-тенк Тимбро и европската мрежа Епицентар. Во 26 од 31 земја, овие партии добија повеќе од 20 проценти. За споредба, во 1950-тите и 1960-тите, уделот беше само околу 10 проценти.

Подемот на овие партии добива посебна димензија во однос на нивниот отпор и критиките против механизмите преку кои функционираат европските интеграции. Национално-конзервативната и десничарска радикална партија Алтернатива за Германија (АфД) повеќе не сака да го напушти еврото и ЕУ. Ова беше потврдено минатата недела кога лидерката на партијата, Алис Вајдел, презентираше извештај за политиката во Европскиот парламент: „Суверени нации, заедничка Европа“.

Слични промени во ставовите се случија во последните години и во редовите на Националниот собир во Франција, Партијата на слободата во Холандија и екстремно десничарските Шведските демократи. Во исто време, италијанската премиерка Џорџија Мелони, лидерка на националистичката партија Браќа на Италија, се појави како еден од попрагматичните лидери на ЕУ за време на нејзините години како премиер и во голема мера ја напушти својата претходна анти-ЕУ реторика.

Сепак, на подолг рок, се чини дека промените на гледиштата се драматични. Брисел беше еден од главните симболи на елитата против која десничарските популисти веруваат дека треба да се борат. Оттаму и се слушаа низа поплаки за над-државност, моќна елита одвоена од најважните интереси на народот, анонимно водство управувано од економски интереси и идеолошки фантазии.

Затоа, за излегување од ЕУ се зборуваше долго време. Се случи Брегзит, но и остана само на тоа. Сега дури ни Алтернатива за Германија повеќе не е за напуштање на Унијата, иако беше најтврдокорно евроскептична меѓу главните националистички партии.

Но, дали ова значи дека националистите и десничарските популисти сериозно ја модерирале својата европска политика? Дека ја препознале потребата од функционални европски институции во услови на заканата од Русија, хаосот во САД и конкуренцијата од Кина?

Многумина сметаат дека нема многу показатели што укажуваат на таков развој. Споменатиот извештај на АфД во Европскиот парламент е заложба за стеснување на рамката, а што би водело кон значително ослабена ЕУ. Европската комисија повеќе не би имала право да поднесува законски предлози, туку би била ограничена на чисто административни задачи. Европскиот парламент би останал да функционира, но европратениците повеќе не би биле директно избрани. Наместо тоа, националните парламенти би номинирале претставници. Судот на правдата на ЕУ би се трансформирал во арбитражен суд за решавање на конфликти меѓу националните влади. А одделни земји по сопствен, слободен избор би можеле да се откажат од делови на политиката на ЕУ.

Марин Ле Пен, лидер на француската крајна десница, претходно истапуваше со ставови и размислувања на начин што е близок до оној на АфД. Во јуни, нејзиниот најблизок соработник Жордан Бардела предложи нето-придонесот на Франција во ЕУ да се преполови, сумирајќи ја својата европска политика со зборовите „сè да се промени без да уништи нешто“.

АфД си постави цел да ја постигне во 2029 година. Извештајот исцртува сценарио за кое „претходно едвај можело да се сонува“. Всушност, дека „патриотско десничарско мнозинство“ би можело да победи на изборите за Европскиот парламент. Кога ЕУ ќе оди на избори во 2029 година, Националниот собир можеби претходно веќе ќе однесе победа на претседателските избори во Франција. Доколку Марин Ле Пен биде избрана за претседател идната пролет, тоа ќе испрати шок-бранови низ цела Европа. Тоа би значело победа за политичка партија која настапува со заложби дека ги брани вредностите на западната цивилизација, Во исто време Националниот собир е партија која сите актуелни лидери во Западна Европа, со исклучок на Мелони, се обидуваат да ја држат подалеку од власт со сите средства што им се на располагање.

Трендот е очигледен. Рамнотежата во Министерскиот совет на ЕУ ризикува да се помести во силно националистичка и евроскептична насока во наредните години. Тоа, пак, би значело дека одбраната на над-државниот поредок на ЕУ уште повеќе би се потпирала на Европскиот парламент, Судот на правадата и Европската комисија, а што би ризикувало дополнително да предизвика националистички импулси во земјите-членки.

Многу работи се поттурнати кон ризична зона. ЕУ која би била трансформирана во меѓувладино тело за соработка би била неизбежно многу послаба ЕУ. Националистичката десница сака да ја направи ЕУ помала и послаба, по можност ирелевантна за многу задачи освен, можеби, за заедничките напори за спречување на приливот на имигранти.

Од друга страна, Брисел настојува со сите сили да се мобилизира пред натамошното засилување на веќе истурените позиции на европската националистичката десница, обидувајќи се да ја разбуди волјата за борба, пред да биде предоцна.

„Една Европа, еден пазар“. Вака звучи слоганот на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, за континуирано префрлање на моќта од земјите-членки во Брисел. Стратегијата е опишана во „мапа на патот“ со истото име.

На самитот на Европскиот совет на 15-16 октомври шефовите на држави и влади на членките на ЕУ во голема мера го потврдија континуираниот развој во насоката што ја покажува мапата на патот. Таа беше лансирана во март годинава, кога претставниците на кипарското претседателство со ЕУ, претседателот на Европскиот парламент и Фон дер Лајен го потпишаа заедничкиот документ. Целта на мапата на патот е да ги обврзе двете страни што донесуваат одлуки, Парламентот и Советот, така што тие однапред ќе се обврзат да одлучуваат за предлозите што ги поднесува Европската комисија во рамките на спомената мапа.

По состанокот на 16 октомври, беше објавено соопштение за медиумите во кое трите тела повторно ја искажаа својата амбиција да го поттикнат процесот на донесување одлуки за законските предлози што Европската комисија може да ги презентира во рамките на мапата на патот.

Но, според споменатиот Индекс на авторитарниот популизам во извештајот на „Тимбро“, популистичките партии покажаа дека можат да ги задржат своите гласачи со текот на времето, што укажува дека тие станале „трајна карактеристика на европскиот партиски систем, а не привремен феномен на протест“.

Токму затоа, прашање е кои сили во наредните години ќе повлечат најсилно пред налетот на политичките ветришта што забрзано се шират низ Европа.

The post Ќе ја растурат ли популистите ЕУ одвнатре? appeared first on plusinfo.mk.