НАД 70 ОТСТО ОД ЗАБОЛЕНИТЕ ОД РАК ДЕНЕС ПРЕЖИВУВААТ 5 И ПОВЕЌЕ ГОДИНИ ПО ДИЈАГНОЗАТА Што стои зад историскиот напредок во лекувањето на канцерот?

Според најновиот годишен извештај на Американското здружение за рак, дури седум од десет пациенти денес преживуваат пет или повеќе години по дијагнозата.

Овој податок претставува огромно подобрување во споредба со периодот од пред неколку децении. Во текот на 1970-тите, само половина од пациентите доживеале петгодишно преживување, додека во средината на 1990-тите, оваа стапка била 63%.

Сликата од 70% преживување се базира на анализи на пациенти дијагностицирани со рак помеѓу 2015 и 2021 година, а резултатите се објавени во стручното списание CA: A Cancer Journal for Clinicians.

Пет години се смета за клучен праг во онкологијата, бидејќи кај многу видови рак, ризикот од враќање на болеста е значително намален ако не се појави рецидив во тој период.

Ракот сè повеќе станува хронична болест

Напредокот, според авторите на извештајот, е резултат на голем развој на терапевтските опции во текот на изминатата деценија. Многу видови на рак кои некогаш беа речиси сигурно дека ќе бидат фатални, сега сè повеќе се сметаат за хронични болести.

– Потребни беа децении истражување за да се развијат поефикасни третмани, а сега конечно ги гледаме резултатите од таа инвестиција – вели Ребека Сигел, главен автор на извештајот и виш научен директор за истражување и следење на податоци во Американското здружение за рак.

Проценките покажуваат дека од 1991 до 2023 година, околу 4,8 милиони смртни случаи од рак се спречени, првенствено благодарение на пораното откривање на болеста, намалувањето на пушењето и посовремените третмани.

Имунотерапијата и целната терапија го менуваат текот на болеста

Еден од најголемите откритија во модерната онкологија е имунотерапијата, терапевтски пристап кој му помага на имунолошкиот систем да ги препознава и напаѓа клетките на ракот. Овие терапии се покажаа како револуционерни кај мултипли миелом, малигна крвна болест.

Петгодишната стапка на преживување за овој рак се зголеми од 32 проценти во средината на 1990-тите на дури 62 проценти денес. Важно е да се напомене дека мултипли миеломот е двојно почест во САД кај црнците отколку кај белците.

Голем придонес е даден и со развојот на целна терапија, која делува на специфични гени или протеини одговорни за растот на туморот. Ваквите лекови помалку го оштетуваат здравото ткиво и имаат помалку несакани ефекти, што им овозможува на пациентите да останат на терапија подолго.

– Помалку токсичните терапии овозможуваат подолг третман и повеќе терапевтски опции, што директно влијае на продолжувањето на животот – вели д-р Кристофер Флауерс, шеф на онкологија во Центарот МД Андерсон во Хјустон.

Подобри резултати, но не на сите фронтови

Напредокот е особено видлив кај ракот на белите дробови, кој сè уште одзема најмногу животи. Петгодишната стапка на преживување кај регионален рак на белите дробови сега е 37 проценти, во споредба со 20 проценти во средината на 1990-тите.

Сепак, експертите предупредуваат дека постојат области во кои не се постигнува посакуваниот напредок. Дебелината е растечки проблем и силен фактор на ризик за бројни малигни заболувања.

– Имаме епидемија на дебелина, а ракот ја следи. Не победуваме на сите фронтови – предупредува д-р Кларк Гамблин од Институтот за рак Хантсман.

Особено загрижува зголемувањето на инциденцата на колоректален карцином кај лица под 50 години, како и континуираното зголемување на бројот на пациенти со рак на дојка. Дебелината е значаен фактор на ризик за обете болести.

Предизвици за иднината

Американското здружение за рак проценува дека оваа година во Соединетите Американски Држави ќе бидат регистрирани повеќе од 2,1 милиони нови случаи на рак, додека се очекуваат околу 626.000 смртни случаи.

Проблем е и намалувањето на пристапот до здравствена заштита, како и прекинувањето на програмите за скрининг за време на пандемијата Ковид.

– Превентивните прегледи кај лица без симптоми практично престанаа за време на пандемијата, а сè уште не знаеме какви ќе бидат долгорочните последици – предупредуваат лекарите.

Иако статистиката покажува голем напредок, пораката од експертите е јасна. Борбата против ракот е поуспешна од кога било досега, но бара континуирано инвестирање во истражување, превенција и еднаков пристап до третман за сите.