ТАЈНИ ДОСИЕЈА ЈА ОТВОРИЈА РАНАТА ОД 11 СЕПТЕМВРИ 49.000 луѓе имаат рак поврзан со токсичниот воздух по нападот

Градоначалникот на Њујорк, Зохран Мамдани, објави повеќе од 170.000 страници претходно тајни документи за нападот од 11 септември 2001 година. Материјалите го отвораат прашањето што знаел градот за токсичниот воздух околу местото на урнатите кули и кога јавноста го дознала тоа.

Според матеијалите, отровот од токсини и прав влегувал во домовите, клима-уредите, облеката и во белите дробови на луѓето. Додека јавноста слушала дека воздухот е безбеден, градските власти добивале предупредувања за опасното загадување.

– Како што минуваат годините и бројот на жртви расте, се соочуваме со цената на 11 септември секој пат кога прерано губиме уште еден жител на Њујорк – рече Мамдани.

Потоа ја изнесе најтешката споредба.

– Денес, речиси 25 години подоцна, повеќе луѓе починале од болести поврзани со 11 септември отколку од самиот напад.

Речиси 3.000 луѓе загинаа во нападите од кобниот терористички напад. Но здравствената сметка продолжи да расте со години.

Најмалку 140.000 луѓе се вклучени во здравствената програма на Светскиот трговски центар. Кај 49.000 од нив лекарите дијагностицираа рак поврзан со последиците од нападите.

35.000 можни тужители

Меѓу досиејата се појави и документ со проценка за правната опасност за Њујорк. Градскиот правен оддел процени дека околу 35.000 луѓе би можеле да го тужат градот. Правниците разгледуваа и начини за ограничување на неговата одговорност.

Можните тужби вклучувале и тврдење дека здравствените препораки прерано ги вратиле луѓето во загадената област.

Мамдани беше уште поостар.

– Луѓето се разболуваа затоа што лидерите на кои им веруваа лажеа и им кажуваа дека е безбедно да дишат токсичен воздух – рече тој.

Азбестот се појави во извештаите

Интерните меморандуми покажуваат предупредувања уште од октомври и од ноември 2001 година. Тестовите редовно откриваа зголемени нивоа на токсини, меѓу кои азбест и опасни хемикалии.

Конгресменот Џери Надлер предупреди и на друг проблем. Научници од Универзитетот на Калифорнија во Дејвис открија „алармантни концентрации“ на ултрафини честички. Тие можат да навлезат длабоко во белите дробови.

Сепак, јавноста добиваше поинаква порака.

Тогашната шефица на Агенцијата за заштита на животната средина, Кристин Тод Витман, тврдеше дека воздухот е безбеден за дишење. Документите покажуваат дека таа оценка се појави пред тестирањето на воздухот во затворените простории.

Тогашниот градоначалник Мајкл Блумберг во февруари 2002 година тврдеше:

– Секој тест што е направен покажува дека квалитетот на воздухот е во рамките на прифатливите граници. Мислам дека некои луѓе едноставно никогаш нема да веруваат во тоа.

Витман сега вели дека нејзините тогашни оценки се темелеле исклучиво врз анализите на научниците од агенцијата. Таа нагласи дека службениците предупредувале на ризиците за работниците на Граунд Зиро.

Отров и на прозорците

Активистот Џон Стјуарт ја опиша невидливата трага што остана зад кулите.

– Отровот беше во воздухот, на земјата, на вашите прозорци, во вашите клима уреди, на вашите домашни миленици и вашата облека, и остана таму со месеци. Сите знаеја. Сега е кристално јасно дека и градот го знаеше тоа – рече Стјуарт.

Документите излегоа во јавност по тужба на Здружението за следење на здравјето на 11 септември. Градските служби минатата година ги пронајдоа во 68 кутии.

Сега повеќе од 170.000 страници треба да станат достапни преку пребарувачки онлајн-портал.