ПОЧНУВА „ОТКУПНАТА СЕЗОНА“ ЗА ТЕЛЕВИЗИИТЕ? Со законски измени се враќаат владините реклами на малите екрани
Според предлогот, Владата има обврска во текот на една календарска година да спроведе најмалку една, а најмногу четири кампањи од јавен интерес на централно и на локално ниво. Собранието треба да формира Комисија за одлучување за кампањите на централно ниво, во чиј состав ќе има тројца пратеници од власта и исто толку од опозицијата.
Што е „кампања од јавен интерес“: Со измени на Законот за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, кои денеска се ставени на дневен ред на 91. седница на Собранието, повторно ќе се овозможи владини пари, преку видео реклами, да влегуваат во приватни медиуми. Станува збор за реклами кои ќе бидат дел од кампањи за кои е дефинирано дека се од јавен интерес.
За една реклама да биде оценета дека е од јавен интерес, според предлог законот, треба да содржи исклучиво информативно-едукативни пораки и да е насочена кон голем број луѓе во одреден временски период. Измените во Законот предвидуваат на јавноста да ѝ се обезбедат потребните информации за причината за самата кампања од јавен интерес.
Новинарските здруженија ЗНМ, ССНМ и МИМ неколку пати јавно се изјаснија против ваквиот начин на финансирање на приватните медиуми кој беше пракса до 2018 година.
СДСМ со една песна во опозиција, со друга на власт: Ова ќе биде дванаесетта промена на Законот за медиуми од 2013 година, кога за првпат е донесен во парламентот. Додека беше во опозиција, СДСМ критикуваше дека со владините реклами се поткупуваат медиумите и дека со нив се врши влијание врз нивната уредувачка политика. На ова владино рекламирање се стави крај со внесување на членот 102 во Законот за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги во 2017 година, со што владините кампањи станаа противзаконски, што беше и предизборно ветување на СДСМ.
На првиот владин отчет во 2017 година, Владата објави дека 38 милиони евра народни пари биле потрошени за кампањи и пропаганда во електронските и печатени медиуми од 2008 до 2015 година преку нејасни критериуми, а дури 7 милиони евра завршиле само во една телевизија. Во сумата од 38 милиони евра не биле пресметани парите потрошени за кампањи во 2006, 2007 и 2016, година, затоа што документите за тие години не биле пронајдени.
Со новите измени членот 102 од законот се брише, а законот се носи по скратена постапка.
Новинарските здруженија се против, ама не многу: ЗНМ и ССНМ во повеќе наврати се изјаснуваа против директното финансирање на медиумите од буџетот, предупредувајќи на лошото искуство со државното финансирање во минатото. Но националните, локалните и регионалните телевизии и радија се залагаа за спротивното, бидејќи забраната за државно рекламирање и отсуството на дел од тој буџетски колач, им предизвика финансиски проблеми.
Откако во 2018 година Владата ја имплементираше програмата за годишно субвенционирање на весниците, се отвори пат и електронските медиуми да бараат и очекуваат слична државна поддршка. На враќање на владините реклами особено инсистираа локалните електронски медиуми, телевизииите и радијата, кои, како што велат, тешко можат да опстанат на комерцијална основа.
Малку за „нашите“, малку за „вашите“: Фактот што измените на законот се ставени на „брза лента“, за медиумската заедница е сигнал дека постои договор меѓу власта и опозицијата тој да помине.
– Собрание кое буквално пет години не може да се состане и да спроведе избор на нови членови на АВМУ и на МРТВ, сега во скратена постапка ќе решава за поделба на јавни пари за приватни медиуми за кои ќе се одлучува по паритетна основа, малку за нашите, малку за вашите – вели Тамара Чаусидис, уредник во порталот Призма и поранешна претседателка на новинарскиот синдикат.
Според она што може да се води од нацрт-текстот, Чаусидис смета дека залагањата за медиумски реформи биле флоскули, бидејќи овој потег не само што не е реформски и ја враќа приказната за која се мислеше дека никогаш нема да се врати, туку е и обид да се зацементира состојбата во која профитираат манипулаторите, а губат граѓаните.
– Во време кога публиката масовно се префла на интернет, ние храниме телевизии кои и не ја кријат амбицијата да имаат загарантиран приход и да не мора ништо да менуваат, или, не дај боже, да се борат за гледаност. Тие сакаат да си бидат на буџет и да не се заморуваат многу – вели Чаусидис.
До „правната сигурност“ било: Предлагачите на измените во законот, пак, сметаат дека со тие измени „ќе се овозможи поголема правна сигурност во однос на кампањите од јавен интерес и нивното емитување“. Според предлогот, Владата има обврска во текот на една календарска година да спроведе најмалку една, а најмногу четири кампањи од јавен интерес на централно и на локално ниво. Собранието треба да формира Комисија за одлучување за кампањите на централно ниво, во чиј состав ќе има тројца пратеници од власта и исто толку од опозицијата.
Финансирањето на кампањите на централно ниво се обезбедува од буџетот, во висина од задолжителни 0,1 отсто од реализираните вкупни приходи во претходната година. При распределбата, 80 отсто ќе добијат националните, а 20 отсто сателитските и кабелските телевизии. Кампањата на ТВ- програмата ќе мора да биде визуелно означена како „кампања од јавен интерес“ и јасно одвоена од другите содржини, а во радијата да биде означена со тонски џингл и текст „кампања од јавен интерес“, исто така одвоен од другите содржини на програмата.
Владата го одврза кесето: Владата соопшти дека на вчерашната седница донела Одлука за обезбедување финансиски средства за ЈП Национална радиодифузија за 2022 година.
„Со средствата од оваа одлука, националните радио станици ќе се ослободат од обврската за плаќање на надоместокот за дистрибуција на сигнал за 2022 година кон Агенцијата за електронски комуникации. Ова значи дека делумно ќе се покријат трошоците на националните радио станици, коишто произлегуваат од обврската за плаќање на надоместокот за дистрибуција на сигнал за 2022 година, во вкупен износ од 7.500.000 денари, со средства од Буџетот на Владата на РСМ, предвидени во делот на антикризните мерки“, се наведува во владиното соопштение.