ОБВИНИТЕЛИТЕ БАРААТ УСТАВНИОТ СУД ИТНО ДА ОДЛУЧИ ЗА НИВНИТЕ ПЛАТИ Предупредуваат на опасност од одлив на обвинителскиот кадар

Советот на јавните обвинители, Јавното обвинителство и Здружението на јавните обвинители бараат од Уставниот суд итно да ги стави на дневен ред и да ги разгледа поднесените иницијативи за оценување на уставноста на измените на Законот за платите на јавните обвинители, како и Законот за платите на членовите на Советот на јавните обвинители, со кои по третпат беа намалени коефициентите за пресметка на платите на обвинителите.

„Со одлука на Извршниот одбор на Здружението на јавните обвинители се изразува сериозна загриженост заради непостапувањето на Уставниот суд по поднесените иницијативи, со што не само што се доведува во прашање самостојноста на Јавното обвинителство и принципите на владеење на правото, туку и се создава сериозен диспаритет помеѓу судската и јавнообвинителската функција, што е во спротивност со европските и меѓународните стандарди“, соопшти Здружението на јавните обвинители.

За јавнообвинителската фела нема никакво двоумење во поглед на оправданоста на поднесените иницијативи, се додава во соопштението.

„Уште повеќе што и самиот Уставен суд во своето решение со кое одлучил да поведе постапка за оценка на уставноста и законитоста на овие законски решенија навел дека: …Неспорно е дека уредувањето на платите е законска материја и законодавецот има право да ја уредува висината на платите на јавните обвинители и членовите на Советот на јавни обвинители, но Судот изрази сомнеж дека законодавецот со намалувањето на коефициентите за пресметување на платите на јавните обвинители и членовите на Советот на јавните обвинители навлегол во уставно загарантираната независност и самостојност на Јавното обвинителство, а го доведува во прашање и остварувањето на правото на вработените на соодветна заработувачка од член 32 став 3 од Уставот, коешто произлегува од нивниот статус и создава обврска за државата преку законското уредување да обезбеди правен основ за негово остварување…”, посочуваат обвинителите во соопштението.

Со оглед на вака заземениот став на Уставниот суд, за јавните обвинители е несфатливо секое одлагање на одлуката или доведување во прашање на принципите на независност и самостојност во постапувањето на јавното обвинителство, за кои Уставниот суд веќе се произнел и ги потврдил како неспорни, се додава во соопштението.

„Ставовите кои ги оспоруваат овие принципи се опасен преседан, кој не само што е спротивен на европските стандарди за владеење на правото, туку и се заканува да предизвика сериозен одлив на јавнообвинителски кадар и со тоа да го загрози нормалното извршување на јавнообвинителската функција“, соопштија обвинителите.

Дополнително, потенцираме дека платите на јавните обвинители во државава и натаму се компаративно најниски од сите останати земји во регионот, се додава во соопштението.

„Сите овие состојби, придружени и со хроничниот недостаток на јавнообвинителска служба, буџет и основни услови за работа, создаваат апсолутно неодржлива ситуација која се заканува да го загрози функционирањето на обвинителството, а со тоа да се одрази директно врз остварувањето на правата и заштитата на граѓаните. Очекуваме оваа состојба да биде нотирана и во претстојниот извештај на Европската комисија за земјава, како значително назадување и дополнително загрозување на самостојноста на Јавното обвинителство. Затоа бараме од Уставниот суд, по повеќе од 8 месеци од поднесувањето, да покаже слух за аргументите искажани во доставените иницијативи, кои се поткрепени и со компративни анализи од земјите во регионот и Европа, со што ќе ја исправи неправдата која му се нанесува на Јавното обвинителство како еден од клучните столбови на правната држава“, соопшти Здружението на јавните обвинители.

Прашањето за пресметувањето на платите на судиите и јавните обвинители се актуелизираше по измените на законите во 2024 година, кога беа намалени коефициентите за пресметка, а во февруари 2026 година Собранието донесе нови измени со кои повторно беа намалени коефициентите.

Уставниот суд на 24 декември 2025 година поведе постапка за оценување на уставноста на измените што се однесуваа на платите на судиите. Откако Собранието во февруари 2026 година донесе нов закон со дополнително намалени коефициенти, Судот ја запре постапката за претходните измени и поведе постапка за оценување на новото законско решение. На 8 април 2026 година Уставниот суд го поништи законот од февруари, повикувајќи се на финансиската независност на судството, владеењето на правото и поделбата на власта.

Слична постапка беше поведена и за платите на јавните обвинители и на членовите на Советот на јавните обвинители. Предметот се однесува на законските измени од декември 2024 година, со кои коефициентите за платите на обвинителите беа намалени од распон од 2,43 до 3,21 на распон од 2,15 до 2,84. Во образложението за поведување на постапката, Уставниот суд укажа дека со намалувањето на коефициентите овојпат се намалуваат и самите плати, што го отвора прашањето за усогласеноста со законската забрана за намалување на платата на јавен обвинител, како и со уставните гаранции за самостојноста на обвинителството.

Но, за разлика од случајот со судиите, за предметот на обвинителите сè уште нема конечна одлука од Уставниот суд. На седницата одржана во март 2026 година, предметот остана во фаза на гласање, а на седница на 7 октомври предметот беше повлечен од дневниот ред поради испитување дополнителни околности.