ВЛАДИТЕ ШИРУМ СВЕТОТ СТАНУВААТ СТРАНКИ ВО РУДАРСКИТЕ ПРОЕКТИ Македонија има само еден сериозен проект во Иловица и истражувања за антимон

Владите ја надминуваат својата традиционална улога како заемодаватели и стануваат директни учесници во договорите во проектите во рударството и критичните минерали, бидејќи притисокот за обезбедување на стратешките синџири на снабдување го преобликува начинот на финансирање. Според анализата на специјализираното издание „Мајнинг“, властите веќе активно учествуваат и во административната поддршка на новите рударски проекти.

Наспроти ваквиот тренд во светот, во изминатиот период во Македонија сведочиме на отпор кон развој на рударството. Повеќе приватни инвестиции во проекти за експлоатација на критичен минерал како што е бакарот пропаднаа. Сега единствена сериозна инвестиција е во рудникот за бакар во Иловица, а овој проект се одолговлекува подолг период, иако е прогнозиран недостиг на бакар на светско ниво и неговата цена се очекува да расте. Според инвеститорот, се очекува рудникот да има голем позитивен ефект врз економијата на државата, градот Струмица и општините Босилово и Ново Село. Ефектите врз националниот БДП, приходите на државата и растот на рударскиот сектор би имале висок степен за време на животниот век на рудникот кој се очекува да работи 23 години. Освен ова потврдено наоѓалиште на југоистокот, во моментов траат и детални геолошки истражувања за присуството на антимон северно од Крива Паланка. Истражувањата се финансирани токму од американското Министерство за енергетика, преку Стратешкиот дијалог меѓу двете земји.

Инаку, дебатата на глобално ниво околу снабдувањето со критичните минерали дополнително се засили откако во февруари годинава американскиот претседател Доналд Трамп го објави лансирањето на проектот „Трезор“, кој претставува стратешка државна залиха на критични минерали поддржана со 12 милијарди долари. Целта е да се заштитат американските производители од прекини во снабдувањето, бидејќи САД ги забрзуваат напорите за намалување на зависноста од кинеските метали.

По објавата на „Трезор“, американската администрација соопшти дека потпишала или одобрила десетици меѓународни рамковни и проектни договори, односно вкупно околу 160 договори поврзани со минерали во вредност од близу 40 милијарди долари од јануари 2025-тата година, според Fastmarkets.

Според адвокатката Ребека Сејдл Инглсби, вклучувањето на државата сè повеќе добива форми кои некогаш првенствено се поврзуваа со приватните инвеститори, вклучувајќи ги акциите, ценовните минимуми и долгорочните договори за откуп.

– Владата не дејствува само како заемодавател. Владите сè повеќе стануваат „учесници во договорите“ во проектите. Во САД федералната поддршка еволуира од обезбедување заеми и друга финансиска помош во мешан модел во кој јавниот капитал може да стои директно покрај приватните инвеститори. Владата повеќе не само што ги поддржува овие договори, Владата сега е на масата како странка – оценува Сејдл Инглсби.

Според анализата, ваквата промена означува значајна промена во финансискиот пејзаж во рударството, особено за оние кои развиваат проекти за критични минерали. Вашингтон распоредува инвестиции во акции, заеми и други механизми додека се стреми да го забрза домашниот капацитет за рударство, преработка и производство и да ја намали зависноста од Кина.

– Сега доаѓаме до проблемот со физиката, а не со политиката. Не можете да очекувате фабрика за магнети да започне со работа за единаесет месеци. Капиталот е тука, намерата е тука, но изградбата на вистински капацитет за преработка трае со години – вели адвокатката.

Ваквото ограничување може да одреди колку брзо новиот модел на развој на критични минерали поддржан од владата ќе се претвори во производство. Сепак, за рударите, финансиската средина веќе е променета. Таа промена доаѓа во време кога САД и нивните сојузници се тркаат да воспостават алтернативни резерви на минерали што се користат во одбранбените системи, полупроводниците, енергетските технологии и напредното производство.