САД И ИРАН ПОСТИГНАА ПРИМИРЈЕ, ТРАМП ГО ОДЛОЖИ „ПЕКОЛОТ“ Што содржи договорот за прекин на огнот и какви се реакциите

САД и Иран се согласија на двонеделен прекин на огнот, едвај еден час пред да истече рокот на Доналд Трамп за уништување на Иран, при што Техеран се согласи привремено да го отвори Ормускиот теснец.

Пакистанскиот премиер Шехбаз Шариф утрово објави дека Иран, САД и нивните сојузници се согласиле за итен прекин на огнот, што стапува на сила веднаш и ги опфаќа сите конфликтни зони, вклучувајќи го и Либан.

Шариф изјави на Икс дека двете страни покажале „извонредна мудрост и разбирање“ и останале конструктивно ангажирани со цел да се постигне мир и стабилност.

Пакистанскиот премиер, исто така, ги покани делегациите од Иран и САД да дојдат во Исламабад во петок, 10 април, за да продолжат преговорите за конечен договор за решавање на сите спорови.

Белата куќа соопшти дека Израел, исто така, се согласил со прекинот на огнот. Додека Трамп објави дека ги суспендира своите планови за ескалација на нападите низ Иран, американскиот претседател рече дека добил предлог од 10 точки од Иран, кој претставува функционална основа врз која ќе се преговара.

Што содржи планот од 10 точки на Иран?

Според државните медиуми, Иран ќе го прифати завршувањето на војната само откако деталите ќе бидат финализирани во согласност со мировниот план од 10 точки, наводно доставен до Белата куќа преку пакистански посредници. Списокот од 10 точки, објавен од иранските државни медиуми, вклучува голем број услови што САД ги отфрлија во минатото.

Планот бара укинување на сите примарни и секундарни санкции врз Иран, продолжување на иранската контрола врз Ормускиот теснец, повлекување на американската војска од Блискиот Исток, крај на нападите врз Иран и неговите сојузници, ослободување на замрзнатите ирански средства и резолуција на Советот за безбедност на ОН со која секој договор станува обврзувачки.

Во верзијата објавена на фарси, Иран ја вклучи и фразата „прифаќање на збогатување“ за својата нуклеарна програма. Но, од причини што остануваат нејасни, таа фраза недостасуваше во англиските верзии што ги споделија иранските дипломати со новинарите.

Ормускиот теснец под иранска воена управа?

Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, рече дека безбедното поминување низ теснецот ќе биде дозволено под иранско воено управување. Не беше веднаш јасно дали тоа значи дека Иран целосно ќе го олабави својот упориште врз водниот пат. Планот им овозможува на Иран и Оман да наплаќаат надомест до 2 милиони долари по брод за бродови што транзитираат низ теснецот, според извештаите. Потоа Иран ќе ги искористи парите што ќе ги собере за реконструкција.

Доколку мировните преговори не успеат, Техеран може повторно да се обиде да го затвори теснецот.

Само основа за разговори

Експертите и аналитичарите сугерираат дека е малку веројатно дека САД ќе се согласат со максималистичките барања на Иран, туку дека ќе бидат основа за разговори.

Кабинетот на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху соопшти дека Израел ја поддржува одлуката на САД да ги суспендира нападите врз Иран за две недели, но дека прекинот на огнот не го вклучува Либан. Премиерот на Пакистан претходно изјави дека договореното прекин на огнот опфаќа „секаде, вклучително и Либан“.

Примирјето – победа на Трамп?

Портпаролката на Белата куќа, Каролин Ливит, го поздрави двонеделното примирје во војната со Иран, нарекувајќи го постигнатиот договор „победа“ за САД.

„Ова е победа за САД, овозможена од нашиот претседател, Доналд Трамп, и нашата неверојатна војска“, напиша Ливит на Икс рано утрово.

Како што изјави таа, успехот на американската војска „создаде максимална моќ“, што им овозможи на претседателот Трамп и неговиот тим да се вклучат во тешки преговори кои сега го отворија патот за дипломатско решение и долгорочен мир.

Ормуската теснина останува под контрола на Иран

Американскиот претседател Доналд Трамп претходно изјави дека по разговорите со раководството на Пакистан, се согласил на прекин на огнот меѓу САД и Иран во период од две недели.

Кратко откако американскиот претседател Доналд Трамп објави дека е постигнат договор за прекин на огнот во траење од две недели, иранските власти објавија соопштение во кое го потврдуваат договорот, велејќи дека договорот вклучува „продолжена иранска контрола врз Ормуската Теснина“.

Регионален функционер вклучен во преговорите изјави дека договорот предвидува Иран и Оман да наплаќаат такси за премин на бродовите низ Ормускиот теснец.  Според неговите наводи, Иран планира собраните средства да ги искористи за обнова по конфликтот.