ВОЈНАТА СО ИРАН СЕ ЧУВСТВУВА НАСЕКАДЕ Кои се најголемите губитници од конфликтот на Блискиот Исток?

Војната со Иран за само неколку недели сериозно ја потресе светската економија, предизвикувајќи пораст на цените и забавување на економскиот раст низ целата планета.

Иако последиците ги чувствуваат сите земји, тие не се подеднакво погодени – земјите што зависат од увоз на енергија, посиромашните економии и државите без големи резерви страдаат најмногу, пишува „DW“.

Според Меѓународниот монетарен фонд, нарушувањата влијаат на целиот глобален систем, од енергијата до индустријата и производството на храна.

Енергетски шок и Азија под притисок

Главниот проблем е прекинот на снабдувањето со енергија. Војната доведе до сериозни потреси на пазарот на нафта, додека глобалното снабдување со течен гас се намали за околу 20 проценти.

– Последиците од фактичкото затворање на Ормускиот теснец особено силно ги погодија азиските земји, бидејќи до 90 проценти од увозот на нафта и гас доаѓа од Персискиот Залив – според германската агенција „GTAI“.

Поради ова, Јужна и Југоисточна Азија веќе се соочуваат со растечки цени на енергијата и проблеми со снабдувањето. Владите се обидуваат да го ублажат ударот со ослободување на резерви и субвенции.

Засега, Кина се држи подобро, бидејќи има развиено енергетски врски со Русија и големи резерви, па затоа е помалку зависна од транспортот со танкери.

Синџирите на снабдување се распаѓаат

Војната, исто така, ги наруши глобалните синџири на снабдување. Танкерите и контејнерските бродови се пренасочуваат, а воздушниот сообраќај низ Персискиот Залив е ограничен. Ова ги зголемува трошоците и го продолжува времето на испорака.

Индустријата за чипови е особено изложена на ризик. Доколку има проблем со производството во Азија, последиците ќе се прелеат на целиот свет, бидејќи полупроводниците се клучни за автомобилите, електрониката и вештачката интелигенција.

– Околу 90 проценти од модерните чипови се произведуваат во Тајван – предупредува експерт од „PwC“.

Без гас од Катар, Тајван би можел да ја ограничи потрошувачката на енергија, што дополнително би го погодило производството.

Влијание врз храната и ѓубривата

Прекините влијаат и врз производството на храна. Трговијата со ѓубрива, како и клучните суровини како сулфурот, во голема мера зависат од Ормускиот теснец.

Цените на минералните ѓубрива веќе се зголемија за 30 до 40 проценти.

– Европа со години речиси и да не увезува ѓубрива од конфликтните региони – наведува Индустриската асоцијација на земјоделци, но предупредува дека зголемувањето на цените на горивата би можело да го направи и европското производство поскапо.

Најголемиот товар го носат сиромашните земји, каде што храната сочинува до 36 проценти од потрошувачката, па зголемувањето на цените директно влијае врз стандардот на населението.

Слаб раст, но нема колапс

И покрај кризата, Организацијата за економска соработка и развој проценува дека глобалниот раст во 2026 година ќе биде околу 2,9 проценти, со мало закрепнување во 2027 година.

Инфлацијата, сепак, ќе биде повисока од очекуваното – околу четири проценти во земјите од Г-20.

За САД се предвидува раст од околу два процента, Еврозоната би можела да порасне само за 0,8 проценти, додека Кина ќе забави, но ќе остане релативно стабилна.

Заливот пред рецесија, Германија слабее

Најголемиот удар би можел да ги погоди земјите од Персискиот Залив, кои би можеле да влезат во рецесија. Проценките укажуваат на пад на економската активност од 0,2 проценти.

Германија исто така слабее, се очекува раст од само 0,6 проценти оваа година, со зголемување на инфлацијата.

Истражувањето на Институтот Ифо покажува дека девет од десет германски компании очекуваат негативни последици од војната.

– Резултатите јасно покажуваат дека економските последици од војната со Иран се веќе видливи и би можеле дополнително да се интензивираат преку различни канали. Колку подолго трае неизвесноста, толку поголеми ќе бидат економските проблеми за компаниите – рече Клаус Волрабе.

Заклучокот на аналитичарите е јасен: војната не е само регионален конфликт, туку и глобален економски шок чии последици ќе се чувствуваат со години.