Студентската листа во Србија побара итни оставки од директорите на полицијата и Безбедносно-информативната агенција (БИА), од претседателот на Уставниот суд и од други високи функционери, најавувајќи формирање специјален суд што ќе ја испитува одговорноста на луѓето на највисоките државни функции.

Во меѓувреме, раководството на РТС почна да се менува и јавниот сервис им се извини на гледачите, додека српското обвинителство издаде итна наредба за спречување на евентуално уништување државна документација.

Барањата за оставки на високи функционери доаѓаат само неколку дена по изборната победа на „Студентите победуваат“. Листата освои повеќе од 52 отсто од гласовите.

На прес-конференција во белградскиот Пионерски парк, студентите порачаа дека нема да го чекаат формалното преземање на власта за да побараат промени во институциите.

Оставки побараа од директорот на полицијата Драган Васиљевиќ, директорот на БИА Владимир Орлиќ, претседателот на Уставниот суд Владан Петров, генералниот директор на „Телеком Србија“ Владимир Лучиќ и заменик-генералниот директор на РТС Дејан Јовановиќ.

На списокот се и главниот обвинител на Вишото јавно обвинителство во Белград, Ненад Стефановиќ, и неговиот заменик Миодраг Марковиќ, кои студентите ги обвинуваат за пристрасност и селективно постапување.

„Не дојдовме да се одмаздуваме, туку да им ги вратиме институциите на граѓаните. Секој што го прекршил законот мора да одговара, без оглед на функцијата што ја извршува или ја извршувал“, порачаа претставниците на Студентската листа.

Специјален суд, лустрација, проверка на имот

Планот за нов суд го претстави Немања Ѓуриќ, претставник на Студентската листа, во гостување на телевизијата „Нова“.

Според него, судот треба да се занимава со предмети поврзани со високи државни функционери, независно од тоа која политичка опција е на власт.

– Ќе видиме точно каков модел ќе се примени. Целта е суд кој ќе се занимава исклучиво и професионално со високи функционери. Значи, не само оние од поранешната влада, туку и оние од идната – рече Ѓуриќ.

Тој најави и разработка на модел за посебна обвинителска полиција, која би имала задача да ја зајакне ефикасноста на истрагите.

Студентската листа планира законски измени за проверка на потеклото на имотот и конфискација на имот стекнат со криминал, како и постапки за лустрација.

Ѓуриќ оцени дека политичкото влијание, нестручноста и недоволната ефикасност на обвинителството се меѓу главните проблеми на српското правосудство.

Студентите бараат и повторно отворање или продолжување на истрагите за аферите „Крушик“ и „Савамала“, убиството на Оливер Ивановиќ, падот на воениот хеликоптер и несреќата кај наплатната рампа Дољевац.

Најавени се проверки на финансиските текови на големите државни проекти, меѓу кои ЕКСПО, „Белград на вода“, автопатот „Милош Велики“ и проектите поврзани со „Рио Тинто“.

Студентската листа ги повика вработените во институциите да пријавуваат сомнителни исплати, договори и можни обиди за уништување документација во периодот на транзиција.

РТС се извини, не беше доволно?

Промените веќе започнаа во српските јавни медиуми.

Генералната директорка на Радиотелевизија Србија, Мања Грчиќ, поднесе оставка на 28 октомври, по барањата на дел од вработените и студентите за повлекување на раководството.

По смените на осум уредници во информативната програма, новиот уреднички колегиум на РТС преку телевизискиот дневник им упати извинување на гледачите.

„Почитувани гледачи, ова се првите чекори кон, се надеваме, оздравување на РТС“, прочита водителот.

Новото уредништво порача дека сака да ја врати довербата на јавноста и дека промените во програмата ќе бидат насочени кон јавниот интерес.

Но, студентското движење „Студенти во блокада“ не го прифати извинувањето.

„Не прифаќаме извинување. Прифаќаме само оставки“, објавија студентите на социјалната мрежа Икс.

Претходно, оставка поднесе и главниот уредник на Радиотелевизија Војводина, по што вработените заиграа оро, а јавниот сервис призна дека со години известувал еднострано и некритички.

Во меѓувреме, во Србија се очекува повторување на гласањето на 53 избирачки места на 1 ноември, поради што е одложено конституирањето на новиот парламент.

Студентската листа бара конечните изборни резултати да бидат прогласени што побрзо и да се направи попис на состојбата во министерствата, јавните претпријатија и државните фондови.

Обвинителството на штрек, можат да исчезнат документи?

Предупредувањата на студентите дека во периодот на смена на власта може да исчезне важна државна документација веќе предизвикаа реакција на српското обвинителство.

Врховната јавна обвинителка Загорка Доловац на 29 октомври издаде задолжително упатство до главните јавни обвинители итно да побараат полициска интервенција за спречување на евентуално уништување службени списи.

Упатството се однесува на документација во министерствата, банките, Безбедносно-информативната агенција, Военоразузнавачката агенција и други институции важни за безбедноста и финансиската стабилност на Србија.

Обвинителствата треба да проверат и дали постојат елементи на кривично дело, а Доловац предупреди дека непостапувањето по задолжителното упатство претставува дисциплински прекршок.

Наредбата следува по јавните информации и предупредувања за можно уништување документи, но сама по себе не претставува доказ дека такви дејства навистина се случиле.

Барањата на студентите наидоа и на политички отпор. Ана Брнабиќ ги обвини за обид да спроведат „револуционерна правда, а не владеење на правото“, оспорувајќи го начинот на кој бараат смена на раководствата во институциите и медиумите.

Студентската листа, пак, тврди дека нејзината цел не е политичка одмазда, туку воспоставување институции во кои одговорноста ќе се утврдува независно од партиската припадност.

СРБИЈА ПРОВЕРУВА НАВОДИ ЗА УНИШТУВАЊЕ ДОКУМЕНТАЦИЈА Обвинителството бара полициски увид и собирање докази

The post СТУДЕНТСКАТА ЛИСТА ВО СРБИЈА НАЈАВИ СПЕЦИЈАЛЕН СУД ЗА ВИСОКИ ФУНКЦИОНЕРИ Јавниот сервис РТС се извинува, обвинителството нареди да се чуваат документите appeared first on plusinfo.mk.

Високата претставничка на Европската Унија за надворешна политика Каја Калас ги обвини Соединетите Американски Држави дека вршат притисок врз Украина за да ја принудат да се предаде под условите на рускиот претседател Владимир Путин, пренесува „Еуроњуз“.

– Американските преговарачи речиси две години, поточно година и пол, се обидуваат да ја принудат Украина да се предаде. Украина не се предаде под условите на Путин само затоа што Европа ја поддржуваше – изјави Калас во вторникот пред Европскиот парламент.

Калас истакна дека присуството на Европа на преговарачката маса е неопходно за да се воспостави рамнотежа во однос на ставовите на Белата куќа, за кои тврди дека сè повеќе се приближуваат до интересите на Москва.

Калас зборуваше за најновите случувања пред Европскиот парламент во Стразбур, каде што неколку пратеници оценија дека Европа нема стратегија за мир.

– Тоа не е точно – одговори Калас, повикувајќи се на документ што им го претставила на европските престолнини. Во него се наведени барањата за кои Европа очекува Москва да ги исполни во рамките на идниот договор.

– Ако Русија ги изнесува своите максималистички барања, и ние мора да ги изнесеме нашите за да воспоставиме рамнотежа во преговорите. Мора да испратиме и јасна порака до Русија: за сè што ја интересира, како што е укинувањето на санкциите, Европа мора да биде на преговарачката маса, бидејќи тоа се европски одлуки – рече Калас.

– Нема да ги дадеме тие работи бесплатно. Не станува збор само за постигнување мир, туку и за тоа тој да биде траен и праведен – додаде таа.

Калас ја обвини Русија дека со воената блокада ја загрозува безбедноста на Црното Море, ги користи резервите на храна како оружје и се обидува да предизвика глобална криза со глад.

Романија и Бугарија неодамна пријавија руски напади со беспилотни летала во близина на нивните територијални води.

Високата претставничка ја критикуваше Москва и поради одбивањето на енергетско примирје и засиленото бомбардирање на Украина во пресрет на зимата.

– Украина сака мир повеќе од кој било, бидејќи веќе четири години е под бомбардирање и сега влегува во петтата година. И Европа сака мир. Не е точно дека не го сакаме. Единствената страна што не сака мир е Русија. Да бидеме сосема јасни околу тоа – рече Калас.

Калас е една од најгласните европски критичарки на политиката на Трамп кон Москва. Минатата недела за „Еуроњуз“ изјави дека договорот за дизелот бил подарок за Путин.

Од Брисел инсистираат дека, и покрај растечките несогласувања, соработката со САД мора да продолжи за да може да се влијае врз мировниот процес и да се заштитат интересите на Украина.

Високи претставници на Европската комисија, НАТО, Германија, Франција, Обединетото Кралство и Полска во вторникот пристигнаа во Осло за да учествуваат во новата рунда преговори.

The post САД ЈА ТЕРААТ УКРАИНА ДА СЕ ПРЕДАДЕ ПОД УСЛОВИТЕ НА ПУТИН Каја Калас вели дека Европа сака мир, но да биде траен и праведен appeared first on plusinfo.mk.

Две држави членки на Европската Унија ѝ одзеле на Македонија 21 година од нејзиното институционално приближување кон Унијата, изјави Андреј Пленковиќ, бранејќи ги осумте услови што Загреб ги постави пред Црна Гора. Тој тврди дека Хрватска постапува конструктивно, за разлика од начинот на кој Македонија била блокирана на својот европски пат.

– На пример, ја имате Северна Македонија, која во 2000 година беше пред Хрватска во институционален поглед, а сè уште не ги отвори преговорите. Постојат две држави кои од 2005 до 2026 година одзедоа 21 година од институционалното приближување на Северна Македонија кон ЕУ – изјави Пленковиќ во Брисел.

Изјавата доаѓа во момент кога Германија врши силен дипломатски притисок врз Загреб да не го забавува пристапувањето на Црна Гора. Според „Еуроњуз“, Берлин веќе понудил и посредување во спорот.

Хрватскиот премиер алудираше на долгогодишните блокади на Македонија од Грција и Бугарија во изјавата.

– Хрватска не го презеде тој пристап. Наспроти тешкото наследство, ние кон Црна Гора пристапивме многу конструктивно и ги издвоивме оние точки за кои сметаме дека треба да ги исполнат, кои како идни членови на ЕУ треба да ги преземат како европски вредности.

Берлин го притиска Загреб, Германија понудила посредување

И покрај уверувањата на Пленковиќ дека Хрватска постапува конструктивно, германската влада го засилува дипломатскиот притисок за да спречи спорот меѓу Загреб и Подгорица да го закочи проширувањето на Европската Унија.

Според „Еуроњуз“, кој се повикува на четворица функционери директно запознаени со разговорите, Германија е најактивната земја во обидите да се најде решение за осумте хрватски барања.

Владата на германскиот канцелар Фридрих Мерц веќе понудила посредување меѓу двете земји, но оваа иницијатива сè уште не е реализирана.

Берлин стравува дека блокирањето на Црна Гора, која се смета за најнапреден кандидат за членство, би можело да го загрози целиот процес на проширување.

Во дипломатските напори се вклучила и Европската комисија, додека повеќе земји членки предупредуваат дека билатералните спорови не треба да се претвораат во пречка за пристапувањето.

Проширувањето не смее да биде заложник на спорови

Високата претставничка на Европската Унија за надворешна политика и безбедност, Каја Калас, на самитот во Брисел предупреди дека процесот на проширување не смее да биде условуван со билатерални прашања.

– Навистина е важно да не го билатерализираме процесот на проширување. Европа е многу мал континент. Треба да бидеме посилни заедно со земјите што се дел од Европа – изјави Калас.

Таа нагласи дека проширувањето има и безбедносна димензија, бидејќи новите членки можат да придонесат за зајакнување на Европската Унија.

Слични резерви има и Луксембург, кој ја критикува практиката државите членки да ги користат пристапните преговори како средство за решавање меѓусебни спорови.

Наследството од војните ги разбуди 

Дипломатскиот притисок следува откако Пленковиќ ги запозна европските лидери со осумте барања на Хрватска кон Црна Гора.

По неговата интервенција, од нацрт-заклучоците на Европскиот совет биле отстранети формулациите што предвидувале привремено затворање на сите преговарачки поглавја до крајот на 2026 година и што побрзо финализирање на пристапниот договор.

Станува збор за отстранување на временските одредници од нацрт-документ, а не за формална одлука за прекин на преговорите.

Шест од хрватските барања се поврзани со Поглавјето 23, кое се однесува на судството и основните права, додека преостанатите две се од Поглавјето 31, кое ги опфаќа надворешната, безбедносната и одбранбената политика.

Спорните прашања главно се однесуваат на наследството од војните во деведесеттите години, истрагите за воени злосторства, обесштетувањето на жртвите, имотните побарувања и нерешените гранични прашања.

Пленковиќ во четвртокот изјави дека Загреб со години укажува на овие проблеми, но дека во последните две години не е постигнат напредок.

– Нема напредок во последните две години – рече хрватскиот премиер, нагласувајќи дека неговата земја била исклучително конструктивна во преговорите.

Македонија бара гаранции, посредништво и одложено дејство

Македонија доби кандидатски статус за членство во ЕУ во декември 2005 година, но со години не можеше да ги започне пристапните преговори поради спорот за името со Грција.

По Преспанскиот договор од 2018 година и промената на уставното име, нова пречка стана спорот со Бугарија, која во 2020 година го блокираше усвојувањето на преговарачката рамка.

Македонската влада во меѓувреме ги повторува своите црвени линии за уставните измени, инсистирајќи на гаранции дека внесувањето на Бугарите во Уставот нема да биде проследено со нови блокади на европскиот пат.

Премиерот Христијан Мицкоски предлага измените да имаат одложено дејство, односно да стапат во сила по завршувањето на пристапните преговори, но Софија го отфрла таквото решение.

Последната средба на шефовите на дипломатиите Тимчо Муцунски и Велислава Петрова-Чамова не донесе приближување на ставовите, иако Мицкоски најави продолжување на дијалогот со Бугарија, со поголемо вклучување на европските институции.

The post ПЛЕНКОВИЌ ЈА СПОМНА МАКЕДОНИЈА, ГЕРМАНИЈА ГО ПРИТИСКА ЗА ЦРНА ГОРА „Ова е различно од 21 година блокада за Скопје“ appeared first on plusinfo.mk.

Неколку лидери од Европската унија денеска изразија поддршка за украинската стратегија за напади врз руските рафинерии, и покрај критиките од американскиот претседател Доналд Трамп.

– Колку побрзо сите руски рафинерии и капацитетот за продажба на енергенси бидат разнесени во парчиња, толку подобро – изјави естонскиот премиер Кристен Михал, при пристигнувањето на самитот на ЕУ во Брисел.

Украинскиот претседател Володимир Зеленски, во интервју за „Фајненшел тајмс“ најави нови напади врз руските нафтени рафинерии. Ова доаѓа и покрај повикот на Трамп да се прекинат нападите врз енергетските постројки. Американскиот претседател ја смета војната во Украина за причина за порастот на цените на дизелот.

Зеленски во повеќе наврати ги критикуваше плановите на Трамп за увоз на дизел од Русија, со цел да се намалат рекордно високите цени на горивата, а за возврат да се олеснат санкциите кон Москва.

– Доколку Украина престане со нападите врз руската енергетска инфраструктура, додека Русија продолжува да ја напаѓа украинската инфраструктура, тоа би довело до колапс во оваа војна – рече летонскиот претседател Гитанас Науседа.

Холандскиот премиер Роб Јетен рече дека стојат рамо до рамо со Украинците, „а тие мора да направат сè што е потребно за да го заштитат украинскиот народ“.

Високата претставничка на ЕУ, Каја Калас рече дека најголемиот дел од средствата со кои Русија ја финансира војната доаѓаат од приходите од нафта.

– Украина сака оваа војна да заврши, а прекинувањето на финансирањето на војната е начинот како тоа да се постигне – рече таа.

Се очекува Зеленски во петок да им се придружи на лидерите на ЕУ на дискусија за одбранбените потреби на Украина.

The post „РУСКИТЕ РАФИНЕРИИ ТРЕБА ДА БИДАТ РАЗНЕСЕНИ НА ПАРЧИЊА“ Европските лидери ги бранат украинските напади appeared first on plusinfo.mk.

Сигурна сум дека ако Русија ја заврши војната, ќе има избори во Украина, изјави денеска високата претставничка на ЕУ за надворешни работи и безбедносна политика, Каја Калас, во врска со инсистирањето на Вашингтон и Москва за нови украински избори.

Изборите секогаш се поврзуваат со борба меѓу внатрешните групи, но додека има војна, важно е луѓето да бидат обединети, коментираше таа за медиумите во Луксембург пред состанокот на европските министри за надворешни работи.

– Единствениот начин да се заврши војната е да се изврши притисок врз Русија, затоа ги повикуваме САД да воведат санкции и да ги земат предвид мерките што ги презема ЕУ – додаде таа.

Калас ги поздрави извештаите за постигнување „енергетско примирје“ и изрази надеж дека тоа ќе биде почитувано. Според неа, Русија има интерес од таков договор. Да немаше војна, рафинериите немаше да претрпат напади, истакна таа. Според неа, европските санкции би функционирале многу подобро ако и САД ги применуваа. Санкциите ги лишија Русите од еден трилион евра приходи кои нема да одат за финансирање на војната, истакна Калас.

Таа прецизираше дека денеска се очекува Советот на ЕУ да одобри додавање на уште 1.600 лица и организации на европските листи со санкции поврзани со војната во Украина. Според неа, се планираат мерки против претставници на рускиот воено-индустриски комплекс и против оние кои се одговорни за организирање на изборите на окупираните украински територии, кои не се признати од ЕУ.

The post АКО ЗАПРЕ ВОЈНАТА, СИГУРНО ЌЕ ИМА ИЗБОРИ ВО УКРАИНА Каја Калас за инсистирањето на Москва и Вашингтон appeared first on plusinfo.mk.

Европската Унија треба да го забрза процесот на вооружување за да ја достигне својата цел за 2030 година, порача високата претставничка за надворешни работи и безбедносна политика Каја Калас по состанокот на министрите за одбрана на ЕУ.

Европската Унија усвои план за подготвеност за одбрана за 2030 година, кој предвидува забрзување на инвестициите во одбраната во сите земји-членки и затворање на празнините во одбранбените капацитети.

Планот вклучува 4 водечки иницијативи: европската иницијатива за одбрана од беспилотни летала; зајакнување на надзорот на источните граници; европскиот небесен штит и европскиот вселенски штит.

– На Европа ѝ е потребна решителна промена во обемот и темпото на инвестициите во одбраната, развојот на капацитетите, иновациите и индустриските капацитети – рече Калас.

Една од темите на министерскиот состанок беше понатамошната воена помош за Украина. Калас ги повика земјите-членки кои имаат системи за воздушна и ракетна одбрана „Патриот“ во своите залихи да ги испорачаат на Украина, на која итно ѝ се потребни сега, а тие би можеле да ги надополнат своите залихи подоцна.

– Производството на „Патриот“ бара време, а на Украина ѝ се потребни овие системи веднаш. Една опција е земјите-членки и партнерите да испорачаат ракети на Украина од сопствените залихи во замена за подоцнежна испорака што ќе биде финансирана од заемот за поддршка на Украина – рече Калас.

Земјите-членки минатата недела деблокираа 6,6 милијарди евра од Европскиот мировен фонд за Украина по повеќе од 3 години. Парите беа блокирани поради вето од поранешниот унгарски премиер Виктор Орбан.

Европскиот мировен фонд првично беше користен за компензација на земјите-членки што ја снабдуваа Украина со оружје од сопствените залихи. Од 6,6 милијарди евра, 4,7 милијарди евра ќе бидат искористени за оваа намена.

The post КОЈ ИМА РАКЕТИ „ПАТРИОТ“ ВЕДНАШ ДА Ѝ ГИ ДАДЕ НА УКРАИНА Калас предложи државите подоцна да си ги обноват залихите appeared first on plusinfo.mk.

Европските разузнавачки служби укажуваат дека Русија планира нови саботажи во Европа – изјави во Брисел шефицата за надворешна политика на Европската Унија Каја Калас, објави Фокс њуз.

Калас зборуваше во пресрет на состанокот на министрите за одбрана на ЕУ, односно Советот за надворешни работи во формат посветен на одбраната. Според неа, целта на ваквите активности би била да се поделат општествата во Европа и да се заплашат за да се откажат од помошта за Украина.

– Мораме да останеме будни бидејќи разузнавачките информации укажуваат дека Русија планира понатамошни саботажи и напади врз нашата демократија – рече Калас пред состанокот во Брисел.

Таа изјави дека ЕУ веќе направила многу за зајакнување на одбраната и дека инвестициите се зголемиле, но предупреди дека сè уште има големи празнини во одбранбените капацитети.

– Сега треба да се фокусираме на тоа како всушност ќе ги пополниме тие празнини – рече Калас.

Еврокомесарката исто така најави разговори за ситуацијата на Блискиот Исток, особено за поморските операции на ЕУ во регионот. Таа истакна дека Мисијата за заштита на бродовите на Црвеното Море, позната како Аспидес, има потреба од повеќе бродови за да биде целосно оперативна.

Таа додаде дека побарала од земјите-членки поголем придонес во таа мисија, но дека сè уште не добила нови цврсти обврски. Како што наведе, потребата за придружба на бродови е поголема од кога било, поради што на ЕУ ѝ се потребни дополнителни поморски ресурси.

The post КАЈА КАЛАС ТВРДИ ДЕКА РУСИЈА ПЛАНИРА НОВИ САБОТАЖИ НИЗ ЕВРОПА Се повикува на разузнавачки извори appeared first on plusinfo.mk.

Европската Унија во последен момент ја спаси санкциската листа против Русија, но цената на компромисот е симнувањето на двајца од најпознатите руски милијардери – Алишер Усманов и Михаил Фридман. Зад конечниот договор се испреплетоа француски затвореници во Азербејџан, тужба тешка 16 милијарди долари против Луксембург и француска понуда за поблиска одбранбена, па и нуклеарна соработка со Летонија. За возврат, санкциите против останатите лица и субјекти на листата се „заклучуваат” до септември 2029 година.

Амбасадорите на 27-те членки на 22 септември конечно постигнаа договор, неколку часа пред истекувањето на привременото продолжување на санкциите. Советот на ЕУ официјално потврди дека индивидуалните рестриктивни мерки се продолжени за три години, до 22 септември 2029 година. Досега тие се обновуваа на секои шест месеци, што двапати годишно отвораше можност една членка со вето да ја доведе во прашање целата листа.

Баку го притисна Париз, а Париз ги притисна сите

Но од новата листа исчезнуваат Усманов и Фридман. Франција беше главниот поборник за бришење на Усманов, додека Луксембург инсистираше на симнување на Фридман. Според „Фајненшл тајмс“, договорот е практично размена: двете имиња се отстрануваат, а мерките против останатите санкционирани лица и компании се продолжуваат за невидени 36 месеци. Ирското претседателство со Советот го опиша постигнатото како „тежок компромис“.

Француското барање предизвика особено незадоволство меѓу членките бидејќи нема директна врска со руската војна против Украина. Париз се повикуваше на „национална безбедност“, но дипломатски извори за Ројтерс и за „Фајненшл тајмс“ ја поврзаа операцијата со обидите да бидат ослободени најмалку двајца француски државјани затворени во Азербејџан. Европски дипломати тврдеа дека Баку го користел случајот Усманов како средство за притисок врз Франција. Азербејџан го негира тоа, иако претходно лобирал за симнување на милијардерот од санкциите.

Последната пречка беше Летонија. Рига одбиваше да прифати двајца санкционирани милијардери да бидат избришани поради политички договори што немаат врска со причините поради кои ЕУ ги ставила на листата во 2022 година. Летонскиот премиер Андрис Кулбергс порача дека тригодишното продолжување е добра идеја, но дека цената за него не може едноставно да биде бришењето на Усманов и Фридман.

Летонија си го наплати ветото, а Луксембург го спаси Фридман

Токму тука се појавува уште еден необичен елемент од компромисот. Според „Фајненшл тајмс“, Франција ѝ ветила на Летонија поблиска соработка во воздушната одбрана и пристап до разговорите за францускиот нуклеарен чадор. Ројтерс ја потврдува суштината на договорот: Кулбергс соопштил дека Париз се согласил да започне разговори со Рига за приклучување кон француската иницијатива за нуклеарно одвраќање. Летонија потоа се воздржа во санкциската постапка, со што договорот можеше да помине, а најави дека ќе разгледа сопствени национални санкции против двајцата милијардери.

Фридман, пак, влезе во компромисот по друга линија. Луксембург побара и тој да биде избришан откако милијардерот покрена арбитражна постапка тешка околу 16 милијарди долари поради загубите што ги поврзува со замрзнувањето на неговиот имот. Дипломатски извор за „Ле Монд“ ја опиша логиката многу едноставно: откако членките се согласиле да го симнат Усманов по барање на Франција, станало тешко да му се одбие на Луксембург барањето за Фридман.

Каја Калас со престот во уста

Така една од најважните алатки на европската политика кон Москва се претвори во сложено пазарење меѓу националните интереси. Франција го доби Усманов во контекст на своите проблеми со Азербејџан, Луксембург го доби Фридман додека се соочува со милијардерска арбитража, Летонија доби перспектива за посилна француска безбедносна соработка, а останатите членки добија три години во кои индивидуалниот санкциски режим нема повторно да зависи од шестмесечното едногласно обновување.

Иронијата е уште повидлива ако се погледне позицијата на Каја Калас. Само еден ден пред компромисот, високата претставничка порача дека санкциите се „клучен столб” на европскиот одговор на руската војна, дека ЕУ мора да обезбеди нивна стабилност и дека паралелно работи на нов пакет санкции. Но конечниот договор за постојната листа не беше резултат на нова санкциска стратегија на EEAS, туку на меѓудржавно пазарење меѓу Париз, Рига, Луксембург и другите престолнини.

Киев бесен, Москва задоволна

Реакцијата од Украина беше остра. Министерот за надворешни работи Андриј Сибиха го нарече бришењето на Усманов и Фридман „срамно и неоправдано“, оцени дека Москва слави и ги повика поединечните членки да разгледаат национални санкции против двајцата. Естонскиот министер за надворешни работи Маргус Цахкна, пак, побара Франција да објасни зошто инсистирала Усманов да биде симнат, оценувајќи дека одлуката испраќа погрешна порака во погрешно време.

Кремљ го поздрави развојот и побара ЕУ да оди уште подалеку и да ги симне санкциите и од другите руски бизнисмени. Во Брисел остана поинаква дилема. Тригодишното продолжување го прави санкцискиот режим постабилен од кога било досега, но патот до тој резултат покажа колку лесно заедничката надворешна политика може да стане заложник на сосема различни национални интереси. Усманов и Фридман излегуваат од листата, а останатите мерки важат до 22 септември 2029 година.

The post ДИПЛОМАТСКАТА МИСТЕРИЈА ВО ЕУ ДОБИ РАСПЛЕТ СО ТЕШКО ПАЗАРЕЊЕ А ЛА МАКРОН Усманов и Фридман нема да бидат на санкциската листа appeared first on plusinfo.mk.

Европската Унија влезе во последните денови од необична санкциска криза, во која судбината на мерките против околу 2.600 руски лица и субјекти се врза за еден милијардер, двајца француски државјани во азербејџански затвори и дипломатско прашање на кое засега никој не дава целосен одговор: кој побара од Франција да го спаси Алишер Усманов од европските санкции? Франција бара тој да биде симнат од листата, европски дипломати велат дека зад операцијата стои Азербејџан, а Баку сега категорично го негира тоа.

Кризата е толку длабока што членките не успеаја да го направат она што во нормални околности би било рутинска постапка – да ги продолжат индивидуалните санкции за уште шест месеци. Наместо тоа, на 14 септември амбасадорите договорија продолжување од само седум дена, до полноќ на 22 септември. Советот на ЕУ потврдува дека мерките, кои вклучуваат замрзнување имот, забрана за патување и забрана за ставање средства на располагање, моментално важат само до тој датум.

Француската страна на приказната 

Причината е барањето на Франција и Словачка Усманов да биде отстранет од листата. Париз објаснува дека станува збор за „конкретно прашање на националната безбедност” и дека сака позитивно да одговори на „меѓународни партнери” кои му се обратиле во врска со рускиот милијардер. Истовремено, Франција нагласува дека останува меѓу државите најсилно посветени на зголемување на притисокот врз руската воена машинерија и на поддршката за Украина.

„Фајненшл тајмс“ ја откри заднината што Париз не ја соопштува јавно. Според три лица запознаени со преговорите, Франција лобира за укинување на санкциите против Усманов како дел од напорите за ослободување неколку француски државјани што ги држи Азербејџан. Ако таквиот аранжман биде реализиран, според весникот, тоа би било првпат олеснување на санкциите воведени по руската инвазија врз Украина експлицитно да биде поврзано со ослободување затвореници.

Ројтерс потоа објави уште поконкретни информации. Тројца европски дипломати рекле дека Париз приватно им објаснил на партнерите дека Баку го користи случајот Усманов како средство за притисок во разговорите за двајца француски државјани задржани во Азербејџан, од кои еден е осуден за шпионажа. Според истите извори, Франција смета дека азербејџанската позиција ја поддржуваат и Катар и Казахстан.

Париз занеме пред демантот од Париз

Но,  сега се појави нов пресврт. Висок азербејџански дипломат за Ројтерс ги нарече тврдењата за притисок врз Франција „категорично неосновани”. Баку признава дека отворено го поддржува симнувањето на Усманов од западните санкциски листи и дека Азербејџан, заедно со други членки на Организацијата на туркиски држави, во повеќе наврати им пишувал на американските и европските лидери во негова корист. Но тврди дека никогаш не се мешал во санкциските процеси на ЕУ или САД.

Франција не ја расчисти противречноста. Портпаролот на француското Министерство за надворешни работи Паскал Конфавре не сакаше да одговори директно на прашањето за улогата на Азербејџан и повтори дека станува збор за „национална безбедност”. Така остануваат две паралелни верзии: европски дипломати велат дека Баку го користи Усманов како лост во преговорите за Французите, додека Азербејџан признава дека лобирал за Усманов, но негира дека вршел притисок врз Париз.

Макрон дава контрадикторни изјави

Во меѓувреме, ЕУ бара формула со која ќе ја реши кризата. Ирското претседателство со Советот и Европската служба за надворешни работи, EEAS, предложиле компромис: Усманов да остане формално на санкциската листа, но да му бидат олеснети некои од ограничувањата, меѓу кои се замрзнувањето на имотот и забраната за патување. Германија и Италија покажале подготвеност да разговараат за такво решение, додека други членки предупредуваат дека селективното „омекнување” на санкциите би создало правен преседан што би можеле да го користат и други руски бизнисмени во судските постапки против ЕУ.

Случајот дополнително добива на тежина поради позицијата на Емануел Макрон кон Москва. Додека неговата влада во Брисел бара олеснување на санкциите за човек кого ЕУ го санкционира поради неговите блиски врски со Владимир Путин, Макрон на 18 септември предупреди дека Русија во последните недели ги засилила хибридните напади врз Франција и најави француски одговор.

Целата епизода истовремено покажува колку малку простор за самостојно дејствување има Каја Калас кога националните интереси ќе се судрат во Советот. EEAS учествува во барањето компромис, но не може да ја реши блокадата: санкциските одлуки бараат едногласност на сите 27 членки. Во март Советот безмалку рутински ги продолжи мерките за шест месеци; шест месеци подоцна ЕУ мораше да купи само седум дена за да спречи истекување на истиот режим.

До 22 септември Брисел мора повторно да најде едногласност. Во центарот останува човек со милијарди во металургијата, рударството, телекомуникациите и медиумите, кого ЕУ го санкционира поради, како што наведува, „особено блиски врски” со Путин. Околу него сега преговараат Франција, Словачка и останатите членки и засега не можат да најдат разумно и принципиелно решение. Рокот за тоа истекува на 22 септември.

The post ДИПЛОМАТСКА МИСТЕРИЈА Кој го бара Усманов од Макрон – Баку негира, санкциите на ЕУ висат appeared first on plusinfo.mk.

Европската унија се подготвува за најголемото прекројување на својата дипломатска архитектура од Лисабонскиот договор наваму. Европската комисија почнала да разработува планови за делумно демонтирање на Европската служба за надворешни работи (EEAS) и враќање на дел од нејзините функции во Комисијата, објави „Фајненшл тајмс“.

Зад иницијативата силно стојат Франција и Германија, а опциите треба да бидат разработени до крајот на годината. Целта е ЕУ да добие поефикасна надворешна политика во свет во кој војната во Украина, конфронтацијата со Русија, односите со САД и со Кина и трката за технологија и суровини сè потешко можат да се водат со сегашната поделба на надлежностите.

Бриселската „влада“ ќе добие „вицепремиер“ за надворешна политика?

EEAS е релативно млада институција. Создадена е по Лисабонскиот договор од 2009 година, како дипломатска служба што требаше да ѝ овозможи на ЕУ да настапува покохерентно во светот. Денес располага со околу 5.000 вработени и мрежа од околу 150 делегации низ светот, а на нејзино чело е високиот претставник за надворешна и безбедносна политика, функција што сега ја извршува поранешната естонска премиерка Каја Калас. Проблемот е што најмоќните инструменти со кои Европа влијае врз другите држави никогаш не биле целосно ставени во рацете на европскиот дипломатски шеф.

Тука се крие суштината на реформата. EEAS може да подготвува дипломатски стратегии, заеднички позиции, санкции и безбедносни мисии, но трговската политика, развојната и хуманитарната помош, дигиталната политика, транспортот, миграцијата и десетици милијарди евра со кои тие политики располагаат се под контрола на Европската комисија. Високиот претставник истовремено е потпретседател на Комисијата и теоретски треба да ја координира надворешната политика, но нема хиерархиска власт врз комесарите што ги контролираат тие инструменти. Еден дипломат за „Ле Монд“ проблемот го опишува практично: кога ЕУ преговара со трета земја, нејзиниот претставник треба истовремено да може да разговара за дипломатија, трговија, помош и за визи. Сегашниот систем тоа тешко го овозможува.

Париз и Берлин затоа предлагаат многу посуштинска промена отколку обично бирократско кратење. Според француско-германската идеја, високиот претставник би можел да стане вистински прв извршен потпретседател на Европската комисија, со поголема власт врз комесарите и генералните директорати што се занимаваат со надворешните односи. Истовремено би останала врската со Европскиот совет, со што националните влади би задржале контрола врз чувствителните прашања на надворешната политика. Реформата би можела целосно да се примени по европските избори во 2029 година и, според сегашните идеи, не би барала отворање на европските договори.

Што ќе се случи со мрежата од 150 дипломатски претставништва?

Цената на таквата концентрација на моќ би била големо преструктуирање на EEAS. Дипломатската служба би се фокусирала на стратегијата, политичкото планирање, прогнозирањето на кризите и европските воени и безбедносни операции, додека други функции би се вратиле во Комисијата, слично на системот што постоеше пред создавањето на EEAS. „Фајненшл тајмс“ наведува дека Комисијата веќе разгледува како делови од службата би можеле да се интегрираат во нејзините директорати. Засега не се планира целосно укинување на EEAS, но реформата може фундаментално да го промени нејзиниот карактер.

Особено чувствително прашање се околу 150-те европски делегации низ светот. Тоа е дипломатска мрежа со која ЕУ располага од Вашингтон и Пекинг до Африка, Латинска Америка и Западен Балкан и која во сегашниот систем му одговара на високиот претставник. Француско-германскиот предлог, според „Ле Монд“, сè уште не дава јасен одговор што ќе се случи со оваа мрежа. А токму европските делегации се сметаат за еден од поуспешните резултати од создавањето на EEAS.

Тивка битка меѓу Урсула фон дер Лајен и Каја Калас

Во позадината на институционалната дебата има и борба за политичка моќ. Претседателката на Комисијата Урсула фон дер Лајен во последните години презеде исклучително активна улога во надворешната политика – од Украина и одбраната до Блискиот Исток – додека Комисијата доби и посебни ресори за одбрана и Медитеранот. Во Брисел веќе отворено се зборува за „институционална конкуренција“. Францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро уште во март предупреди дека EEAS не смее да заврши како уште еден обичен генерален директорат на Комисијата. Еден европски дипломат за „Ле Монд“ бил уште подиректен: ако ништо не се направи, Комисијата постепено целосно ќе ја испразни дипломатската служба од содржина.

Каја Калас затоа се наоѓа во необична позиција. Реформата може да ја намали институцијата со која таа раководи, но еден од моделите истовремено може значително да ја зголеми моќта на функцијата висок претставник. Самата Калас признава дека постојат дуплирања што треба да исчезнат и бара подобра координација на дипломатијата, трговијата, развојната помош и европските мисии. Таа, сепак, заедно со дел од министрите за надворешни работи, се противи на решение што би ја префрлило политичката тежина од земјите членки кон Комисијата. Во обид да ја стабилизира службата, Калас постави и ново раководство: поранешната холандска министерка за одбрана Кајса Олонгрен стана генерален секретар на EEAS, а поранешниот француски амбасадор во НАТО Давид Квах е нов заменик-генерален секретар задолжен за одбраната.

Кој ја води заедничката европска надворешна политика?

Зошто реформата се забрзува сега покажува и состанокот на министрите за надворешни работи во Виклоу, Ирска, на 2 септември. Додека разговараа за иднината на европската дипломатија, пред нив беа сосема конкретни кризи: војната во Украина, германското обвинување дека Русија стои зад обидот за напад со експлозивен дрон на аеродромот Лајпциг/Хале, нови санкции против Москва и спорот околу замрзнатите руски средства.

Калас соопшти дека ЕУ подготвува дури 1.600 нови имиња и субјекти поврзани со рускиот воено-индустриски комплекс за санкциските листи. Истовремено, Белгија повторно се спротивстави на користењето на околу 210 милијарди евра замрзнати руски средства, од кои најголемиот дел се чуваат преку Euroclear во Белгија. Тоа е практичен пример колку е тешко „заедничката европска надворешна политика“ да се претвори во заедничка одлука.

Оттука, расправата за EEAS е многу поголема од прашањето дали Каја Калас ќе добие или ќе изгуби дел од својата моќ. Петнаесет години по создавањето на сопствена дипломатска служба, ЕУ повторно се обидува да одговори на старото прашање: кој всушност ја води европската надворешна политика – националните влади, Европскиот совет, Европската комисија или високиот претставник? Париз и Берлин сакаат опциите за новиот модел да бидат подготвени до крајот на 2026 година, а првата голема политичка расправа се очекува уште на Европскиот совет во средината на октомври. Ако реформата продолжи во насоката што сега ја разработуваат Брисел, Париз и Берлин, ЕУ може да влезе во следната деценија со значително поинаков систем за водење на дипломатијата – и со многу поинаква распределба на моќта во самиот Брисел.

The post АНАЛИЗА • СЕ СПРЕМА ПОЛИТИЧКИ ЗЕМЈОТРЕС ВО БРИСЕЛ Берлин и Париз бараат да се расчисти кој ќе ја води европската дипломатија appeared first on plusinfo.mk.