ШВЕДСКО-НОРВЕШКИ ЕКСПЕРИМЕНТ ДАДЕ НОВИ ВИДУВАЊА ЗА ПОКРАТКАТА РАБОТНА НЕДЕЛА Работодавачите децидни- пократко работно време за иста плата не е реално

Во услови кога одделни студии укажуваат на придобивките од пократкото работно време за вработените и се повеќе компании во Европа експериментираат со оваа идеја, здруженијата на работодавачи предупредуваат дека пократкото работно време за иста плата едноставно не е реално.

Нова студија на Универзитетот Карлстад и компанијата за флексибилност и автономија во работата The Rework, која ги следеше пилот-програмите во Шведска и Норвешка, сугерира дека намалувањето на работното време може да се спроведе без пад на перформансите и со конкретни и мерливи придобивки за здравјето на вработените.

Вкупно 11 компании (9 шведски и 2 норвешки) со околу 300 учесници, во период од 6 месеци  учествуваа во глобалниот експеримент.

Главното прашање беше дали е можно да се одржи 100% продуктивност и создавање вредност со 80% работно време, со иста плата?

По периодот на прилагодување, учесниците пријавија значително помал стрес и подобар сон. Просечното ниво на стрес се намали за речиси една петтина, додека просечното времетраење на спиењето се зголеми за околу 24 минути. Уделот на вработените кои наведуваат дека немаат проблеми со спиењето, исто така, се зголеми, како и оние кои не чувствуваат вознемиреност, од 46,5% на 64,6%.

Проценките за менталното и физичкото здравје, исто така, се подобрија. Субјективното задоволство од сопствениот живот, задоволството од времето за слободни активности и енергијата за семејството и пријателите, исто така, се зголемија. Сето ова без негативно влијание врз економскиот резултат, во споредба со истиот период претходната година.

Интересно е што перцепцијата за продуктивноста, исто така, се подобри во исто време: учесниците ја оценија сопствената продуктивност повисоко од порано, а проценетата работна способност, исто така, се зголеми.

Клучната порака на истражувањето е дека скратувањето на работната недела не значеше „вршење на истата работа за помалку време“ под поголем притисок – интензитетот на работата, барем според извештаите на вработените, не се зголеми.

Некои работодавци, исто така, ги презентираа своите оперативни индикатори, кои не се влошија – тие беа стабилни или подобри – а во неколку работни организации беше забележано и намалување на боледувањата.

Сепак, авторите на студијата предупредуваат дека податоците се нееднакви и дека не може да се тврди дека пократката работна недела е директна причина за сите позитивни случувања.

Според студијата, успехот најчесто доаѓал од „чистење“ на начинот на работа: намалување на псевдо-работните места, пократки, поретки и поефикасни состаноци, оставање време за фокусирање на работните задачи, појасни правила за достапност и комуникациски канали и редовни кратки ретроспективи.

Свен-Олов Даунфелд, главниот економист на „Свенскт Нерингслива“ здружение на шведските работодавци, пак, ја критикуваше студијата и даде низа конкретни податоци, аргументи и примери за тоа зошто универзалното намалување на работното време не е реално во моментов.

-Сите 11 компании кои доброволно учествуваа во студијата веројатно гледаат нешто позитивно во неа, но тоа не ни кажува ништо за сите други компании, на пример оние кои мислат дека пократкото работно време не е добро за нивниот бизнис. Тие, секако, не би учествувале доброволно во ваков експеримент-рече Даунфелд.

Според него студијата во голема мера се базира на субјективните искуства на учесниците.

-Ако некој ви каже дека ќе работите само четири дена наместо пет и ќе ја задржите истата плата, секако во таква анкета сите ќе кажат дека се чувствуваат подобро – вели тој.

Според пресметките на Здружението, скратувањето на работната недела од 40 на 35 часа би ја чинело Шведска околу 50 милијарди евра годишно, а Даунфелд тврди дека податоците на OECD покажуваат дека ефикасно не се работат повеќе од 27 часа неделно. Покрај тоа, данокот на доход би требало да се зголеми за 4%.

-Немаме ништо против компаниите кои доброволно го намалуваат работното време, но сме против законски пропишаното намалување на работното време, а воедно ги задржуваме платите. Некои занимања веќе се дефицитарни. Ако полицајците работат четири дена наместо пет, ќе ни требаат уште повеќе полицајци – објасни Даунфелд.

Тој вели дека синдикатите и другите лево ориентирани актери инсистираат на законско намалување на работното време.

-За жал, нивните аргументи се погрешни и несериозни. Нема студија што покажува дека можеме да го намалиме работното време без никакви последици – вели Даунфелд.

Лена Лид Фалкман од Универзитетот Карлштад, еден од авторите на студијата, е свесна дека проектот има повеќе истражувачки отколку доказен карактер, но тврди дека резултатите не треба да се отфрлаат лесно: -Десет организации од студијата доброволно продолжуваат со намалено работно време. Мислам дека ова е прилично добар доказ дека ништо не се економски срушило или на друг начин не тргнало наопаку. Во интерес на работодавачите е да имаат здрави, добро ситуирани и способни вработени кои се мотивирани за работа. Економската пресметка е важна, но истото важи и за условите за работа. Намаленото работно време може да биде еден начин за ублажување на проблемот – вели Фалкман.