СЕ ОДМАЗДУВАЛ ЛИ РАТКО МЛАДИЌ ЗА СМРТТА НА ЌЕРКАТА АНА? Не верувал дека се самоубила со неговиот пиштол, тврдел дека станува збор за убиство „од српска рака“

Смртта на 23-годишната Ана Младиќ, една од најдобрите студентки на Медицинскиот факултет во Белград и миленичка на нејзиниот татко Ратко Младиќ, повеќе од три децении е обвиена со приказни во кои тешко се одвојуваат фактите од шпекулациите. Официјалната верзија е дека на 24 март 1994 година Ана се самоубила во семејниот дом на Баново брдо, со омилениот пиштол на татко ѝ. Но, самиот Младиќ до крајот на животот не верувал во таа верзија и тврдел: „Јас знам дека мојата Ана е убиена!“

Ратко Младиќ почина на 27 август во затворската болница во Шевенинген, каде што ја издржуваше казната доживотен затвор. Поранешниот командант на Војската на Република Српска беше правосилно осуден за геноцидот во Сребреница, како и за злосторства против човештвото и воени злосторства во Босна и Херцеговина. Под негова команда беа силите одговорни за масакрот на повеќе од 8.000 бошњачки мажи и момчиња во Сребреница во јули 1995 година, поради што во дел од светските медиуми со децении беше нарекуван „крвникот од Сребреница“.

Братот на Ана не го слушнал самоубиствениот истрел?!

Ана била четврта година на медицина и важела за одлична студентка. Според официјалната верзија, во ноќта кога починала во станот биле нејзината мајка Босиљка и братот Дарко. Не оставила проштално писмо. Оружјето било трофеен пиштол „Застава“, кој Младиќ го добил како признание за успехот во военото школување и за кој бил особено приврзан. Некои извори наведуваат дека на оружјето имало и посвета од генералот Никола Љубичиќ.

Но, уште околу увидот се појавиле детали што подоцна станале гориво за сомнежите. Српски медиуми со години пренесуваат непотврдена приказна дека пиштолот бил пронајден во левата рака на Ана, иако таа била деснак. „Вечерње новости“ сега објавува и тврдење дека братот Дарко, кој спиел во друга соба, не слушнал истрел и дека прозорецот во собата на Ана бил отворен, иако таа наводно никогаш не спиела со отворен прозорец во тоа време од годината. Од овие детали медиумот извлекува претпоставка дека можеби бил употребен придушувач, но за таков заклучок нема јавно презентиран форензички доказ.

Уште една верзија ја раскажувал Слободан Станчевиќ, пилот на ЈНА и личен снимател на Младиќ за време на војната. Според неговото сведочење, првата сосетка влегла во станот откако слушнала истрел и ја видела Ана во локва крв. Кога се вратила, пиштолот наводно веќе не бил на местото на кое првпат го забележала. Станчевиќ од тоа изведува сомнеж дека некој можел да влезе во собата пред полицијата. Тој го снимал и погребот по барање на Младиќ: дел од капакот на ковчегот бил од стакло, а генералот побарал снимателот да биде подигнат за од височина да го сними лицето на неговата мртва ќерка.

Ана дознала за злосторствата на нејзиниот татко

Сосема поинаква е најраспространетата приказна за мотивот за самоубиство. Според неа, Ана дотогаш била горда на татко си, но постепено дознавала што прават силите под негова команда во Босна. Се пишувало дека за време на студентско патување во странство читала текстови за воените злосторства и дека по враќањето била во тешка психичка состојба. Италијанската АНСА наведува дека една од најчесто повторуваните тези е оти срамот и шокот поради сознанијата за постапките на татко ѝ придонеле за нејзината одлука. Нема проштално писмо или друг непосреден доказ што би го потврдил овој мотив.

Постои и приказната за нејзиното момче Драган. Српските и регионалните медиуми со години пренесуваат верзија според која Младиќ не ја одобрувал врската на својата ќерка, па наводно влијаел момчето да биде мобилизирано и испратено на боиштето во Босна, каде што загинало. Според оваа приказна, Ана подоцна дознала што се случило и не можела да му прости на татко си. Историчарот Јоже Пирјевец исто така ја поврзувал нејзината смрт со загинувањето на момчето, но оваа верзија никогаш не е докажана, а семејството Младиќ категорично ја отфрла.

Што се случило на екскурзијата во Москва?

Уште помрачна е приказната што деновиве повторно ја пласираат српски медиуми, повикувајќи се на поранешниот припадник на Државната безбедност Божидар Спасиќ. Според неговото тврдење, Ана сакала да оди на студентска екскурзија во Москва, а Младиќ се согласил дури откако негов близок пријател во Русија ветил дека ќе се грижи за нејзината безбедност. Спасиќ тврди дека во Москва меѓу тој човек и Ана се случил „непријатен инцидент“, кој, според неговата верзија, вклучувал физичко и сексуално насилство, како и кражба на парите наменети за нејзиното школување. Станува збор за сериозно обвинение за кое во објавените приказни не се понудени полициски, медицински или судски документи.

Спасиќ тврди дека Младиќ подоцна испратил двајца луѓе во Москва да го најдат човекот. „Лесно го најдоа. Човекот набрзо беше пронајден мртов. Тоа се информациите што во тоа време стигнаа во мојот кабинет“, тврди поранешниот разузнавач. „Блиц“ пренесува уште подраматична верзија – дека човекот бил пронајден со два куршума во тилот. Други српски медиуми пишуваат за два истрела во главата. Нема независна потврда дека убиството навистина било поврзано со Ана или дека луѓе на Младиќ го извршиле.

Приказната за наводната вмешаност на Аркан

Има и верзија за вмешаност на  Жељко Ражнатовиќ Аркан. Српски медиуми уште во 2017 година објавуваа сензационални тврдења дека Аркан можеби стоел зад смртта на Ана. Поранешниот шеф на белградската полиција Марко Ницовиќ тврдеше дека меѓу Младиќ и Аркан постоела жестока омраза и дека Младиќ во еден момент го протерал Аркан од Босна, наводно врзан во приколка на камион. „Не е исклучено Жељко од одмазда и повредена суета да го удрил Младиќ таму каде што најмногу ќе го боли“, изјави Ницовиќ. Тоа е шпекулација, а не утврден факт.

На оваа верзија ѝ дава дополнителна драматика приказната дека Младиќ пред заминувањето во Хаг наводно им рекол на затворските чувари: „И ќерката ми ја убивте, такво дете… Му дадовте на Аркан да ја убие!“ Но, тука се појавува важна контрадикција. Синот Дарко Младиќ подоцна јавно изјави дека разговарал со татко си за тие гласини и дека Ратко категорично му рекол дека Аркан не бил вмешан. „Не е Аркан, сигурно. Тоа можам да ви го кажам“, изјави Дарко, додавајќи дека неговиот татко сепак верувал оти смртта на Ана дошла „од српска страна“.

Младиќ зборувал дека Ана настрадала „од српска рака”

Младиќ самиот ја хранел мистеријата. Според сведоштва што ги пренесуваат српските медиуми, зборувал дека знае кој ја убил неговата ќерка и зошто: „Јас знам дека мојата Ана е убиена! И го знам човекот што ја уби, знам и зошто ја убија. Браќа Срби се!“ Авторката Љиљана Булатовиќ тврдеше дека Младиќ уште во 1994 година на седница на Собранието на Република Српска зборувал дека Ана „настрадала од српска рака“. Таа пренесува и сведоштво на роднина според кое Ана пред смртта зборувала дека во Белград ѝ се закануваат затоа што е ќерка на Ратко Младиќ. И овие наводи останаа без судска или друга независна потврда.

Една од последните желби на Младиќ пред екстрадицијата во Хаг во 2011 година била да го посети гробот на Ана на Топчидерските гробишта. Властите му дозволиле. Поранешниот обвинител за воени злосторства Владимир Вукчевиќ подоцна раскажа дека посетата траела 45 минути, наместо планираните 30.

Триесет и две години по смртта на Ана, останува само официјално утврденото – дека младата студентка починала од истрел од пиштолот на нејзиниот татко и дека случајот бил воден како самоубиство. Сè друго – момчето испратено на фронт, сознанијата за злосторствата во Босна, наводното насилство во Москва, мистериозната одмазда и приказната за Аркан – останува мрежа од сведоштва, противречни искази и непотврдени приказни, што српските и регионалните медиуми ги повторуваат повеќе од три децении.