КОЈ БЕШЕ САИФ АЛ-ИСЛАМ, УБИЕНИОТ СИН НА ГАДАФИ? Од бегалец баран со потерница до кандидат за претседател на Либија

Саиф ал‑Ислам Гадафи, син на поранешниот долгогодишен лидер на Либија, Муамер Гадафи, кој беше убиен во наводен атентат во неговиот дом во Зинтан, западна Либија, беше познат како една од највисоките личности во државата и потенцијален наследник на својот татко.

Саиф ал‑Ислам беше препознатлива фигура во либиската политика и често присутен во дипломатските и јавните активности на семејството Гадафи, пред режимот да биде соборен на врвот на протестите во 2011 година.

Блиски луѓе на Саиф потврдија дека тој е мртов, но либиските власти сѐ уште не дале официјална потврда, а Меѓународниот кривичен суд нема изнесено коментар за настанот. Засега се знае дека во нападот, четворица маскирани напаѓачи влегле во неговата резиденција и ги онеспособиле безбедносните камери пред да го застрелаат.

Саиф ал‑Ислам е роден на 25 јуни 1972 година во Триполи, како второ од седумте деца на Муамер Гадафи, кој владееше со Либија од 1969 до неговото свргнување и смрт во 2011 година.

За време на граѓанските немири во Либија, Саиф ал‑Ислам беше поврзуван со репресивни акции и насилство против противниците на режимот. Поради тоа, тој беше ставен на листата за санкции на Обединетите нации.

Во јуни 2011 година, Меѓународниот кривичен суд издаде налог за негово апсење заедно со неговиот татко поради злосторства против човештвото. По свргнувањето на Гадафи, Саиф беше уапсен од милицијата и затворен, а во 2015 година беше осуден на смрт во отсуство.

Несудена кандидатура за претседател 

Подоцна, во 2017 година, Саиф беше ослободен од затвор по амнестија што ја издадоа источните власти на Либија, кои не се целосно признаени од меѓународната заедница. По неговото ослободување, тој се обиде да го врати својот политички авторитет во земјата.

По години без јавни појавувања, Саиф најави дека ќе се кандидира за претседател на Либија во 2021 година. Меѓутоа, изборите не се одржаа поради нестабилната политичка ситуација во земјата. Тој исто така работеше на предлог за помирување помеѓу спротиставените фракции во Либија. Тој беше истакнат во своите апели за политички реформи и многу видлив и активен во обидите да се подобрат односите на Либија со Западот во периодот од 2000 година до почетокот на востанието во 2011 година.

Прогресивното лице на Либија

Образован на Запад и елоквентен, Саиф ал‑Ислам претставуваше прогресивно лице во репресивниот либиски режим. Тој докторираше на Лондонската школа за економија во 2008 година, а неговата дисертација се занимавала со улогата на цивилното општество во реформите на глобалното управување.

Подоцна, Лондонската школа за економија беше критикувана поради врските со либискиот режим, конкретно заради примањето на Саиф ал‑Ислам како студент. На денот на доделувањето на неговиот докторски степен, тој потпиша договор за донација од 2,4 милиони долари од страна на Gaddafi International Charity and Development Foundation.

Успешни посреднички мисии

Како меѓународно познат преговарач и влијателна личност, Саиф ал‑Ислам можеше да се пофали со низа успеси и значајни улоги. Тој играше клучна улога во нуклеарните преговори со западните сили, вклучувајќи ги Соединетите Американски Држави и Велика Британија. Исто така, беше истакнат и во преговорите за компензација на семејствата на жртвите од бомбашките напади во Локерби, берлинскиот ноќен клуб и летот UTA 772, кој експлодираше над Сахара.

Исто така, посредуваше во ослободувањето на шест медицински работници – пет од нив Бугари – кои беа обвинети за намерно заразување на деца со ХИВ во Либија кон крајот на 1990‑тите. Медицинските работници беа затворени осум години, а по ослободувањето изјавија дека трпеле тортура во притвор.

Саиф ал‑Ислам имаше и неколку други иницијативи, вклучувајќи го „Исратине“ – предлог за трајно решавање на палестинско‑израелскиот конфликт преку секуларна единствена држава. Тој исто така организираше мировни преговори меѓу владата на Филипините и лидерите на Moro Islamic Liberation Front, кои резултираа со мировен договор потпишан во 2001 година.

Повик да се истражи убиството на Саиф Гадафи

Во изјава од вторник, тимот на Саиф ал‑Ислам Гадафи ги повика либискиот правосуден систем, меѓународната заедница, Обединетите нации и организации за човекови права да спроведат независна и транспарентна истрага со цел да се идентификуваат и процесуираат одговорните за убиството.

Либија денес останува длабоко поделена и нестабилна. Од 2014 година, постојат две главни власти – призната Влада на национално единство во Триполи и опозициска власт во источниот дел под командата на Халифа Хафтар. Тензиите и конфликтите меѓу овие групи продолжуваат, а земјата се соочува со зголемена политичка и безбедносна напнатост.