ИЗРАЕЛ И ИРАН ПОСТИГНАЛЕ ТАЕН ДОГОВОР Русија посредувала во размената на пораките

Во услови на високи тензии, Израел и Иран тајно размениле пораки преку Русија, уверувајќи се меѓусебно дека нема да извршат прв напад. Неколку дена пред да избувнат протестите во Иран кон крајот на декември, израелските претставници го информираа Техеран преку Москва дека нема да го нападнат Иран доколку не бидат нападнати први. Иран одговори преку истиот канал дека ќе се воздржи од превентивен напад, изјавија дипломати и регионални претставници запознаени со комуникациите, објави „Вашингтон пост“.

Комуникациите се невообичаени со оглед на непријателството меѓу двата блискоисточни соперници, кои водеа 12-дневна војна лани во јуни. Според дипломатите, контактите ја одразуваат желбата на Израел да избегне ескалација додека се подготвува за воена кампања против Хезболах, либанска милиција сојузничка со Иран.

Приватните уверувања се во спротивност со јавната реторика на израелските претставници кон крајот на минатата година, кога тие отворено алудираа на можноста за нови напади врз Иран за да го спречат да ги обнови своите балистички ракетни залихи.

Техеран е внимателен

Иако иранските претставници позитивно реагираа на израелската иницијатива, тие останаа претпазливи, изјавија двајца претставници запознаени со размената на пораки. Иран верувал дека, дури и ако уверенијата на Израел се искрени, останува отворена можноста американската војска да почне напади врз Иран како дел од координирана кампања, додека Израел ја фокусира својата воена моќ исклучиво врз Хезболах.

Сепак, „за Иран беше добра зделка“ да се држи подалеку од евентуален конфликт меѓу Израел и Хезболах, изјави висок регионален функционер под услов да остане анонимен. Американските претставници изјавија дека поддршката на Иран за Хезболах веќе ослабнала додека Техеран се бори со внатрешни немири.

Влијание на протестите и заканите од САД

Не е јасно како протестите во Иран во последните недели ги променија пресметките на двете страни и дали тие ќе продолжат да се придржуваат до приватниот договор. Аналитичарите веруваат дека ситуацијата би можела да биде комплицирана од фактот дека американскиот претседател Доналд Трамп размислува за напади врз цели на иранскиот режим како одговор на задушувањето на протестите, што би можело да го испровоцира Иран да возврати против Израел.

Висок ирански функционер вчера изјави за Ројтерс дека доколку биде нападнат, Иран ќе возврати со удар врз американските воени бази на Блискиот Исток, без да го спомене Израел меѓу потенцијалните цели.

Улогата на Москва во медијацијата

Последната размена на пораки се случи кон крајот на декември, кратко откако иранскиот министер за надворешни работи, Абас Арагчи, ја посети Москва. Русија и претходно се обиде да посредува меѓу двете земји. Според руски академик близок до дипломатите, Кремљ претходно му понудил на Трамп медијација, но тој ја отфрлил понудата, велејќи им на Русите „прво да се справат со Украина“.

Не е познато дали декемвриските размени се случиле со знаење на Вашингтон. Израелскиот јавен радиодифузен сервис КАН минатата недела објави дека премиерот Бенјамин Нетанјаху неодамна побарал од рускиот претседател Владимир Путин да пренесе пораки до Иран. Портпаролот на канцеларијата на Нетанјаху и портпаролот на Кремљ не одговорија на барањата за коментар.