КОЈ ГО КРСТИ ГРЕНЛАНД „ЗЕЛЕНА ЗЕМЈА“? Црвениот Европеец што ја продаде илузијата на рајот

Името на Гренланд, кое значи Зелена земја, било дадено од викинг кој бил прогонет таму. Ерик Црвениот, според историските записи, го искористил името да ги намами доселениците да се преселат таму, со цел да ја промовира новооткриената земја како привлечно место за живот и формирање нов дом.

Црвена коса, црвен темперамент

Ерик Торвалдсон, подоцна познат како Ерик Црвениот, бил нордиски истражувач роден околу 950 година, со коса и брада толку црвени како неговиот темперамент. Неговата судбина била обележана со насилство уште од млади години: неговиот татко, кој исто така бил презирач на редот, бил протеран од Норвешка поради убиство, па семејството се преселило во Исланд.

И тука, во Исланд, Ерик не можел да го избегне својот остар карактер. Според сагите, тој учествувал во жесток конфликт со сосед што завршил со смртни последици, по што го осудиле на три години прогон од Исланд за убиство.

Ливадите се зелени на лето

За време на прогонот, околу 982 година, тој отпловил на запад и го открил огромното ледено копно што денес го знаеме како Гренланд. При пристигнувањето во југозападниот дел на островот, тој забележал дека летните долини биле делумно зелени, со пасишта пригодни за добиток и фарми, особено во споредба со ледените висорамнини на северот.

Но, името што тој му го дал не е само опис на природата. Ерик го нарекол „Grœnland“, односно Зелена земја со јасна цел: да создаде поволно звучно име што ќе ги привлече Исланѓаните и другите нордиски доселеници да тргнат кон тоа новооткриено место.

Кога неговиот прогон завршил, Ерик се вратил во Исланд и со страст зборувал за „Зелената земја“ што ја открил. Во 985 година, околу 25 бродови со колонисти, добиток и потребните алатки отпловиле со него кон Гренланд, иако само 14 од нив безбедно стигнале до островот.

Најтоплите краишта на југозападниот брег на Гренланд станале дом на две главни заедници: Источното и Западното Сеопштество, каде што нордиските доселеници изградиле фарми, цркви, куќи и заедници што опстојувале со векови.

Ерик го поставил својот главен дом во Brattahlíð (денес Qassiarsuk) и станал водач на колонијата, со големо влијание и почит.

Таткото во Гренланд, синот во Канада, Колумбо во Колумбија

Ерик, исто така, бил татко на Леиф Ериксон, кој подоцна ќе стане познат како првиот викинг што стапнал на земји од она што денес го знаеме како Северна Америка, околу Винланд.

Ова се смета за прво американско копно до кое дошле Европејци пред времето на Кристофер Колумбо. Главниот доказ е археолошкиот локалитет „L’Anse aux Meadows“, на северниот врв од островот Њу Фаундленд, откриен во 1960 година од норвешките археолози Хелге и Ен Стаг Лингстад Ингстад.

Иако не станува збор за голема, трајна колонија, ова место најверојатно служело како база за понатамошно истражување на североисточниот брег на Северна Америка, каде што викинзите барале ресурси како дрво и храна.

Со векови, нордиските населби во Гренланд опстојувале, но постепено исчезнале во 15 век под влијание на климатските промени, економските предизвици и отсуството на силни трговски врски.

Како живееле Инуитите?

Денешните жители на Гренланд главно се потомци на Инуитите, особено на групата позната како Калалити (Kalaallit), кои претставуваат најголемиот дел од современото население.

Инуитите се домороден народ на арктичките региони, чија историја датира илјадници години наназад, долго пред пристигнувањето на викинзите и европските доселеници.

Животот на Инуитите бил суров, но и исклучително организиран. Тие изградиле општество засновано на заедништво, лов и размена.

Жените изработувале облека од крзно и кожа со врвна прецизност, неопходна за преживување на минус 40°C. Инуитите немале писмен јазик до модерните времиња, но имале богата усна традиција — митови, песни и легенди за лов, духови и поларни сили.

Современите Гренланѓани ја задржуваат инуитската културна основа, но комбинирана со скандинавско влијание. Официјални јазици се гренландскиот (Kalaallisut) и данскиот, а голем дел од населението живее во крајбрежните градови како Нуук, Илулсат и Сисимиут.

Гренланд денес станува центар на нова геополитичка тензија. Актуелни изјави од шефот на САД за планови за „придобивање“ или контрола над најголемиот остров создаваат нови потреси на меѓународната сцена.