ЧОВЕКОТ ОД СЕНКИТЕ НА ИРАНСКАТА МОЌ, СО КОГО МОЖЕБИ ПРЕГОВАРА ТРАМП Кој е Мохамед Багер Галибаф?

Во момент кога глобалната јавност повторно го вперува погледот кон Техеран, едно име сè почесто се провлекува низ дипломатските шпекулации и медиумските извештаи – Мохамад Багер Галибаф. За некои, тој е можен канал за комуникација со Западот, за други – типичен претставник на тврдото јадро на иранскиот режим. Но, зад ова име стои долга и сложена кариера, која го прави еден од највлијателните луѓе во Исламската Република. За него се шпекулира дека тој е можеби човекот со кого преку посредници преговара американскиот претседател Доналд Трамп.

Лојалист со завидна кариера во Револуционерната гарда

Галибаф е роден во 1961 година и припаѓа на генерацијата која политички и идеолошки се формираше во сенката на Исламската револуција. Неговата кариера започнува на бојното поле, за време на Иранско-ирачката војна, каде што брзо се истакнува и се искачува во редовите на Револуционерната гарда – елитната воена структура која и денес претставува столб на режимот.

Со текот на времето, Галибаф станува командант на воздухопловните сили на Револуционерната гарда, позиција што му обезбедува не само воено влијание, туку и директен пристап до највисоките кругови на моќ. Оваа фаза од неговата кариера го дефинира како човек од системот – лојален, дисциплиниран и длабоко вграден во безбедносната архитектура на државата.

Неговото влијание не останува ограничено само на војската. Подоцна, тој ја презема функцијата шеф на националната полиција, каде што добива репутација на строг, но ефикасен администратор. Токму тука почнува да ја гради својата слика на „менаџер“ – човек кој може да управува со сложени системи, но и да воведе ред кога е тоа потребно.

Градоначалник на Техеран цели 12 години

Политичката сцена го пречекува во полн ек, кога во 2005 година станува градоначалник на Техеран. На оваа функција останува цели 12 години, трансформирајќи го главниот град со инфраструктурни проекти и урбан развој. За поддржувачите, тој е модернизатор; за критичарите, човек поврзан со корупциски скандали и нетранспарентни договори.

Паралелно со локалната власт, Галибаф не ја крие својата амбиција за врвната позиција во државата. Неколкупати се кандидира за претседател на Иран, но и покрај силната поддршка од конзервативниот блок, никогаш не успева да ја освои функцијата. Сепак, неговите изборни резултати покажуваат дека станува збор за сериозен играч, со стабилна база на поддршка.

Неговата кариера добива нов импулс кога станува претседател на иранскиот парламент – позиција која формално е законодавна, но во реалноста има значајна политичка тежина. Во иранскиот систем, каде што вистинската моќ е концентрирана кај врховниот лидер, парламентот сепак претставува важен инструмент за артикулација на политичките стратегии.

Контрадикторностите се неговото второ име

Галибаф често се опишува како контрадикторна фигура. Од една страна, тој зборува за економски реформи, ефикасност и за модернизација. Од друга страна, неговата биографија и реторика го позиционираат како тврдолинијаш, близок до безбедносните структури и скептичен кон западното влијание.

Неговите врски со врвот на системот, особено со круговите блиски до врховниот лидер Али Хамнеи, дополнително ја зацврстуваат неговата позиција. Тој е дел од конзервативниот табор познат како „принципилисти“, кои инсистираат на зачувување на револуционерните вредности и отпор кон надворешен притисок.

Во јавноста, Галибаф често зазема цврсти ставови кон протестите и опозицијата, што му носи критики од реформските кругови и од меѓународните организации. Неговите изјави за демонстрантите, кои ги опишува како закана за државата, ја потврдуваат неговата позиција како бранител на системот.

Човек како создаден за игри зад сцената

Сепак, токму неговата комбинација од политичко искуство, безбедносно минато и институционална моќ го прави потенцијално важен фактор во сложените дипломатски равенки. Во систем како иранскиот, каде што формалните титули не секогаш ја одразуваат вистинската моќ, фигури како Галибаф често играат улога зад сцената.

Затоа, неговото име денес се појавува во контекст на можни контакти и канали на комуникација со странски актери. Без разлика дали станува збор за реална дипломатска улога или за дел од поширока геополитичка игра, едно е сигурно – Мохамад Багер Галибаф не е случаен човек. Тој е производ на системот, но и еден од неговите најискусни оператори, способен да се движи меѓу воените, политичките и институционалните центри на моќ.