Новата српска влада ја презема економијата со долг список на ветувања за подобар живот на граѓаните, но и со два декемвриски рока за снабдување со енергија и со притисок врз динарот по стечајот на Алта банка во Белград.

На 11 декември истекува американската дозвола што ѝ овозможува на Нафтената индустрија на Србија (НИС) да увезува сурова нафта и да ја преработува. На 31 декември истекува договорот за руски гас. Во исто време, Студентската листа треба да покаже колку ќе чинат нејзините ветувања за повисоки плати, даночни промени и поинакво усогласување на пензиите. Ако во новата 2027 година Србија влезе без нов буџет, мали се шансите ветувањата да се претворат во конкретни буџетски проекции и планови.

Што може да се очекува од Москва и од Вашингтон?

Москва порача дека за продолжување на договорот за гас ќе разговара откако ќе се формираат новите српски власти и ќе поднесат официјално барање. Портпаролката на руското Министерство за надворешни работи, Марија Захарова, го соопшти тоа на 5 ноември, по најавите од Студентската листа дека Белград треба да бара долгорочен договор со Русија. Ако формирањето на владата се одолжи, ќе се скрати и времето за преговори пред истекот на договорот.

Во тие преговори, покрај цената, ќе бидат важни дневните количества што Србија ќе може да ги повлече во најстудените недели. Ако договорот задоцни, непосредното прашање е колку од зимската потрошувачка може да се покрие од складиштата и со дополнителен увоз. Поскапиот гас би го зголемил трошокот за топланите и за индустријата. Ако државата реши да спречи тој трошок да се пренесе врз потрошувачите, ќе треба да пресмета колкав дел може да покрие буџетот.

Кај нафтата, американската Канцеларија за контрола на странски средства (ОФАК) му дозволи на НИС да продолжи со увозот, преработката и со плаќањата до 11 декември. До истиот датум важи и дозволата за хрватскиот ЈАНАФ да ги извршува договорените активности со НИС. Унгарски МОЛ доби посебно одобрение за подготвителни трансакции, но за преносот на рускиот мнозински удел му треба дополнителна американска дозвола. Преговорите за сопственоста и за дозволата за работа на рафинеријата имаат одделни рокови.

Рафинеријата во Панчево е единствената во Србија и, според Ројтерс, покрива околу 80 отсто од домашната побарувачка за гориво. Ако нема нова дозвола и се прекине дотурот на сурова нафта, Белград ќе мора да утврди колку долго резервите можат да ја покријат потрошувачката и колку готови деривати можат навреме да се увезат. Цената на тие набавки и капацитетот за транспорт ќе одредат колкав ќе биде ударот врз цените на горивата.

Стечајот на Алта ја тестира довербата, еврото веќе поскапе

Народната банка на Србија ѝ ја одзеде дозволата на белградската Алта банка на 30 октомври, а судот отвори стечај на 3 ноември. Исплатата на осигурените депозити до 50.000 евра по депонент почнува на 13 ноември преку „Поштанска штедионица”. Централната банка го оценува банкарскиот сектор како добро капитализиран и ликвиден. Дали недовербата се прелева и кон други банки ќе се види од движењето на депозитите и од евентуалната потреба од дополнителна ликвидносна поддршка.

Официјалниот среден курс на 6 ноември изнесуваше 117,6089 динари за едно евро, наспроти распонот од 117,18 до 117,39 во ноември минатата година. Во една менувачница истиот ден еврото се продаваше по 119 динари. Разликата меѓу официјалниот среден и готовинскиот продажен курс е важна за граѓаните што купуваат евра. За оценка на притисокот врз динарот поважни се обемот на побарувачката за девизи и интервенциите на централната банка.

Студентската листа вети стабилен динар. Интервенциите на девизниот пазар се во рацете на Народната банка, која најави дека ќе ги користи кога ќе има потреба. Владата ќе влијае врз притисокот преку буџетскиот дефицит, задолжувањето и мерките со кои евентуално ќе ги покрива повисоките енергетски трошоци. Ако истовремено пораснат потребата од девизи за увоз на енергија и побарувачката за евра од граѓаните и фирмите, одржувањето на курсот може да бара поголеми интервенции.

Повисоките плати и пензиите бараат буџетска пресметка

Студентската листа најави крај на моделот на евтина работна сила, поддршка за домашната економија и стимулации за компании што ќе ги зголемуваат просечните плати. Одржливоста на повисоките плати ќе зависи од продуктивноста и од способноста на фирмите да ги покријат повисоките трошоци. Ако владата го менува системот на субвенции за странски инвеститори, ќе треба да ги утврди обврските од постојните договори и да покаже со кои мерки ќе поттикнува нови вложувања и вработувања.

Останува целосно нејасно како ќе се мотивираат работодавачите доброволно да се определат за четиридневна работна недела (32 работни часа неделно) со задржување на целата плата. Тоа беше едно од најспектакуларните ветувања на студентите. Дилема е и дали реално може да се оствари ветувањето максималното траење на вработувањето на определено време да се скрати од 24 на 12 месеци, по што работникот би требало да добие договор на неопределено време. Да потсетиме дека студентите ветуваа и повисоки додатоци на платите за прекувремена и ноќна работа, како и за работа во недела.

На „списокот на желби“ на Студентската листа се и пензиите – тие би се усогласувале двапати годишно за поредовно да го следат растот на цените и платите, а за најниските пензии се предвидува дополнително зголемување од 5 отсто. Студентската листа предлага и социјална пензија во висина на најниската земјоделска пензија за граѓаните над 65 години што немаат доволно работен стаж или по друга основа не оствариле право на пензија.

Кај даноците, програмата веќе содржи конкретен предлог. Неоданочениот дел од платата би се зголемил од 23 на 35 отсто од просечната плата, со повеќе стапки за прогресивно оданочување на доходот. За буџетот е важно колку приходи ќе се изгубат со повисокиот неоданочен праг и колку ќе донесат новите стапки. Кај пензиите, две усогласувања годишно можат да го скратат периодот во кој инфлацијата ја намалува куповната моќ. Вкупниот раст на пензиите и трошокот за државата ќе зависат од формулата и од датумите на примена.

Новата влада доцни, што ако нема време да се усвои новиот буџет?

За „списокот на желби” на Студентската листа да стане владина програма, секое ветување со фискални последици ќе мора да се преточи во конкретна проекција на приходи и расходи во буџетот за 2027 година. На приходната страна, владата ќе треба да пресмета колку пари ќе чини повисокиот неоданочен дел од платата и колку ќе донесат новите даночни разреди и повисокото оданочување на имотот. На расходната страна, ќе треба да покаже колку ќе чинат дополнителното зголемување на најниските пензии и воведувањето социјална пензија. Од тие пресметки ќе зависи кои мерки можат да почнат во 2027 година и дали за нив ќе треба да се скратат други расходи или да се зголеми дефицитот.

Конститутивната седница на српското Собрание е закажана за 17 ноември, но сè уште нема датум за избор на новата влада. Затоа е неизвесно дали ќе има доволно време да се подготви, да се разгледа и да се изгласа буџетот до 20 декември. Ако Србија влезе во 2027 година без усвоен буџет, владата што тогаш ќе биде на должност ќе мора да донесе одлука за привремено финансирање. За првите три месеци, вкупните расходи и издатоци опфатени со законскиот лимит може да се планираат најмногу до една четвртина од износот предвиден во буџетот за 2026 година. Законот дозволува поинаква распределба по намени во рамките на тој лимит, а за пензискиот фонд посебно го зема предвид редовното законско усогласување на пензиите.

Од „теренот“ стасуваат лоши вести

„Фич рејтингс”, меѓународна агенција за кредитен рејтинг, една од трите најголеми во светот, која ја оценува способноста на државите и компаниите навреме да ги отплаќаат своите долгови, во октомври оцени дека економските и фискалните приоритети на Студентската листа сè уште се недоволно јасни. За ревизијата на 20 ноември агенцијата најави дека ќе ја оценува способноста на идната влада да ги зачува фискалната дисциплина, макроекономската стабилност и надворешните резерви. Србија во таа ревизија влегува со рејтинг BB+ и позитивни изгледи. Фич посочи дека потези што би ги ослабнале растот, јавните финансии или надворешните резерви можат да доведат до промена на изгледите во стабилни.

Во меѓувреме, од секторот на реалната економија стасуваат лоши вести. Околу 2.000 работни места се загрозени со затворањето или преселувањето на три производствени погони во Србија, според проценката што ја пренесе „Јуроњуз Србија“. Германски „Дрекслмајер“ ќе го затвори погонот во Зрењанин до крајот на март 2027 година, а според РТС таму сè уште работат околу 1.100 луѓе. Турски „Астер текстил“ ќе го затвори погонот во Ниш до крајот на годинава и ќе го префрли производството во други земји. Италијански „Вали“, пак, го сели производството од Ваљево во Лозница, со што работните места се загрозени во Ваљево, а производството останува во Србија.

Од почетокот на 2023 година, повеќе од десет странски компании што користеле државни субвенции затвориле погони или најавиле затворање, а најмалку уште толку го намалиле производството. Слободан Миниќ, член на српскиот Фискален совет, оценува дека моделот на привлекување инвеститори со субвенции и евтина работна сила е исцрпен. Со растот на минималната и на просечната плата, Србија ја губи ценовната предност во дел од производството што зависи од голем број работници. Во Зрењанин, „Дрекслмајер“ не успеал да обезбеди нови проекти за погонот.

За новата влада непосредната обврска е да провери дали компаниите ги исполниле условите под кои добиле субвенции и дали има основа да се побара враќање на дел од парите. За работниците што ќе останат без работа, роковите за отпремнина и можноста да најдат друга работа во истиот град се поважни од најавата за нов модел на развој. Студентската листа вети крај на политиката на евтина работна сила. Со затворањето на погоните, прашањето е кои домашни и странски компании можат да отворат работни места со повисоки плати и колку брзо можат да го направат тоа.

Кога сè ќе се собере и одземе, само едно е совршено јасно – медениот месец за Студентската листа е при крај. Следи соочување со болната реалност..

The post ЌЕ УСПЕЕ ЛИ СТУДЕНТСКАТА ЛИСТА „СПИСОКОТ НА ЖЕЛБИ“ ДА ГО ПРЕТВОРИ ВО РЕАЛНОСТ? За почеток, Србија се соочува со два енергетски рока и со еден буџетски шок appeared first on plusinfo.mk.

– Нападнати се сите српски енклави во Метохија – рече Вучиќ.

Тој рече дека косовските полицајци малтретирале луѓе пред аптеки, а упаднале и во Здравствениот дом во Осојан каде малтретирале луѓе.

Партијата на косовските Срби – Српска листа наведува дека „заедно со бруталниот упад на десетици вооружени специјални сили во мирните српски села, режимот на Курти врши етничко чистење на српските заедници на Косово и Метохија“.

Од таа партија велат дека сето тоа се случува додека „Европската унија молчи, а КФОР никако не реагира“, иако, како што додаваат, има обврска да го штити мирот, безбедноста и слободата на сите граѓани, без разлика на националноста.

Во соопштението на Српска листа се нагласува дека Курти презема вакви акции користејќи ја „пасивноста на западните центри на моќ, кои српскиот народ ги смета за директни соучесници во овие антисрпски акции на режимот во Приштина“.

Вучиќ на прес конференција во Белград ги поврза овие напади на полицијата со одлукат ана Приштина да го забрани српскиот динар на територијата под нејзина контрола.

– Одлуката за укинување на динарот е само формална одлука на таканаречената Централна банка на Косово, а во суштина тоа е одлука на Албин Курти да се закани со прогон на Србите, со најсилниот удар досега, протерувањето на Србите од нивните со векови стари огништа – рече Вучиќ.

Како што рече, Курти сака етничко чистење на српското население.

– Она што го прави Приштина е намерно подложување на Србите на неподносливи услови за живот – вели тој.

Како што рече, кога станува збор за укинувањето на динарот, од првиот бриселски договор до принципите што беа потпишани во 2015 година, до подоцнежните договори, во секој од тие акти најзначајна норма е правото на Република Србија да се финансираат одредени активности, здравство, едукација на населението на КиМ.

– Оваа одлука Курти ја донесе самоиницијативно со цел етничко чистење на српското население од Косово и Метохија. Тоа го прават секој ден, не можат да се смират и разбираат дека дијалогот е важен. Имаме и дијалог бидејќи Косово не е меѓународно признаена држава – вели Вучиќ.

Во овие свои намери, смета Вучиќ, Курти очекува поддршка од Западот.

– Имаме дијалог кој треба да доведе до нормализација на односите, а не етничко чистење што го имаме – рече Вучиќ.

Вучиќ се осврна и на реакциите на меѓународната заедница за одлуката за укинување на динарот на Косово и Метохија, велејќи дека тие се малку поинакви. Како што наведе, „ако внимателно ги следите нијансите во тие реакции, ќе видите дека дури и американската реакција е нешто посилна од реакцијата на Европската Унија“.

– Верувам дека западните партнери ќе си го одржат зборот и ќе се обидат да се изборат за елементарните права на српското население – посочи тој, додавајќи дека имал средба со нив и дека нема друг избор „освен да се надеваме и да веруваме во што ни е кажано“.

Како што рече, Србија ќе поднесе барање за итна седница на Обединетите нации за Косово.

Во понеделник сите претставници на земјите-членки на ЕУ и институциите на ЕУ и претседателите и премиерите на земјите-членки на Советот за безбедност на ОН, вклучително и Русија и Кина, ќе добијат писмо што тој ќе го потпише. Во него, вели, ќе укаже на акти на кршење на меѓународните правни норми и на она што Србија го бара од меѓународната заедница.

Во согласност со Повелбата и деловникот на ОН, Србија во понеделник ќе поднесе барање за одржување итна седница на Советот за безбедност на ОН во врска со ескалацијата на потезите на Приштина.

– Се надевам дека мнозинството ќе гласа за тоа и дека седницата ќе се одржи. Нема да ги напуштиме меѓународните правни норми – рече тој.

Вучиќ додаде дека верува оти тие што ја признаа независноста на Косово сега ќе гласаат и за таа седница да се одржи, бидејќи, како што рече, убеден е дека „добро ги разбираат последиците од криминалната одлука на Албин Курти да ги откаже платежните трансакции со Србија“. .

На оние кои, како што рече, го обвинуваат Белград за насилствата извршени од Приштина, им порача дека таканареченото Косово прогласи независност, со поддршка на големите сили, во 2008 година, а не во 2013, 2018 или 2023 година.

– Сето тоа време успеавме да го одржуваме српскиот живот, максимално, на неговите огништа, плативме огромни пари, се боревме за нашиот народ. Мојата порака до тие луѓе е дека ќе продолжиме да се бориме, дека никогаш нема да ги оставиме на цедило, дека во согласност со Повелбата на ОН, во согласност со Уставот на Република Србија, Република Косово е дел од нашата земја, а за нас секогаш ќе биде – истакна тој.

Тој изнесе податоците дека на Косово и Метохија се вработени 31.831 лице, а има 29.115 пензионери. Исто така, вели дека има и социјални бенефиции, кои Србија ги презела за да обезбеди основни услови за живот на Косово и Метохија.

– Само за социјални надоместоци месечно се издаваат по 350 милиони динари. Има и студенти и стипендии, како и народна кујна. Она што е важно е да не доцниме ниту еден ден исплати за сите тие групи со години – рече Вучиќ.

Како што рече, во општина Пеќ има 650 Срби, а во локалната самоуправа се вработени 192 лица.

– Прашање е како и на кој начин ќе можат нормално да живеат. Во локалната самоуправа и општина Исток има 90 вработени и ангажирани на работа, во Здравствениот дом во Исток 44, а вкупно 540 жители.Во Видање, во Клина, 62 жители, вкупно 120 жители – рече Вучиќ, додавајќи дека „тие луѓе немаше да имаат шанса за опстанок, без државата Србија и нашето финансирање“.

Тој рече дека Србија ќе направи сè за да обезбеди Србите да преживеат на Косово и Метохија“.

– Државата ќе најде решенија да ги плати парите на нашиот народ и нашиот народ не треба да се грижи. Иако не е лесна ситуација, ќе работиме и со меѓународните партнери, а владата има огромна недоверба кон Приштина и од нејзините потези сите разбираат дека само едната страна сака ситуацијата да ескалира – посочи претседателот на Србија.

The post „НАПАДНАТИ СЕ СИТЕ СРПСКИ ЕНКЛАВИ ВО МЕТОХИЈА!“ Вучиќ тврди дека косовската полиција врши етничко чистење и побара итна седница на ООН appeared first on plusinfo.mk.