Овогодишното мото под кое се одбележува Светскиот ден на срцето (29.09) е да не ги игнорираме предупредувачките знаци и да се грижиме за срцето пред да се појави сериозен проблем.

– Болеста на срцето може да биде незабележлива: фатете го ритамот на срцето! Не пропуштајте ниту едно отчукување – гласи мотото на овогодишниот Светски ден на срцето.

Затоа, почнете денес, бидејќи и еден ден порано може да значи многу. Светскиот ден на срцето е воспоставен во 2000 година и служи како потсетник дека кардиоваскуларните заболувања во голема мера можат да се спречат.

Секој килограм вишок носи одредено зголемување на ризикот од срцев удар, пред сè затоа што прекумерната телесна тежина влијае врз зголемувањето на крвниот притисок. Меѓу факторите на ризик за кардиоваскуларните заболувања врз кои можеме да влијаеме се пушењето, шеќерот и физичката неактивност. На ниво на целото општество, важен фактор е и загадувањето на воздухот.

Затоа, размислете за своето здравје уште денес.

Поважно е што јадете, а не само колку јадете!

Не прескокнувајте оброци. Избирајте храна со помалку калории. Наместо да пржите и похувате, печете на скара или во рерна со многу малку маслиново масло. Добар избор можат да бидат и фритезите на топол воздух, односно „air fryer“.

Планирајте ги оброците однапред.

Избегнувајте преработена храна. Подобро купете свежо сирење или парче свежо месо отколку производ за кој не знаете што сè содржи, а особено избегнувајте сувомеснати производи. Носете појадок од дома – често ќе биде подобар избор од оној од пекара.

Исфрлете го алкохолот или намалете го внесот на минимум.

Не постои количина алкохол која ќе ја подобри циркулацијата. Наместо тоа, испијте чаша вода.

Движете се!

Секогаш кога можете. Најмалку половина час дневно. Обидете се да се раздвижите и во текот на денот – неколку вежби, истегнување, стомачни вежби или едноставно кратко раздвижување. И десет минути дневно се подобри од никаква активност.

Размислете дали навистина мора да одите со автомобил.

Дали мора со автомобил да одите и до блиската продавница? Дали до град секогаш мора да одите со автомобил или можете пеш ако не сте на 20 километри оддалеченост? Дали до работа би можеле да одите со велосипед? Малку движење може да значи и подобро здравје и заштедени пари.

Откажете ги цигарите.

Фрлете ја кутијата цигари или резервните кутии. Можете да го направите тоа. Една година по откажувањето од пушењето, ризикот од срцев удар се намалува за половина во споредба со пушачите.

И не се залажувајте – ако користите електронски цигари, односно вејпови, или уреди за загревање тутун, тоа не значи дека сте престанале да бидете изложени на тутунски производи.

Заштитете се од пасивното пушење.

Ако некој постојано пуши во вашиот дом, и вие сте изложени на чадот. Пасивното пушење исто така влијае врз здравјето на срцето.

Одржувајте здрава телесна тежина.

Штом забележите дека сте се здебелиле, преземете мерки. Вишокот масно ткиво, особено во пределот на стомакот, е поврзан со хронично воспаление и инсулинска резистенција. Дури и намалување на телесната тежина за 5 до 10 отсто може да помогне во намалувањето на крвниот притисок.

Дознајте го својот кардиоваскуларен ризик.

Посетете лекар кој ќе ги направи потребните мерења. Ќе добиете совет, а можеби и упат за специјалист. Вреди да се потрудите, дури и кога закажувањето не е едноставно.

А што е со стресот?

Лесно е да се каже „не се нервирајте“. Сепак, обидете се секојдневните нервози да ги ставите во поширок контекст. Пронајдете начин да се опуштите – дружење, филм, креативност, хоби или нешто друго што ви годи.

Светскиот ден на срцето потсетува токму на тоа – превенцијата не се состои од една работа, туку од низа секојдневни одлуки.

Но, постои и друга страна на приказната: за превенцијата е потребно и здравствениот систем да овозможи навремена проверка.

Во Македонија, специјалистичките прегледи во јавниот систем се закажуваат преку „Мој термин“, а официјалниот систем наведува дека достапните термини треба да бидат видливи преку јавниот портал. Термините ги креираат здравствените установи, а специјалистите се должни да ги креираат и одобрат термините за следниот месец до 10-ти во тековниот месец.

Клиниката за кардиологија, исто така, наведува дека прегледите се закажуваат преку „Мој термин“ со упат од матичен лекар, додека за итните состојби постои ургентна амбуланта која работи 24 часа.

Тука се отвора едно сосема логично прашање: како да се зборува за превенција и рано откривање на срцевите заболувања ако пациентот со упат не може навреме да стигне до кардиолог?

Иронијата е што кардиоваскуларните заболувања се токму област каде раното откривање е особено важно. Светската здравствена организација нагласува дека кардиоваскуларните заболувања се водечка причина за смрт во светот и дека раното откривање овозможува навремено започнување со советување и терапија.

Во Македонија, податоците се исто така сериозни. Според последните детални официјални податоци за причините за смрт во 2024 година, болестите на циркулаторниот систем биле најчестата причина за смрт и учествувале со 43,8 отсто од сите смртни случаи. Во таа година починале вкупно 20.201 лице, што значи дека станува збор за приближно 8.800 смртни случаи поврзани со болести на циркулаторниот систем.

Светската федерација за срце годинава дополнително нагласува дека кардиоваскуларните заболувања можат да бидат „скриени пред очи“ и дека знаците понекогаш остануваат незабележани сè додека не биде предоцна. Токму затоа кампањата за 2026 година го става акцентот на препознавањето на симптомите и навременото реагирање.

The post СРЦЕВИТЕ ЗАБОЛУВАЊА СЕ НАЈЧЕСТА ПРИЧИНА ЗА СМРТ Раното откривање на кардиоваскуларни проблеми е приоритет, но како да се дојде до кардиолог?! appeared first on plusinfo.mk.

Новиот директор на Фондот за здравствено осигурување (ФЗО), Златко Перински, најави засилени контроли во неколку области каде што со години се забележуваат најголеми предизвици за институцијата – лекувањата во странство, боледувањата и исплатите за ортопедски помагала.

Перински, кој ја презеде функцијата на 13 јули, на брифинг со новинарите посочи дека овие теми се меѓу клучните точки во последниот извештај на Државниот завод за ревизија за работењето на Фондот во 2024 година.

Според него, посебен фокус ќе биде ставен на проверките на одобренијата за лекување надвор од државата, каде што во изминатиот период се издвојуваат значителни средства.

Од ФЗО информираат дека само за лекувања во странство биле исплатени околу 500 милиони денари, односно повеќе од 8 милиони евра.

Покрај ова, најавена е и детална анализа на растот на бројот на боледувања, особено оние подолги од 30 дена, но и на начинот на кој се одобруваат привремените спречености за работа.

Податоците од системот „Мој термин“ покажуваат дека во 2025 година бројот на боледувања до 30 дена е зголемен за 33 проценти во однос на 2021 година, која беше период обележан со пандемијата на Ковид-19.

Според претходно изнесените податоци, во текот на 2025 година биле регистрирани повеќе од 300.000 боледувања, што според надлежните бара дополнителна анализа на причините за ваквиот раст.

„Целта е системот на боледувања да биде поедноставен, побрз, потранспарентен и поотпорен на злоупотреби, а во исто време да се обезбеди целосна заштита за работниците кои навистина имаат потреба од привремена спреченост за работа“, изјави Перински.

Предлозите за промени кои произлегоа од работилницата „Зајакнување на управувањето со боледувањата“, организирана од Министерството за здравство и ФЗО со поддршка на Светската здравствена организација, веќе се доставени до лекарските комисии на Фондот, Лекарската комора, здруженијата на приватни лекари и приватни гинеколози.

Перински најави дека контролите ќе бидат дел од поширок процес за подобрување на управувањето со средствата на Фондот и намалување на можностите за неправилности во здравствениот систем.

The post ФОНДОТ ВО НОВА АКЦИЈА ПРОТИВ ЗЛОУПОТРЕБИТЕ Ќе се проверуваат боледувања, лекувања во странство и милионски трошоци appeared first on plusinfo.mk.

The post ОТВОРЕН ЦЕНТАР ЗА ДЕБЕЛИНА НА ДЕТСКАТА КЛИНИКА Најмладите ќе се лекуваат со тимски пристап appeared first on plusinfo.mk.

Сојузот на здруженија на лица со дијабетес на Македонија доставил барање до Министерството за здравство и Фондот за здравствено осигурување за итно зголемување на бројот на специјалистички термини и подобрување на достапноста до специјалистички прегледи за пациентите со дијабетес. Од Сојузот предупредуваат дека околу 40 проценти од пациентите не можат навремено да ги реализираат редовните контроли и прегледи за следење на болеста и можните компликации.

Во барањето се наведува дека редовните ендокринолошки и дијабетолошки контроли се клучни за следење на текот на болеста, проценка на здравствената состојба и определување соодветна терапија, како и за рана детекција и третман на хроничните компликации. Од Сојузот изразуваат загриженост поради ограничениот број термини и бараат унапредување на процедурите за закажување и обезбедување континуирана здравствена грижа за хронично болните пациенти.

Посочуваат дека околу 4.000 лица со дијабетес тип 1 контролите ги реализираат на универзитетските клиники во Скопје, од кои околу 650 деца на Клиниката за детски болести, а повеќе од 3.500 пациенти на Клиниката за ендокринологија, дијабетес и метаболни нарушувања. Дополнителен проблем, според Сојузот, е недостигот на специјалисти-дијабетолози во повеќе општини, поради што пациентите се принудени да патуваат во други градови за да добијат здравствена услуга.

Од Сојузот потсетуваат дека Националната програма за дијабетес 2018-2028 предвидува подобрување на превенцијата, раната детекција и контролата на болеста, како и намалување на компликациите и хоспитализациите. Тие оценуваат дека навремените контроли и раната дијагностика значат подобар квалитет на живот, помал инвалидитет и спасени човечки животи, додавајќи дека остануваат подготвени за партнерски дијалог со институциите за изнаоѓање одржливи решенија за повеќе од 140.000 лица кои живеат со дијабетес во Македонија.

The post БОЛНИТЕ ОД ДИЈАБЕТЕС МАКА МАЧАТ ДА ДОЈДАТ ДО СПЕЦИЈАЛИСТ Бараат итно да се зголеми бројот на термини appeared first on plusinfo.mk.

Дигиталната здравствена стратегија 2026 – 2030 влегува во финална фаза, со што државата и граѓаните за прв пат ќе добијат фундаментален документ кој ќе ја постави новата архитектура на здравствениот систем: поврзан, безбеден, транспарентен и усогласен со европските стандарди. Софтверот, апликациите и националните технички решенија се само еден сегмент кој ќе го олесни остварувањето на целите на стратегијата за подобра здравствена грижа, посигурни одлуки, посилни здравствени институции и поголема доверба меѓу пациентот, лекарот и системот.

Во здравството, информацијата има животна вредност, затоа што може да значи побрза дијагноза, подобра терапија, избегната грешка, пократок пат до специјалист, помал административен товар и поголема сигурност за пациентот. Кога здравствените податоци се расцепкани и расфрлани во повеќе системи или подсистеми, тогаш и грижата станува расцепкана и дифузна. Или илустративно, кога лекарот гледа само дел од медицинската историја, неговата одлука се носи врз непотполна и недоволна слика. Затоа дигиталната трансформација треба да се разбере како суштинска здравствена реформа со која одлуките ќе се носат на основа на податоци (data drivendicision), а не како спореден технички процес.

Нашиот здравствен систем веќе има поставено важни дигитални темели. „Мој Термин“, електронските упати, електронските рецепти, телемедицинските модули, дигиталните услуги и постојните информациски системи покажуваат дека јавниот здравствен систем има капацитет да се модернизира уште повеќе и уште потемелно. Системот го придвижуваме кон следна, позрела фаза: сите овие системи да се поврзат во еден функционален екосистем, во кој пациентот ќе се движи низ здравствениот систем како една целина, а не како некој што постојано ја носи сопствената медицинска документација од шалтер до шалтер, од доктор до доктор, од институција до институција.

Еден од клучните концепти во оваа стратегија е поврзаноста. Во техничкиот јазик тоа се нарекува интероперабилност, но во секојдневниот живот тоа значи дека здравствениот систем нема да биде изолиран остров, туку дел од поврзана државна инфраструктура што им служи на граѓаните. Резултатот од лабораторија, наодот од специјалист, отпусното писмо, терапијата, дијагностичката слика и медицинската историја ќе бидат дел од една разбирлива, функционална, безбедна и достапна здравствена целина. Истата логика важи и за поврзувањето со другите институции, на пример, кога ќе се роди дете, податокот од здравствената установа, согласно законските правила и заштитата на личните податоци, навремено ќе биде споделен со надлежните матични служби, за родителите полесно да добијат извод од матичната книга на родените. Кога ќе настапи смрт, системот треба да овозможи податокот да стигне до надлежните институции за да се издаде потребната документација (посмртница), без семејствата во најтешките моменти да бидат изложени на непотребно физичко спроведување на административни процедури. Тоа е суштината на модерен и дигитализиран систем – податокот да се движи безбедно низ институциите, а граѓанинот да не мора да се движи по административни патеки.

Ова е и прашање на доверба, затоа што пациентот има право да знае што стои во неговото здравствено досие, кој пристапил до неговите податоци, за која цел и под кој основ. Здравствениот податок е продолжение на личното достоинство на човекот. Во него се запишани болеста, стравот, терапијата, надежта, приватноста и довербата. Затоа процесите на дигитализацијата ќе се развиваат со интегрирање и на елементи кои произлегуваат од етиката, заштитата, транспарентноста и правата на пациентот.

Пристапот на пациентите до сопствените здравствени податоци е една од најважните промени што ја носи оваа стратегија. Тоа значи можност граѓанинот да има увид во своето досие, да ја следи сопствената здравствена историја, да ги разбере податоците што системот ги создава за него и да учествува поактивно во лекувањето. Кај хроничните болести, превенцијата, скринингот и долгорочното следење, ова може да направи огромна разлика. Информираниот пациент ќе стане партнер во грижата за сопственото здравје.

Дигиталното здравство ќе му помогне и на лекарите, на кои им се потребни помалку административни пречки и повеќе клинички релевантни информации во вистинскиот момент. Добро организираниот електронски здравствен систем ќе им заштеди време, ќе ги намали или целосно отстрани потребите за повторувања на дијагностички постапки, притоа овозможувајќи подобра комуникација меѓу различни нивоа на здравствена заштита и создавајќи посилна поддршка за медицинско одлучување. Технологијата има вредност кога му помага на лекарот да биде попрецизен, побрз и посигурен во своето постапување.

Но, вистинската сила на стратегијата е во тоа што таа го поставува здравствениот систем како систем што континуирано учи. Здравството создава огромно количество податоци секој ден, податоци поврзани со болести, ризици, терапии, исходи, регионални разлики, потреби на пациентите, капацитети на установите. Кога тие податоци се добро организирани и интегрирани во една целина, тогаш реално може да очекуваме државата да развие капацитет за подобро да планира. Преку овој нов системски капацитет, ќе може полесно да се идентификува каде треба повеќе превенција, каде недостига кадар, каде има застои, кои скрининг-програми да се зајакнат и кои групи граѓани имаат потреба од посебна поддршка.

На овој начин дигитализацијата станува и системска алатка за поправедно здравство, бидејќи, временски и просторно, ќе го намали растојанието до услугата, особено за граѓаните во руралните средини, постарите лица, социјално ранливите категории и сите што потешко доаѓаат до специјалистичка грижа. Телемедицината, дигиталната писменост, пристапните сервиси и јасните кориснички патеки ќе бидат важен дел од една поширока политика на еднаков пристап.

Сакам да ја нагласам и европската димензија на стратегијата, која е особено важна. Усогласувањето со Европскиот здравствен простор на податоци ќе значи дека го градиме својот систем врз стандарди што ќе овозможат безбедна размена на податоци, прекугранична грижа, подобро истражување, повисока заштита на правата на пациентите и посилна институционална одговорност. Но оваа димензија има и уште подлабока развојна вредност. Податоците што здравствениот систем веќе ги создава, доколку се соодветно заштитени, деидентифицирани и употребени според строги етички и правни правила, можат да станат основа за научни истражувања, за развој на модели на вештачка интелигенција и за попрецизни здравствени политики. Тоа отвора можност во иднина да добиеме подобро насочени превентивни програми, поперсонализирани здравствени пакети и подлабоко разбирање за тоа како одредени терапии делуваат кај нашето население, вклучително и преку анализи што ќе ги земат предвид генетските, клиничките и јавноздравствените карактеристики на граѓаните. Европските вредности и стандарди, затоа, не се поставени само како цел, туку се прифатени како методологија за ред, квалитет, научен напредок и долгорочна одржливост.

Во периодот до 2030 година, заедно со дигитализацијата, ќе започнеме и со внимателно, регулирано и одговорно воведување на вештачката интелигенција во здравството, во согласност со строгите критериуми што ги поставува Европската Унија преку AI Act. Нашиот пристап е вештачката интелигенција да биде алатка за поддршка, а не замена за лекарот. На пример, при анализа на скрининг за рак на дојка, покрај стручната проценка на двајца радиолози, во иднина ќе може да се користи и АИ-алатка како дополнителна поддршка за потврда, споредба и прецизност на наодите. Веруваме во потенцијалот на вештачката интелигенција, но уште повеќе веруваме во знаењето, искуството и одговорноста на лекарите. Одлуката секогаш мора да остане кај човекот – кај медицинскиот работник кој го познава пациентот, ја разбира клиничката слика и ја носи крајната стручна и етичка одговорност. Затоа стратегијата поставува прецизна институционална архитектура: дигиталното здравство и примената на АИ ќе имаат носители, надлежности, правила, стандарди, буџет, кадар, надзор и механизми за следење. Реформите можат да даваат траен резултат само кога се вградени во институции, а не кога зависат од ентузијазмот на поединци.

Особено важно е што стратегијата ја третира безбедноста како составен дел од сигурноста на пациентите. Заштитата на здравствените податоци, контролата на пристапот, трагата кој ги користел податоците, отпорноста на системите и плановите за континуитет се дел од современата здравствена култура, кон чиј развој цели оваа стратегија.

До 2030 година нашата цел е да имаме поврзан, безбеден, транспарентен и европски усогласен дигитален здравствен систем. Систем во кој пациентот ќе има поголема контрола врз сопствените податоци, лекарот ќе има подобри алатки за работа, а институциите ќе планираат врз основа на докази.

Здравството на иднината ќе биде здравство што памети, поврзува и учи. Но тоа треба да биде и здравство што разбира дека технологијата сама по себе не е реформа, односно станува реформа само тогаш кога е исполнета со доверба, етика, знаење и институционална одговорност. Како што предупредува Дебора Лаптон, дигиталните здравствени технологии не се неутрални алатки, туку „социокултурни артефакти“ – создадени од човечки одлуки, вредности и претпоставки за телото, здравјето, болеста и однесувањето (Digital Health: Critical and Cross-Disciplinary Perspectives, 2018). Затоа нашата стратегија ја поставува дигитализацијата како јавна одговорност: податокот да биде заштитен, пациентот да биде почитуван, лекарот да има целосна слика, а системот да ја користи технологијата за поголема праведност, а не за нови нееднаквости.

Во оваа смисла, се надоврзуваме и на разбирањето на Светската здравствена организација (СЗО) дека дигиталното здравство е употреба на информациско-комуникациски технологии во поддршка на здравјето и областите поврзани со здравјето. Тоа значи дека целта не е граѓанинот да биде оставен сам пред екран, туку дигиталните решенија да ја направат грижата поблиска, попрецизна и почовечна. Современата научна литература за дигитално здравство нагласува дека вистинската промена се случува кога пациентот станува активен учесник во сопствената здравствена патека, кога лекарот добива подобра поддршка во стручната одлука, а институциите планираат врз основа на знаење, докази и реални потреби. На овој начин дигиталната трансформација ќе прерасне во нов договор на доверба меѓу граѓаните и јавното здравство.

The post Здравство што памети, поврзува и учи appeared first on plusinfo.mk.

Пред неколку дена објавеното истражување на Здружението за еманципација, солидарност и еднаквост на жените – ЕСЕ ни соопшти бројки покрај кои не смееме да поминеме како да станува збор за обична статистика. Истражувањето, спроведено на примерок од 1.040 полнолетни испитаници, покажува дека 37 отсто од граѓаните малку веруваат дека можат да добијат еднаков третман во јавното здравство без познанства, плаќање или друг вид коруптивни практики, а 20,4 отсто воопшто не веруваат во тоа. За 33,4 отсто корупцијата најчесто е поврзана со добивање болнички кревет или операција без чекање, додека пак за 26,8 отсто таа е поврзана  со пристап или итен термин кај специјалист, а за 21 процент со подобар третман од страна на специјалист. Ова се податоци кои не може да се редуцираат само на поединечни девијации, бидејќи тие упатуваат на постоење на генерализирано чувство за нарушеност во правичноста на самиот пристап до здравствената услуга.

Кога недовербата станува толку општествено изразена, проблемот веќе не може да се набљудува само низ призмата на постоењето на коруптивен чин, неговите рамки се одредуваат и од однапред развиените очекувања. Граѓанинот однапред верува дека без посредување, врска или неформална услуга не може да стигне до она што  му следува. Се наоѓаме во момент во кој слабеењето на довербата во еднаков третман води кон поткопување на довербата во институцијата, но, што е и уште позагрижувачки, и на довербата во општествениот морал – дека болниот ќе биде примен како човек, а не како нечие влијание, нечие познанство или нечие „завршување работа“.

Како министер, мојата обврска е прво да одговорам институционално и системски. Затоа, уште од првиот ден, јавно и доследно ја бранам линијата дека дигитализацијата и транспарентноста нема да останат само технички украс на здравството, туку ќе прераснат во инструмент на правичност. Уште на самиот почеток, воведовме можност за електронско пријавување на неправилности преку дигитален модул,  воведовме систем  за електронско следење на елективните хируршки интервенции, листите на чекање ги правиме видливи, редоследот проверлив, а пациентот добива увид кога е навистина на ред. Истовремено, ги подготвивме законските измени за електронско водење на медицинската документација, упатите, рецептите и извештаите, кои преку „Мој Термин“ добиваат и една подлабока цел да ја стеснат сивата зона во која со години растеше просторот за злоупотреба. Деновиве повторно јавно кажав и дека борбата против корупцијата мора да се води преку транспарентност со граѓаните, дигитализација на системот, строги правила и можност за анонимно пријавување злоупотреби. Сите овие институционални подобрувања и изрази на силна политичка волја да системот го унапредиме се нужни, но не и доволни. Би згрешиле ако поверуваме дека и најдобро уредениот систем може да ја заврши целата работа сам. И во најсовршениот здравствен систем останува еден простор што не може до крај да го регулира ниту законот, ниту алгоритамот, ниту протоколот. Тој простор е суштински интимен, во него остануваат само лекарот и пациентот. Системот може да му постави рамка, но не може да навлезе до крај. Таму етиката е таа која го дефинира односот. Или, уште поточно, нејзиното присуство или отсуство.

Токму во овој интимен простор меѓу лекарот и пациентот, медицината отсекогаш ја барала својата највисока референтна мерка во етиката.  Хипократовата заклетва, како историски етички кодекс на лекарската професија, низ вековите опстојува како потсетник дека медицинското знаење ја исполнува својата вистинска смисла само кога е ставено во служба на болниот човек. Не случајно, таа го обврзува лекарот да ги чува болните од „било каква штета и зло“. Во таа кратка, но силна определба е содржана суштината на медицинската етика: лекарот не е повикан само да лекува, туку и да не дозволи ранливоста на пациентот да биде претворена во неправда, нееднаквост или лична корист.

Нејзиниот современ одглас во Декларацијата од Женева на Светската медицинска асоцијација,  вели дека здравјето и добросостојбата на пациентот се прва грижа на лекарот и дека професијата се врши со совест и достоинство.  Таа го обврзува лекарот со зборовите , „Најпрво во предвид го земам здравјето на пациентот“.  Во таа смисла, етиката е внатрешната граница што го штити достоинството на професијата и се грижи за довербата на пациентот. Таму каде што таа граница е жива, здравството останува хуман повик. Таму каде што ќе ослабне и најуредениот здравствен систем почнува да ја губи својата човечка смисла.

Нашиот Кодекс на медицинска деонтологија подеднакво е прецизен, односно вели дека лекарот е одговорен пред сопствената совест, пред болниот и пред општеството. Притоа нагласува дека лекарот е должен е да ги почитува правата на болните и да ја чува нивната доверба.  Додека пак односот кон болниот не смее да биде условен со користољубивост, лични амбиции или намера за лична корист. Сите овие етички и професионални определби ја формулираат моралната основа врз која медицината ја чува и развива својата хумана димензија.

Токму затоа, ова не треба да се претвори во неправедна осуда на една професија што секојдневно носи тежок товар и огромна одговорност. Напротив, ова треба да биде повик за заштита на достоинството на професијата од практики кои ѝ се суштински туѓи од етички аспект. Притоа, секоја злоупотреба не го понижува само пациентот, таа го компромитира и чесниот лекар и пожртвуваниот здравствен работник, како и севкупниот углед на професијата, граден со децении.

Оттука, одговорот мора да биде двоен. Како институции, мораме уште поцврсто да го намалуваме просторот за злоупотреба преку дигитални траги, правила, надзор, санкции, деполитизирани процеси и сл. Самото истражување на ЕСЕ покажува дека граѓаните токму тоа и го очекуваат: поголема контрола од Министерството, построги санкции, повеќе транспарентност и елиминирање на политичките влијанија и непотизмот. Но, одговорноста не завршува со институционалната поставеност, таа продолжува и во секојдневната професионална одлука на секој лекар и здравствен работник. Тие треба да го бранат внатрешниот предел на медицината, каде што ниеден систем не може да ја замени совеста, а ниедна апликација не може да ја замени личната чест . Само тогаш кога  системот и совеста истовремено ќе стојат на иста страна и под морална вертикала, ќе имаме здравство во кое пациентот ќе знае дека пред себе има не само институција, туку и човек кој ја разбира моралната тежина на својата професионална должност.

The post Корупцијата како пораз на медицинската етика appeared first on plusinfo.mk.

Граѓаните денес се технолошки подготвени повеќе од кога било, што е основа и обврска за поголемо дигитално учество во здравствениот систем, истакна министерот за здравство Азир Алиу на панел-дискусијата за дигитализација и нови технологии во здравството, што се одржа во рамки на 21. Конгрес на лекари во организација на Македонското лекарско друштво.

– Нашата цел е едноставни и практични решенија што ќе носат директна корист за пациентите: полесен пристап до податоци, навремени информации и сигурност дека нивните податоци се заштитени. Системот „Мој Термин“, апликацијата „Мое Здравје“ и идните национални мрежи за радиологија и телемедицина се чекор напред во таа насока. Верувам дека со зголемување на интероперабилноста, анализа на податоци и примена на нови технологии ќе создадеме поефикасен и поправеден здравствен систем – изјави министерот Алиу.

На панелот учествуваше и Далибор Фруниќ, извршен директор на СОРСИКС и експерт за дигитално здравство, кој нагласи дека дигитализацијата во Македонија е на светско ниво.

– Податоците кои постојат се богатство кое ќе овозможи напредни чекори во вештачка интелигенција и „data-driven decision making“, за бенефит и на системот и на клиничката пракса – рече Фруниќ.

Од Министерството за здравство нагласуваат дека остануваат посветени на создавање модерен дигитален систем кој ги става пациентите во центарот на здравствената заштита.

The post АЛИУ СО ВЕТУВАЊЕ ЗА РЕВОЛУЦИЈА ВО ЗДРАВСТВОТО „Мој Термин“ и „Мое Здравје“ ќе добијат моќни надградби appeared first on plusinfo.mk.

Министерството за здравство денеска го промовираше новиот модул за електронска евиденција на здравствените прегледи во областа на медицина на трудот.

Како што информираше министерот за здравство, Азир Алиу, модулот е изработен од страна на Управата за електронско здравство во соработка со Здружението на лекари специјалисти по медицина на труд и Институтот за медицина на трудот.

– Модулот овозможува електронска евиденција на здравствените прегледи кои досега се спроведуваа исклучиво на хартија, со што се прави значителен исчекор кон целосна дигитализација на здравствените услуги во оваа област. Овој модул претставува значаен напредок во дигитализацијата и во модернизацијата на здравствените системи, кој носи конкретни придобивки за сите граѓани, работодавачи и здравствени работници во нашата држава. Во системот електронски се евидентираат здравствените прегледи за општа здравствена способност, за засновање работен однос, за здравствена и психофизичка способност за управување со моторно возило, трактор и работна машина, како и за прегледи за здравствена состојба за поседување и носење оружје – изјави Алиу.

Тој вели станува збор за прва електронска евиденција од ваков тип во националниот систем „Мој термин“, со што, како што рече, се овозможува електронски запис за издавање лекарски уверенија и за следење анализи и податоци во реално време.

– Во процесот на дигитализација нема да застанеме тука, туку ќе продолжиме во следниот период со креирање на портал за работодавците преку е-услуги за иницирање прегледи на вработените, интеграција во здравствените досиеја и прикажување во Мое здравје, како и целосна дигитализација на документите и поврзување со институции преку интероперабилноста, особено со Министерството за внатрешни работи и Агенцијата за вравботување – рече Алиу.

Придобивките од модулот, подвлече министерот за здравство Алиу, се подобрување и ефикасност на здравствените установи и работодавците, намалување на административниот товар за граѓаните и за здравствените институции, безбедна размена на информации и прецизна евиденција, како и лесен пристап до податоците.

The post ЗА ПРВПАТ ЕЛЕКТРОНСКО ДОСИЕ ЗА ПРЕГЛЕДИ ЗА РАБОТА НА „МОЈ ТЕРМИН“ Лекарските анализи ќе се следат во реално време appeared first on plusinfo.mk.

Се менуваат 12 закони – некои нови, некои се измени, со цел да се овозможи нов пристап кон креирање и градење систем од темел, со план. Мора да имаме политики на превенција и следење, а не само пополнување дупки во здравствениот систем без јасна визија, како досега, изјави министерот за здравство Азир Алиу.

Во „Вести плус“ на ТВ Канал 5 Алиу кажа дека во сите три столба на здравството – инфраструктура, дигитализација и човечки ресурси, проблемите се многу големи и дека тие ќе се надминуваат со паралелен пристап во трите столба „со добар план, визија и координација“.

Како пример го посочи „Мој термин“ за кој рече дека не може да се подобри без промени во другите два столба – инфраструктурата и кадарот. Рече дека се воведуваат нови технологии и нова методологија базирана на европски стандарди, а „Мој термин“ не само за закажување прегледи туку се надргадува со нови процеси.

– Пристапот ќе мора да оди чекор по чекор, затоа на Влада помина Националната стратегија за дигитална трансформација на здравството, се оди на мапирање на целата инфраструктура на државата и од директорите бараме опис на потребите, кадровскиот капацитет и технологијата – рече Алиу.

За инвестицијата од 205 милиони евра за болници, со кои ќе се градат објекти или ќе се реконструираат постојните во Кичево, Тетово и Штип, посочи дека се само прва фаза од вкупната инвестиција од една милијарда евра во здравството.

На прашањето дали ќе има промени на директори на јавни здравствени установи, Алиу одговори дека тоа не зависи од министерот, туку како тие менаџираат. Месечно добива извештаи за сработеното од сите директори и врз основа на тоа, рече, „размислуваме дали ќе продолжи или ќе има нов директор“.

Нагласи дека е два месеца министер и досега не активирал постапка за разрешување „сè додека не види некоја активност или бавна динамика на работа“.

– Дел од директорите работат фантастично и имаат добри резултати, некои имаат стандарди како да сте во Европа, но имаме институции каде директорите се можеби многу добри доктори, но им недостигаат менаџерски способности за динамичност. Ќе има промени во неколку институции ако не се промени таа динамика на работа – рече министерот.

Не прецизираше дали промени на директори ќе има и на Кардиологија и на Кардиохирургија.

– Сè уште се прави анализа, најверојатно ќе има промени во некои од нив, да им дадеме малку време за резултати, два месеца сум министер – додаде Алиу.

Во однос на долгото чекање за операции, дури и на онколошки пациенти, министерот одговори дека се прави нова методологија на финансирање и буџетирање.

– Ако знаеме секоја услуга колку ни чини и каква инфраструктура треба да имаме, тогаш ќе знаеме и зошто таа листа на чекање во една здравствена институција е толку долга. Математички ќе знаеме колку еден доктор ќе може да прегледа во осум часа работен ден, колку операции може да имаме во една, во две, пет сали, зависно колку ги има институцијата, и тогаш ќе знаеме дали таа бројка е реална или не е – рече Алиу.

Проблем е што немаат податоци за лекувањето на пациентите во приватни установи кои потоа го продолжуваат лекувањето во јавните здравствени установи.

– Комуникацијата е еднонасочна, тие агрегираат податоци од „Мој термин“ базата, но ние, обратно, немаме информации. Тоа е лошо и за здравстевниот систем и за креирањето политики – рече министерот, додавајќи дека и овие слабости ќе се решаваат со измените на законите.

Азир Алиу беше дел од Алијанса за Албанците на Арбен Таравари за кого рече дека ја напуштил Владата и одлучил „без соодветни консултации да оди со опозицијата од причини кои се уште не се докрај јасни“.

– Сите сме изненадени, од таа позиција, во која можевме да дадеме многу за граѓаните, да одиш во група на луѓе кои 22 години биле дел од власта и портфолиото не им е многу позитивно, да бидеш во таа група, во најмала рака не е политички коректно. Ние сме на прав пат, доаѓаат локални избори, ќе има и парламентарни и претседателски, и изборите се реална слика дали сте на добар пат. Ценам дека ние даваме резултати, а не политики на популизам кои само звучат убаво, а не даваат резултати – истакна Алиу. 

The post АЛИУ ИМА ПЛАН И ВИЗИЈА ЗА НОВ ПРИСТАП ВО ЗДРАВСТВОТО Нема да има само пополнување дупки како досега appeared first on plusinfo.mk.

На меѓународниот настан IHE-Europe Connectathon 2025 во Виена, националниот здравствен информатички систем „МојТермин“ успешно ги помина сите предвидени технички тестови, добивајќи највисока ознака за интероперабилност – Silver Industry Label, која го потврдува системот како технички усогласен со европските стандарди.

Преку новиот стандард „Жолто копче“, граѓаните ќе можат лесно, безбедно и транспарентно да пристапуваат до своите здравствени податоци, како што се општата здравствена состојба, медицински извештаи, алергии и нетолеранции, тековна терапија, дијагностички резултати, имунолошки статус и друго.

Овие податоци се прикажуваат во формат на International Patient Summary – еден вид „пасош за здравствените податоци“, универзално разбирлив и технички усогласен документ што ги собира најважните здравствени информации за пациентот.

„Со ова, Македонија уште еднаш се етаблира како земја-пионер во имплементација на европските здравствени дигитални стандарди, четири години пред нивната задолжителна примена во ЕУ (2029)“, се наведува во соопштението од Министерството за здравство.

Претходно, земјата беше меѓу првите надвор од ЕУ што ги воведоа дигиталните COVID-сертификати и Smart Health Cards, благодарение на инфраструктурата на МојТермин.

Во согласност со планираните активности, новата функционалност ќе биде достапна за граѓаните преку „МојТермин“ до крајот на 2025 година, директно придонесувајќи за побезбедно управување со лични податоци, подобра грижа и полесна размена на здравствени информации во и надвор од земјата.

The post „ЖОЛТО КОПЧЕ“ ЗА СОПСТВЕНИТЕ ЗДРАВСТВЕНИ ПОДАТОЦИ До крајот на 2025 ќе проработи преку „МојТермин“ appeared first on plusinfo.mk.