Мотивот на жената е една од најдлабоките и највлијателните теми во македонската поетска ризница. 8 Март –Денот на жената беше повод за разговор со тројца наши книжевници и мајстори на версот да проговориме за темата на жената во македонското поетско творештво. Бранко Цветкоски, Санде Стојчевски и Славе Ѓорго Димоски едни од нашите најценети современи македонски поети кои со своето богато творештво се меѓународно афирмирани, наградувани и преведувани автори, за МИА го анализираа мотивот на жената во поезијата, преку нивен избор на песни од македонската лирска поезија.

Бранко Цветкоски, поет, книжевен критичар, есеист, преведувач, публицист и издавач вели дека мотивите на жената, женската убавина, љубовта кон жената и копнежот по неа претставуваат едни од најтрајните и најраспространети теми во македонската поезија. Низ различните историски периоди тие се менуваат и добиваат нови значења, но секогаш остануваат силен извор на поетска инспирација. Од романтичниот и народно-лирски израз кај Константин Миладинов, преку модернистичките и симболични претстави кај поетите од XX век, до сложените и индивидуализирани визии во современата поезија, ликот на жената се развива од идеализирана муза до самостоен субјект на љубовта и животот.

Со појавата на модерната македонска поезија во XX век, мотивот на жената добива нови значења. Поетите почнуваат да ја прикажуваат љубовта не само како романтичен идеал, туку и како дел од сложената човечка судбина.

Кај Кочо Рацин, на пример, ќе посочи Цветкоски, жената често се појавува во контекст на социјалната реалност. Во песните од збирката „Бели мугри“, љубовта е поврзана со страдањето и тешкиот живот на обичниот човек. Во песната „Ленка“, ликот на младата девојка претставува симбол на младоста уништена од сиромаштијата и општествената неправда. Во оваа песна жената не е само предмет на љубов, туку трагичен лик кој ја претставува судбината на целиот народ.

Во поезијата на Блаже Конески, пак, нагласува Цветкоски, мотивот на жената се појавува во поинтимна и пофилозофска форма. Љубовта е прикажана како тивко, длабоко чувство, исполнето со размислување за минливоста на времето и човечките односи.

Еден еклатантен пример, за дискретна апологија за минливоста на животот и вечноста на убавината е песната „Убавите жени“ која, покрај повеќе други негови песни со љубовни мотиви, Конески го прави единствен и можеби првенец во креирањето на вечната невидливост и величие на љубовниот порив. Еве ја:

УБАВИТЕ ЖЕНИ (Блаже Конески)

Убавите жени во мојот народ

тие брзо прецутувале како цут од кајсија

како мајски јоргован. О неправда!

Тие им припаѓале на неизбрани мажи,

нивните коси дење сплетени во прцлиња

ноќе распуштени по градите и колковите.

Нивниот постап на препелица

набрзо го сопинала унечка,

нивната младост поминувала

како мирис на липа што го одвева ветрот.

Набрзо тие седнувале на порта

со наведната глава и издадени коленици,

со нечујна издишка.

Убавите жени, несреќните жени

тие брзо прецутувале

како цут од кајсија

како мајски јоргован.

Низ целокупниот развој на македонската поезија, мотивите на жената, женската убавина и љубовта кон жената остануваат едни од најсилните извори на поетска инспирација. Таа е муза, љубов, мајка, симбол на животот и духовната убавина, но и самостоен глас кој ја раскажува сопствената приказна. Токму затоа мотивот на жената останува една од најдлабоките и највлијателните теми во македонската поетска традиција, заклучува поетот Цветкоски.

Поетот, есеист, книжевен критичар и преведувач и Санде Стојчевски Лицето човеково, лицето на жената особено, е огледало на внатрешните радости и бури, на таа несогледлива територија. На него се испишани одблесоците на внатрешните состојби, често подзатемнети, раскошни загатки што повикуваат на толкување. Впрочем, и нашите далечни предци, со векови загледани во лицето нејзино, извикнале преку лирски одглас, преку неспоредлива метафора. Чујте:

жената е чаша викија,

половина ракија,

половина магија,

така читаме во зборниците со народни лирски песни. Како тогаш да остане трезен чвекот, како да остане немушт поетот пред тоа двојно пијанство, како да не побрза да испее фалби и чудење пред тоа раскошно таинство. Оттука доаѓа и магијата во стиховите и во песните посветени на Неа, затоа лирските обраќања кон жената се длабоки, таинствени, полни со восхит и со чудење. Вистинската лирска пофалба на жената затоа никогаш не е едноставна, плитка и праволиниска, туку претставува длабински зафат во напор да се согледаат сета разновидност и сето богатство на таа копнеана именка – жена!

Тие фалби се и восхит, и чудење, и напор да се дојде до разгатка, но секогаш се високи, велики, полни со подавање кон заводливиот центар. Полни се со молби, со надежи, со преклинања, извикнати со двогласје, со повеќетоналност, со повик! Ваквите песни се вистински јазични скулптури, извајани од избран лексички материјал, отпорен на корозија. Уште во Песна над песните може да се наслушне еден искрен, чист дијалог меѓу Неа и Него.

Возљубената: Јас сум саронски нарцис, долински крин!

Возљубениот: Она што е кринот меѓу трњето, тоа е мојата возљубена меѓу момите!

Секако дека се воспева нејзината надворешна прелест, но уште подлабоки се погледите кон нејзината далека, темелна сушност, кон нејзината сложена природа. Затоа поетот Петар Т. Бошковски ќе запее:

Да ослепев, да не видев толку лична жена,

но брза да ја навести, да ја скицира нејзината неразмрслива суштина, богатото душевно клопче, па на непоставеното, но подразбрано прашање: Што е жената?, ќе додаде:

В ноќна вода угреана,

Жив билјур што блеска.

Нели е тоа поголeм комплимент од сите вообичаени ласки, ќе каже Стојчевски. Во својот избор на темава ќе ги приложи песните „Ана“ од Јован Котевски, „Штит од светлина“ од Бранко Цветкоски и „Ноќта е црна LIEBE MARIJA“ од Славе Ѓорго Димоски и Миладиновата „Бисера“.

БИСЕРА (Константин Миладинов)

Бисеро, моме, Бисеро,

Шчо носиш бисер на грло?

Твоето грло хубаво

И от дробнаго бисера

Илјада п’ти побело.

Бисеро, моме, Бисеро,

Зашчо со бисер покриваш

Твоето грло хубаво?

Ја нејќу бисер да баца

Тук сака твоето грло.

Бисеро, моме, Бисеро,

За кого низиш бисерот?

Ја дарои бисер не сака

Тук сака мома Бисера.

Поетот есеист и преведувач Славе Ѓорго Димоски исто ќе посочи дека жената отсекогаш била една од најсилните и најчестите поетски инспирации во светската поезија. Поетите преку ликот на жената ги изразувале и ги изразуваат најдлабоките човечки чувства: нежност, копнеж, восхит, болка, надеж. Во нивните стихови жената не се појавува само како конкретна личност, туку и како симбол на љубов, убавина, како жизнен порив кој го обликува светот, мајчинство, духовна сила, како радост и тага. Покрај овие класични определби преку кои се истакнати нејзината човечка големина и достоинство, во современата поезија, подвлекува тој, таа добива и поинакви димензии: таа зборува со сопствен и моќен глас, таа ја изразува својата слобода, својот идентитет и своите лични чувства.

За оваа прилика, негов избор е „Песна за жената“ од Гане Тодоровски.

Славе Ѓорѓо Димоски е авторот на поемата „Денес“, избрана како најдобра на конкурсот „Григор Прличев“ што секоја година го распишува Националната установа – центар за култура „Григор Прличев“.

– Поетот испеал вистинска ода во чест на жената. Тој во силен поетски занес жената ја претставил како извор на топлина, нежност и човечност, како хероина која низ љубовта, грижата и пожртвуваноста го одржува светот. Поетот ја истакнува хармонијата и важноста на жената во семејството и во општеството; таа е носителка на вредности и темел на животната средина; таа не е само љубовна партнерка, туку суштинска фигура која ги обликува животот и душата на човекот. Со ефектни лирски слики и со изразит јазичен ритам песната е топол, емотивен вруток кој кај читателот предизвикува силни и длабоки емоции. Преку конкретни и секојдневни моменти е прикажана длабоката врска помеѓу мажот и жената, помеѓу љубовта и животот; таа е претставена како инспирација која дава смисла и светлина во секојдневното постоење. Песната не е само естетско дело, туку и етичка порака за вредноста на жената во семејството и општеството. Тоа, всушност е и нејзината универзална порака. Тоа е крајниот воодушевувачки извик на поетот: у-ва, а-ва, и-ва, да е жива! да е жива! – подвлекува Димоски.

ПЕСНА ЗА ЖЕНАТА (Гане Тодоровски)

1

Жената е… жената е …

Бело маче годиначе,

речна слатка тресопатка,

вита ива миризлива,

мека трева што подгрева,

боцкав венец крај кладенец,

мрава, сешто што преправа,

кревко птиче назимниче,

тивка соба во злодоба,

прва љуба до прељуба,

свила што се распостила,

лето в сенка засолнето,

глина полна сончевина,

утро в сина виделина…

2.

Жената е… жената е …

гиздавица, жегавица, кивавица,

лизгавица, лигавица, ждригавица,

брадавица, државица, ракавица,

секавица, плусквица, букавица,

кукавица, валавица, палавица,

рскавица, витлавица, капавица.

брблавица, наздравица, и — лавица!

3.

Жената е… жената е …

Мома грда немаЖЕНА,

мома лична премаЖЕНА,

мома вредна трижмаЖЕНА,

млада вдова натаЖЕНА

пресна плуска раздраЖЕНА,

прва љубов разнеЖЕНА,

доцна вечер поснеЖЕНА,

златна лира обжеЖЕНА,

злост трижклета наеЖЕНА,

жед в сто грла намноЖЕНА,

ѕвезда в дланки доблиЖЕНА,

младост в жили раздвиЖЕНА,

мајка кутра загриЖЕНА,

сказна долга најслоЖЕНА,

жар во искри разлоЖЕНА,

желба в живот продолЖЕНА,

немаштина задолЖЕНА,

моќ со занес воруЖЕНА,

нејаснина опкруЖЕНА,

таа ЖЕНА … ЖЕНА … ЖЕНА!

4.

Жената те… жената те …

загледува, подгледува, надгледува,

завабува, забавува, заграбува,

преграбува, заслабува, доабува.

настрвува, зацрвува, оветвува,

расчувствува, блаженствува, тиранствува,

поседува, последува, проследува,

прославува, исправува, претставува,

прејадува, појадува, дојарува,

подгребува, прегребува, погребува,

досадува, засладува, подмладува,

зацедува, прецедува, доцедува,

у-ва, а-ва, и-ва, да е жива! да е жива!

The post ЖЕНАТА ВО МАКЕДОНСКАТА ПОЕЗИЈА Од идеализирана муза до субјект на љубовта и животот appeared first on plusinfo.mk.

Стотина изданија – монографии и зборници за македонскиот стандарден и дијалектен јазик, збирки стари текстови, речници, меѓу кои Тријазичникот на Ѓорѓија Пулевски, книгата „За македонцките работи“ на Крсте Мисирков, Абецедарот објавен пред сто години во Атина – се достапни во електронска форма на веб-порталот Дигитални ресурси на македонскиот јазик, креиран од Истражувачкиот центар за ареална лингвистика (ИЦАЛ) при МАНУ.

Веб-порталот беше презентиран денеска во МАНУ, во рамки на промоцијата на „Македонски дијалектен атлас (од ризницата на картотеката лексички материјали)“.

Давор Јанкулоски од ИЦАЛ рече дека веб-порталот е централизирана дигитална платформа која обединува значителен број лингвистички ресурси поврзани со македонскиот јазик. Опфатени се сите речници, дигитални карти со текстуални записи, аудиоснимки од македонските дијалекти, трудови на странски слависти кои го проучувале македонскиот јазик и неговите дијалекти, уште од крајот на 19 век, дела за историскиот развој и граматики на македонскиот јазик, електронски верзии од едицијата 135 тома македонска книжевност, библиографија и слободен софтвер за пребарување на базата.

Јанкулоски посочи дека дигитализацијата на лингвистичките материјали во ИЦАЛ е почната во 2008 на иницијатива на академик Марјан Марковиќ, и најпрво биле дигитализирани и ставени на интернет стари и ретки книги. Рече дека базата се пребарува брзо и лесно и, по честите хакерски напади, сега е стабилизирана и безбедна со тоа што загубениот материјал е обновен од хард дисковите.

– Базата години наназад беше цел на хакерски напади, но денес е целосно стабилизирана, безбедна и континуирано се збогатува. Од нејзиното објавување до денес пристапиле повеќе од 65.000 корисници – соопшти Јанкулоски.

Академик Марјан Марковиќ очекува дека веб-порталот каде што се најважните книги за македонскиот јазик ќе продолжи да функционира без проблеми откако, како што рече, „последните месеци МАНУ се соочуваше со големи хакерски напади на страницата, особено Дигиталните ресурси на македонскиот јазик“.

– Додека имаше можности сето тоа се обновуваше, но при последните такви посилни напади беа токму најважните стари книги за македонскиот јазик, како Мисирков и Пулевски, беа трајно одземени и уништени. Исто така и од фондот на Конески – Граматиката, Историјата, поезиите… Може да кажеме дека имаше некаква цел токму тие најважни книги да бидат уништени. Јас не можам да апелирам МАНУ да вработи информатичар, тоа е исто како да побара астронаут да биде примен. Претседателството се обидува на разни начини и поентата е дека успеавме од тоа што ги имавме на тврди дискови да обновиме и да го поставиме на надворешен сервер, комерцијален, но сепак да си стои сето тоа во МАНУ – рече Марковиќ.

The post КНИГИ НА МИСИРКОВ, ПУЛЕВСКИ, КОНЕСКИ… БИЛЕ УНИШТЕНИ СО ХАКЕРСКИ НАПАДИ ВРЗ МАНУ Најважните стари книги за македонскиот јазик повторно се на интернет appeared first on plusinfo.mk.

Создавање на современиот македонски јазик
Како еден од кодификаторите на македонскиот литературен јазик, Конески одигра клучна улога во неговото стандардизирање. Беше дел од комисијата за азбука, учествуваше во составувањето на првиот македонски правопис и ја напиша „Граматика на македонскиот јазик“ и „Историја на македонскиот јазик“. Неговото дело вклучува и тритомниот „Речник на македонскиот јазик“, каде беше главен редактор.

Живот и образование
Роден во село Небрегово, Прилепско, Конески до својата осма година живеел во родното место, по што семејството се преселило во Прилеп, каде ги завршил основното и нижото гимназиско образование. Високата гимназија ја завршил во Крагуевац, а студиите по славистика ги започнал во Белград и ги завршил во Софија во 1944 година. По ослободувањето, се населил во Скопје и активно придонесувал во културниот и научниот развој на Македонија.

Академски и општествени достигнувања
Конески ги основаше студиите по македонистика на Универзитетот во Скопје, каде од 1958 до 1963 година беше ректор. Во 1967 година стана член и прв претседател на МАНУ. Беше и член на академиите на науките и уметностите во Загреб, Белград, Сараево, Чикаго и Вроцлав, како и еден од основачите на Друштвото на писателите на Македонија, каде служеше како прв претседател.

Литературно творештво
Конески остави богато творештво. Неговото прво поетско дело, „Мостот“, излезе во 1945 година, следено од збирките „Земјата и љубовта“, „Песни“, „Везилка“, „Стерна“ и „Лозје“. Пишуваше и раскази, есеи и критички текстови, како „Ангелот на Света Софија“ и „Крчмите“, по кои беше снимена првата македонска ТВ драма.

Неговите дела, како „Чешмите“, „Златоврв“, „Сеизмограф“ и „Небесна река“, сведочат за неговата посветеност на македонскиот јазик и култура.

Во чест на неговиот придонес, Филолошкиот факултет во Скопје го носи неговото име, симболизирајќи ја трајната вредност на неговото дело за македонската историја и иднина.

Блаже Конески (19 декември 1921 – 7 декември 1993) претставува најзначајната фигура во македонскиот 20 век. Како филолог, поет, прозаист, есеист, литературен историчар, преведувач и професор на Филозофскиот факултет во Скопје, тој го обележа развојот на македонската култура и јазик. Конески е и првиот претседател на Македонската академија на науките и уметностите (МАНУ).

Создавање на современиот македонски јазик
Како еден од кодификаторите на македонскиот литературен јазик, Конески одигра клучна улога во неговото стандардизирање. Беше дел од комисијата за азбука, учествуваше во составувањето на првиот македонски правопис и ја напиша „Граматика на македонскиот јазик“ и „Историја на македонскиот јазик“. Неговото дело вклучува и тритомниот „Речник на македонскиот јазик“, каде беше главен редактор.

Живот и образование
Роден во село Небрегово, Прилепско, Конески до својата осма година живеел во родното место, по што семејството се преселило во Прилеп, каде ги завршил основното и нижото гимназиско образование. Високата гимназија ја завршил во Крагуевац, а студиите по славистика ги започнал во Белград и ги завршил во Софија во 1944 година. По ослободувањето, се населил во Скопје и активно придонесувал во културниот и научниот развој на Македонија.

Академски и општествени достигнувања
Конески ги основаше студиите по македонистика на Универзитетот во Скопје, каде од 1958 до 1963 година беше ректор. Во 1967 година стана член и прв претседател на МАНУ. Беше и член на академиите на науките и уметностите во Загреб, Белград, Сараево, Чикаго и Вроцлав, како и еден од основачите на Друштвото на писателите на Македонија, каде служеше како прв претседател.

Литературно творештво
Конески остави богато творештво. Неговото прво поетско дело, „Мостот“, излезе во 1945 година, следено од збирките „Земјата и љубовта“, „Песни“, „Везилка“, „Стерна“ и „Лозје“. Пишуваше и раскази, есеи и критички текстови, како „Ангелот на Света Софија“ и „Крчмите“, по кои беше снимена првата македонска ТВ драма.

Неговите дела, како „Чешмите“, „Златоврв“, „Сеизмограф“ и „Небесна река“, сведочат за неговата посветеност на македонскиот јазик и култура.

Во чест на неговиот придонес, Филолошкиот факултет во Скопје го носи неговото име, симболизирајќи ја трајната вредност на неговото дело за македонската историја и иднина.

The post АРХИТЕКТОТ НА МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК И ЛИТЕРАТУРА Денеска Блаже Конески би наполнил 103 години appeared first on plusinfo.mk.

Преку континуирани инвестиции во опрема обезбедуваме подобри услови за учениците во Аеродром – нагласи градоначалникот на општина Аеродром Тимчо Муцунски при посетата на основното училиште „Блаже Конески“ во чии рамки беше промовирана нова опрема со која се овозможува технички унапреден и дигитализиран образовен процес во основното училиште „Блаже Конески“

Станува збор за набавка на опрема која вклучува 4 нови смарт-табли со проектори, 15 преносни компјутери и 1 повеќенаменски фотокопир, овозможена од општественоодговорна компанија.

– Инвестициите од ваков тип продолжуваат и во следниот период. Благодарам за родителите, раководството на училиштето и сите вклучени во овој процес преку коj успеваме да креираме подобра средина во која учениците имаат можност да ги истакнат своите таленти и да ги остварат зацртаните цели – истакна градоначалникот Муцунски при посетата на основното училиште.

The post НОВИ СМАРТ-ТАБЛИ, ПРОЕКТОРИ И КОМПЈУТЕРИ ЗА ОУ „БЛАЖЕ КОНЕСКИ“ Креираме подобри услови за учениците, рече градоначалникот Муцунски appeared first on plusinfo.mk.

Уште помалку со бројот на населението или на читателите. Таа се мери само со високите мерила кои си ги поставуваат нејзините творци. Најнапред, кон себе самите и кон делото на тие од кои го учеле „занаетот на пишувањето”. Така германската литература, особено класичната, е незамислива без книгата на Јохан Петер Екерман, „Разговори со Гете” (1836).

Од тој миг овој тип на дело стана  белегот на секоја самосвесна литература. Македонската литература има дури две вакви дела, инспирирани токму од тој славен германски урнек: „Разговори со Конески” на Цане Андреевски (Култура, 1992) и „Рудните слоеви на сеќавањето. Разговори со Влада Урошевиќ” на Људмил Спасов (МАНУ, 2014)

Дури и моментит на восхитот на помладиот Екерман кон постариот Гете е  клучен и кај Андреевски и Спасов! Кога љубовта, восхитот и љубопитноста за биографијата и творештвото на постариот творец се преобразуваат во дело, со кое тој творец ќе го запознаат сите идни генерации, тогаш навистина Скопје станува македонски Вајмар. Во смислата на духовно жариште, какво што овој германски град  бил во времето кога таму живееле великаните Гете и Шилер.

Ова дело на Људмил Спасов е многу драгоцено, затоа што  е прилог кон паметењето на историското и културното време со кое се поклопува биографијата на Влада Урошевиќ. А бидејќи се работи  и за фамилијарната биографија, тој период е многу подолг од животот на само една личност. Така ова дело  станува и историско сведоштво. Зашто колективното паметење зависи од напорите на сите генерации да ги сочуваат сведоштвата. „Се забораваат личности, се забораваат дела, но потоа, кога ќе се сетам на она што сум го учел по историја на литературата и историја на уметноста, и кога ќе се сетам на сите оние нешта кои јас сум ги предавал, сфаќам дека тој континуитет мора да постои, па дури и кога се чини дека го нема, мора да се вложува напор тој да се осветли, да се фиксира, затоа што без тоа нема култура.

Културата е секогаш континуитет, истакнува Урошевиќ. Ова дело, но и тоа на  Андреевски, се примери за културата како континуитет.

Аурата на слободните духови

Разговорот започнува со длабоката мисла на Влада Урошевиќ дека „сите ние сме дојдени однекаде”. Во тоа прозвучува сознанието дека  „мапата” на неговата биографија е светот како место на средби на култури, јазици и човечки приказни. Така може да говори за потеклото само голем раскажувач и поет. Урошевиќ потекнува од светот  што е „создаден низ миграции, низ преселби, низ проникнувања на раси и на култури”. Патешествието на неговиот дедо по мајка  е најдобрата илустрација за мултиетничноста и мултикултурноста на регионот Македонија во минатото.

Затоа што растел во  атмосфера на отвореност за светот,  тој потцртува дека „приказната за некое автохтоно мононационално потекло” нему отсекогаш му звучела „наивно и крајно неуко.” Сите што го познаваат Влада Урошевиќ, знаат дека таму каде што е тој, таму е секогаш светот, зашто кога разговарате со него заборавате каде се наоѓате, а следејќи ја аурата што зрачи од неговата сестрано и суптилно обликувана личност, се‘ повеќе верувате дека неочекувано сте се нашле во една култна кафеана во Париз. И очекувате секој миг да влезе во неа Сартр или Кокто. Токму таа аура на слободните духови е суштината на културата.

Разликата на „скопските” разговори  кои во текот на една година (2012) Људмил Спасов ги водел со Влада Урошевиќ, од оние „вајмарските” на Екерман со Гете, е тоа што „скопскиве” се во еден голем дел и „потрага по детството” на соговорниците. Не зачудува зошто  неколку години потоа, во 2018, Урошевиќ го објави  романот „Маџун”, кој е неговото имагинарно враќање во „рајот на детството”. Детството на обајцата поминало во истиот простор. Во Дебар Маало и на Илинденска. Затоа во пасажите во кои Влада Урошевиќ раскажува за светот во кој бил дете во Дебар Маало провејува топлата Фелиниевска радост и тага. Описите на фамилијарната атмосфера будат Фелиниевски слики за блесокот на животот на младата граѓанска класа во предвоеното Скопје.

Ликовите за кои раскажува Урошевиќ како да скокнале пред нас од филмското платно на прочуениот „Амаркорд”. Целосно Фелиниевски  е ликот на дедото на Урошевиќ, кој трагал по научни објаснувања на натприродните појави, а на малечкиот внук му раскажувал за спиритизмот и за луѓето кои можеле да „левитираат“, да лебдат како птиците во воздухот. Затоа тој дедо е централната личност во „Маџун“, но, секако, и првиот поттик за безгранично слободниот дух на Урошевиќ во творечката фантазија. Неговото раскажување е навистина во Фелиниевски дух, зашто Влада Урошевиќ умее во две реченици да опише генијани ликови. Како тоа „опасно“ момче Боце, кое имало посебна аура за другите деца во улицата затоа што „мечките му ја изеле баба му“.

Разговори на „две деца“

Магијата на разговорите на Људмил Спасов и Влада Урошевиќ  за нивното скопско детство зрачи од фактот што обајцата возрасни не ја изгубиле „детскоста“. „Овде разговараат две деца“, ми рече Људмил за книгава, која тој во кусиот вовед ја нарекува „интелектуална авантура”, во која треба да дојдат до израз индивидуалноста на соговорниците. Тоа е многу успешно остварено и затоа што обајцата ја владеат уметноста на дијалогот.

Детскоста, пак, се пројавува во тоа што обајцата и како возрасни не ја изгубиле љубопитноста на детето. Таа е погледот на детето врз „малите нешта” во животот. Урошевиќ сведочи дека живее со годишните времиња, а ние, што го познаваме, веруваме во тоа. Тој живее  како јапонските калиграфи, задлабочувајќи се во најситните нешта, сѐ додека тие не станат слика и цртеж. Во разговорот е многу пријатна размената на мислења на соговорниците за нивната пленетост од старите предмети, старите книги, чудните реликти од минатото.

Обајцата откриваат дека се големи „собирачи на камења”. Го разбирам тој восхит за чудесните форми на обичните „необични” камења, затоа што и јас   ги влечкам со години со себе од сите патувања. Најубавите ги најдов во тосканската портокалова земја, а за еден дури сум обедена дека е артефакт изработен од раката на загадочните Етрурци. Ако не во реалноста, тогаш барем во мојата творечка перцепција.

Спонтаноста, живоста на разговорите сето време е носена од умешноста на Људмил Спасов, со многу силно чувство на мерка, да ги вгради во нив и своите доживувања од детството, своите слики за Скопје во минатото, своите сознанија за литературата или за јазикот воопшто. Јасно е дека разговараат двајца вљубеници во Скопје, но нивното Скопје не е „паланка на духот” дури и во времето кога во него немаше асфалтирани улици, па во лето врз градот лебдеше постојано еден жолтеникав облак. Ја паметам сеприсутната летна „прашина” во предземјотресното Скопје.Притоа и Влада и Људмил се изразито урбани  „духови”, љубопитни за тоа што го нудат европските културни центри.

На многу места Урошевиќ сведочи за своето особено  творечко кредо, а едно од најубавите  е оваа негова мисла: „не е работата само да се дојде до некаков вид поетски заклучок (…) туку е работата во тоа да се создаде едно „јазично парче“. Јас секогаш ја замислувам песната како нешто материјално. Неколку пати сум го кажал тоа дека сакам да напишам песна која би оставала впечаток како некакво малечко кутиче или како некаков убав предмет, како некаков нож или некој друг предмет убаво изработен.

Сакам да ја почувствувам цврстината на тој јазичен облик и во звукот, но и во свеста.“ Тоа што восхитува во овие разговори е фактот што  творечката биографија на Влада Урошевиќ е истовремено и приказ на тоа што го нарекуваме „македонска приказна”. Тој сведочи за почетоците на  македонската литература раскажувајќи за своето време во школото и на студиите во Скопје. Ги опишува првите средби со творците од постарата и оние од неговата генерација. Токму затоа ова четиво е многу значајно и за историјата на македонската литература и култура воопшто.

The post Разговори за литературата со Фелиниевски слики appeared first on plusinfo.mk.

Книжевната школа, која епископот Св. Климент Охридски ја востановил во Охрид на крајот на деветтиот век, е неколку векови постар цивилизациски чин, на пример, од делото на Германецот Јоханес Гутенберг, кој ја направи првата печатарска преса и ја востанови „цивилизацијата на книгата”. Германците достојно го почитуваат со тоа што се грижат да се сочуваат сите документи за неговото време, како и за културата на книгите.

Покажуваат ли и Македонците иста почит, благодарност и грижа за делото на Св. Климент? Во светот на интернетот тоа најдобро го знае Гугл. Ако изгуглате „Gutenberg-Museum“ веднаш се појавува линкот на музејот во Мајнц, Германија. Музејот има совршена интернет-презентација: https://www.mainz.de/microsite/gutenberg-museum/splash-page.php. Ако изгуглате „Музеј на словенската писменост” во Охрид, ќе го најдете само линкот на Википедија „Светиклиментово училиште”. Тоа што ќе го прочитате таму, за жал, не кажува ништо за словенската писменост во Македонија. Прилогот на Википедија ја опишува само лошата состојба на зданието на некогашното училиште „Климент Охридски” во Охрид, но и „духот на бавноста” во реализирањето на идеите во Македонија. Идејата постојаната изложба „Словенска писменост” да се смести во училштето се родила 1966, а била реализирана 1985 година. Дваесет години од идеја до реализација! Ќе поверува ли некој што не знае ништо за македонското бавно темпо на работа, дека Македонците се достојни наследници на делото на Св. Климент Охридски?

Наследниците

Дека Германците се достојни наследници на Јоханес Гутенберг може да се доживее во „Музејот Гутенберг” во неговиот роден град Мајнц. Овој град го слави достојно сограѓанинот, кој во петнаесеттиот век ја направи првата печатарска преса, а со тоа ја втемели „Гутенберговата цивилизација”. Без печатените книги не ќе беше возможно модерното описменување. Во музејот се чува и истражува сѐ што е поврзано со делото на Гутенберг, што значи со историјата на печатењето на книгите и со пименоста воопшто. Во модерната поставка на музејот се дигитализирани сите стари ракописи, како што и во збирката со печатарските преси посетителите, особено учениците, можат да ја доживеат одблизу магијата на печатницата и на писмото. Секако, не секој просечен Германец има совршена јазична и писмена култура. Но, тоа не го нарушува совршеното функционирање на институциите кои се задолжени да ја сочуваат историјата на писменоста и на културата на книгите.

Да се задржиме уште малку кај Македонците и кај нивниот однос кон делото на Св. Климент Охридски. Ако го изгуглате поимот „Светиклиментов универзитет”, ќе добиете само линкови на бугарски за Св. Климент и за неговата книжевна школа во Охрид. Тогаш мора да се запрашате, каде е таа голема грижа на денешните Македонци за историјата на писменоста на македонско тло? Паметењето на историјата на јазикот, на писменоста е идентитетот на еден народ. Идентитетот на денешните Македонци не може да им го загрози никој однадвор. Ниту соседните народи ниту ЕУ, туку само тие самите. Затоа што не им е јасен поимот културен и национален идентитет, тие не согледуваат дека тие со својата негрижа за јазикот, писменоста и просветата го загрозуваат својот национален идентитет. Пред една година имав литературна средба со студентите по славистика во Келн. Со лектори беа застапени сите словенски јазици, но не и македонскиот. Зошто? Затоа што половина од Македонците уште се во времето на Александар, а на другата половина уште ѝ требаат дваесет години од идеја до реализација! Во југословенско време имаше лекторати за македонски во неколку германски градови, а денес, во суверената македонска држава, очигледно настапи амнезија за значењето на лекторатите за македонски јазик барем во големите европски универзитетски центри.

Да постоеше свест за вистинската содржина на поимот национален идентитет, тогаш тие огромни суми кои се инвестираа во „Скопје 2014“ ќе беа доволни да се изгради модерен музеј со изложбена и истражувачка дејност за делото на Св. Климент и за словенската писменост на почвата на Македонија. Ќе можеа да се соберат сите документи и студии на таа тема од многу светски библиотеки. И да се дигитализираат, за да бидат полесно достапни за научниците и студентите. Тогаш за многу млади луѓе ќе беше престижно да студираат македонски јазик. Наместо кичот среде Скопје, со тие пари ќе се финансираа во подолг рок лекторати во неколку европски центри.

Вистински патриотизам 

Зошто во овие три децении има видлива ерозија во образовниот и културниот сектор во Македонија? Затоа што квалитетот во тие сфери треба долго и грижливо да се негува, но негрижата и намалувањето на критериумите брзо ги нагризуваат нивните темели. Секако, причината за тоа е партизацијата на сите сфери на животот во македонското општество. Кога партиите, како награда, ги вработуваат своите партиски активисти во образовните институции, занемарувајќи го критериумот на стручноста, тогаш политичкиот популизам самиот го уништува тоа што навидум сака да го заштити – националниот идентитет. Вистинскиот патриотизам се пројавува во грижата за општата писменост, за културното наследство. Грижа за писменоста во Македонија би било кога би имало книжарници на секој агол. Кога децата уште во основното училиште би имале членска картичка од библиотеката. Грижа за просветата има земјата во која ДПМ би била најомиленото место за средби, затоа што во нејзините простории постојано би имало литературни активности. Грижата за писменоста не завршува со празничните говори на секој 24-ти мај. Уште поразочарувачки е што токму со интитуцијата која беше основана за да биде храм на писменоста и на творечкиот дух, МАНУ, владее духот на патриотскиот кич. И културните институции се заложници на партиската борба, во која често се најревносни токму интелектуалците. Партизираноста на јавниот простор не дозволува слободна, критичка мисловна конфронтација.

Сведочи ли за почит кон симболите на писменоста запуштениот споменик на Блаже Конески пред МАНУ? За кој национален идентитет се грижат членовите на институцијата која Конески ја основаше, доколку секој ден минуваат крај неговиот споменик и не ја забележуваат сопствената негрижа за него? Македонците би покажале дека се достојни наследници на традицијата, писменоста и просветеноста која им ја оставиле како традиција сите кои твореле на почвата на Македонија кога тоа би го документирале со конкретни дела во нивна чест. Старите европски култури тоа го чинат со векови затоа што се свесни што значи културата – непрекината грижа и нега на вредностите. За да не пропаѓаат тие вредности само по една генерација, туку да живеат и да цутат со нови цветови, со векови, со тоа што ќе бидат надградувани од секоја нова генерација. Самосвеста за себе како просветен, писмен народ не се покажува со патриотска патетика, туку со постојана грижа, посветеност, самопрегор и работа.

The post Дали Македонците се писмен народ? appeared first on plusinfo.mk.

– Го повикав директорот на СВП, Тодорче Тасевски, како прв човек на оваа престижна поетска манифестација од светски ранг, да понесе целосна одговорност за овој занемарен факт. Од одговорните за веб-страницата на Фестивалот побарав да се изврши итна корекција на внесените податоци со достојна почит кон великаните на македонската култура – вели Костадиновска-Стојчевска.

Таа додава дека променетиот назив на државата под имињата на македонските лауреати е пропуст кој предизвика оправдани реакции.

– Венценосците Блаже Конески и Матеја Матевски, како и бројни поети, добитници на наградата „Браќа Миладиновци“, станаа носители на овие врвни признанија во периодот пред 2019 година. Организаторот морал да го има предвид овој факт – вели Костадиновска-Стојчевска.

Корекцијата на интернет-страницата на СВП е веќе направена.

The post ПОВИКАВ TOA ВЕДНАШ ДА СЕ КОРИГИРА Министерката за култура реагираше за натписот „С. Македонија“ покрај името на Конески appeared first on plusinfo.mk.

Изминатиот период Општина Аеродром започна активности за целосна реконструкција на кујните и трпезариите во основните училишта „Блаже Конески“ и „Лазо Ангеловски“. По завршување на реконструкцијата која ќе заврши пред почетокот на новата учебна година, двете училишта ќе добијат нови кујни и трпезарии со имплементиран ХАСАП стандард. За прв пат оваа година оброците во училиштето „Блаже Конески“ ќе бидат целосно подготвувани во новата кујна.

Градоначалникот Муцунски на својата фејсбук страна потенцираше дека Општина Аеродром подготвено ја дочекува новата учебна година и прави се таа да биде причина за радост и среќа кај дечињата.

„Грижата за учениците и подобрувањето на условите за одвивање на наставата ја потврдуваме и со низа градежни интервенции во неколку основни училишта. Овие инвестициите, набавката на новите таблети и униформи и субвенциите за учениците од прво одделение со сигурност ја прават Аеродром општина која обезбедува модерен и современ образовен процес“, истакна Муцунски во својата објава.

Аеродром е убава општина, со модерни училишта и современи услови за реализација на наставата. Преку проектите и инвестициите во образованието создаваме подобри услови кои се директен придонес за подобра едукација, раст и развој.

The post „БЛАЖЕ КОНЕСКИ“ И „ЛАЗО АНГЕЛОВСКИ“ ДОБИЈА РЕНОВИРАНИ КУЈНИ И ТРПЕЗАРИИ Општина Аеродром се подготвува за новата учебна година appeared first on plusinfo.mk.

„Драга Данела, во однос на писменоста и познавањето на работата поврзана со градоначалничката функција, јас за тебе сум благоречено „Блаже Конески“, пишува Ѓорѓиевски во својот коментар оставен како реакција на Фејсбук објавата на градоначалничката Арсовска.

„Инаку ти понудив моја помош да научиш повеќе за своите ингеренции, ама најлошо е кога човек мисли дека знае сѐ. Самата знаеш дека никогаш не се кријам зад институции и дека секогаш застанува зад моите граѓани.

И вака да ти испратам порака – никогаш, ама баш никогаш нема да си дозволам да навредам некој со зборови кои ги користиш ти.

Да задржиме ниво на комуникација достојно за граѓаните на Скопје.

П.С. Се надевам нема да го избришеш коментаров“, напишал градоначалникот на Кисела Вода на Фејсбук.

The post ДРАГА ДАНЕЛА, ЗА ТЕБЕ СУМ, БЛАГО РЕЧЕНО, БЛАЖЕ КОНЕСКИ Градоначалникот на Кисела Вода ѝ одговори на Данела, таа го избриша од Фејсбук appeared first on plusinfo.mk.

Градоначалникот на Велес, Марко Колев изготвил решение за назначување на в.д. директор откако од просветниот и општинскиот инспектор биле утврдени неправилности во постапката за именување на директор на истото училиште. Но исто така и министерот Шаќири изготвил свое решение и именувал „свој“ директор.

Од училиштето велат дека именувањето на директор е во надлежност на градоначалникот, освен ако владата не му ја одземе надлежноста, но во случајов тоа не било направено, па министерот го прекршил законот.

The post МАКЕДОНИЈА, И СÈ Е МОЖНО! Едно школо, двајца директори!? appeared first on plusinfo.mk.