За да се согледа која е главната карактеристика во однесувањето на народот по историските катастрофи, за „колективната терапија“ во Западна Германија беа суштествени погледите на интелектуалците кои пред Хитлерова Германија беа емигрирале во Америка. Тие во американскиот егзил се беа стекнале со искуство во слободната парламентарна демократија. Најголемиот дел од нив беа германски Евреи. Тие се вратија во Германија и по една деценија го поттикнаа соочувањето со минатото. Една од клучните студии за германскиот „национален карактер“ беше книгата на психијатрите Маргарете и Александар Мичерлих, „Неспособноста да се тагува“. (Die Unfähigkeit zu trauern).

Според двајцата Мичерлих, Германците, наместо по војната да тагуваат за тоа што се случило, го „потиснаа“ сеќавањето на минатото, и јавно и приватно, со преголемиот елан за обнова на земјата. Тоа сознание беше едно од многуте кое ги мотивираше Западните Германци критички да ги рефлектираат менталните урнеци низ кои се објаснувале и доживувале историските порази и траумите во своето минато.

Кога се работи за Србија, Ѓинѓиќ вели дека „Србите треба тоа соочување да го сторат самите“. Соочувањето со минатото значи самите себеси да се ставиме „под лупата на критичкиот разум“. Зоран Ѓинѓиќ, најевропскиот српски премиер, убиен во атентат 2003, беше мој колега, филозоф од мојата генерација во Југославија, кого го запознав уште како студентка на собирот на студентите по филозофија од југословенските универзитети во Скопје 1973. Една година подоцна и двајцата ги завршивме студиите по филозофија и се запишавме на постдипломските студии во Белград. Двајцата нѐ привлекуваше германската филозофија, пред сѐ „критичката теорија“. Зоран го сакаше Хабермас, јас Адорно. Тој на постдипломските во Белград често споменуваше дека сака да замине на докторски студии во Германија, кај Хабермас, како што и стори, во 1977. Неколку години подоцна и јас заминав во Германија од семејни причини. Обајцата дефинитивно нѐ обликуваше германската култура и општество. Без критичкото соочување со траумата од војната во филозофијата на Адорно, немаше никогаш да ја најдам парадигмата да ја промислам траумата од војната во мојата семејна биографија, што го сторив 1999-тата во книгата „Егејци“.

Соочување со минатото

Вратен во Србија во деведесеттите, Ѓинѓиќ истакнува дека доколку не дојде до таква „колективна терапија“ на српскиот народ, тој постојано ќе ги повторува грешките од минатото и ќе ги зголемува „колективните“ трауми. Тоа сознание го имам со години и за македонскиот народ. Затоа од почетокот на мојот живот во Германија ме фасцинира сложениот процес во германското општество наречен „Vergangenheitsbеwältigung“. Овој типично германски јазичен композитум го опишува процесот на критичко соочување со минатото, сознавање на сопствените историски и национални грешки и надминување на минатото преку промена на свеста, со помош на критичкото промислување на типичните мисловни шеми и националните митови.

Сиве овие години, врз примерот на Германците, постојано и јас размислував за неопходноста од таква „колективна терапија“ и за Македонците. Во Македонија еден ден мора да започне тој критички проект на соочување со нашата слика за минатото. Треба да се анализира македонскиот начин на доживување на поразите и на историските трауми. Промената во мислењето и однесувањето на една заедница, општество и народ, се одвива преку индивидуалното соочување, меѓутоа, како составен дел на еден општествен, културен и интелектуален критички дијалог на сегашноста со минатото.

Тоа е белегот на модерните демократски општества како германското. Патријархалните и авторитарните општества не гледаат критички на минатото, зашто тоа им треба како инструмент во манипулацијата со сегашноста. Минатото за нив станува мера за сегашноста не како критичко сознание, туку како идеализиран мит и култ, во кои сегашноста е заробена и осудена слепо да ги повторува постојано истите грешки. Секој народ може да ја промени сегашноста само кога ќе сознае што било погрешно во постапувањето и мислењето во минатите порази и историски трауми кај предците. „Колективната терапија“ помага еден народ да почне да извлекува критички поуки од минатото, за да почне да постапува поинаку во сегашноста. Меѓутоа, за да се лекуваат „раните“ од минатото, тие треба да се сознаат и да се „отворат“. Тие треба да станат јасна критичка свест, без емоции, без патос, туку со голема одговорност.

„Предавници и патриоти“

Во македонски контекст, треба да нѐ замисли зошто во критични историски моменти Македонците секогаш одново се делат на „предавници и патриоти“. Современата наука би ни рекла дека таа шема се наоѓа во „епигентската меморија” на Македонците. Таа се пренесува како ненадмината траума на нашите предци, од генерација на генерација. Ние го повторуваме истото однесување, речиси, без да сакаме, затоа што уште не сме успеале критички да го рефлектираме однесувањето на предците.

Во најважните историски мигови во минатото, Македонците навистина биле „предавани“ од своите. Тоа е „општо место“ во македонската историја, кое Славко Јаневски го претопи во поетска слика, во која кај што има тројца Македонци, двајцата го јадат третиот. Зошто оваа „слика“ никогаш досега не е рефлектирана критички како погубна за Македонците? Зошто бегаме од тоа да признаеме дека Македонци имало не само во НОБ, туку и како учесници во бугарската администрација во Македонија во Втората светска војна? Зошто не се прашуваме какво е однесувањето на народот кој со децении говори за бугарофилите, гркоманите и србоманите во своето минато? Дека ги имало, сведочат овие историски поими. Освен тоа, тие постојат во историјата и на многу македонски фамилии, во кои често имало некој србоман или бугарофил.

Кога прабаба ми од Костурско ќе речеше дека „филан човек тргаше на гр‘цко“, тоа значеше дека бил гркоман. А така било многу често во сложената историја на Македонците. Зошто тоа го потиснуваме? Затоа што тоа сознание е болно, па поради вината ја префрламе на другите – на соседите, на „Големите сили“, на „блудницата Европа“. Во таа шема мислиме и ден-денес. Затоа не ја прифаќаме одговорноста за нашите сопствени слабости.

Критичкото соочување со историските констелации на Македонците во минатото би ги демистифицирало овие феномени, би ги ставило во конкретни, реални, а не митски контексти. Тоа би ни помогнало да сознаеме дека, кога немале своја држава, многумина од Макединците станувале „предавници“ на своите сонародници од различни причини. Најмногу по силата на „менталитетот“ на Македонците, формиран во минатото, кои морале да се прилагодуваат на  секоја власт. За да преживеат!

Јасно е дека херои и бунтовници биле малкумина, поголемиот дел се „прилагодувале“ на власта. Така се создавале сликите за „предавниците“ и за „патриотите“. Не би ме изненадило овие слики да ги создавале токму „предавниците“, затоа што хероите гинеле и не можеле да сведочат. Но, како може уште да мисли низ такви анахрони дихотомии еден народ, кој одамна живее во своја држава?

The post „Колективна терапија“ за Македонците (прв дел) appeared first on plusinfo.mk.

На 12 март 2003 година, Ѓинѓиќ беше убиен од снајпер во дворот на владината зграда, сред бел ден. Тој подоцна им подлегнал на повредите во болница. Ранет е и неговиот телохранител. Истата година пропаднаа дури четири обиди за негово убисто,  последниот само неколку недели пред фаталниот напад.

Актерот Бранислав Лечиќ се присети на своето пријателство и последната средба со Зоран Ѓинѓиќ на местото каде што неколку часа подоцна бил убиен.

– Се видовме 30 часа пред неговата смрт, во кабинетот на Владата на Србија. Разговаравме за програмата што ја направив…Кога дојдов, разговаравме два и пол часа. Доживеав атмосфера која ја припишав на неговата болка од повреда на ногата, а потоа сфатив дека е свесен дека смртта е близу. Тоа чувство беше неспоиво со него. Имаше разговори со Солана, Блер и Шредер. Фокусот беше на Косово – раскажува српскиот актер.

Лечиќ се присетува деказабележал уште еден необичен момент во нивниот последен разговор.

– Кога дојде крајот на нашиот разговор во кој не решивме сè, одевме заедно до автомобилот и точно на местото каде што подоцна беше убиен, го прашав кога ќе се сретнеме повторно, тој со насмевка рече: Еден ден! Подоцна емоционално сфатив колку бил симболичен тој момент, тој се збогуваше на истото место каде што беше убиен. Тоа постојано ми се враќаше во соништата – вели Лечиќ.

По победата на Демократската опозиција на Србија (ДОС), предводена од Демократската партија (ДС) на Ѓинѓиќ на изборите во декември 2000 година, 48-годишниот Зоран Ѓинѓиќ го презеде раководството на владата во јануари 2001 година. Докторот по филозофија, кој студирал во Германија, ужива висок углед во странство. Тој вети инвестиции и радикална реформа на државата и општеството, што требаше да се уреди според западниот модел.

Иницираше реформи, но се сретна со противници од редовите на опозициските партии и поединечни членови на ДОС. Голема пречка беше и тоа што државните структури на кои почиваше режимот на Милошевиќ беа зачувани во речиси непроменет состав.

Неговата влада соработуваше со Хашкиот трибунал за воени злосторства на територијата на поранешна Југославија и му предаде неколку обвинети, меѓу кои и поранешниот претседател на Србија Милошевиќ. По повеќе од две години на функцијата, спрегата на политиката и криминалот го организираше неговото убиство.

Го извршија припадници на злогласната елитна полициска специјална единица ЈСО, т.н Црвените беретки и една од двете најсилни криминални групи во Белград, Земунскиот клан.

Заменик-командантот на Црвените беретки, Ѕвездан Јовановиќ, кој го застрела премиерот, е осуден на 40 години затвор за неговото убиство во 2009 година.

За организирање на атентатот на истата казна е осуден и поранешниот командант на црвените беретки, Милорад Улемек Легија. Јовановиќ тврдеше дека убиството го извршил по наредба на Легијат, кој му кажала дека Ѓинѓиќ имал намера да ги екстрадира членовите на Црвените беретки на Хашкиот трибунал.

На повеќегодишна затворска казна се осудени вкупно 12 лица, од кои тројца веќе ја одлежале казната. На денот на атентатот во Србија беше прогласена вонредна состојба и беше покрената операцијата Сабја, досега најголемата полициска акција против организираниот криминал.

Приведени и испрашувани се речиси 10.000 луѓе, од кои околу илјада се приведени. До денес не е разјаснета политичката позадина на убиството, како и разрешувањето на судијата и обвинителот во текот на судењето и заплашувањето и убиството на двајца сведоци.

The post „БЕШЕ СВЕСЕН ДЕКА СМРТТА Е БЛИСКУ…“ 21 година од убиството на српскиот премиер Зоран Ѓинѓиќ appeared first on plusinfo.mk.

– Се сеќавам на разговорот во кој обвинителството ми кажа дека треба да ги исклучиме Булатовиќ, Томиќ и Цеца од случајот. Коштуница ќе го сруши судот ако не го направиме тоа – рече Јовановиќ за „Курир.рс“.

Јовановиќ тврди дека Ражнатовиќ бил свесна дека се подготвува атентат врз премиерот.

– На Цеца на паркингот пред стадионот Обилиќ ѝ кажаа дека ќе го убијат Зоран ( Ѓинѓиќ) и дека некој треба да има алиби, со тоа што ќе каже дека тогаш бил кај неа. Веќе еднаш се извлекоа со тоа кога го убија Баточанин. Дали Цеца можела да се однесува поинаку, тоа е друга работа. Секој си го носи својот крст, но таа е претставена како мајка на Србија, а тоа зборува за оваа земја и за сите нас на лош начин – рече Јовановиќ.

Во својот емотивен настап на телевизиската продукција на Курир.рс Јовановиќ рече дека „Србија е земја во која за луѓето се зборува добро дури кога ќе ги нема“.

– Оваа земја беше толку глупава во односот кон Зоран, и таа голема емпатија што уследи кристално зборува за таа наша проклета особина за луѓето да зборуваме најдобро дури откако ќе ги изгубиме. Во Србија за луѓето се зборува најдобро само на погреби, тоа е ужасот – рече Јовановиќ.

The post ЦЕЦА ЗНАЕШЕ ДЕКА ЃИНЃИЌ ЌЕ БИДЕ УБИЕН! Чедомир Јовановиќ за атентатот врз српскиот премиер appeared first on plusinfo.mk.

Ната Мешаровиќ, некогашна претседателка на српскиот Врховен суд, како и Маја Ковачевиќ-Томиќ, некогашна портпаролка на Специјалниот суд за организиран криминал, конечно собраа храброст и проговорија за судскиот процес што се водеше за убиството на српскиот премиер Зоран Ѓинѓиќ што се случи пред две децении.

Мешаровиќ признава дека нема добри сеќавања, а истакна и дека во тоа време преку посредници добивала закани по нејзиниот и по животот на нејзиниот син. Ковачевиќ-Томиќ, пак, вели дека не добивала директни закани, но дека сепак постоеле некои случки кои од оваа гледна точка можат да се толкуваат како закани.

Што се однесува на политичката позадина на убиството на премиерот, и едната и другата се согласуваат дека судот не можел да се занимава со нешто што не постои во обвинителниот акт.

– Добивавме секакви закани. Припадниците на организираниот криминал не се закануваат директно, а тоа не го прават ниту оние кои се под нивна контрола. Еден ден, пред крајот на едно судење, кога требаше да потпишам пресуда, добив порака дека знаат каде сум, дека знаат каде се наоѓа мојата викендичка, каде живее мојот син, каков автомобил вози мојот син и каде го паркира возилото. Со тоа сакаа да ме заплашат и да ми порачаат да водам сметка за моите постапки. А сите тие пораки ги добивав преку посредници, никогаш директно – раскажува Мешаровиќ.

Таа вели дека сите закани ги пријавувала во полиција и тврди дека сето тоа е забележано кај надлежните органи кои во тоа време ѝ овозможиле обезбедување.

– И двајцата министри за внатрешни работи во тоа време беа многу коректни – се потсетува судијката.

Запрашана за тоа дали била исплашена додека ја читала пресудата за Милорад Улемек-Легија, кој на својата маица имал испринтано амблем со волк, таа објаснила дека такво нешто се случило на претресот кога се давале завршните зборови.

– Второобвинетиот Улемек на почетокот на претресот беше најнормално облечен, но по паузата тој се врати во судница облечен во маица со апликација на волк. Не беше воопшто пријатно. Беше вознемирувачко. Ме фаќаше страв секогаш кога ќе го погледнев, бидејќи неговите навежбани мускули на градите создаваа слика како да се отвора устата на волкот. Го запрашав дали сака нешто да каже преку апликацијата на својата маица, а исто така му реков дека не се плашам – раскажува Мешаровиќ.

Маја Ковачевиќ-Томиќ повторува дека не добивала директни закани.

– Секако дека имаше случки кои практично претставуваат закани. Имав полициско обезбедување и полицајците дојдоа кај мене дома за да ме земат со автомобил и да ме одвезат. Додека чекале да излезам од зградата, пред полициското возило застанало друго возило со темни стакла и без регистарски ознаки, а низ половично отворениот прозорец некој им рекол на полицајците дека никој не може да ми помогне – се потсетува таа.

Инаку, годинава навршуваат 20 години од убиството на српскиот премиер Зоран Ѓинѓиќ, а вчера пристигна и информација дека поранешниот член на Земунскиот клан, Душан Крсмановиќ, еден од обвинетите за убиството, излегува на слобода по 20 години поминати в затвор.

Крсмановиќ е уапсен во акцијата „Сабја“, со првостепената пресуда беше осуден на 30 години затвор, но со одлука на Апелациониот суд казната му беше намалена на 20 години.

Тој во 2008 година ја призна вината во жалба во која бараше помала казна, а пред него беа ослободени поранешните припадници на Единицата за специјални операции Саша Пејаковиќ и Жељко Тојага.

Зоран Ѓинѓиќ беше убиен на 12 март 2003 година во дворот на зградата на Владата на Србија, а за неговото убиство офицерот на Единицата за специјални операции (ЕСО) на Одделот за државна безбедност, Ѕвездан Јовановиќ и командантот на ЈСО, Милорад Улемек-Легија, беа осудени на 40 години затвор за организирање на атентатот.

The post ВЛЕЗЕ ВО СУДНИЦАТА СО ВОЛК НА МАИЦАТА, САКАШЕ НЕШТО ДА МИ КАЖЕ Жената која му пресуди на Легија си ја отвори душата appeared first on plusinfo.mk.

Крсмановиќ е уапсен во акцијата „Сабја“, со првостепената пресуда беше осуден на 30 години затвор, но со одлука на Апелациониот суд казната му беше намалена на 20 години.

Тој во 2008 година ја призна вината во жалба во која бараше помала казна, а пред него беа ослободени поранешните припадници на Единицата за специјални операции Саша Пејаковиќ и Жељко Тојага.

Зоран Ѓинѓиќ беше убиен на 12 март 2003 година во дворот на зградата на Владата на Србија, а за неговото убиство офицерот на Единицата за специјални операции (ЕСО) на Одделот за државна безбедност, Ѕвездан Јовановиќ и командантот на ЈСО, Милорад Улемек-Легија, беа осудени на 40 години затвор за организирање на атентатот.

The post ПОМИНА ЦЕЛИ 20 ГОДИНИ ЗАД РЕШЕТКИ На слобода излегува еден од обвинетите за убиството на Ѓинѓиќ appeared first on plusinfo.mk.