Македонскиот професор, епидемиолог и поранешен министер за здравство, Драган Данаиловски, во објава на социјалните мрежи предупреди дека најсмртоносните суштества на планетата, комарците, и ова лето се во офанзива и дека претставуваат сериозна јавно-здравствена закана.

Ви ја пренесуваме во целост неговата објава на социјалната мрежа Фејсбук.

„Најсмртоносните суштества на светот – комарците – и ова лето упорно ни пијат крв – континуирано 24 часа! Најагресивниот вид, „азискиот тигрест комарец“ (Aedes albopictus) галопира со ‘чекори од 7 милји’, освојувајќи територии, уште од 2016 година (кога прв пат е идентификуван кај нас). Нашиот дамнешен „сожител“, домашниот комарец (Culex pipiens) ја изгуби трката. На југот од земјата може да се сретне и маларичниот комарец Anopheles (sacharovi). И сите бодат и пијат крв. Женките. Мажјаците служат за приплод…

Но, не се толку проблем здодевните убоди. И несносното чешање.
Проблем е што некои единки може да налетаат на болни луѓе од одредени болести. Чиишто причинители (вируси, паразити) наоѓаат привремен ‘дом’ во утробата на комарците. Чекајќи нивниот домаќин да касне нова жртва (човек, животно или птица). И да ги пренесе во нивен нов резервоар. До следниот убод на некој друг ‘крвопиец’… и така во круг…
Секој тип од ‘крвопијците’ си има посебен афинитет кон одредени причинители на заразни болести: ‘Летечкиот тигар’ – денга, чикунгуња, зика. Домашниот кулекс – Западно-нилска треска. Маларичниот комарец – маларија.

Ризиците од Западно-нилска треска се реални. Ја има во соседните држави. Имаше и кај нас два случаи минатата година (2024). Ризиците, пак, од денга, чикунгуња, зика и маларија, засега, се како ‘Дамоклов меч’. Зашто, луѓето патуваат сѐ повеќе. И на егзотични дестинации, каде што овие болести се ендемски.

Оттаму, не смее ‘главата да се пика в песок’. Што значи тоа? Тоа значи дека ни оддалеку не е доволно само да се спроведе рутинска дезинсекција (од воздух и од земја, т.н. терестрична). И да се извести јавноста со штура објава во јавните гласила. И толку. Зашто, никогаш не се уништува целата популација комарци. Па, макар се прскало и неколкупати во една сезона. Што значи, ризиците по здравјето се редуцираат, но и понатаму се присутни.

И тие ризици ќе бидат сѐ поприсутни. Со затоплување на планетата, односно климатските промени, ќе се продолжува сезоната на комарци. Најсмртоносното суштество во светот ќе го прошири својот географски опсег во нови региони и повторно ќе почне да се јавува во области во кои бројот на комарци се намалувал со децении.

Екстремните климатски и временски услови како што се суши, топлотни бранови, поплави и врнежи се интензивираат ширум светот. Тие обезбедуваат поволни услови за размножување на комарците и би можеле да помогнат во ширењето на вируси на поголеми географски ширини и надморски висини. Една неодамнешна студија, предводена од Лондонската школа за хигиена и тропска медицина, има предвидено дека повеќе од 8 милијарди луѓе би можеле да бидат изложени на ризик од маларија и денга до 2080 година.

Значи, болестите што се пренесуваат со комарци (ќе) стануваат сѐ позначаен јавно здравствен проблем. Кој никако не смее да се потценува. Заради што, потребна е подготовка на системот за превенција и благовремена реакција на можни предизвици.
Не треба тоа да бидат формални, површни и некоординирани потези.
Потребен е нов пристап – координиран, системски, долгорочен. Холистички пристап. Нова парадигма. Парадигма наречена „Едно здравје“ (One Health approach, One Health paradigm).

Таа ја препознава меѓусебната поврзаност помеѓу здравјето на луѓето, здравјето на животните и животната средина. Таа ја нагласува меѓузависноста на трите области, односно здравјето на една област е тесно поврзано со здравјето на другата.

Во контекст на болестите што се пренесуваат преку комарци, примената на концептот „Едно здравје“ е важна поради сложените интеракции меѓу комарците, луѓето, животните и животната средина во пренесувањето и контролата на овие болести. Овој пристап претпоставува соработка меѓу различни засегнати страни (главните „играчи“): стручњаците за јавно здравје, ветеринарите, екологистите, креаторите на политики и локалните заедници.
Клучните елементи на пристапот „Едно здравје“ за контрола на комарци се следните:

1. Намалување на местата за размножување на комарците со елиминирање на застоените води, подобрување на санитарните услови и ефикасно управување со отпадот (управување со животната средина);
2. Користење на природни предатори или патогени микроорганизми на комарците, како што се ларви од риби или бактерии (Wolbachia, Bacillus thuringiensis israelensis) како алтернативи на хемиските инсектициди (биолошка контрола);
3. Комбинирање различни методи за контрола, вклучувајќи управување со животната средина, биолошка контрола и хемиска контрола (кога тоа е потребно и со одговорна употреба), за да се постигне одржливо и ефикасно намалување на популацијата на комарци (интегрирано управување со вектори);
4. Имплементирање на системи за следење на популациите на комарци, рано идентификување на епидемии на болести и евалуација на ефикасноста на мерките за контрола (надзор и мониторинг);
5. Едукација на јавноста за болестите што се пренесуваат преку комарци, промовирање на лични заштитни мерки (како што се употреба на репеленти, мрежи за кревети, комарници на прозорците) и поттикнување на учеството на заедницата во напорите за контрола.
Во овој сегмент, матичните доктори имаат незаменлива улога. Тие се најблиску до граѓаните, ја уживаат нивната доверба и можат директно да ги едуцираат за:

• како да се заштитат од убоди,
• како да ги намалат местата за размножување на комарци во својата околина,
• кога е време да побараат медицинска помош при појава на симптоми.

6. Поттикнување на соработката помеѓу јавно здравствените установи, ветеринарниот сектор, со секторот за животна средина и други релевантни сектори (меѓусекторска соработка);

7. Препознавање дека животните можат да послужат како резервоари за некои болести што се пренесуваат преку комарци и спроведување стратегии за управување со интеракциите меѓу комарците и животните, како што е третирање на добитокот со инсектициди (справување со животинските резервоари).

Се прашувам, колку елементи од погоре набројаните кај нас функционираат?

Или со други зборови, сме помислиле ли дека е крајно време да организираме пристап „Едно здравје“ во справувањето со овој јавно здравствен проблем?

За почеток, барем да изработиме Програма за справување со болестите што се пренесуваат со комарци и други вектори со јасно дефинирани улоги и одговорности“.

The post ЕДЕН УБОД – БОЛЕСТИ РОЈ Д-р Даниловски предупредува дека комарците во земјава веќе не се шегуваат appeared first on plusinfo.mk.

– Еден отсто од случаите можат да развијат невролошки манифестации што е во конкретниов случај, утврдуваме дека кај пациентот особено во старосната група над 75, конкретно имаме 77-годишен пациент, кај што се развила таа невролошка манифестација која може да заврши со летален исход. Тоа што сите го знаеме, и светот го знае, и научната јавност, дека за Вестнајл вирусот (западно-нилска треска) нема специфична терапија. Ако може да се превенира нешто, тоа е преку програмите за дезинсекција што е во надлежност на општини и на други институции – вели Цана.

Цана рече дека пациентот, кој почина на Инфективната клиника, претходно бил прегледан во Општата болница во Кочани, а оттаму бил препратен во Клиничката болница во Штип, па оттаму во Скопје на Инфективна.

– На прием, пациентот бил фебрилен, малаксан, со пореметена свест, значи дезориентиран, агресивен, и нормално пристапено е од нашите лекари специјалисти за доиследување. Кај пациентот е констатирано дека се работи за некое воспаление на мозок, т.е. енцифалитис. Примен е на Клиникава и е продолжено со додијагностицирање. Направени се сите дијагностички процедури и на серум во Институтот за јавно здравје, е потврдено присуство на вирусот Вестнајл – рече Цана.

Според него, анамнезата на пациентот е куса и најверојатно тој живеел сам.

– Се работи за 77-годишен пациент, кого членовите на семејството го нашле паднат. Колку дена претходно бил болен тоа не може да се каже. Даден е и податок дека имал температура, дека бил агресивен, вознемирен. Точно е дека кога бил примен имал температура, но сега колку дена претходно имал, тоа никој не може со точност да го каже. Пациентот во таква состојба со невролошки манифестации е хоспитализиран кај нас. Сега никој не може да каже дали нешто претходно примил. Така што,  потврдено е по неколку дена од ИЈЗ дека во серумот од пациентот е детектирано присуство на вирусот Вестнајл – рече Цана.

Тој не може со сигурност да каже дали постои опасност од ширење на вирусот, а како што вели, статистиките покажуваат дека единствена превенција се програмите за дезинсекција.

The post МОЖЕБИ НЕКОЈ ОД НАС ВЕЌЕ ПРЕЛЕЖАЛ ЗАПАДНО-НИЛСКА ТРЕСКА Асимптоматски се 80% од заразените со овој вирус appeared first on plusinfo.mk.

– Првиот случај е тестиран во април и човекот е од Струмица, импортиран од Кенија. Вториот случај е човек од Кочани, импортиран од Тунис, во јули тестиран во ИЈЗ. Третиот случај е тестиран во август, човекот е од Тетово и при епидемиолошката анкета не изјавува дека имал некакво патување. Четвртиот и последен случај е тестиран во ИЈЗ на 12 септември. Човекот е од Чешиново Облешево, бил хоспитализиран на Инфективната клиника и за жал истиот е починат. При епидемиолошката анкета, истиот дал податок дека не патувал никаде – рече Андоновска.

На прашањето какви симптоми имал, имајќи предвид дека завршил со смртен исход, Андоновска кажа дека од нивната епидемиолошка анкета се забележува дека човекот изјавувал дека имал вознемиреност, губиток на свест, температура и малаксаност.

– Можам да кажам дека Западно-нилската треска 80% не дава симптоми, 20% се со благи симптоми на грип, а кај помалку од 1% може да биде зафатен централниот нервен систем, што резултира со енцифалит или менингит, тоа се обично симптомите. Од она што е во нашиот домен на работа, можам да кажам дека ние поседуваме тестови за детектирање, односно за испитување и утврдување на Западно-нилска треска во моментов – рече Андоновска.

ИЈЗ во својот извештај наведува дека станува збор за 78-годишен маж и дека првите симптоми му се појавиле на 9 септември, при што имал намален апетит, малаксаност и покачена температура до 39 степени Целзиусови. Поради појава на вознемиреност, агресивност, афазија и губиток на свест, пациентот на 10 септември со возило од ИМП Кочани е пратен во КБ Штип каде што биле спроведени дијагностички невролошки процедури. Поради тешката состојба на пациентот и дијагностициран енцефалитис, во текот на истиот ден е упатен за УК за инфективни болести и фебрилни состојби Скопје (КИБФС). Земени се примероци за микробиолошки анализи на повеќе причинители“, се вели во Извештајот.

Со серолошко испитување е добиен податок за присуство на антитела кон причинителот – WNV од вирусолошката лабораторија при ИЈЗ во серум и ликвор, односно потврдено е заболувањето Западно-нилска треска.

„Пациентот бил пензионер и се занимавал со земјоделство, а живеел во с. Облешево, Кочани. Според хетероанамнезата, пациентот не патувал надвор од државата, ни надвор од местото на живеење, во периодот на инкубација. Нема други лица од семејството со слични симптоми“, стои во Извештајот на ИЈЗ.

Во регионот на Кочани е забележано присуство на комарци. Согласно информацијата од надлежниот епидемиолог, во регионот на општина Кочани се спроведени активности за ларвицидна и адултицидна терестичка дезинсекција (усмртување ларви и возрасни комарци), додека во општина Чешиново-Облешево е планирана тендерска постапка, но досега не се спроведени активности за дезинсекција, известува ИЈЗ.

Оваа болест во земјава се регистрира со спорадични случаи, најчесто кај тестирани пациенти со невроинвазивна форма на болеста.

The post КОЧАНЕЦОТ ШТО ПОЧИНА ОД ЗАПАДНО-НИЛСКА ТРЕСКА НЕ ПАТУВАЛ НИКАДЕ Забележано е присуство на комарци во Кочани appeared first on plusinfo.mk.

Тој е четврт случај годинава и случајот во ИЈЗ е пријавен на 12 септември.

„Првичните симптоми кај пациентот започнале на 09.09.2024 со намален апетит, малаксаност и покачена температура до 39°C. Поради појава на вознемиреност, агресивност, афазија и губиток на свест, пациентот на 10.09.2024 година со возило од ИМП Кочани бил пратен во КБ Штип каде биле спроведени дијагностички невролошки процедури. Поради тешката состојба на пациентот и дијагностициран енцефалитис, во текот на истиот ден е упатен за УК за инфективни болести и фебрилни состојби Скопје (КИБФС). Земени се примероци за микробиолошки анализи на повеќе причинители. Со серолошко испитување е добиен податок за присуство на антитела кон причинителот – WNV од вирусолошката лабораторија при ИЈЗ во серум и ликвор, односно потврдено е заболувањето Западно-нилска треска. Поради влошената состојба на пациентот и покрај поставување на кислородна маска и дадена терапија за стабилизирање на состојбата, пациентот егзитирал на 16.09.2024 за време на хоспитализација при КИБФС“, пишува во извештајот на ИЈЗ.

The post ЗАПАДНО-НИЛСКАТА ТРЕСКА ЗЕДЕ НОВА ЖРТВА Почина пензионер од Чешиново-Облешево appeared first on plusinfo.mk.

Институтот за јавно здравје од Скопје потврди дека вториот регистриран случај на заболен од Западно-нилска треска е од Кочани, но пациентот се заразил при туристичко патување во Тунис кон крајот на минатиот месец.

Се работи за 34-годишен жител на Кочани кој на 7 јули добил на покачена телесна температура, изнемоштеност, болки во мускулите, главоболка, по што колабирал, а со возило на итната медицинска помош бил пренесен во ЈЗУ Општа болница со проширена дејност – Кочани.

Изготвена била епидемиолошка анкета за заболеното лице од надлежен епидемиолог од Центарот за јавно здравје – Кочани. Два дена подоцна пациентот бил препратен на инфективното одделение при ЈЗУ Клиничка болница во Штип.

„Со серолошко испитување е добиен податок за присуство на антитела кон причинителот – WNV од вирусолошката лабораторија при ИЈЗ, односно потврдено е заболувањето Западно-нилска треска. Пациентот бил хоспитализиран во ЈЗУ Клиничка болница – Штип во периодот од 09-15 јули 2024 година и е испишан во добра здравствена состојба. Податоците при епидемиолошкото истражување од надлежен епидемиолог од Центарот за јавно здравје – Кочани се добиени од пациентот, матичен лекар, инфектолог и медицинската документација. Во периодот од 24 јуни до 1 јули 2024 година, заболениот бил на туристичко патување во Тунис каде што забележал комарци во поголем број и бил гризнат од комарци иако користел репеленти во поголем дел од периодот при престојот“, се истакнува во извештајот од Институтот за јавно здравје – Скопје.

Во извештајот е наведено дека во регионот на Кочани е исто така забележано присуство на комарци. Согласно информацијата од надлежниот епидемиолог, спроведена е редовна дезинсекција.

Во текот на 2024 година пријавени се вкупно два лабораториски потврдени случаја на Западно-нилска треска во државата. Првиот случај, што исто така е импортиран, беше регистриран во месец април кај жител на општина Василево, на територијата на Центарот за јавно здравје – Струмица.

The post ВТОР СЛУЧАЈ НА ЗАПАДНО-НИЛСКА ТРЕСКА ВО МАКЕДОНИЈА Пациентот е од Кочани, се заразил во Тунис appeared first on plusinfo.mk.