Наспроти позитивните примери во земји од светот кои драстично ја намалиле стапката на пушење преку широка достапност на алтернативните никотински производи, Министерството за здравство информира дека наскоро на владина седница ќе се разгледува најавуваниот Закон за заштита од пушење. На Светскиот ден без тутун, од Министерството потврдија дека ќе ја туркаат предложената регулатива, која пак ја ограничува достапноста до производи како што се никотинските ќесички и електронските цигари. Токму овие производи не содржат тутун и за нивната употреба повеќе истражувања укажуваат на помала штетност за разлика од употребата на цигари.

Лавина негативни реакции предизвика најавата за забрани и ограничувања на ароматизираните алтернативни производи и во рамки на Европската Унија. Илјадници Европјани остро ги критикуваа предлозите на еврокомесарот Оливер Вархеји кои се преточени во предлог европски директиви. Во јавната расправа најжестоки коментари има од корисници на ќесички и вејпови кои велат дека повторно би се вратиле на пушење на цигари и мерката е контрапродуктивна, а се вклучија и лекари според кои пушачите полесно би се откажале од штетните цигари преку алтернивите на пазарот.

„Никотинските ќесички се важни со цел пушачите да имаат избор за производ со помала штетност од цигарите. Веќе две години ги употребувам ќесичките и никогаш не би сакал да се вратам на цигари. Ќесичките ми помогнаа да водам поздрав начин на живот. Моите пријатели пушачи исто така мигрираа. Сметам дека ограничувањето на пазарот ќе значи директно враќање на цигарите“, пишува жител на Германија.

„Се надевам дека ќе го земете мојот коментар предвид. Јас сум бивш пушач кој скоро седум години употребуваше алтернативни производи, но и нив престанав да ги употребувам, а со тоа и никотинот. Мерката ви е популистичка, не е ефикасна“, потенцира жител на Шпанија.

„Како лекарка по општа медицина која секојдневно ги гледа последиците од пушењето на цигари, сметам дека ЕУ мора јасно да ги разликува конвенционалните цигари од алтернативните никотински производи. Најголемата штета доаѓа од горењето на тутунот и изложеноста на токсичните материи како што е јаглеродот моноксид, а не поради никотинот. Целосниот прекин е секако најдобрата опција, но во секојдневната лекарска практика, можам да кажам дека голем број хронични пушачи упорно не престануваат да пушат. За нив, далеку подобро е да се достапни алтернативните никотински производи“, нагласува Теодора Георгаку од Грција.

Претходно, лекари и научници објавија и отворено писмо до претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во кое велат дека ваквите производи „без никакво сомневање се многу помалку штетни од цигарите“. Тие предупредија и дека потрошувачите ќе најдат заобиколни патишта да дојдат до производите на црниот пазар, но тие производи нема да бидат соодветно лабораториски испитани. Вакви се голем дел и од актуелните коментари на европскиот систем за забелешки, каде корисниците направија споредба со американската прохибиција и растот на нелегални производи.

„Сите нѐ праќате кон црниот пазар и кај кинеските банди кои кој знае што ставаат во нивните електронски цигари“, пишува жител на Белгија.

„Ваквите рестрикции често поттикнуваат криумчарење и раст на криминалот, а не решавање на проблемот. Постои потреба за контрола над малолетниците, но не и преку целосни забрани за возрасните. На овој начин ќе се зголеми незаконската трговија и шверцот, со што ќе се намали контролата што ја има државата, како и државните приходи“, нагласи жител на Литванија.

„Како човек што е од индустријата морам да напоменам дека европските никотински производи се меѓу најконтролираните и најсертифицираните во светот. Индустријата во Европа ги почитува строгите протоколи за сигурноста, заштитата на средината и работничките права. Ваквото законодавство кое го обесхрабрува домашното производство парадоксално ќе го премести товарот кон земји со помалку строги правила. Тоа е во спротивност со начелата за одржливост кои ЕУ сака да ги застапува“, додава жител на Италија.

Освен за здравјето, поради несоодветните производи од црниот пазар, многумина се загрижени и за своите работни места и придонеси.

„Јас сум продавач на тутунски производи, многу ми е важна работата зашто со неа го хранам семејството. Не се согласувам со директивите за ограничување на никотинските производи и однапред се заблагодарувам ако ги земете забелешките предвид“, пишува жител на Чешка.

„Ефектот врз работните места исто така не смее да се занемари. Во држави како Италија, овие нови регулативи би биле погубни за малите бизниси и работните места кои тие ги создаваат“ пишува жител на Италија.

„Влијанието врз работните места во секторот е уште еден аспект кој треба да се земе предвид. Со мигрирањето кон сивата економија ја загрозуваме јавната безбедност, но и егзистенцијата на оние кои работат во оваа индустрија. Клучно е да се пронајде рамнотежа која овозможува регулација без забрани на производите“, оценува жител на Полска.

Инаку, со предвидениот Закон за заштита од пушење кај нас, проценките покажуваат дека загрозени се четири илјади мали бизниси, а властите се на пат исто така да се откажат и од десетици милиони евра приход во државниот буџет. Ваквите податоци се во спротивност од намерите искажани во новоусвоената Фискална стратегија за 2027-2031 година, каде се вели дека даночната политика ќе се базира на намалување на сивата економија и поголема наплата на средства во државниот буџет. Во првиот квартал од годинава, во споредба со истиот период лани, веќе има намален прилив по основ на акцизи.

„Приходите од данок од личен доход, данок на добивка, ДДВ и увозни давачки забележаа пораст, додека приходите од акциза и другите даночни приходи се пониски во однос на анализираниот период минатата година“, се вели во новата Фискална стратегија.

Ударот по буџетот од Законот за заштита од пушење доаѓа во период кога власта веќе ги намали акцизите за бензинот и за дизелот, поради воените активности на Блискиот Исток. Се ризикуваат до 10% приход годишно само по основ на акцизи од тутунски и сродни производи. Од цената на една кутија цигари, дури 73% се средства кои завршуваат директно во државната каса. Во последните пет години, само од акцизи, државата наплатила една милијарда и 122 милиони евра.

The post РЕСТРИКЦИИТЕ ЗА НИКОТИНСКИ ПРОИЗВОДИ ПРЕДИЗВИКАА ПОБУНА КАЈ ЕВРОПЕЈЦИТЕ „Ќе нѐ вратите на цигари“, „Нѐ оставате на банди“… appeared first on plusinfo.mk.

По повод денешната изјава на Министерот за здравство, Азир Алиу, за Предлог-законот за заштита од пушење, Групацијата за производство на цигари и Здружението на производители на тутун при Стопанската комора на Македонија, во чиј состав членуваат Philip Morris International, Imperial Brands, British American Tobacco и Japan Tobacco International, изразуваат длабока загриженост и разочарување од дополнетиот и изменет текст на предложеното законско решение којшто беше доставен до нас на 17 март, од Министерството за здравство.

И покрај фактот што нашата намера во целиот овој период на подготовка на законот беше да бидеме конструктивни и кооперативни и навремено да доставивме анализи, предлози и детални коментари, и како групација, но и поединечно како компании, ниту една од нашите аргументирани забелешки не е вградена во новата верзија.

Во изминатиот период, свесно се воздржавме од медиумски настапи, сметајќи дека треба да ја вложиме енергијата во професионален и конструктивен процес со институциите – работни состаноци, технички средби и споделување меѓународни најдобри практики, особено во области кои и самото Министерство за здравство ги истакнува како приоритет: строга рамка за забрана на пушење во затворени простории и ефикасна заштита на малолетниците од пристап до тутунски производи.

За жал, како директно засегната индустрија, нашите ставови и мислења воопшто не се земени предвид. Предложениот текст, иако формално наведува јавноздравствени цели, реално воведува несразмерни ограничувања кои го нарушуваат легалното работење на индустријата и создаваат сериозни последици што ќе се почувствуваат многу брзо. Овој текст е неусогласен со релевантната регулатива, во делови неприменлив и несразмерно рестриктивен, со директно негативно влијание врз легалните комерцијални активности. Иако ја поддржуваме целта за строга рамка за забрана на пушење во затворени простории и заштита на младите, предложените решенија нема да ги постигнат посакуваните резултати во јавното здравје.

Уште поважно, предложените мерки не водат кон намалување на употребата на тутунски производи, туку поттикнуваат одлив кон сивата економија, која веќе достигнува 13–14% од пазарот, со неконтролирана продажба, небезбедни производи, прекугранично снабдување и сериозни загуби за буџетот.

Нашите анализи укажуваат дека прекумерните рестрикции, во споредба со други примери, не ја намалуваат преваленцата на пушење, туку доведуваат до:

– раст на нелегална трговија со тутунски и никотински производи,

– снабдување со производи од соседни држави со непроверен квалитет и доведување во ризик на здравјето на граѓаните од производи кои не ги поминуваат потребните проверки за безбедност и квалитет

– сериозен пад на буџетските приходи, на сметка на раст на нелегалната трговија и нарушување на целиот синџир на вредност

Тутунскиот сектор претставува значајна економска гранка: земјоделство, откуп, преработка, индустриско производство, извоз, HoReCa, логистика и над 5.000 малопродажни објекти. Во последните пет години државата инкасираше повеќе од 1,125 милијарди евра акцизни приходи, а само минатата година остварени се околу 350 милиони евра од акцизи, царини и даноци и над 200 милиони евра од откуп на тутун.

Затоа, од почетокот, а и денес, го поставуваме истото суштинско прашање: Дали министерството за здравство при креирање на законот ја вклучи и стратегијата како државата ќе се справи со одливот кон нелегалниот пазар, недостапноста до легални производи и последиците врз целокупната економија предизвикани од падот на буџетските приходи?

Ние, како Групација, од Министерството за здравство бараме реална транспарентност, суштинска инклузивност и регулаторни решенија кои се пропорционални, применливи и засновани на докази, а не мерки кои одат подалеку од европските практики и директиви, како и неусогласеност со други позитивни законски прописи и притоа создаваат повеќе штета отколку корист.

Компаниите членки на оваа Групација носат експертиза од над 180 пазари ширум светот и остануваат целосно подготвени да придонесат кон решение кое навистина ќе биде ефективно, спроведливо и во интерес на јавното здравје, граѓаните и економијата.

The post РЕСТРИКТИВНИОТ ЗАКОН ЗА ЗАШТИТА ОД ПУШЕЊЕ ЌЕ ДОНЕСЕ ПОВЕЌЕ ШТЕТА ОД КОРИСТ Ќе поттикне сива економија, ќе го осиромаши буџетот, а нема да го намали пушењето appeared first on plusinfo.mk.

Голем број европски научници остро реагираа на изјави на еврокомесарот за здравство Оливер Вархеји. Неговата намера е во новите политики на Унијата поврзани со пушењето, да ги изедначи даноците предвидени за цигарите и за алтернативните никотински производи, како што се никотинските ќесички, вејповите и уредите на загревање. Дел од државите пак, ја стимулираат употребата на алтернативните производи за пушачите да се откажат од користењето на цигари. Поради ова, 23 експерти ѝ пишаа отворено писмо на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, во кое наведуваат дека се длабоко загрижени од неодамнешните тврдења на комесарот Вархеји дека употребата на алтернативните никотински производи може да се спореди со ризиците од пушењето на цигари. Според нив, ваквите тврдења и размислувања можат да имаат несакани последици.

– Ние не тврдиме дека овие производи се „безбедни“ или „безопасни“, туку само дека тие се, без никакво сомневање, многу помалку штетни од цигарите – пишуваат истражувачи од институции како што се Империјал колеџ во Лондон, Универзитетот „Квин Мери“ во Лондон, Универзитетот во Женева и во Лувен, заедно со експерти како Дејвид Нат, Питер Хајек, Жан-Франсоа Етер, Карл Лунд и Клајв Бејтс.

Во писмото, тие го цитираат германскиот Федерален институт за проценка на ризик, според кој „научните студии покажуваат дека самите електронски цигари се многу помалку опасни од конвенционалните цигари“. Дополнително, наведен е и заклучокот од францускиот Национален институт за карцином, кој тврди дека „кога пушите електронски цигари, ароматизираната течност (која може да содржи никотин) се загрева и се претвора во капки од пареа и воздух и на овој начин, ги избегнувате повеќето канцерогени супстанции што се наоѓаат во цигарите“.

Во писмото се истакнува и мислењето на Кралскиот колеџ на лекари од Лондон, според кој, користењето на вејпови ги изложува корисниците на многу потесен опсег на токсини отколку пушењето на цигари, додека нивоата на токсини апсорбирани од вејповите се генерално ниски. Исто така, додаден е и заклучокот на Комитетот за токсикологија на Велика Британија, кој оценува дека „употребата на орални никотински ќесички, како замена за пушење цигари, веројатно е поврзана со намалување на вкупниот ризик од негативни здравствени ефекти“.

Научниците апелираат европските власти да го имаат предвид увидот на американскиот професор Мајкл Расел од 1976 година, кој истакнал дека „луѓето пушат поради никотинот, но умираат од катранот“. Истражувачите сугерираат Брисел да го следи американскиот стратешки пристап, на раководството на Агенцијата за храна и лекови на САД, кој се води од идејата дека никотинот не е примарна директна причина за болести и смрт што произлегуваат од пушењето, туку тоа се токсините од чадот од цигарите. Агенцијата оценува дека „никотинот, иако не е бениген, не е директно одговорен за ракот предизвикан од тутун, заболувањата на белите дробови и срцевите заболувања што убиваат стотици илјадници Американци секоја година“.

„Неправилното разбирање на ризикот ќе доведе до прекумерна регулација на производите што Европејците сакаат да ги користат за да ги намалат ризиците поврзани со сегашното пушење и идното пушење. Опасноста води кон низа предвидливи несакани последици: (i) повеќе пушење отколку што би имало инаку; (ii) поголема нелегална трговија и преземање на пазарот од нелегални производи со никотин со руско или кинеско потекло, кои понекогаш се снабдуваат преку криминални мрежи; (iii) низа потенцијално ризични заобиколни решенија од страна на потрошувачите и добавувачите што можат да го зголемат вкупниот ризик и да ги поткопаат регулаторните цели“, предупредуваат научниците.

Тие потенцираат дека предвидените мерки можат да наштетат и на важните цели за јавно здравје на ЕУ поврзани со ракот, односно на Планот на Европа за борба против ракот и Планот за кардиоваскуларните заболувања. Според овие два плана, пушењето е главен фактор на ризик што може да се модифицира, преку практични технологии кои овозможуваат миграција кон употреба на никотин со низок ризик.

– Раководството на Комисијата, или другите институции, мора брзо да дејствуваат за да ги исправат опасните, лажни и заведувачки изјави дадени од комесарот Вархеји и да обезбедат дека креирањето политики се темели на здрава наука, бидејќи тие можат да спасат или да загрозат животи на милиони граѓани на ЕУ. Во основа, европските институции можат да го поддржат ставот на комесарот или можат сериозно да ги сфатат своите одговорности за креирање политики. Тие не можат да ги сторат и двете – истакнуваат експертите.

Дебатата се покрена во ист период кога и македонските власти имаат намера да усвојат нов Закон за заштита од пушење. Домашните власти со предлог текстот ја поистоветуваат употребата на цигари и на алтернативни никотински производи, па дури и ја забрануваат продажбата на ароматизирани производи, за кои постојат сѐ повеќе информации дека се предмет на нелегална трговија во Македонија.

The post НЕ СМЕЕ ДА СЕ ИЗЕДНАЧАТ ЦИГАРИТЕ И АЛТЕРНАТИВНИТЕ НИКОТИНСКИ ПРОИЗВОДИ Научниците контра комесарот Вархеји appeared first on plusinfo.mk.

Дел од државите ширум светот кои успеале драстично да ја намалат стапката на пушење ги направиле достапни на пазарот алтернативните никотински производи, особено никотинските ќесички. Во оваа листа предничат Шведска, Велика Британија и Нов Зеланд. Но, постојат и спротивни примери. Земји како Словенија, Белгија, Латвија и други, ја ограничија употребата и продажбата, па сега се соочуваат со наплив на никотински ќесички и електронски цигари со сомнително потекло, на црниот пазар. Дел од познавачите оценуваат дека Македонија со новиот Закон за заштита од пушење одлучила да го следи словенечкиот пример. Државата е на пат да ги забрани никотинските ќесички со ароми, освен со вкус на тутун, иако дел од лекарите сметаат дека токму овој производ може да им помогне на пушачите да се откажат од цигари. Забраната ќе важи и за вејповите со вкус, како и за патроните за уредите на загревање.

Воведувањето на забраната ризикува и во Македонија да се пресликаат негативните искуства. Законот во Латвија и во Словенија често бил заобиколуван со нарачки преку интернет или пак со нелегална продажба под маса на шверцувани никотински ќесички од непознат производител. Освен дилемите за производителот, голем број прашалници се отвораат и за составот на ќесичките на црно, со оглед на фактот дека тие не ги поминуваат контролите за составот во релевантни лаборатории. Во Македонија, уште со најавата на новото законско решение, се забележува незаконски внес на вакви производи.

Минатиов викенд Царината соопшти дека Секторот за контрола и истраги открил и спречил обид за криумчарење на 4.800 пакувања со никотински ќесички со вредност од 1,2 милиони денари, а против сторителот ќе биде поднесена кривична пријава за „криумчарење“.

„Осомничениот е застанат за контрола од страна на мобилен царински тим, во внатрешноста на државата, веднаш по влезот во државата преку граничен премин Табановце, при што се пронајдени 4.752 пакувања со никотински ќесички со никотин и 48 пакувања никотински ќесички – снус кои содржат никотин и тутун. Стоката и возилото се запленети, а осомничениот е приведен на сослушување од страна на инспекторите за истраги“, се вели во соопштението.

Но, ова не е првиот случај. Царината пред еден месец веќе информираше за случај на пронајдени вејпови без бандерола, иако Законот сѐ уште не е усвоен. Настанот се случил во дуќан во Струга, а производите биле во вредност од над 1,8 милиони денари.

Додека Македонија најавува забрана за најголемиот спектар од алтернативните никотински производи, студии покажуваат дека пушачите кои преминуваат на никотински ќесички можат да ја намалат својата изложеност на некои од најопасните хемикалии што се наоѓаат во цигарите и тоа до нивоа блиски до оние кои се забележуваат кај пушачите што целосно се откажале од цигари.

Студијата „Никотински ќесички: помагало за откажување од пушење или нова опасност по јавното здравје?“, објавена во специјализирано списание Internal and Emergency Medicine, заклучува дека никотинските ќесички се наоѓаат на „најниската скала на ризик од токсични материи“ меѓу никотинските производи и би можеле да претставуваат значајна можност за намалување на штетата за пушачите кои не можат или не сакаат целосно да се откажат од никотинот.

Студијата на Константинос Фарсалинос, професор на Универзитетот на Западна Атика и Универзитетот во Патра во Грција, ги собира податоците за хемиските својства, токсикологијата, биомаркерите и трендовите на популацијата.

„Никотинските ќесички би можеле да претставуваат ветувачки производ за намалување на штетите, со ризик веројатно близок до фармацевтските заменски никотински терапии, а лекарите би можеле да ги сметаат за замена за цигарите кај пушачи кои не можат или не сакаат да се откажат од пушењето со моментално одобрени методи“, оценува кардиологот и истражувач д-р Константинос Фарсалинос.

Тој ги зема предвид и показателите од Шведска, каде стапката на пушење се приближува до 5%. Според анализите, оваа стапка е постигната со широк достап на никотинските ќесички, кои особено биле прифатливи за женската популација.

„Доказите покажуваат дека никотинските ќесички се најефикасната алатка за да им се помогне на пушачите – а особено на жените – да се откажат од цигарите. Низ здравствените податоци, анкетите и животното искуство на жените, се појавува истата приказна. Никотинските ќесички одговараат на современиот живот. Тие се чисти, општествено безопасни и ефикасни. Тие даваат резултат таму каде што другите методи не успеале“, вели бихејвиоралистот проф. Марева Гловер.

Освен шведските, и британските власти никотинските ќесички не ги третираат во истата група со тутунските производи, туку како „потрошувачки производи“, освен ако не се продаваат со медицинска намена како средство за откажување од пушење. Во Британија стапката на пушење за 2025 година изнесува околу 10%, додека во Македонија е над 40%.

The post РАСТЕ ШВЕРЦОТ НА АЛТЕРНАТИВНИ НИКОТИНСКИ ПРОИЗВОДИ КОИ СЕ НА ПАТ ДА СЕ ЗАБРАНАТ?! Ризик од негативни искуства во Македонија appeared first on plusinfo.mk.

Властите ќе ги преразгледаат одредбите од Законот за заштита од пушење, кои предвидуваа нагли промени преку ноќ за угостителите и за трговците, но дали ќе успеат да превенираат црн пазар на никотински производи во земјава? Дел од државите кои одлучија со рестриктивен пристап да ја намалуваат стапката на пушење, наидоа на сериозни предизвици. Во Естонија, Словенија, Бугарија, па сѐ до Австралија, цвета нелегален бизнис со алтернативни никотински производи со вкусови. На овие производи ниту им се знае потеклото, ниту составот. Во нелегалната продажба предничат вејповите. На пат да ги забрани за продажба ваквите производи со вкусови, освен со вкус на тутун, е и Македонија.

На проблемот укажуваат и дел од граѓаните, но и трговците. Коментирајќи на системот ЕНЕР, каде беше објавен предлогот на Законот за заштита од пушење, тие споделуваат загриженост дека овие производи ќе се појават на диво без никаква лабораториска контрола. Воедно повикуваат да се размисли и за пристапот кој во одредени држави дава значителни резултати – како Шведска и Велика Британија, кои ја намалија стапката на пушење на цигари со тоа што овозможија широка употреба на алтернативите.

„Сметам дека ваквата одлука не нуди трајно решение, туку може да доведе до развој на црн пазар и нерегулирана продажба и ги става во неповолна положба граѓаните кои ги користат овие производи како алтернатива на класичните цигари. Наместо целосна забрана, сметам дека е потребна подобра регулација, строга контрола на продажбата исклучиво на полнолетни лица и едукација, а не мерки кои ги казнуваат легалните трговци и граѓани“, пишува К. Јованоска.

„Популациските модели за намалување на штета укажуваат дека кога алтернативни никотински производи со понизок профил на изложеност целосно се отстрануваат од регулиран пазар, дел од корисниците може да се вратат на класични цигари, што може да доведе до поголема вкупна здравствена штета на популациско ниво. Поради тоа, наместо целосна забрана на ароматизирани загреани тутунски производи, предлагам да се разгледаат пропорционални мерки: строга контрола на продажба на малолетници…“, смета С.Марковиќ.

Естонија е една од државите која избра рестриктивен пристап, налик на предложениот во Македонија. Оваа балтичка земја воведе забрана за продажба на алтернативни никотински производи со вкус, освен со вкус на тутун. Целта беше да се намали привлечноста на вејповите, особено кај младите. Но, во 2020 година Естонија регистрирала стапка на пушење од 24,2%, а пет години подоцна оваа стапка сѐ уште изнесува високи 21,6%.

Според BNS, Трговската и индустриска комора на Естонија, властите треба да ги вратат алтернативните никотински производи со вкусови во рамките на законот, бидејќи во моментов просперира црниот пазар. Сега, како што додаваат, се поништуваат одговорните трговски практики, а воедно вејповите се подостапни за малолетниците.

– Проблемот се протега надвор од кој било поединечен сектор или агенција и треба да се третира како поширок општествен предизвик што бара споделена одговорност низ целата држава, бизнисите и граѓанското општество. Озаконетата трговија со вакви производи ги штити и чесните бизниси и малолетниците, кои инаку имаат пристап до забранетите производи кои се со непознато потекло и состав. Воедно, младите луѓе кои купуваат од црниот пазар денес би можеле да станат поподложни на други форми на незаконско однесување во иднина – вели генералниот директор на Комората, Маит Палтс.

Тој во изјавата споменува повеќе студии и анкети, па така, според истражувања и анализи на отпадот – 52% од употребените електронски цигари за еднократна употреба не се во согласност со ниту едно од актуелните правила во Естонија. Дополнително, 60% од корисниците рекле дека редовно користат производи со забранети вкусови, што укажува на широко распространета нелегална дистрибуција. Дополнително, извештај на естонската Агенција за животна средина проценува дека околу 80% од електронските цигари пронајдени во отпадот не биле декларирани во Естонија и не ги исполнувале локалните стандарди.

Од друга страна, според NHS, Националниот здравствен систем на Велика Британија, рутината на пушење може тешко да се запре, па затоа алтернативните никотински производи можат да помогнат при постепено откажување, а воедно веднаш да ги намалат здравствените ризици од пушењето на цигари.

„Со оглед на тоа што бројот на корисници на вејпови во Англија се намалува, неточните перцепции за неговите релативни ризици во споредба со пушењето може да ги обесхрабрат пушачите да користат вејп за да се откажат од пушењето. Доказите со текот на годините укажуваат дека со зголемувањето на употребата на вејповите во обидите за откажување од пушење, се зголемува и бројот на успешни откажувања од пушење во Англија. Се проценува дека во 2017 година, повеќе од 50.000 пушачи, кои инаку би продолжиле да пушат, престанале да пушат со помош на вејп производи“, наведуваат од Јавното здравје на Англија.

Наскоро, Нов Зеланд ќе биде меѓу земјите чија стапка на пушење ќе се намали по 5%. Државата ја преполови стапката на пушење на 6,8% за помалку од една деценија, откако властите одобрија широка употреба на вејповите како помалку штетна алтернатива за пушачите. Анализи покажале дека дополнително и процентот на тинејџери кои никогаш не пушеле цигари се зголемил на речиси девет од 10. Последно, канадските здравствени лица повикаа непушачите да избегнуваат електронски цигари, но пушачите на класични цигари целосно да се „префрлат“ на користење електронски цигари за да ги намалат последиците врз нивното здравје.

The post СЕРИОЗНА ОПАСНОСТ ОД ПРОДАЖБА БЕЗ КОНТРОЛА Како Законот за заштита од пушење ќе се одрази врз алтернативите на цигарите? appeared first on plusinfo.mk.

Дали Законот за заштита од пушење ќе стартува од 1 март како што се предлага во законското решение или ќе почне да се применува во фази?

Државниот советник Никола Грбчевски од Министерството за здравство во гостување на ТВ21 рече дека евентуалното одложување на примената на законот не би го нарекол ретерирање, туку фазна имплементација зашто во дијалог со јавноста и со бизнис заедницата одлучиле да одат со мека имплементација, која на почеток ќе значи опомени и едукација.

– Во дијалог со јавноста и со бизнис заедницата ќе одиме со мека примена на законот што ќе значи на почеток опомени, едукација, рамо до рамо работа во правец на исполнување на условите создавање јавни простори без чад. Дали законот ќе биде донесен до 1 март, зависи од многу фактори. Водиме институционална дискусија, добиваме фидбек од сите засегнати во имплементацијата. Ставот на Министерството е дека законот треба да биде донесен што е можно поскоро, но имплементацијата би одела фазно – односно прво би се изрекувале опомени, па потоа казни. Се соочуваме со голем проблем, речиси пола држава пуши, има фрапантен тренд кај младите за пушење, и тоа сакаме да го спречиме – рече Грбчевски и додаде дека сѐ уште траат разговорите со сите засегнати страни.

Тој објасни дека со новиот закон ќе биде забрането пушење на класични цигари, електронски цигари и користење уреди со загреан тутун во сите јавни и затворени простории.

– Согласно европските стандарди, веќе забраните се изнесуваат и надвор на отворен простор, односно се ограничува пушењето и на отворен простор. Нема да смее да се пуши ниту во приватен автомобил доколку во него има дете. Пред влезовите на училиштата и градинките нема да смее да се пуши, туку ќе мора да има одредена дистанца, а колкава ќе биде таа, оставаме на совеста на граѓаните. На игралиштата каде што играат деца ќе биде забрането, за децата да не бидат изложени, односно да не гледаат како се пуши – изјави Грбчевски.

Во однос на тоа колкав период ќе траат фазите за прилагодување кон законските измени, тој рече дека и тоа е нешто што сега се усогласува.

– Дали ќе бидат 6 месеци, дали ќе бидат 8 месеци, дали ќе бидат 3 месеци, не можам да кажам, тоа ќе зависи како ќе одлучи оперативната работна група – додаде советникот Грбчевски.

The post ЗА ПОЧЕТОК МЕКА ПРИМЕНА НА ЗАКОНОТ ЗА ПУШЕЊЕ? Речиси пола нација пуши, а трендот е јавен простор без чад appeared first on plusinfo.mk.

Шведското позитивно искуство и експертиза во креирањето стратегии за заштита на јавното здравје преку намалување на штетите може да се искористат и во Македонија, која во моментов подготвува нова законска регулатива за заштита од пушење. На ова укажа новоформираната Шведско-македонска стопанска комора во својата јавна објава дека како бизнис заедница испратила конструктивни предлози до надлежните институции во земјава кои се однесуваат на нацрт-законот за Заштита од пушењето.

Оваа комора смета дека во носењето на законската регулатива која се однесува на пушењето, од голема важност е да постои информирана јавна дебата, донесување одлуки засновани на наука и избалансирана регулатива што го штити јавното здравје, а воедно обезбедува практична и одржлива имплементација на регулативата. Притоа, јавните политики треба да се креираат водени од научни податоци, најдобри меѓународни практики и инклузивна дискусија со засегнатите страни. Затоа, оваа комора како поддршка ја нуди својата експертиза и конструктивна соработка во насока на остварување што подобри резултати во јавното здравје во Македонија.

Шведското искуство во стратегиите за јавно здравје е релевантно и добива признанија во меѓународни рамки бидејќи Шведска денес важи за прва земја во светот без чад, со стапка на пушење од само 4,5 отсто кај возрасната популација. Според дефиницијата на Светската здравствена организација (СЗО), за една земја да има статус „земја без чад“, стапката на пушење треба да биде пет отсто или под оваа граница. Овој статус на Шведска се должи на традиционалната повеќевековна употреба на снус, како и на никотински ќесички во поново време, што резултираше со намалување на употребата на цигари кај возрасната популација и доведе до значително пониски стапки на заболувања и смртност поврзани со пушењето од останатите земји-членки на ЕУ. Шведските здравствени власти со гордост го истакнуваат фактот што постигнатите резултати во борбата со пушењето не се постигнати со строги забрани и рестриктивни мерки, туку дека се должат на долгорочна стратегија која се фокусира на намалување на штетите од пушењето базирани врз докази и научни сознанија.

Кога се разгледува шведското искуство, станува јасно дека успехот не доаѓа преку ноќ. Државата и стручната јавност со децении внимателно ги следат резултатите и учат од нив. Токму тие сознанија подоцна се претвораат во одржливи политики, но и во јасни и разбирливи информации за граѓаните. Возрасното население добива пристап до проверени, научно поткрепени податоци за сите опции што ги има кога станува збор за сопственото здравје. Во Шведска одлуките за јавното здравје се носат врз основа на факти, а не на претпоставки, и притоа се слуша гласот на сите засегнати страни. Тоа резултира со ефикасни политики за јавно-здравје, но и со значајни социјални и економски придобивки за населението.

The post ЌЕ ГИ ИСКОРИСТИ ЛИ МАКЕДОНИЈА ПОЗИТИВНИТЕ ПРАКТИКИ НА ШВЕДСКА ВО БОРБАТА ПРОТИВ ПУШЕЊЕТО? Предлози од Шведско-македонската стопанска комора appeared first on plusinfo.mk.

Домашните здравствени власти со новиот предлог Закон за заштита од пушење ги поистоветија цигарите и алтернативните никотински производи, иако дел од државите кои ја намалија стапката на пушење овозможија широка употреба на уредите за загревање, вејповите и никотинските ќесички. Рестриктивниот пристап кон алтернативните никотински производи е предвиден иако во Македонија има далеку поголем број корисници на цигари. Повеќе истражувања во држави кои ја забраниле продажбата на ароматизирани никотински производи покажуваат дека кај нив расте црниот пазар на кој нема никаква контрола врз составот на производите, а исто така се забележува и дека дел од корисниците на вејпови се враќаат на употребата на цигари.

Во Македонија, Институтот за јавно здравје спровел истражување во кое се опфатени само уредите што загреваат тутун и податоците покажуваат дека само 4,5% од учесниците во истражувањето биле активни корисници на тие уреди, додека стапката на пушење е околу 45%.

Во меѓувреме, анализи во Велика Британија покажале дека алтернативните никотински производи им помогнале на значителен број лица да се откажат од пушењето цигари. Според податоци од организацијата ASH речиси 3 милиони луѓе во Велика Британија се откажале од пушењето со помош на уреди вејпови во период од пет години.

– Во последните неколку години, речиси сите пациенти што ги гледам, а кои успеваат да се откажат од пушењето, го прават тоа преку вејповите, а без нив стравувам дека многумина не би го сториле тоа. Вејповите веќе ги користат Центрите за откажување од пушење и поддршка на Националната здравствена услуга (NHS), но тие би можеле да се користат пошироко во нашите напори да им помогнеме на милионите што сè уште пушат да се откажат – смета проф. Санџај Агравал, специјален советник за тутун на Кралскиот колеџ на лекари.

Дел од анализите покажуваат дека сојузни држави во САД кои забраниле ароматизирани никотински производи регистрираат пораст на употреба на цигари.

„Ограничувањата за ароматизирани е-цигари резултираат со намалување од 3,6 процентни поени на користење на вејпови на дневно ниво, но зголемување од 2,2 процентни поени на пушење на дневно ниво, од 2018 до 2023 година во однос на државите што не ги забранија производите“, покажува истражување на специјализираното списание ЈАМА.

Паралелно, во САД и во Велика Британија постојат голем број активно развиени кампањи и иницијативи против пушење и за поддршка на откажување од тутунските производи, кои се дел од долгогодишните јавноздравствени политики за намалување на пушењето и поврзаните здравствени ризици. Македонија пак на полето на превенцијата значително потфрла. Во 2023 година, вкупниот број на советувани граѓани во сите 10 Центри за јавно здравје изнесува 43 лица.

„Во ЦЈЗ Велес, ЦЈЗ Кочани, ЦЈЗ Штип, ЦЈЗ Прилеп, ЦЈЗ Струмица, ЦЈЗ Куманово и ЦЈЗ Скопје немало никакви активности поврзани со Советувалиштата за откажување од пушење… Од добиените анкетни прашалници може да се види дека не се обезбедени посебни простории за откажување од пушење“, покажуваат податоци од интерната анкета на Институтот за јавно здравје.

Во нивниот Извештај дополнително се наведува дека се потребни засилени кампањи и промотивни активности со кои ќе се промовира дејноста на советувалиштата, како и дека не се спроведува соодветно ниту актуелниот Закон за заштита од пушење во голем дел од државата, па предлагаат редовни контроли.

The post САМО 43 ЛИЦА ВО 2023 ГОДИНА БИЛЕ СОВЕТУВАНИ ПРОТИВ ПУШЕЊЕ Се најавуваат рестрикции за никотинските производи, а превенцијата во Македонија значително потфрлила appeared first on plusinfo.mk.

Законот за заштита од пушење не ги дава посакуваните резултати во дел од државите кои се одлучија за рестриктивни мерки. Од Стопанската комора веќе реагираа дека предложениот закон во Македонија, изработен по словенечкиот модел, кај нас е неприменлив од повеќе причини. Во меѓувреме во Словенија се појавија низа предизвици за неговото спроведување. Словенија во 2024 година ги забрани за продажба ароматизираните никотински производи, како што се вејповите и вкусовите што се користат за уредите на загревање. Сега државата се соочува со пораст на црниот пазар, каде нема никаква контрола за квалитетот и безбедноста на состојките. Уште повоочлив е примерот во Латвија.

Словенија во 2024 година регистрира стапка на пушење од 20,1% и иако сѐ уште нема официјални податоци за 2025 година, се проценува дека стапката на пушење се намалила за незначителен еден процент, на 19,2%. Ваквиот податок ги потврдува резултатите од анкетата на ИПСОС, спроведена во 2024 година додека траела јавната расправа за предложените ригорозни мерки. Интервјуирани биле 180 корисници на вејпови и најголемиот дел од нив одговориле дека користат електронски цигари со цел да го намалат или целосно да престанат со пушењето на цигари. Деведесет проценти од анкетираните корисници на ароматизирани вејпови сметале дека забраната за вкусови би можела да ги врати назад кон пушењето на цигари. Околу три четвртини одговориле дека властите треба да ги поддржат помалку штетни алтернативи на цигарите, а половина истакнале дека доколку постои можност, веројатно ќе се снабдуваат од „црниот пазар“.

Токму таков е случајот сега, а од Финансиската управа на Република Словенија соопштија дека се соочуваат со повеќе прекршоци на набавка на никотински производи преку интернет.

„Поголемиот дел од прекршоците утврдени досега во областа на увозот од страна на физички лица се поврзани со увозот на електронски цигари (или сродни производи), што е забрането. ФУРС врши континуиран надзор, со службени лица присутни во секое време, како во патничкиот, така и во поштенскиот сообраќај, каде што сите пратки што пристигнуваат од трети земји се предмет на надзор“, соопштија од Управата.

Покрај преку интернет, Управата спроведува и засилени акции на терен. Една од поголемите заплени на нелегални цигари и ароматизирани вејпови се случила на главниот пазар во Марибор.

– Потрошувачите често не знаат дека производите, покрај тоа што се поевтини, тие содржат непроверени хемикалии и се произведени во неприфатливи хигиенски услови – изјави Марко Хорват, директор на подрачната единица на ФУРС.

Покрај негативното искуство во Словенија, слични резултати од рестриктивните забрани има и во Латвија, каде од први јануари 2025 година е забранета продажбата на ароматизирани никотински производи. Државата регистрира пораст на црниот пазар и значителен дефицит во државниот буџет.

Според пишувањата на локалниот медиум la.lv, постоеле постојани предупредувања дека ваквите ограничувања се непотребни, бидејќи и онака продажбата на малолетници е забранета, а популарните ароматизирани производи ќе се преместат во нерегулираниот црн пазар.

„Се чини дека овие предупредувања се материјализираа. Податоците за приходите од акцизи за првите три месеци од 2025 година покажуваат дефицит од над 1,5 милиони евра, при што трговците пријавуваат масовен егзодус на клиенти на нелегалниот пазар каде што производите немаат контрола за квалитетот и државен надзор. Обемот на нелегалниот пазар, наводно, достигнува 42,4% од вкупната потрошувачка во првите четири месеци од 2025 година, што е зголемување во однос на 31,4% во 2024 година“, пишува медиумот.

Од регионот, со големи маки со црниот пазар на вејпови се соочува и Бугарија, каде само една откриена голема пратка од вејпови произведени во Русија, без контрола на составот, му нанела штета на буџетот од околу 500.000 евра.

The post ЗАБРАНИТЕ ЗА АРОМАТИЗИРАНИ ВЕЈПОВИ ГО СТИМУЛИРААТ ЦРНИОТ ПАЗАР Словенија со засилени контроли, Латвија со огромен дефицит appeared first on plusinfo.mk.

Македонските власти со новиот предлог Закон за заштита од пушење ги изедначија цигарите со алтернативните никотински производи, како што се електронските цигари, вејповите и никотинските ќесички. Сепак, голем број примери ширум светот покажуваат дека ваквиот пристап не го дава посакуваниот резултат. Напротив, во намерата за намалување на стапката на пушење успеале државите кои овозможиле широка употреба на помалку штетните никотински производи наспроти предвидените рестрикции кај нас.

Според дел од медицинските лица, мора да се направи разлика помеѓу користењето на тутун и користењето на никотин. Пошироката јавност, но често и стручната, го поистоветува користењето на никотин единствено со цигарите.

– Никотинот сам по себе не е причина за рак. Штетните ефекти од пушењето се резултат на токсичните соединенија што се создаваат со согорување на околу 900°C кај традиционалните цигари – нагласува д-р Хуго Тан.

Според него, случајот е многу поразличен со алтернативните никотински производи, кај кои ги нема штетите од согорувањето.

– Има логика во охрабрувањето на некои пушачи да се префрлат на научно проценети производи со намален ризик. Пијалоците со помалку шеќер, безбедносните појаси во автомобилот, алтернативните никотински производи… каква е врската? Станува збор за концептот на намалување на штетата – додава доктор Тан.

Ваквиот пристап кон намалување на стапката на пушење се покажал успешен во голем број земји, меѓу кои и Шведска и Јапонија.

– Примерите како шведскиот покажуваат дека долготрајната употреба на производи без чад може да биде поврзана со драстичен пад на пушењето, од околу 30 проценти на околу 5 проценти. Шведска сега има најниска стапка на болести предизвикани од пушење во ЕУ – заклучува д-р Хуго Тан.

Анализата „Safer nicotine works“ покажува дека земјите што широко ја овозможиле употребата на алтернативни никотински производи бележат намалување на стапките на пушење двојно побрзо од глобалниот просек. Како пример, никотинските ќесички станаа најбрзо растечкиот алтернативен никотински производ на скандинавскиот пазар, а Шведска продолжува да има најниска стапка на пушење во Европа. Во оваа земја иако бројот на пушачи е намален, уделот на населението што користи никотин се чини дека останал ист. За ова да се случи постоеле голем број дебати и различни законски решенија. За разлика од предлогот кај нас, актуелните шведски закони дозволуваат вејпови и ќесички со ароми и вкусови, но пак затоа имаат различни акцизи.

„Стратегијата за оданочување на тутунот во Шведска се базира на пропорционална акциза што го одразува понискиот ризик поврзан со алтернативите на цигарите. Никотинските ќесички имаат најниска акцизна стапка во споредба со акцизата што се применува на цигарите“, се наведува во анализата.

Во неа се прави корелација и на широката достапност на алтернативните никотински производи со податокот од Светската здравствена организација кој покажува дека Шведска има најниска инциденца на рак на белите дробови (17,7 на 100.000) во ЕУ и најниска инциденца на смртност од рак на белите дробови (14,4 на 100.000).

Успешен пример е и Јапонија каде претходно имало лоши резултати – за повеќе од четиринаесет години, стапката на пушење се намалила само за помалку од два проценти, од 21,6% во 2003 година на 19,8% во 2017 година.

Сепак, намалувањето на стапката на пушење неодамна се забрзало благодарение на воведувањето производи за загревање на тутун и од 2016 година до 2019 година е намалена на 17,8%.

„Владата не ја дестимулираше употребата на алтернативните никотински производи преку воведување ограничувања за нивната употреба, но истовремено и не ги поддржуваше активно овие производи како одржлива алтернатива на пушењето цигари“, се вели во анализата „Safer nicotine works“.

Но, јапонските власти направиле јасна разлика за тоа каде е дозволено пушењето на цигари, а каде може да се користат алтернативните производи.

„Употребата на алтернативните никотински производи е дозволена во барови и ресторани над 100 квадратни метри и во оние што ги управуваат поединци или мали и средни претпријатија, под услов да е истакнат знак за предупредување. Во спротивно, производот може да се користи само во одредени области. Во пракса, повеќето барови и ресторани во Јапонија се квалификуваат за оваа можност која дозволува употреба на алтернативни никотински производи во објектите. Спротивно на тоа, пушењето цигари е забрането во сите ресторани, хотели и канцеларии од април 2020 година“, се додава во анализата.

Во Јапонија, откако производите за загревање на тутун за првпат биле воведени на пазарот во 2016 година, продажбата на цигари е намалена за 32% за само пет години.

The post РЕСТРИКЦИИТЕ НЕ ДАЛЕ РЕЗУЛТАТ Употребата на никотин преку вејпови и ќесички може да ја намали стапката на пушење appeared first on plusinfo.mk.