Уставот мора да се почитува и не смее да биде предмет на дневнополитички интерпретации, а државата не функционира по принцип на лична проценка, професионален рефлекс или политички впечаток.

Ова е дел од одговорот на министерот за правда Игор Филков на изјавата на вицепремиерот Беким Сали во врска со петиција на студенти за полагање на правосуден испит на албански јазик.

Во продолжение следи целата реакција на министерот.

„Почитуван вицепремиер , Беким Сали

Времето кога Уставот и законите се толкуваа според дневнополитички потреби, а не според нивната содржина, заврши со заминувањето на СДСМ–ДУИ од власт.

Оваа Влада нема намера да ја продолжи праксата на правен релативизам, институционален хаос и селективна примена на нормите. Напротив, обврзани сме да воспоставиме јасни правила, правна сигурност и целосно почитување на уставниот поредок.

Токму затоа, во врска со изјавите на вицепремиерот Беким Сали за полагањето на правосудниот испит на албански јазик, чувствувам обврска јавно, јасно и недвосмислено да реагирам, во интерес на Уставот, правниот поредок и институционалната сериозност на државата.

Првенствено, Уставот мора да се почитува и не смее да биде предмет на слободни и дневнополитички интерпретации.

Токму тоа го потенцирав и на последната средба за Реформската агенда.

Но, почитувањето на Уставот подразбира цело, системско и доследно читање на уставните и законските одредби, а не нивно селективно вадење од контекст за краткорочни политички пораки.

Го разбирам вицепремиерот Беким Сали како стоматолог, и како политичар кој допрва ја запознава материјата на европските интеграции и правосудните реформи.

Но, потенцирам, државата не функционира по принцип на лична проценка, професионален рефлекс или политички впечаток. Одлуките не се носат по чувство, туку по Устав и закон. Во правниот систем не постои категорија „има или нема волја”. Постојат уставни норми, законски решенија и институционални процедури.

Сè друго е опасна поедноставеност што ја поткопува правната држава и ја враќа праксата на произволност, од која за жал, Македонија скапо плати во минатото.

Имено, Министерството за правда ја разгледа петицијата поднесена од студентите во врска со полагањето на правосудниот испит на албански јазик, при што внимателно се анализирани сите релевантни уставни и законски одредби.

Законот за употреба на јазиците овозможува употреба на албанскиот јазик како службен јазик во постапките пред институциите, но неговата примена не може да се разгледува изолирано од другите системски закони што го уредуваат функционирањето на правосудството. Правосудниот испит претставува клучен предуслов за влез во судството, јавното обвинителство, адвокатурата, нотаријатот и извршувањето, при што сите овие закони експлицитно предвидуваат услов за активно познавање на македонскиот јазик.

Полагањето на правосудниот испит на македонски јазик е во директна функција на проверка на таа јазична и стручна подготвеност, имајќи предвид дека сите постапки, одлуки и службени акти во правосудниот систем примарно се водат и донесуваат на македонски јазик и кирилско писмо, согласно Уставот и законите.

Согласно член 7 од Уставот на Република Северна Македонија (Амандман VI), на целата територија на Републиката и во нејзините меѓународни односи службен јазик е македонскиот јазик и неговото кирилско писмо. Уставната одредба јасно утврдува и дека употребата на друг службен јазик е дозволена под услови и на начин утврден со Устав и закон, без притоа да се дерогира уставната позиција на македонскиот јазик како примарен службен јазик. Дополнително, Законот за правосудниот испит не содржи одредби за полагање на правосудниот испит на друг јазик освен македонскиот јазик.

Согласно член 1 став (1) од Законот за употреба на јазиците (,,Службен весник на Република Северна Македонија” бр.7/19), на целата територија во Република Северна Македонија и во нејзините меѓународни односи службен јазик е македонскиот јазик и неговото кирилско писмо.

Според став (2) од истиот член, друг јазик што го зборуваат најмалку 20% од граѓаните (албански јазик), исто така, е службен јазик и неговото писмо, согласно овој закон.

Според ставот (2) од истиот член, во согласност со правото на граѓаните да употребуваат било кој од наведените службени јазици од членот 1 став (1) и (2) од овој закон во судските, управните, извршните постапки, предистражните и истражните постапки, кривични и прекршочни постапки, парнични и вонпарнични постапки, постапка за извршување на санкции, како и другите постапки предвидени со други закони. Судовите, јавните обвинителства, како и сите други органи, тела и други институции се обврзани да овозможат користење, употреба и примена на било кој од службените јазици од членот 1 став (1) и (2) и нивните писма во тие и други постапки.

За Законот за употреба на јазиците се произнесе и Венецијанската комисија, а во момнетов до Уставниот суд се поднесени 13 иницијативи за оценување на уставноста и законитоста. Имено, според Венецијанската комисија Законот содржи повеќе нејаснотии во однос на неговото значење и опсег. Не е секогаш јасно кои одредби од Законот се однесуваат само на албанскиот јазик, кои се однесуваат и на други јазици на заедниците (турски, српски, босански, влашки, ромски итн.), и кои правни субјекти се опфатени со Законот. Оваа текстуална нејаснотија дополнително ќе ја отежни примената на Законот. Затоа, Комисијата го повикува законодавецот повторно да го разгледа Законот за јазиците и, при тоа, да ги земе предвид, во консултација со сите засегнати страни, особено следните препораки:-да се напуштат одредбите од Законот што се однесуваат на двојазичноста во судските постапки и да се преземат неопходните мерки за да се обезбеди ефективна примена на јазичните барања од Законот за јазици од 2008 година во судските постапки.

Затоа, тезата дека Министерството за правда „нема аргументи” е неточна и политички мотивирана. Аргументите се јасни, уставни и законски. Она што недостасува во изјавите на вицепремиерот е почит кон правниот систем како целина.

На крај, дозволете ми, да упатам порака до г-динот Сали.

Почитуван колега,

Уставот не е тема за телевизиски емисии, ниту алатка за политички наративи, а правосудството не смее да биде заложник на ничија агенда.

Оваа Влада има за цел да воспостави ред по години институционален распад, да спроведе реформи, а не да произведува конфликти. Кој сака политика, нека ја води на избори, но кој носи функција во правната држава, мора да ги почитува Уставот и законите.

Сè друго е притисок. И тоа нема да помине“,

The post УСТАВОТ НЕ СЕ ТОЛКУВА ПО ЛИЧНА ПРОЦЕНКА ИЛИ ВПЕЧАТОК Филков му одговори на Сали за иницијативата за правосудниот испит appeared first on plusinfo.mk.

Интерпелацијата за претседателот на Уставниот суд, Дарко Костадиновски ќе биде ставена како прва точка на дневниот ред на следната пленарна седница на Собранието, на почетокот на јули, најави денеска претседателот на Собранието, Африм Гаши, на брифинг со новинарите. Роковите предвидени во Деловникот течат, додаде тој, рокот за одговор на барањето помина, а Костадиновски не испрати одговор.

Предлогот за интерпелација го поднесоа пратеници од опозицискиот Европски фронт, според кои, Костадиновски свесно го прекршил Законот за употреба на јазиците.

Претседателот на Уставен претходно најави дека нема ниту да отиде на седницата на која ќе се расправа за неговата интерпелација. Тој рече дека Уставот не предвидува никаква можност за интерпелација на уставен судија, како претставник на четвртата власт во државата, која ги контролира останатите три власти.

Во врска со овие ставови на Костадиновски претседателот Гаши рече дека во Уставот не е предвидена интерпелација ниту за премиер, ниту за јавен обвинител, ниту за ниедна конкретна функција.

– Уставот предвидува интерпелација за носител на јавна функција. Тоа е јасно одредено во член 72 од Уставот, како и во Деловникот на Собранието. Од претседателот Костадиновски не добивме одговор, но, ние ќе постапиме. Негово право е дали ќе дојде или не на седницата, но ние како Собрание мора да ја испочитуваме процедурата и ќе ја ставиме точката на дневен ред. Тоа што тој ќе биде отсутен не е е пречка да тече седницата. Предлагачот ќе ги образложи причините за интерпелацијата во 20 минути, а потоа тој на кој се однесува барањето има право на одговор пред пратениците. Потоа си тече седницата со дискусија на пратениците – рече претседателот на Собранието, Африм Гаши.

Од Уставниот суд во март посочија веќе имаат претходно изграден официјален став за можноста за интерпелација на уставен судија, односно дека Уставот не предвидува никаква можност за разрешување на уставен судија ниту од страна на законодавната, ниту од извршната власт.

„Уставниот суд како орган на Републиката кој ја штити уставноста и законитоста, не подлежи на начелото на поделба на власта. Уставотворецот го поставил Уставниот суд над трите власти затоа што тој е контролор на нивните постапки акти и дејствија. Самостојноста и независноста на Уставниот суд и уставните судии имаат најсилна уставна гаранција. Уставот не му дозволува на Собранието со законски решенија на кој било начин да влијае на надлежностите, начинот на избор и престанокот на функцијата на уставните судии. Овластувањето на Собранието завршува со моментот на избор на уставните судии“, се вели во ставот на Судот.

Институтот „интерпелација“ предвиден во членот 72 од Уставот, во никој случај не се однесува и не може да се примени за уставните судии, се додава во мислењето од Уставниот суд.

„Во спротивно, се губи смислата на Уставниот суд и се прави тешка повреда на Уставот од причина што на тој начин се прави упад во четвртата т.н.уставно-судска власт, во самостојноста и во независноста на Уставниот суд. Основите за престанок на функцијата уставен судија се предвидени во членот 111 од Уставот. Секоја постапка или дејствие преземено надвор од оваа уставна одредба би претставувало грубо кршење на Уставот, повреда на уставните гаранции за самостојноста и независноста на Уставниот суд. Секој е должен да го почитува Уставот“, се вели во официјалниот став на Уставниот суд.

Во јавен настап Костадиновски неодамна рече дека на барањето за негова интерпелација гледа како комплимент.

– Штом се нервозни од Уставниот суд, тоа е најдобар показател дека сме на правиот пат. Кога Уставниот суд изградил став, тој е највисокиот авторитет што го толкува Уставот. Тој механизам за политичка контрола е апсолутно неподобен за уставните судии. Тогаш не треба да има дилема. Уставниот суд е органот што го контролира Собранието, неговите закони и замислете ако се доведе во прашање можноста да се прават интерпелации кои може да се толкува на различни начини, влијание, притисок, тогаш не можеме да зборуваме за состојба на уставност. Уставниот суд го има апсолвирано ова прашање. Ниту планирам да се појавам во Собранието, мојот став е јасен. Единствено што можам да направам е да апелирам до сите политички чинители, не декларативно туку вистински да се посветат на владеењето на правото. Правилно да ги разбираат пораките што ги добиваме од нашите стратешки партнери кои континуирано повторуваат дека е неприфатливо влијанието во судската власт и уште помалку во уставно-судската власт – рече претседателот на Уставниот суд.

Пратеникот Илир Хасани од Европскиот фронт кога ја поднесе интерпелацијата рече дека иницијативата нема цел да изврши притисок врз Уставниот суд, туку има социјално и медиумско влијание и да се поведе институционална дебата за функционирањето на таа институција и за улогата на нејзиниот претседател во почитување на Уставот и постоечките закони. Според Хасани, Костадиновски има предрасуди кон албанскиот јазик.

– Во причините за интерпелацијата може да споменеме негово интервју од август 2024 година, каде што вели, цитирам „политиката што ја создаде тој закон создаде еден вид правен хаос што резултираше со политички хаос, недоверба и дилема. Факт е дека законот се спроведува и дека создава проблеми со неговата имплементација“. Оваа изјава покренува неколку прашања: Врз основа на кој член од Уставот или конкретен закон претседателот на Уставен суд смее да карактеризира закон како извор на политички и правен хаос? Дали е во надлежност на претседател на Уставен суд да утврди проблеми во спроведување на законот и да предвиди законодавна интервенција? Ваквите изјави ги намалуваат рамките на надлежностите дефинирани со закон и создава серија сомнежи за непристрасноста на претседателот на Судот во случаи што уште се во фаза за разгледување – рече пратеникот Хасани при поднесувањето на интерпелацијата.

The post ИНТЕРПЕЛАЦИЈА ЗА ПРЕТСЕДАТЕЛОТ НА УСТАВНИОТ СУД НА СЛЕДНАТА ПЛЕНАРНА СЕДНИЦА Дарко Костадиновски не му одговорил на Собранието appeared first on plusinfo.mk.

Кадриу, заедно со вториот уставен судија Албанец, Насер Ајдари минатата недела ја бојотираа седницата на Уставниот суд, на којатребаше да се донесе одлука за уставноста на Законот за употреба на јазиците. По одложувањето на одлуката, судијата Кадриу во интервју рече дека одложувањето на одлуката за законот е „во корист на каузата на албанските судии и на Албанците воопшто“. Кадриу најави и дека тој и Ајдари нема да присуствуваат ниту на одготвителната седница за законот што се очекува во март следната година.

Премиерот Мицкоски вели дека на Кадриу не му е местото во Уставниот суд.

– Со должна почит кон луѓето од таа професија, но дел од нив не ги оправдале очекувањата на граѓаните од таа професија. Истовремено, да каже уставен судија тоа што го кажа, поврзано со албанската кауза и слично, нему не му е таму местото, простете но не му е таму местото. Тој може такви изјави да кажува на друго место. Треба под итно да си поднесе оставка затоа што тој зема плата од граѓаните – рече премиерот Мицкоски.

The post ПРЕМИЕРОТ МИЦКОСКИ БАРА СУДИЈАТА КАДРИУ ИТНО ДА СИ ПОДНЕСЕ ОСТАВКА Недозволиво е уставен судија да зборува за албанска кауза appeared first on plusinfo.mk.

– Ќе ги судриме правните аргументи. Истото важи и за пријателскиот совет што е веќе побаран од Венецијанската комисија. Точно е дека од Венецијанската комисија ние имаме правно мислење за законот. Но, ние употребивме друга алатка – пријателски совет. Тоа може само уставните судови да го побараат во случај кога ќе утврдат некои спорни правни прашања, особено во доменот на меѓународните и европските стандарди – изјави Костадиновски во интервју за ТВ 21.

Претседателот на Уставниот суд очекува дека Венецијанската комисија ќе го донесе пријателскиот совет на мартовската сесија. Листата на учесници што би биле повикани на подготвителната седница на Уставниот суд би била направена до 24-25 декември.

– Откако ќе го направиме тоа, бидејќи сум во контакт со Венецијанската комисија, би сакал и нивните експерти да дојдат на подготвителната седница. Откако ќе ги утврдиме можните термини, секако ќе бидат некаде во март и штом го добијам пријателскиот совет, јас веднаш ќе ја свикам седницата – рече Костадиновски.

Тој е дециден дека тие како уставни судии немаат избор и мораат да одговорат на иницијативите.

– Ова не е прашање на желба – вели Костадиновски.

Уставниот суд, додаде тој, ќе донесе уставно втемелна одлука која ќе се базира на аргументи.

Претседателот на Уставниот суд вели дека уставните судии се изложени на закани и на политички притисок и оти крајно време е политичарите да ги тргнат рацете од судството, оти инаку нема да биде добро.

– Мислев да се пожалам до ЕУ за притисокот кој се врши врз Уставниот суд подолг временски период. Уставните судии се изложени на закани, па дури и на политички притисок. Како вам ви звучи кога некој ќе каже дека Уставниот суд сака дестабилзиација – рече Костадиновски.

Тој не се согласува со изјавата на премиерот Христијан Мицкоски дека во средата ништо не се случило.

– Не е точно дека ништо не се случи. Вчера Уставниот суд донесе одлука која значи продолжување на постапката. Значи, ние ја продолжуваме постапката. Таа е почната и таа постапка ќе биде окончана. Подготвителните седници се многу важна алатка во работата на Уставниот суд, особено за предмети кои се комплицирани и исклучително комплексни и чии последици од евентуалните одлуки можат да имаат импликации – вели Костадиновски.

Коментирајќи ја изјавата на премиерот Мицкоски дека овие уставни судии се бирани од минатата власт, рече дека е непримерна.

– Судиите ги бира Собранието, еден, друг, трет состав, но, тоа не значи дека може да влијае врз судиите. Имаат интегритет, дигнитет и никој не може да влијае врз нив – рече тој.

За барањето на ДУИ за негова оставка, откако претставници на ДУИ и на Европскиот фронт формираа т.н. „стража на јазикот“, Костадиновски кажа дека нема да ги коментира партиите.

– Апсолутно не чувствувам никаква одговорност и не сакам воопшто да ги коментирам изјавите на претставници на политичките партии. Но, како претседател на Уставен суд, сум должен да реагирам во случај кога партиите ќе покажат исклучително ниска политичка култура, затоа што јас имам должност да го штитам интегритетот на Судот и функцијата што ја вршам – изјави тој.

Оцени дека ДУИ искажале многу лаги пред седницата на Уставниот суд, дека се креирала лажна атмосфера, и дека тој не може да се натпреварува со политичарите да ги демантира нивните изјави.

– Разбираме борба за гласови, но постојат некои минимални стандарди, дури и во политичката битка постојат црвени линии. Може политичка битка, но не преку грбот на Уставниот суд. Играњето со чувствата на граѓаните е многу опасна работа. Уставниот суд беше наречен параполитичка организација, јас лично трпев навреди. Беа изнесени дузина лаги за етничко надгласување, за мајоризација, за моноетничко одлучување, за извршување на политички одлуки, и такви лаги се опасни во општество како што е нашето. Очигледно некои луѓе не сакаат да научат – рече Костадиновски.

Тој смета дека недовербата не е само во правосудството, туку во целокупниот институционален систем.

– Тоа е така поради пресилната политизација на сè. Затоа со индигнација ги отфрлам сите обиди нашите одлуки да бидат оквалификувани како политички и етнички. Тие се само уставно – правно втемелени – рече Костадиновски.

The post УСТАВНИТЕ СУДИИ ТРПАТ ЗАКАНИ И ПРИТИСОЦИ, МИСЛЕВ ДА СЕ ПОЖАЛАМ ДО ЕУ Претера ДУИ со опасните лаги за етничко надгласување и за мајоризација appeared first on plusinfo.mk.

– Не постои опасност по безбедноста, ниту некогаш сме дозволиле да постои. Сме предупредувале дека има обиди да се наруши безбедноста и ова е еден од тие обиди. Има некои места каде што се состануваат поединци кои сакаат да направат безбедносна тензија. Ние како држава и Влада ќе сториме сè за да гарантираме безбедност, посебно сега, во услови кога сите индикатори, економски параметри, ниво на странски инвестиции, зголемени плати, реформи, раст на БДП,… одат во позитивна насока. Ние сме свесни дека тие елементи сакаат да нè влечат назад во политичкото мочуриште и во минатото, но граѓаните да бидат сигурни  дека многу анализираме и работиме со нашите стратешки партнери. Ниту тие ние, ниту Владата ќе дозволи да има какви било безбедносни проблеми – рече Мицкоски.

Тој рече дека во Уставниот суд се судии избрани од страна на мнозинството на СДСМ и ДУИ, кои сега токму ДУИ ги напаѓа.

– Да ја почекаме седницата, да видиме како ќе се развива и ќе еволуира – рече премиерот Мицкоски.

Уставниот суд на седницата на 11 декември ќе одлучува за уставноста и законитоста на Законот за употреба на јазиците.

• ДИРЕКТЕН УДАР ВРЗ МИРОТ Е СЕКОЈ ОБИД ЗА УКИНУВАЊЕ ЧЛЕНОВИ ОД ЗАКОНОТ ЗА ЈАЗИЦИТЕ Опозициската ДУИ се закани со непоправливи последици од одлуката на Уставниот суд

The post НИТУ ВЛАДАТА, НИТУ СТРАТЕШКИТЕ ПАРТНЕРИ ЌЕ ДОЗВОЛАТ ДЕСТАБИЛИЗАЦИЈА НА МАКЕДОНИЈА Спокојно да ја дочекаме седницата на Уставниот суд за Законот за јазиците appeared first on plusinfo.mk.

Доколку следната среда на седницата не се појават судиите од немнозинските заедници, неизвесно е дали ќе се донесе одлуката или не, затоа што претседателот на Уставниот суд Дарко Костадинов неодамна најави дека одлуката треба да се донесе со учество на сите 9 уставни судии.

Вицепремиерот Фетаи вчера во Брисел на конференцијата „Пријателите на Европа“ најави проблеми во одлучувањето по Законот, а додаде и дека е неизвесно е што ќе се случува по одлуката на Уставниот суд.

– Во наредните неколку дена очекувам проблеми поради Законот за употребата на јазиците, кој беше оспорен во 2018 година и ќе видиме што ќе произлезе од тоа. Денеска дознав дека уставните судии кои се дел од немнозинските заедници нема да присуствуваат на седницата – рече Фетаи.

Коментирајќи ги состојбите во судството, вицепремиерот Фетаи рече дека Уставниот суд не е имун на сето она што се случува во судскиот систем во Македонија.

Уставниот судија Осман Кадриу во интервју за Алсат потенцира дека не е точно дека пред Уставниот суд се оспорени само 2-3 члена од Законот за употреба на јазиците, како што се презентира во јавноста, туку 18 члена, кои се поднесени преку 13 иницијативи од 46 субјекти, вклучувајќи академици, професори и политички партии.

Според него, не е споменато дека е оспорен членот во кој во заграда е напишан албанскиот јазик.

– Во досегашното мислење беше кажано дека се оспорени 2-3 одредби. Не! Оспорени се 18 одредби. Доколку се оспорат 18 одредби од Законот за јазиците, тоа значи оспорување на половина од законот. Ако Судот со мнозинство гласови ги прифати забелешките и ги укине, тогаш немаме закон. Инаку, еден од споровите оној за употребата на терминот албански јазик, кој се користи во две одредби од законот – вели уставниот судија  Кадриу во интервју за Алсат.

Кадриу рече дека заедно со неговиот албански колега, Насер Ајдари, и понатаму остануваат на ставот дека нема да учествуваат на седницата на 11 декември, затоа што за нив не е разумно да се дел од мнозинство што ќе донесе одлука во врска со прашања од албански национален карактер.

Опозициската ДУИ утрово предупреди дека секој обид за укинување на членови од Законот за употребата на јазиците е „директен удар врз стабилноста и мирот кои оваа земја ги изгради со многу жртви“.

• ДИРЕКТЕН УДАР ВРЗ МИРОТ Е СЕКОЈ ОБИД ЗА УКИНУВАЊЕ ЧЛЕНОВИ ОД ЗАКОНОТ ЗА ЈАЗИЦИТЕ Опозициската ДУИ се закани со непоправливи последици од одлуката на Уставниот суд

Уставниот суд пред два месеци најави дека предметот во кој е оспорен Законот за употреба на јазиците ќе биде ставен на седница на која ќе присуствуваат сите 9 судии, со оглед на значењето и интересот во јавноста.

• ЌЕ СЕ ЧЕКА СИТЕ 9 УСТАВНИ СУДИИ ДА БИДАТ ПРИСУТНИ Законот за употреба на јазиците нема да се разгледува во октомври

Претседателот на Судот Дарко Костадиновски неодамна во интервју рече дека со Законот за јазиците политиката создаде своевиден правен хаос, кој резултира со политички хаос, недоверба и дилеми.

– Јавноста веќе го виде и извештајот на Венецијанската комисија. Уставниот суд е на потег, не за мудра, туку да донесе уставно-правно втемелена и аргументирана одлука. Што би можело да се одлучи, не знам и не можам да знам и нема да коментирам – рече Костадиновски.

Костадинов вели и дека е можно да се искористи алатка од новиот Акт на Уставниот суд, односно судиите да изразат сомнеж за уставноста на законот и да го пратат во Собранието на доработка.

• ЗАКОНОТ ЗА ДВОЈАЗИЧНОСТ ВО ДЕКЕМВРИ ПРЕД УСТАВНИТЕ СУДИИ Пред конечната одлука можно е да им биде вратен на пратениците за корекција

Подносители на иницијативите за оспорување на одредби од Законот за употреба на јазиците се партиите ВМРО-ДПМНЕ и Левица, Здружението „Светски македонски конгрес“, Солза Грчева, Тања Каракамишева Јовановска, Јове Кекеновски, како и Васко Лазескии, Ивана Митевска, Томе Тодоровски, Клементина Брзановска и Владимир Стефановски.

The post УСТАВНИТЕ СУДИИ АЛБАНЦИ ЌЕ ГО БОЈКОТИРААТ ОДЛУЧУВАЊЕТО ЗА ЗАКОНОТ ЗА ЈАЗИЦИТЕ Оспорен е целиот закон, нема да учествуваме, вели судијата Осман Кадриу appeared first on plusinfo.mk.