Обединетите нации и Меѓународниот комитет на Црвениот крст денеска упатија заеднички апел за итно усвојување правно обврзувачки меѓународни правила за автономното оружје, предупредувајќи дека светот се приближува до опасна граница – оружје што самостојно избира човек како цел и употребува смртоносна сила без човечка одлука во моментот на нападот.

Генералниот секретар на ОН Антонио Гутереш и претседателката на Меѓународниот комитет на Црвениот крст Мирјана Шпољариќ денеска предупредија дека автономното оружје што може да убие човек без човечко учество наскоро би можело да се користи во војните и повикаа на итни преговори за ограничување на неговата употреба.

„Сега сме опасно блиску до преминување на моралната црвена линија: автономно таргетирање на луѓе од страна на машини“, наведоа Гутереш и Шпољариќ во заедничко соопштение.

Тие ги повикаа државите веднаш да почнат преговори за правно обврзувачки договор со кој би се регулирале автономните системи на оружје, со јасно дефинирани забрани и ограничувања.

Државите следната недела ќе се сретнат во Женева за да разговараат за можните нови правила. Преговорите за ова прашање се водат од 2014 година и остварија одреден напредок, но во меѓувреме напредуваше и технологијата.

Целосно автономно оружје веќе користат некои армии, вклучувајќи противракетни системи на воени бродови, но засега не е познато дали таквите системи се користат против човечки мети.

Организациите за човекови права предупредуваат дека системите засновани на вештачка интелигенција можеби не е можно доволно да се предвидат и да се контролираат, што го зголемува ризикот од смртоносни грешки, како што е непрепознавањето на ранети лица или војници кои се предаваат.

Таквите грешки исто така би можеле да го отежнат утврдувањето одговорност за евентуални воени злосторства, наведоа Гутереш и Шпољариќ.

„Државите мора да покажат политичка храброст и да преминат од постапни дискусии кон одлучна акција“, се наведува во соопштението, со повик преговорите да почнат во ноември, за кога во Женева е планирана голема конференција.

Станува збор за автономни оружени системи (AWS) – оружје кое, откако човек ќе го активира, може со помош на сензори, софтвер и алгоритми самото да препознае и избере цел и да употреби сила без дополнителна човечка интервенција. Тоа може да биде дрон, таканаречена „талкачка муниција“, односно, дрон-бомба што кружи над одредена област и сама бара цел, ракетен систем или одбранбена платформа. Клучната разлика е меѓу автоматизацијата и автономијата – автоматското оружје извршува однапред зададена команда од човек, додека автономниот систем може сам да одлучи која конкретна цел ќе ја нападне и кога. ОН и МКЦК предупредуваат дека проблемот е токму губењето на човечката контрола и тешкотијата однапред да се предвидат сите последици од одлуката на машината.

Израелскиот систем Harpy, на пример, е талкачка муниција која самостојно бара и напаѓа радарски емитувачи, а производителот Israel Aerospace Industries го опишува како целосно автономен систем. Постојат и автономни или високо автоматизирани системи за противвоздушна и противракетна одбрана, како американскиот Phalanx. Во Украина, пак, и руските и украинските сили користат дронови со ВИ-системи за препознавање и следење цели: дронот може да продолжи кон целта дури и откако ќе ја изгуби врската со операторот. Киев вели дека конечната одлука за напад сè уште ја носи човекот, но технологијата се развива многу брзо.

Украина во моментов е едно од главните боишта за развојот на ваквата технологија. Војната покажа дека ВИ може да помогне дроновите да препознаваат тенкови, возила и други цели и да продолжат со наведување и кога руското електронско попречување ќе ја прекине врската со операторот.

Токму затоа ОН и Црвениот крст бараат правила пред технологијата да стане уште посамостојна. МКЦК предлага да се забранат непредвидливите автономни системи и автономното оружје наменето директно за напади врз луѓе, а останатите системи строго да се ограничат според видот на целите, просторот и времето на употреба и степенот на човечки надзор. ОН и Црвениот крст сега предупредуваат дека 2026 година може да биде клучниот момент за постигнување договор, пред технологијата да го надмине меѓународното право.

The post ДАЈТЕ ИТНИ ПРАВИЛА ЗА „МАШИНИТЕ ШТО САМИ УБИВААТ“ Автономното оружје мора да се ограничи, бараат ОН и Црвениот крст appeared first on plusinfo.mk.