Се рекло дека доколку сте активно вклучени во јавниот живот, а уште повеќе, се занимавате и со политика (за таа да не се занимава со вас), не можете да очекувате сите да ве сакаат. Многумина од најразлични причини ќе ве мразат. Доколку претендирате сите да ве сакаат, треба да продавате квалитетен сладолед по многу ниска цена.

И доколку сакате да спроведете некоја реформа, да разбиете некоја вкоренета заблуда и сл., ќе мора да се соочите со гневот на тие во чии интереси и привилегии ќе чепнете. Доволна причина за омраза спрема вас.

Со мојот претходен пост од саботата (14 јуни) наутро укажав на ова. Само личности со доволна храброст, личен интегритет и висок КАПАЦИТЕТ ЗА АПСОРБИРАЊЕ ОМРАЗА можат да спроведат вистински реформи кои на среден и долг рок ќе го подобрат животот на граѓаните. За само триесетина часа по објавата, постот надмина 30.000 (триесет илјади прегледи). Од околу педесетина коментари, триесетина беа со навредлива и вулгарна содржина. Ги разбирам анонимните коментатори, мора да си имаат некаква мака! Очекував многу повеќе негативни коментари. Сигурно ги има, се разлеале низ социјалните мрежи. Но, само триесетина навредливи коментари, полни со омраза?! Ве уверувам дека мојот КАПАЦИТЕТ ЗА АПСОРБИРАЊЕ ОМРАЗА е најмалку стотина пати повисок од тоа. Тоа сум го покажал во многу наврати сум во минатото:

• во првата половина од 90-тите години од минатиот век, на почетоците од болната транзиција, низ бројни настапи по медиумите, електронски и печатени, а и низ научни анализи и трудови, ги разобличив претходниците на СДСМ и нивните олигарси за грабежот што го извршија врз општествениот капитал од поранешниот систем. Силно ме мразеа и упатуваа најразлични закани, по живот и по мојата материјална егзистенција.
• Веднаш по преземањето на раководењето со Министерство за финансии во владата формирана по парламентарните избори во 2006 година, им отидов на банкарите за да им пренесам дека гарантираните чекови циркулираат незаконски и дека таа практика ќе престане.

За само неколку месеци со молскавична брзина се рашири користењето на платежните картички и се осовремени безготовинскиот платен промет. Сигурно ме мразеле, но брзо се приспособија на барањата на новото време.

Трговците и други даватели на услуги ми оддаваат признание за храброста во спроведувањето на оваа реформа, свесни за придобивките кои за жал не можеле да ги претпостават на самиот почеток.

Банкарите во догледно време може да очекуваат и други изненадувања, во интерес на корисниците на нивните услуги. – Како Министер за финансии, за само неколку месеци, заедно со мојот тим, ги спроведов неопходните подготовки за воведување на рамниот данок со намалени стапки за оданочување на доходите. Противниците силно ме мразеа.

Уште повеќе ме мразеа кога видоа колку се импотентни и безидејни кога се обидоа да го укинат рамниот данок во 2019 година. Сè уште не можат да се помират со една успешна реформа која ја прифатија не само граѓаните, туку и деловната заедница. – Сигурно некои ме мразеа и во 2007 година, кога јавниот долг се намали на само 23-26% од БДП, што ни создаде простор за многу побезболно да се справиме со финансиската криза наредната 2008 година, која премина во длабока и долготрајна рецесија. – По шестмесечни интензивни подготовки во втората половина од 2008 година, под мое раководство, на почетокот од 2009 година ја спроведовме монументалната реформа за интегрирана наплата на придонесите од социјално осигурување, позната како бруто-плата.

Претходниот месец пред реформата, околу 14% од вработените не беа земале плата за претходниот месец. Веднаш овој процент се спушти на само 1%. Плата мораше да се исплати до 15-ти во месецот, заедно со сите платени придонеси.

Имам и други примери што можам да ги споделам за ризикот од спроведување непопуларни потези, кои за не така долго се покажале за исправни и најголемите противници ја прифатиле реалноста. Но, ќе застанам тука. Ве уверувам дека ниту од новата позиција нема да застанам со мерки и реформи во служба на јавниот интерес, за стабилност како основа за растечка економија, во интерес на подобрување на живејачката на нашите граѓани. Можеби кај некои ќе предизвикам омраза, но искуството ме научило дека без висок КАПАЦИТЕТ ЗА АПСОРБИРАЊЕ ОМРАЗА не може да се спроведе ниту една посуштинска реформа.

(Авторот е гувернер на Народната банка на РСМ)

The post Капацитет за апсорбирање омраза appeared first on plusinfo.mk.

Има разлика меѓу крипто средства и криптовалути. Биткоинот и нему сличните, иако беа замислени да вршат функции на пари, не се тоа. Лансиран во 2007 година, заедно со iPhone-от, биткоинот не врши ниту една од класичните функции на парите: пресметковно средство, платежно средство и средство за одложени плаќања.

Делумно ја врши улогата на средство за чување на богатство, по цена на големи стресови и ризик за имателите, заради големите флуктуации во вредноста во однос на американскиот долар. Во меѓувреме, i-Phone-от е постојано усовршуван во 16 серии до сега.

Избраниот претседател на САД Трамп своевремено биткоинот го нарекуваше „измама“ (scam). Својот став целосно го промени во текот на претседателската изборна кампања. Промовираше теза дека САД ќе станеле „крипто-главен град на светот“ (crypto capital of the world), а тој ќе бил „крипто-претседател“. Дополнително, САД ќе акумулирале стратешки резерви од биткоини.

Биткоин-лобистите во САД го наградија со над 100 милиони долари донации во изборната кампања, што според некои проценки претставува половина од корпорациските донации за таа цел.

Вредноста на биткоинот (и на другите крипто средства) од тогаш започна вртоглаво да расте, а растот забрза по изборот на Трамп за претседател на САД. По изборите од 5 ноември оваа година вредноста на биткоинот е зголемена за над 40%.

Идниот претседател Трамп вети дека ќе ги укине сите мерки за регулација и дека ќе го смени уште првиот ден по инаугурацијата претседателот на Комисијата за хартии од вредност и берзи (Security and Exchange Commission – SEC), господинот Гери Генслер, кој се залага за соодветна регулација на крипто средствата. Ова дополнително ја подгреа еуфоријата кај крипто ентузијастите и ги зголеми очекувањата дека само „небото е лимит“ за растот на вредноста на биткоинот.

Претпоставувам дека лицата кои инвестираат во поседување крипто средства се со повисок степен на интелигенција од просечниот граѓанин. Исто така сум уверен дека голем број од нив се свесни дека се работи за една пирамидална (Понзи) шема која кога ќе дојде „судниот ден“ ќе се распрсне како меур од сапуница и за многумина ќе заврши со солзи.

Случаите со бројни измами и колапси на ентитети во последниве три-четири години, кога илјадници субјекти ги изгубија своите заштеди, се доволна поука за високиот ризик од инвестирањето во крипто средства. Сепак, тие одлучиле да го преземат ризикот и да ја играат играта.

Деновиве цената на биткоинот варира околу 100 илјади долари, откако ја проби оваа (за сега) „магична граница“. Како и секој инвеститор, така и имателите на биткоини се во дилема дали да продаваат сега или да чекаат натамошен раст на цената.

Факт е дека цените на крипто средствата ги движат фондовите, а не индивидуалните инвеститори. За вторите пазарот е „плиток“, односно мал е бројот на трансакции и не е секогаш едноставно да се купи или да се продаде. Сепак, доколку се случи доволен број иматели на оваа класа средства да започнат да продаваат, цената ќе почне стрмоглаво да паѓа, со ризик да се создаде паника, што ќе предизвика падот да се храни самиот од себе.

Што очекуваат лобистите за возврат од идниот претседател на САД Трамп во блиска иднина, покрај досегашната поддршка која на хартија направи многумина да станат значително побогати? Тука доаѓа мојата шпекулација за преќутен договор и очекување од страна на тие што го поддржаа во неговиот повторен избор.

Очекувањето е во идејата за акумулирање на државни стратешки резерви од биткоини во САД, чијшто пример би го следеле и други земји! Доколку работите тргнат на лошо, а прашање на ден е кога ќе тргнат, државата ќе ја спасува работата од тотална катастрофа. Ќе биде интересно како сето ова ќе се развива. Врзете ги појасите!

The post Шпекулативни размисли за биткоинот appeared first on plusinfo.mk.

Сите знаеме како (и од кого!) се купува нов автомобил. Ако сте се одлучиле за нов автомобил, сугурно подолго време сте истражувале и сте ги приспособиле вашите желби на семејниот буџет. Одбирате модел и соодветна класа на автомобил и се упатувате кон овластениот продажен салон. Претходно сте направиле неколку подготовки: преку некој пријател сте замолиле за каков-таков попуст и во зависност од тоа дали одбраниот модел го има на „лагер“, или треба да почекате некој месец, одлуката за купување не ја базирате на тоа дали продавачот ви се допаѓа или не. Тој или таа за новиот автомобил располага со истите информации со кои располате и вие.

Според економистите, и двете страни од трансакцијата, купувачот и продавачот, се наоѓаат во состојба на „симетрични“ информации. Добивате неколкугодишна гаранција и молите Бога автомобилот да се „погоди“, за да не морате често да го носите на поправки во овластениот сервис. Сосема е поинаку кога сте се нашле на пазарот за половни автомобили. Продавачот, по правило, располага со значително повеќе информации за квалитетот на автомобилот од вас, купувачот. Станува збор за „асиметрични“ информации. Знаете дека постои голема веројатност бројот на изминати километри, еден од важните сигнали за квалитетот на автомобилот, да е корегиран надолу.

Во земјата со најстрога регулатива на пазарот за автомобили, Германија, се цени дека е интервенирано кај близу една третина кај километражата на половните автомобили што се нудат на пазарот. Продавачот, кој знае и за други скриени недостатоци на автомобилот, ќе ве убедува дека го возела неговата баба еднаш неделно за до црква, но поголема е веројатноста она што го гледате пред вас да го крстосувало Балканот или Европа во текот на изминатите години.

Овој проблем беше детектиран и теоретски објаснет на почетокот од 70-тите години од минатиот век од страна на американскиот економист Џорџ Акерлоф, кој за придонесот во областа на асиметричните информации го доби највисокото признание во областа на економската наука, Нобеловата награда.

И сега што правиме? Како да пристапиме кон купување половен автомобил? Во релативно мали средини како нашата, доколку се укаже прилика, првата опција е да купиме од познат продавач. Во спротивно, пазарот, т.е. учесниците во него, нудат некои решенија за надминување на проблемот со асиметеични информации. Некои продавачи нудат соодветна гаранција и за половните автомобили за определен временски период, што пружа одредена сигурност дека нема попусто да ги фрлите тешко спечалените пари.

И сега претставете си ваква ситуација. Пред вас се двајца продавачи, вам релативно добро познати. Едниот нуди солиден половен автомобил, со гаранција дека ќе ви служи подолг период и кој, покрај притисоците од сите страни, одбива да ги смени документите од автомобилот и да стави знаменце од туѓа, соседна држава. Другиот продавач го налицкал автомобилот, но со сигурност знаете дека можеби недостасуваат повеќе делови. Ги испокрале тој и неговите пајташи.

Всушност, станува збор за „скапаница“. И сега одеднаш се појавува некој „Џек“, кој дошол да ја посети Европа, земјата на своите далечни предци, и ве убедува дека е подобро да ја купите „скапаницата“. Не наседнувајте. Само одмавнувате со главата и му порачувате: Господине, можете да си ја понесете „скапаницата“ со себе!

The post Сите на авто пазар appeared first on plusinfo.mk.

– Ниту јас како претседател, ниту Советот на Градот немаме увид во финансиското работење на Град Скопје бидејќи ние не работиме во градската администрација. Податоците за финансиското работење ги имаат одговорните за реализирање на буџетот и градоначалничката, па оттука и не можам без претходна информација од градоначалничката да свикам каква било седница, па и вонредна. Вчера по укажувањето на советниците на СДСМ испратив барање до градоначалничката да подготви информација која ќе ја ставам на вонредна седница – вели Славевски за Плусинфо.

Славевски вели дека досега градоначалничката не побарала одржување вонредна седница на Советот за да се расправа за актуелната финансиска состојба во Градот.

Љубица Јанчева, координаторка на советничката група на СДСМ во Советот на Град Скопје побара денеска да се одржи вонредна седница на Советот бидејќи, како што рече, финансиската состојба е алармантна, буџетската сметка е блокирана, а на Скопје за првпат во историјата му се заканува банкрот.

– Поради неспособноста на ВМРО-ДПМНЕ и Данела Арсовска денес Скопје е нефункционален град со нефункционални и задолжени јавни претпријатија и установи – рече таа и додаде дека стотици милиони евра народни пари се потрошија за една и пол година а не е реализиран ниту еден капитален проект од програмата.

Не останаа покусо ни од ВМРО-ДПМНЕ од каде ѝ возвратија на Јанчева дека како советник ги гласала финансиските програми на Арсовска, и дека без неа и нејзините колеги од СДСМ Арсовска немало да може да ги оствари „своите намери за криминални тендери“.

„Кога Јанчева ќе зборува за банкрот, нека се потсети дека нивниот директор на ЈСП потпиша 20 милионски тендер за набавка на гориво без рабат. Очигледно е дека соработката меѓу Арсовска, СДС и ДУИ е блиска и силна, па така сѐ што имаат можат меѓусебно да се информираат, наместо да ја замајуваат јавноста со своите криминали. А за сѐ ова одговорност ќе има, како од Арсовска така и од СДС“, порача ВМРО-ДПМНЕ.

Пред една недела од Градот испратија соопштение во кое наведоа дека нивната сметка не е блокирана, ниту пак е загрозено материјално-финансиското работење на администрацијата, но дека Градот има стари долгови.

„За жал, точно е дека градот Скопје има неплатени обврски кон приватни субјекти, а во случајов се работи за долг кој го направил екс-градоначалникот Коце Трајановски, а потоа не успеал да го плати ниту екс-градоначалникот Петре Шилегов. Ваквиот начин на работа на овие политичари, и нивните политички опции не само што го загрозува работењето на градот, како во случајов, туку 33 години ја става државата во должничко ропство. Повеќе од три децении граѓаните на Р. Македонија отплаќаат долгови кои ги генерира секоја владејачка гарнитура, полнејќи ги сопствените приватни џебови со пари кој денес ги враќаат граѓаните. Градот Скопје во последната година успеа да го врати својот кредитен рејтинг на највисоко ниво во последниве 15 години, за што предуслов е токму намалувањето на акумулираните долгови, систематското материјално-финансиско работење и консолидацијата на финансиите“, одговорија од Градот пред една недела.

The post НЕ СУМ ГРАДСКИ АДМИНИСТРАТИВЕЦ ЗА ДА ЈА ЗНАМ ФИНАНСИСКАТА СОСТОЈБА НА ГРАДОТ Славевски чека одговор од Арсовска дали се пред банкрот appeared first on plusinfo.mk.

Експертите, пак, велат дека замрзнувањето на цените иако е една од мерките која треба да оди во прилог на намалување на инфлацијата не може да ги даде посакуваните ефекти бидејќи истовремено се носат и мерки за зголемување на платите.

За граѓаните, замрзнувањето на цените на храната е задоцнета мерка, бидејќи цените веќе драстично се зголемени, па нивното намалување од 10 отсто е незабележливо со оглед дека платите се ниски за да го издржат тој притисок.

Граѓаните сметаат дека замрзнувањето на цените е задоцнета мерка

– Што значи за вашиот паричник, ако на цена од 100 денари намалите 10 денари. Цените веќе скокнаа кај одредени производи и за 100 и повеќе отсто, па ова замрзнување повеќе има ефект како реклама за владата отколку заштита на граѓаните од ценовни шокови. Тој што има искуство со вакви практики ќе ви каже дека по одмрзнувањето на цените ќе стане тој ценовен шок од кој сега нѐ штитат. Лани ги замрзнаа цените и видоа дека немаше ефекти и годинава истото го прават. Мислам дека е подобро инспекторите да работат повеќе и да видат на каков начин нѐ дерат трговците преку други методи. Инаку, платите и пензиите и зголемени не ни издржуваат од 1 до 15 во месецот – вели Горица од Скопје.

Миле Бошков од Бизнис-конфедерацијата смета дека владата посега по непазарни мерки кои се покажаа неефективни и претходно.

Бизнисот и земјоделците бараат да се почитуваат економските законитости

– Нашиот став е јасен и недвосмислен, а тоа е и основа на пазарната економија. Цените на производите ги создаваат учесниците на пазарот, а владата треба да ги создаде условите за слободна пазарна економија и да ги користи сите механизми на контрола и влијание врз тој пазар – вели Бошков.

Според него, замрзнувањето на цените на одделни производи кои имаат вградени скапи репроматеријали е само увод во непазарно однесување на бизнисите.

– Не можете да ја диктирате цената на готовиот производ, ако во него се вградени репроматеријали кои се скапи. Тоа е и причината зошто цените на храната кај нас не паѓаат соодветно на она што се случува во светски рамки. Компаниите веќе договориле набавка на репроматеријали по повисоки цени и тоа не можат да го променат. Кога бизнисот ќе добие налог да се придржува кон цена која не е резултат на неговите трошоци (како замрзнувањето) тогаш тој се обидува да преживее и посега по непазарни практики. Па така, имате игри со грамажа, со потеклото и квалитетот на производот, со препакување и слично. Владата, пак, од своја страна нема капацитет да го контролира сето тоа, бидејќи во изминатите години од осамостојувањето најмалку се работеше на тој сегмент – контролата – додава Бошков.

Земјоделците, пак, очекуваат владата да не посега по откупната цена на нивниот производ бидејќи велат дека и така не можат да ги покријат трошоците за репроматеријали кои во изминатата година драстично пораснаа.

– Поздравуваме сè што е здрава политика во прилог на заштита на стандардот на граѓаните. Тоа подразбира и замрзнување на цените и на земјоделските производи и можеби и на откупната цена, но апелираме владата при една ваква одлука да не посегне по производната цена на земјоделското производство која е резултат на нашите трошоци и секако на нашиот приход за опстанок. Доколку се случи обратното ние сме подготвени да ја активираме „селанската буна“ која е во мирување со години и ќе знаеме како да ги заштитиме нашите права. Но мислам дека веќе им е јасно на сите дека секоја лоша одлука на владата во земјоделството се одразува на намалување на бројот на земјоделци посебно во делот на стратешките производи – изјави неодамна за Плусинфо Петре Стојкоски, претседател на Асоцијацијата на земјоделци.

Економските експерти имаат различен став во однос на замрзнувањето на цените и мерките што ги презема владата за запирање на инфлацијата.

Што велат експертите?

Професорот Трајко Славески вели дека владата веќе нема идеја како да ја сопре инфлацијата и презема нелогични мерки кои се непазарни и неприменливи во економските практики.

– Владата е во паника дека претстојното зголемување на платите предизвикано од порастот на минималната плата и актуелните барања за усогласување на платите и за повисоки плати, ќе ја разгори дополнително инфлацијата и се обидува преку административни непазарни мерки (замрзнување на цените) и со вршење репресија врз бизнисот да ја запре инфлацијата. Што е уште поиндикативно за однесувањето на владата е тоа што во светската економска историја досега не е забележан пример со инфлацијата да се бори преку истовремено зголемување на платите и замрзнување на цените – вели Славески.

Според него, спорно е оправдувањето на премиерот Димитар Ковачевски дека причина за ваквиот ценовен шок врз стандардот на граѓаните е војната во Украина.

– Зошто ваков удар врз стандардот на граѓаните немаше за време на војната од 2001 година која се одвиваше на наша територија или, пак, во 2007 и 2008 година во време на големата финансиска криза во светот? – прашува Славески.

Тој, како што вели, сака да види како владата ќе ги замрзне цените на земјоделските производи, а кои истовремено доаѓаат од домашно производство и од увоз и се продаваат во трговски објекти, на зелени пазари и на отворено.

Професорот Предраг Трпевски, пак, вели дека замрзнување на цените е една од мерките која ја користат владите за запирање на инфлацијата, а тоа го прави и нашата влада.

– Ова е позната антиинфлаторна мерка која ја преземаат владите зависно од состојбата и дава резултати заедно со мерките кои координирано ги преземаат монетарната и фискалната власт кои имаат цел да ја запрат инфлацијата – вели Трпевски.

Владата почнувајќи од почетокот на месецов речиси секоја недела замрзнува цена на некој прехранбен производ. Прво на 28 февруари ја замрзна цената на белиот и на полубелиот леб на 33 денари, на 10 март ги замрзна цените на млекото, млечните производи и на тестенините, а на 21 март ја замрзна цената на оризот и на јајцата. За утре има најава за замрзнување на цената на производите за хигиена и уште една најава дека во текот на неделава ќе замрзнат и цените на некои земјоделски производи.

The post ТИ ГИ МРЗНЕШ, ТАА РАСТЕ Со досега невидено решение Владата сака да ја подјарми инфлацијата appeared first on plusinfo.mk.

Однесувањето на Арсовска односно разрешувањето на најблиските соработници, на директорите на јавните институции, за Славески не изгледа како постапка на искусен менаџер.

– Во интерес на граѓаните со извлекување на поуки од ова што се случува, доведување на работите и однесувањето на своето место, како возрасни личности да продолжиме да функционираме во интерес на граѓаните на Градот Скопје. Јас тоа го ветувам, без разлика колку долго ќе останам претседател на Советот, ветувам дека советот така ќе продолжи да функционира, посакувам и сите останати така да функционираат – рече Славески.

Одоговарајќи на прашање за тоа како ќе профункционираат институциите во следниот тежок кризен период во кои Арсовска ги смени директорите, тој потенцираше дека на новите директори ќе им биден потребен одреден период за да се прилагодат на институциите, но тој потенцираше дека од името на Советот на градот Скопје, а тоа го кажувал и лидерот на ВМРО-ДПМНЕ дека ќе направат се институциите да функционираат на најдобар можен начин во овие тешки моменти и предизвици кои претстојат.

Тој како одговор на прашањето дали ВМРО ДПМНЕ жали што на овие избори поддржало независен кандидат за градоначалник на Скопје, место партиски кадар, рече дека кога станувало збор за изборот на партијата, кој ќе биде нивниот кандидат, тој бил против Арсовска да биде кандидат за градоначалник на Скопје кој ќе биде поддржан од ВМРО ДПМНЕ.

Тој рече дека досега со градоначалничката се имаат сретнато само трипати за да разговараат за актуелни теми за градот.

The post ДАНЕЛА НАЛИКУВА НА ЧЕТИРИГОДИШНО ДЕТЕ СО ЧЕКАНЧЕ Славевски смета дека Арсовска треба да одмори appeared first on plusinfo.mk.

Лани во септември владата предложи реформи за подобрување на финансиската децентрализација на општините со кои требаше да се подобри состојбата, но измените на одделни закони кои требаше да го овозможат тоа заглавија во Собранието.

Реформата, како што соопштија од владата лани во септември, се состои од три столба: зголемување на фискалниот капацитет на општините и зголемување на приходите на општините, зголемување на финансиската дисциплина на општините, намалување на долговите и домаќинско работење и зголемена транспарентност и отчетност.

Фискалниот капацитет требаше да се зголеми со измени на Законот за финансирање на единиците на локалната самоуправа. Тој иако е во собраниска расправа и по половина година не е донесен. Со тоа на општините им се скратија добар дел од парите кои би ги имале на располагање бидејќи беше планирано да почне да се применува од годинава.

Од владата велат дека законот е заглавен во собранието бидејќи подолг период се блокираше неговата работа.

Пратениците, пак, велат дека законот веќе ја поминал комисиската расправа и треба да помине на пленарна седница.

– Законот е во процедура. Помина на комисија и сега е на пленарна седница. Потоа пак треба да од на комисија за финансирање и буџет за амандманска расправа – вели координаторот на пратеничката група на СДСМ, Јован Митревски.

Тој објаснува дека во септември поради локалните избори претседателот на комисијата за финансирање и буџет, Тимчо Муцунски не го ставил на дневен ред, но по изборите веќе е почната процедурата за негово донесување.

Митревски вели дека има закони кои не се донесени повеќе од 2 години.

– За општините е важен и законот за задолжување во вредност од 37 милиони евра. Тој е во процедура 1,5 година. тогаш опозицијата го блокираше со незакажување седница на комисијата. Сега со промена на локалната власт се надевам ќе можеме да го донесеме  бидејќи е добар за општините – вели тој.

Со предложените измени, како што образложија од владата, требаше да се подобрат фискалниот капацитет и да се зголемат приходите на општините преку постепено зголемување на стапката на дотацијата од ДДВ и персоналниот данок на доход, со цел поголема финансиска самостојност и стабилност на единиците на локалната самоуправа.

Законот предвидува постепено зголемување на приходите од личниот данок на доход од 3 на 6 отсто до 2024 година, односно процентот за 2022 година да изнесува 4 отсто, за 2023 година 5 отсто и за 2024 година 6 отсто.

Дополнително во Законот се предлагаат и измени за постепено зголемување на стапката на дотацијата од ДДВ од 4,5 на 6 отсто до 2024 година. Во 2022 година требаше да изнесува 5 отсто и во 2023 година 5,5 отсто.

Средствата според планот требаше да се распределуваат во три фонда и тоа: Основен фонд 4,5 отсто од наплатениот данок на додадена вредност остварен во претходната фискална година и во Фондот за перформанси и Фондот за изедначување по 0,75 отсто од наплатениот данок на додадена вредност остварен во претходната фискална година.

За годинава, од кога требаше да почне постепеното зголемување на средствата предвидени за општините, во Фондот за перформанси и во Фондот за изедначување ќе се распределат по 0,25 отсто, додека во Основниот фонд 4,5 отсто. Потоа, во 2023 година, кога приходите од ДДВ ќе се искачат на 5,5 отсто од наплатениот данок на додадена вредност остварен претходната фискална година, во Фондот за перформанси и Фондот за изедначување ќе се распределат по 0,5 отсто, соодветно, додека во Основниот 4,5 отсто.

Пресметките на владата беа дека на тој начин општините до 2024 година ќе добијат 1,7 милијарди денари повеќе средства.

– Согласно проекциите со предвидените 3 отсто од данокот на личен доход средствата за општините сега изнесуваат 600 милиони денари. Дополнителните 3 отсто, согласно фискалната стратегија и планираните приходи, во 2024 година средствата за општините ќе изнесуваат 1,562 милијарди денари, односно 781 милион денари повеќе. По основ на дотација од ДДВ во 2024 година со 4,5 отсто предвидени се 2,8 милијарди денари, додека со 6 отсто ќе добијат 3,7 милијарди денари. Тоа е една милијарда денари повеќе. Вкупниот ефект во 2024 година ќе биде 1,7 милијарда денари повеќе пари за општините на годишно ниво – напиша во една колумна министерот за финансии Фатмир Бесими.

Професорот Трајко Славевски вели дека предлогот за зголемување на процентот што државата би требало да го издвојува од персоналниот данок и од данокот на додадена вредност е барање на општините подолг период.

– Предложениот процент во сегашни услови е доволен и во услови на енергетската криза буџетот на државата би можел да го издржи. Но потоа мора да се размислува за зголемување на процентот со цел да се подобри финансиската состојба на општините – вели Славевски.

Реформата предвидува и активности во насока на зголемување на финансиската дисциплина и ефикасност, намалување и репрограмирање на доспеаните, а ненамирени обврски и издавање на структурна обврзница од страна на министерството за финансии.

Како новост беше најавено дека финансиска недисциплина ќе се прогласува по сила на закон, со исполнување на критериумите за настанување на финансиската дисциплина.

Од владата велат дека идејата не е да се блокираат општините, туку тие ќе имаат на располагање три инструменти, односно можност за користење на условен кредит (standby) од Министерство за финансии, издавање општинска обврзница за познат купувач и издавање структурна обврзница.

Во насока на зголемување на финансиската дисциплина на општините, намалување на долговите и домаќинско работење, со реформата предвидени мерки за реално планирање на приходите и расходите на општините, рационализација во работењето и намалување на непотребните расходи, редовно сервисирање на обврските, поголема финансиска дисциплина, процедури за прогласување финансиска нестабилност, издавање општински обврзници и анализа на постојните обврски на општините и јавните претпријатија. Исто така, во насока на зајакнување на фискалната одговорност на општините со законските измени се очекува и зголемување на транспарентноста на работењето на општините.

Издавањето на обврзници кое го имаат како можност општините и сега, вели Славевски, е можност на општините за финансирање на одделни проекти, но таа е зависна од кредитната способност на општините која е различна од општина до општина.

– Со оглед на енергетската криза нереално би било да се очекува општините да имаат можност сега да пристапат до финансискиот пазар за обврзници – вели тој.

Покрај парите што ги добиваат од државата преку процент од даноците и дотациите општините обезбедуваат и сопствени преиходи преку локални даноци, такси и надоместоци. На располагање им стојат: данокот на имот;  на наследство и подарок утврден со закон; на промет на недвижности; како и други локални даноци утврдени со закон потоа комунални и административни такси и надоместоци за уредување на градежно земјиште; од комунална дејност; просторни и урбанистички планови. Општините остваруваат и приходи од сопственост: приходи од закупнина; од камати; од продажба на имот со чија продажба не се нарушуваат јавните функции и надлежности на општините како и приходи од донации, од парични казни утврдени со закон и од самопридонес.

Од Буџетот на државата и од буџетите на фондовите се распределуваат и дотации: приходи од данок на додадена вредност; наменска дотација; капитална дотација; блок дотација и дотација за делегирана надлежност.

The post ГРАДОНАЧАЛНИЦИТЕ ЧЕКААТ НА ПРАТЕНИЦИТЕ Општинските каси се попразни за повисокиот процент од ДДВ и персоналниот данок appeared first on plusinfo.mk.

Експертите велат дека вистинскиот проблем не е во нивото на јавниот долг, туку во тоа што тој незапирливо расте. Долгот во 2017 година изнесуваше 4,78 милијарди евра, а сега се искачи на 7,14 милијарди евра, односно во 2017 година тој изнесуваше 46,1 отсто, а моментално изнесува 60,9 отсто. Дополнителен проблем е и тоа што долгот се прави не за капитални проекти, туку се троши непродуктивно за зголемување на плати и слични работи. Се земаат нови долгови за да се покријат старите, наместо да се поттикнува развојот и да се обезбеди одржливост на долгот. Експертите се децидни дека и со раст од 5 отсто на БДП мора да се внимава на висината на јавниот долг, бидејќи домашната економија е мала и увозно зависна.

Според нив, во вакви услови потребно е посебно внимание да се посвети на фискалната политика и фискалната консолидација и примена на соодветни мерки за стимулирање на економската активност со што ќе се излезе од фазата на недоволен раст и ќе се обезбеди одржливост на долгот. Истовремено, треба да се унапреди и начинот на управување со долгот, да се зголеми кредибилитетот и да се врати репутацијата на државата.

Професорот Трајко Славевски вели дека и покрај тоа што за нивото на овој долг може да се најде оправдување во пандемијата и мерките за нејзино справување, поддршката на компаниите и граѓаните и енергетската криза, сепак, мора да се внимава каде одат парите и во наредниот период да се преземат активности за зауздување на натамошниот раст.

– Но тоа ќе биде многу тешко со оглед на сѐ побројните барања за помош упатени до владата. Во прилог на ова говори и податокот дека само за 45 дена бруто долгот е зголемен за 160 до 180 милиони евра (колку што на пример е буџетот за одбрана за цела година), барем така соопшти министерот за финансии. Ова задолжување и секое наредно, како и веќе направените, земјава ќе треба да ги покрие со ново задолжување во земјава и во странство. Планирано е тоа да се направи со издавање нова еврообврзница, што во сегашни услови ќе биде со висока камата, бидејќи инвеститорите кога одлучуваат ги имаат предвид состојбите во земјата. Тука мислам, пред сè, на високото ниво на јавниот долг и сѐ погласните барања за зголемување на платите… Така што каматата која ќе треба да ја плаќа земјата во иднина ќе биде далеку повисока од онаа на претходната еврообврзница. Така одиме во нова спирала на задолжување кое сигурно ќе ги надмине овие 60 отсто од БДП – вели Славевски.

И поранешниот министер за финансии Џевдет Хајредини вели дека со вакво ниво на јавен долг, логично е владата да посегне по ново задолжување во странство.

– Бидејќи веќе нема каде да бара пари дома, оти ги нема, владата сега ќе посегне по ново задолжување надвор. Ќе биде принудена да моли за да добие дополнителни пари. Така јавниот долг ќе расте и натаму – вели Хајредини.

Според него, јавниот долг е поголем од бројката што се прикажува, бидејќи дел од долговите се скриени и никогаш нема да излезат на виделина.

– Ако се прикажат вистинските долгови, оваа коалициска влада ќе треба да падне и затоа вешто се прикрива дел од долгот, како што тоа го правеше и владата на ВМРО-ДПМНЕ претходно. Дел од долговите на институциите, општините вешто се прикриени и не се прикажуваат. За нив слушнавме и од новите градоначалници. Но не е само тоа, иако се декларира како транспарентна, не ги ажурира редовно податоците за да не се видат вистинските бројки. Дополнително, ако внимателно ги следите изјавите на министерот за финансии ќе видите дека се контрадикторни во однос на енергетската криза и обезбедените пари за нејзино надминување. Еднаш кажува дека има пари во буџетот за 2021 година за плаќање на сметките за „крадената струја“ од МЕПСО, потоа дека нема предвидено пари во буџетот за енергетската криза, а сега говори нешто друго. Па имате популистичка цена на струјата и долг кој не може да го наплати и плати ЕВН кон ЕСМ и обратно. Сето тоа наведува на заклучок дека состојбата со јавниот долг не е добра посебно со последната енергетска криза. Се потврдува и тезата дека денешните долгови се идни даноци за граѓаните бидејќи сѐ се истура на нивниот грб – вели Хајредини.

Годинава, според предвиденото во Буџетот, владата треба да отплати дел од долгот направен на домашен и странски пазар во вкупен износ од 187 милиони евра. Проектираниот дефицит за 2022 година е во износ од 545 милиони евра. Владата планира вкупниот долг и дефицитот да го финансира преку домашно и странско задолжување што во старт изнесува 732 милиони евра.

Но, дополнителен проблем е постојаниот раст на долговите на институциите и енергетската криза која ѝ се налепи на пандемијата. Заклучно со 2021 вкупните доспеани а неплатени обврски на државните институции, јавните претпријатија, министерствата, општините, државните фирми, надминаа 391 милион евра. За ублажување на енергетската криза, пак, не се знае колку дополнително ќе бидат потребни пари кои во буџетот и не се планирани, бидејќи официјално имаше различни изјави околу ова прашање.

Решението на ваквата состојба и одржливост на олку висок јавен долг, велат експертите, е во мерки за  стимулирање на економскиот раст, односно инвестирање во капитални проекти како оние во  инфраструктурата каде што секој вложен денар се враќа четирикратно. Ова се проекти кои се финансираат главно со развојни кредити од меѓународни финансиски институции и за кои се повлекуваат поголеми суми.

Од Министерството за финансии велат дека „токму за вакви намени се користат кредитите од новите задолжувања и тоа на среден рок, со повлекување средства преку овие проекти јавниот долг се зголемува, но на подолг рок тоа ќе влијае исклучително позитивно на економијата, ќе се креираат нови вредности, многу повисоки од тој долг“.

Но, македонската практика говори нешто друго. Проектите од инфраструктурата тапкаат во место извесен период. Причините се различни за секој од нив. Институциите ретко успеваат да ги реализираат плановите за капитални инвестиции, а кога нема пари во буџетот прво се посега по капиталните инвестиции. Нивната реализација е проблематична секоја година. Уделот на капиталните инвестиции во БДП се движи од 2,5 отсто до 3,7 отсто кога реализацијата достигнува максимум од скоро 85 отсто. Лани реализацијата на капиталните инвестиции изнесуваше 81 отсто.

– Очекувам при посегањето по дополнителни пари за покривање на дополнителните задолжувања прво да се посегне по капиталните проекти кои во овој период од годината се реализирани само 5 отсто – вели Славевски.

Дел од експертите велат дека е потребна фискална консолидација и план на кој ќе се придржува владата за да се стави под контрола долгот и да го намали буџетскиот дефицит што пак е многу тешко во сегашните услови.

Владата и во овој буџет најави дека ќе го следи планот.

„Утврдените основни постулати на фискалната политика во наредниот период предвидено е да обезбедат етапна фискална консолидација со постепено намалување на нивото на дефицитот, а притоа да се поддржи економскиот раст и развој согласно поставените цели на буџетот и остварување на приоритетите и политиките на Владата за подобрување на квалитетот на живот на граѓаните“, се наведува во појаснувањето на годинашниот буџет.

На среден рок, јавниот долг треба да се одржува под 60 отсто од БДП. До 2026 година, проекциите во Стратегијата за управување со јавниот долг се дека тој ќе се стабилизира и ќе се намали на 57,7 отсто, додека државниот долг ќе се сведе на 50,7 отсто. Според планот за фискална одржливост со кој се обезбедува постепено стеснување на вкупниот буџетски дефицит од 4,9 отсто во 2021 година на 2,2 отсто во 2026 година.

Практиката, сепак, покажа дека и овие планови тешко се остваруваат и секои три години трпат промени.

– Тие планови се само за замајување на јавноста и да се одговори на меѓународните институции кои бараат добро да се управува со јавните пари. Тие никогаш не се почитуваат и не се реализираат – вели Хајредини.

Според договорот од Мастрихт, јавниот долг не треба да надминува 60 отсто од БДП на земјата, а буџетскиот дефицит не треба да биде повеќе од 3 отсто од БДП, иако не се испочитувани од поголем број земји, особено по членството во Еврозоната. Земјите со долг кој надминува 60 отсто од БДП се рангираат како високо задолжени. Или, според класификациите на Светската банка, земјите со јавен долг од 40 отсто од БДП се сметаат за ниско задолжени, оние со долг од 40 до 60 отсто од БДП се умерено задолжени, а земјите со долг над 60 отсто од БДП се во категоријата на високо задолжени земји.

The post ОДИМЕ ЛИ КОН ТЕМНО СЦЕНАРИО? Македонија влезе во вртлогот на презадолженоста appeared first on plusinfo.mk.

– Никој не кажал дека e против она законско редовно усогласување на платата и дополнителното. Јас јасно сум кажал дека треба да се промени формулата онака како што предлагаше една од страните. А тоа што некој сака да манипулира и извртува тоа е нивна работа. Да бидеме начисто никој не е против зголемување на платите, напротив – рече Славески.

Тој јавно праша зошто досега не се усолгасувале другите плати со минималната плата и даде пример колку би изнесувала една усогласена плата во образованието.

– Јас јавно ги прашував зошто не се усогласат со колективните договори, односно членот 8 од законот. Но, немаше одговор. Не се усогласија платите кога се зголеми платата од 12.000 на 14.500. Еве сега во моментов наставник кој има 24.000 плата треба да има 44.000 плата според коефициентот – истакна Славески.

Тој додаде дека донесувањето за минималната плата можеше да биде  со помали тензии и со помали поделби во општеството.

– Тоа е така затоа што кај нас синдикати од приватниот сектор речиси и да не постојат. Има податок дека само околу 5 % од вработените во приватниот сектор членуваат во синдикати. Доколку има синдикати кои со месеци ќе се среќаваат со работодавачите нема да доаѓаме до ултиматуми и закани – рече Славески.

Славески изјави дека кога ќе праша некој зошто нема синдикати кај приватниците, а 5 години имаме социјалдемократска влада, треба да се знае дека СДСМ ја носи вината зошто е тоа така во приватниот сектор и има вакви тензии во општеството.

The post СЛАВЕСКИ ПРЕСМЕТА Сега наставниците треба да земаат плата од 44.000 денари appeared first on plusinfo.mk.

– Тоа е бесмислено, кога гледаме дека Владата има многу поголеми ресурси. Владата, за разлика од сите општини и Град Скопје може да се задолжува. Таа е суверена и може да ускокне во оваа ситуација. Има уште еден проблем – ние не знаеме која е сумата што треба да се дотира – рече поранешниот министер за финансии и додаде дека Град Скопје никогаш немал ставки за вакво субвенционирање во својот буџет.

Министерот за економија Крешник Бектеши вчера изјави дека Владата во име на потрошувачите ќе му плати на БЕГ, за домаќинствата да не добијат повисоки сметки за топлинска енергија. Бектеши ги повика Град Скопје и општините да помогнат и да платат дел од долгот, односно милион евра, а Владата да покрие трошок од 5 милиони евра.

The post ГРАД СКОПЈЕ НЕМА ПАРИ ЗА ПАРНО Славевски смета дека Владата треба да го покрие трошокот за греење appeared first on plusinfo.mk.