Во услови на растечки геополитички тензии околу ситуацијата во Украина, стравувањата од вооружен конфликт значително се зголемија. И Русија и НАТО отворено ги демонстрираат своите воени способности, а досега двете страни изјавија дека се обидуваат да избегнат отворена конфронтација.

Засега, САД и нивните сојузници се придржуваат до политиката на економски санкции. Но, повеќе од еднаш во историјата од страна на Вашингтон биле потпишани и откриени декларации за објавување на војна.

Соединетите Држави официјално објавија војна на други земји 11 пати во пет различни воени конфликти. Според Уставот на САД, Конгресот има ексклузивно право да објави војна.

Последен пат САД го презедоа овој чекор за време на Втората светска војна.

1. Војната од 1812 година

Исто така позната како Втора војна за независност, војната од 1812 година беше првиот воен тест на Соединетите држави како независна држава. Претседателот Џејмс Медисон, огорчен од одбивањето на Велика Британија да ја почитува неутралноста на Америка во тековниот конфликт меѓу Британија и Франција, го повика Конгресот да му објави војна на својот поранешен колонијален господар.

Гласањето во Конгресот не е едногласно, а федералистите се противат на агресивните намери на новоизбраните законодавци, кои ги опишуваат како „јастреби“. Но, на крајот, Претставничкиот дом гласаше 79 за наспроти 49 против војната, а Сенатот исто така гласаше со 19 за наспроти 13 за водење војна против Британската империја, која во тоа време сè уште беше најголемата воена сила.

Медисон ја потпиша декларацијата на 18 јуни 1812 година: „Со ова се декларира дека Британија и нејзините вазали и Соединетите Американски Држави и нивните територии се во војна“, се вели во уредбата.

2. Мексиканско-американската војна

Војната на САД со Мексико во 1846 година започна како територијален спор. Во 1836 година, Тексас стекнал независност од Мексико за да стане Република Тексас, но Мексико никогаш не се откажал од своите претензии за земјиштето на таа држава. Така, кога САД го анектираа Тексас во 1845 година, тензиите меѓу соседите ескалираа. Кога претседателот Џејмс Полк испрати американски војници да патролираат на границата со Рио Гранде, мексиканската армија нападна, давајќи му го потребниот изговор на Полк да побара од Конгресот да објави војна.

Сепак, Конгресот е уште повеќе поделен околу војната со Мексико отколку војната од 1812 година. Претставниците на северните држави ова го гледаат како неоправдано одземање на земјиште од страна на јужните демократи, кои сакаа да додадат повеќе робовска територија на Соединетите држави.

На крајот, „вигите“ од север се повлекле, плашејќи се дека ќе ја доживеат истата политичка судбина како и федералистите, чиешто противење на војната од 1812 година довело до пропаст на нивната партија. Сенатот ја усвои Декларацијата од 12 мај 1846 година, која започна со реченицата: „Со оглед на Законот на Република Мексико, постои воена состојба меѓу Владата на таа држава и Соединетите Американски Држави“.

3. Шпанско-американска војна

Краткотрајната војна меѓу САД и Шпанија започна како војна за независност на Куба. Американските весници внимателно ги следеа маките на кубанските револуционери додека се бореа против Шпанија од 1895 до 1898 година, објавувајќи сензационални приказни кои Шпанија ги критикуваше како „жолто новинарство“.

Директното вклучување на САД во конфликтот започна по мистериозното потопување на американскиот воен брод Мејн во пристаништето Хавана на 15 февруари 1898 година.

Во април истата година, Конгресот усвои резолуција со која ја признава независноста на Куба и ѝ нареди на Шпанија да се повлече, но таа одби да го исполни ултиматумот. Претседателот Вилијам Мекинли одговори со поморска блокада на Куба и повика 125.000 доброволци да ја наметнат. Шпанија веднаш објави војна, а американскиот Конгрес го следеше примерот на 25 април 1898 година.

Овој пат декларацијата беше усвоена едногласно со гласање во двата дома. Војната заврши на 10 декември со Договорот од Париз, со кој Шпанија не само што ѝ додели независност на Куба, туку и ги отстапи териториите Гуам и Порторико на Соединетите држави. Шпанија, исто така, се согласи да ги продаде Филипините на САД за 20 милиони долари.

4. Првата светска војна, Германија

На почетокот на Првата светска војна, американскиот претседател Вудро Вилсон не беше подготвен да интервенира во конфликтот на европските суперсили. Дури и откако британските патнички бродови Луситанија и Арапски беа потонати од германски подморници во 1915 година, при што загинаа 131 Американец, Вилсон се воздржа од воена агресија. Наместо да објави војна, тој ги принуди Германците да ветат дека ќе ги запрат нападите на сојузничките цивилни бродови.

До 1917 година, Германија го одржуваше ова ветување, но потоа одлучи да ги продолжи нападите врз цивилните бродови во Северен Атлантик, ризикувајќи американско учество во конфликтот. Германија верува дека може да ја добие војната пред Американците да имаат време целосно да се вклучат во неа.

На 2 април 1917 година, Вилсон го повика Конгресот да и објави војна на Германија, наведувајќи ги обновените напади врз нејзините подморници и нејзините обиди да го регрутира Мексико како непријател на Соединетите држави. Декларацијата беше усвоена со големо мнозинство, и во Претставничкиот дом (373-50) и во Сенатот (82-6).

Американските сили загубиле повеќе од 116.000 луѓе за време на Првата светска војна.

5. Првата светска војна, Австро-Унгарија

На 28 јули 1914 година, Австро-Унгарија и објави војна на Србија како одмазда за атентатот на Франц Фердинанд и неговата сопруга од страна на српските националисти. Германија веднаш објави дека ќе се придржува до сојузот со Австро-Унгарија, предизвикувајќи политички домино ефект што практично ќе ги стави во војна сите големи европски сили за неколку дена.

На 10 декември 1917 година, осум месеци откако Соединетите Држави и објавија војна на Германија, Конгресот донесе посебна резолуција со која и објави војна на Австро-унгарската империја, наведувајќи го нејзиното соучесништво во нападите на германските подморници врз американските бродови.

6. Втора светска војна, Јапонија

Во раните утрински часови на 7 декември 1941 година, Јапонија изврши разурнувачки ненадеен напад врз американските поморски објекти во Перл Харбор, Хаваи. За помалку од два часа воздушно бомбардирање, поголемиот дел од американската пацифичка флота беше потопена, а 3.500 американски војници беа убиени или ранети.

На 8 декември претседателот Френклин Д. Рузвелт им се обрати на Конгресот и на нацијата, нарекувајќи го 7 декември 1941 година, „датум кој ќе остане запишан во историјата како срам“. Одговорот на Конгресот беше брз, со речиси едногласна прозивка во Претставничкиот дом (единствениот дисидент е Монтана, пацифист по име Џенет Ранкин). Војната беше објавена едногласно во Сенатот.

7 и 8. Втората светска војна, Германија и Италија

Само четири дена по јапонскиот напад на Перл Харбор, додека Американците сѐ уште ги оплакуваа своите жртви, нацистичкиот лидер Адолф Хитлер од Германија дојде до уште едно изненадување објавувајќи војна на САД. Фашистичка Италија исто така објавува војна, бидејќи е дел од Трипартитниот пакт, заедно со нејзините сојузници Германија и Јапонија.

На 11 декември 1941 година, Рузвелт испратил порака до Конгресот со ново барање за објава на војна. „Силите кои се обидуваат да го поробат целиот свет сега се движат кон оваа хемисфера. Брзите и обединети напори на сите народи во светот, решени да ја зачуваат својата слободна волја, гарантираат победа на правдата и праведноста над силите на дивјаштвото и варварството“, напиша Рузвелт.

Овој пат немаше апсолутно никакви неистомисленици. Во Претставничкиот дом, Ранкин избра да гласа „воздржано“ наместо „против“, при што декларацијата беше усвоена со 393 гласови „за“ и 0 против.

9, 10 и 11. Втора светска војна, Бугарија, Унгарија и Романија

На 3 јуни 1942 година, Рузвелт ги потпиша последните три декларации за војна на другите сили на Оската – Бугарија, Унгарија и Романија. Тие имаат свои причини за сојузништво со Германија. Бугарија има територијални спорови со Југославија и Грција и верува дека Германија може да и помогне да ги спроведе своите претензии. Унгарија се плаши да биде апсорбирана од Советскиот Сојуз, а Романија е управувана од фашисти и антисемити кои се на страната на нацистите.

Во своето писмо до Конгресот, Рузвелт напиша: „Сфаќам дека трите влади ја преземаат оваа акција (објавуваат војна на Соединетите Држави) не по сопствена иницијатива или како одговор на желбите на нивните сопствени народи, туку како инструменти на Хитлер“, рече тој.

Овие три декларации за војна за време на Втората светска војна се последни што беа усвоени од американскиот Конгрес. Сите последователни вооружени конфликти кои ја вклучуваат американската војска – Корејската војна, Виетнамската војна, војните во Авганистан и Ирак – се или иницирани од Конгресот како „дозвола за употреба на воена сила“ или, во случајот на Кореја, не се овластени од парламентот од сите.

The post КОЛКУ ПАТИ САД ОФИЦИЈАЛНО ОБЈАВИЈА ВОЈНА НА ДРУГИ ЗЕМЈИ? Бугарија, Унгарија и Романија се последните, а која е првата? appeared first on plusinfo.mk.

Ниту по 28 години светската компанија „Близард“ не успеа ефективно да ги заштити своите вработени жени од бројните сексуални вознемирувања, а од неодамна за тоа проговори Мајк Морхаим, еден од основачите. Компанијата позната по игрите „World of Warcraft“, „Diablo“ и „Overwatch“ имала сериозен проблем со пријави за вознемирувања, пренесува МИА.

„До сите жени во „Близард“ кои доживеале некоја од наведениве работи, исклучително ми е жал што Ве изневерив. Слушам, Ви верувам и жал ми е што Ве разочарав“, јавно се извини Морхаим на Твитер.

Мајк Морхаим беше лицето на „Близард“ сè до 2018 кога ја основаше „Дримхевн“, нова компанија за видеоигри која како да го наруши угледот на претходната фирма.

– Бев во „Близард“ 28 години. За тоа време се обидов да создадам средина која ќе биде безбедна и отворена за луѓе од сите полови, без оглед од каде доаѓаат. Знаев дека не е совршено, но очигледно фактот дека толку многу жени биле малтретирани и немале поддршка значи дека ги изневеривме и не успеавме да создадеме безбедна средина во која луѓето ќе можат да ја раскажат својата страна на приказната. И, не е пријатно што други компании имаат слични предизвици. Сакав да бидеме различни, подобри – вели тој.

Обвинувањата почнаа да се појавуваат кон крајот на јули и многу вработени почнаа јавно да ги повикуваат водечките луѓе да променат нешто. Сегашниот претседател на „Близард“, Џеј Ален Брек во и-мејл до вработените напиша дека обвинувањата се „крајно проблематични“.

Но, фактите говорат дека токму Брек е наведен во обвиненијата како човек кој ја пропуштил можноста да запре низа сексуални вознемирувања на вработените жени во компанијата.

The post Најпознатата компанија за видеоигри се извини за сексуалните вознемирувања врз жените appeared first on plusinfo.mk.

Реализирзацијата на двата проекта значајни за економскиот развој на земјата. Станува збор за проекти за енергетска ефикасност во јавниот сектор и за унапредување на основното образование кои се дел од четиригодишната рамка за партнерство со Светска банка, вреден 420 милиони долари.

Договорите за двата проекта се неодамна потпишани. Проектот за енергетска ефикасност во јавниот сектор е во вредност од 25 милиони евра, а проектот за унапредување на основното образование е вреден 21,5 милиони евра.

Рокот на отплата на овој заем е 11 години, со вклучен грејс период од 3 години и каматна стапка од шестмесечен ЕУРИБОР со варијабилен распон.

Во рамки на првиот проект ќе се одвојат средства за енергетска ефикасност на јавни објекти како што се општински згради, згради на централна власт и јавно осветлување, како и за техничка помош за формирање на Фонд за енергетска ефикасност и за почетен капитал за Фондот. Средствата наменети за вториот проект ќе бидат насочени кон инвестиции во училишната инфраструктура, зајакнување на компетенциите на наставниот кадар и за реформата за следење и оценување на националниот прогрес во учењето, која има за цел развивање на програма за државно тестирање.

Според министерот за финансии Фатмир Бесими, вакви проекти кои имаат силна развојна компонента се од големо значење, особено во услови кога се соочуваме со ефектите на ковид-19 кризата врз економијата.

– И едниот и другиот проект се во насока на постигнување на СМАРТ-раст или „Попаметен раст“, преку вложување во подобрување на ефикасноста и инвестиции во креирање на додадена вредност преку унапредување на човечките ресурси – истакна Бесими на денешната прес-конференција во Владата.

Најави дека во собраниска процедура се уште два проекта од Рамката за партнертсво со Светска банка. Едниот за модернизација на земјоделството во вредност од 46 милиони евра и дополнителни 37 милиони евра за локални патишта. По усвојување на законите од страна на Собранието, ќе бидат потпишат и овие договори со што ќе се започне нивната имплементација.

Четиригодишната рамка за партнерство со Светска банка е насочена кон креирање конкурентна економија и инклузивен и одржлив раст на земјата. Во изминатите три децении, Светска банка има финансирано проекти во вкупна вредност од над 2,5 милијарди долари.

Директорот на Светска банка во Македонија, Масимилјано Паолучи упати искрени зборови на благодарност кон партнерите во Владата за продуктивната соработка во текот на подготвувањето на овие два проекти.

– Според индексот на СБ за човечки капитал во 2020, децата родени во Македонија, денеска ќе бидат 56 посто продуктивни, отколку што би можеле да бидат, доколку би уживале целосно бразование и целосно здравство. За поддршка на образовните исходи во голема мера го објаснуваат овој губиток во продуктивноста, иако пристапот до образование е подобрен, сепак квалитетот и понатаму е предизвик – вели Паолучи.

Тој посочи дека Македонија има инвестирано околу 160 милиони евра во енергетска ефикасност во изминатата деценија, меѓутоа дополнителни 320 милиони евра се потребни да се остварат целите за енергетската ефикасност и очекува дека тоа ќе биде уште поамбициозно до 2030 година. Остварувањето на овие цели има потреба од одржливи механизми, па поради тоа веруваат дека предложениот фонд кој што е во план, ќе помогне Македонија да ги зголеми инвестициите токму во оваа област.

Паолучи предупреди дека пандемијата со ковид-19, за жал се заканува уште дополнително да ги влоши исходите во основното образование.

– Со тоа што голем дел од учениците не ги совладуваат основните вештини за понатаму во животот подобрување на квалитетот на образованието е императив заедно со надминување на нееднаквоста  и на јазовите помеѓу  учениците од различни социоекономски карактеристики – наведе Паолучи.

Како што нагласи, проектот за подобрување на образованието ќе ја поддржи Владата во спроведување  на сеопфатни реформи како основа за долгорочни  подобрувања и со тоа ќе придонесе за градење модерен , ефикасен, продуктивен систем во Македонија и поконкурентен човечки капитал.

Тој информира дека проектот ќе  соработува директно со основните училишта за унапредување на условите за учење, истовремено, како што потенцира, надоместувајќи ги загубите од учењето што се  генерирани поради пандемијата.

– Ќе ги поддржиме ранливите групи, вклучително и Ромите, како и учениците кои се негативно погодени од кризата со ковид-19. Фокусот на еднаквоста и квалитетот ќе и помогне на Македонија да го подобри својот човечки капитал, да ја подобри продуктивноста на пазарот на трудот и да поттикне поинклузивен пазар на трудот – истакна Паолучи.

Средствата што ги доби државава од СБ за проектот за образованието ќе бидат насочени кон инвестиции во училишната инфраструктура, зајакнување на компетенциите на наставниот кадар и за реформата за следење и оценување на националниот прогрес во учењето, која има за цел развивање на програма за државно тестирање.

The post Проекти во образованието и енергетската ефикасност ќе се реализираат со заем од над 46 милиони евра appeared first on plusinfo.mk.

Тој има 172 букви, 78 слогови и се наоѓа во поемата „Женско собрание“ (Ekklesiazousai) од Аристофан, од 392 г. пред Христа. Зборот на старогрчки јазик се изговара:

– Лопадо­темако­селако­галео­кранио­леипсано­дрим­хyпо­триммато­силпхио­карабо­мелито­катакекy­мено­кикл­епи­коссyпхо­пхатто­перистер­алектрyон­опте­кепхаллио­кигкло­пелеио­лагоио­сираио­бапхе­трагано­птерyгон“ (λοπαδο­τεμαχο­σελαχο­γαλεο­κρανιο­λειψανο­δριμ­υπο­τριμματο­σιλφιο­καραβο­μελιτο­κατακεχυ­μενο­κιχλ­επι­κοσσυφο­φαττο­περιστερ­αλεκτρυον­οπτο­κεφαλλιο­κιγκλο­πελειο­λαγῳο­σιραιο­βαφη­τραγανο­πτερύγων)

The post Прочитајте го најдолгиот збор во светската историја и литература appeared first on plusinfo.mk.

-Истата таа Кочовска – Димитриеска како дополнителна заменичка министерка за финансии со месеци кочеше заем од Светска банка, средства наменети за инвестиции во здравствениот сектор и за помош на најранливите. Ете зошто Кочовска денеска лаже дека е наводно загрижена за економската и здравствената состојба. Ако Кочовска и ВМРО-ДПМНЕ не знаат оваа година се случува светска економска криза од која не е поштедена ниту една држава, вклучително и најсилните светски економии. Проекциите уште на почетокот на кризата беа дека оваа година ќе биде година на рецесија. Владата, надлежните институции стануваат на проекциите дека крајот на годината ќе биде со пад од 4,4 проценти, она што охрабрува е тоа што индустриското производство е во нагорна линија и е во фаза на опоравување – велат од СДСМ.

Од таму додаваат дека за разлика од ВМРО-ДПМНЕ која цела година ги плаши граѓаните со некакви апокалиптични сценарија, Владата предводена од СДСМ во контиуитет презема мерки за спас на работните места, помош на најранливите со цел брзо надминување на економските последици од коронвирусот. Во таа насока е и Буџетот за 2021 година кој е развоен, обезбедува стабилизација и нуди можности за рестарт на македонската економија.

The post СДСМ: Кочовска ги кочеше средствата од Светска Банка, а ВМРО-ДПМНЕ го загрозуваше здравјето на граѓаните appeared first on plusinfo.mk.

Ова го наведува новиот директор на Канцеларијата на Светска банка во земјава Масимилиано Паолучи во интервју за МИА, кој додава дека краткорочните изгледи се позитивни, но со нагласени надолни ризици.

– Фазата на ограничување сѐ уште не е завршена, а подолгиот период на спроведување на политиките на социјално дистанцирање ќе влијае врз фирмите, приходите на домаќинствата и трошењата во здравство – истакнува Паолучи.

Тој порачува дека економските и социјалните мерки за надминување на кризата ќе треба да бидат главниот приоритет на властите. Сепак, смета, потребно е да се посвети соодветно внимание и на спроведувањето на фискални реформи, како и реформи за подобрување на конкурентноста, животната средина и управувањето со цел да се унапреди економското закрепнување и фискалната стабилност, истовремено забрзувајќи го процесот на пристапување кон ЕУ.

Оценува дека во сегашното затегнато фискално опкружување, Владата треба да ја разгледа можноста за приоретизирање на расходите со намалување на трошењата кои не се приоритет, фокусирање на поедноставни фискални мерки кои се добро таргетирани, транспарентно спроведени и временски определени. На овој начин, истакнува, ќе се обезбеди простор за поголеми капитални трошења во иднина, што треба да биде поддржано со подобрувања во постапките за управување со јавните инвестиции.

За финансирањето на потребите на државата, вели дека Владата беше проактивна и ги обезбеди потребите за финансирање за 2020 година. Меѓутоа, додава, кризата сѐ уште е далеку од завршена и има значителни потреби за финансирање за 2021 година, како за отплата на кредити и обврзници кои доспеваат, така и за можното продолжување на поддршката на економијата.

Во однос на банкарскиот сектор во интервјуто наведува дека за во иднина, домашниот финансиски сектор би требало да биде во позиција да го поддржи закрепнувањето бидејќи банкарскиот систем во земјата е стабилен, добро капитализиран и профитабилен.

Потенцира дека поддршката од Светска банка останува и понатаму. -Обезбедивме, вели, финансирање и техничка помош за надминување на непосредните последици од пандемијата и остануваме посветени да работиме заедно со властите, со приватниот сектор, со граѓаните во Северна Македонија и со други развојни партнери за да помагаме на земјата во справувањето со пандемијата и во спроведувањето на плановите за закрепнување.

Во интервјуто директорот на Канцеларијата на Светска банка се осврнува и на најавите за можноста за откуп на пензискиот стаж, како и за состојбата во образованието.

Вие сте новиот прв човек во Канцеларијата на Светска банка во Скопје. Какви се вашите оценки за економската состојба во земјава?

Ја преземав оваа позиција во сред кризата со КОВИД-19, кога земјата се соочува со далекусежните последици на пандемијата и несигурни изгледи за одржливо закрепнување. Пред кризата, економијата добро функционираше со раст од над 3 проценти, предводен од инвестициите и потрошувачката, а јавните финансии се стабилизираа по години на високи дефицити и зголемување на долгот.

Северна Македонија се справува со најдлабоката рецесија од 2001 година. Робусниот раст од 3,2 проценти во 2019 година доби обратна насока со појавата на пандемијата. Ограничувањето на движењето, нарушените синџири за снабдување, како и продолжена неповолна епидемиолошка состојба во текот на целото лето ги влоши и онака неповолните проекции за раст. Во првата половина од годината растот се намали за 6,4 проценти: производството се намали за 16,1 проценти со раст во само мал број области. Трговијата, туризмот и транспортот кои беа двигател на растот веќе неколку години, заедно се намалија за 12,3 проценти – туризмот едноставно замре. Последните расположливи податоци укажуваат на тоа дека закрепнувањето на трговијата кое почна во јули, кога економијата почна да се отвора, ќе биде многу бавно. Индустриското производство и понатаму е намалено за околу 9 проценти. Раст беше забележан единствено во јавниот сектор, земјоделството и информатичката индустрија.

Ваквите неповолни потреси доведоа до отпуштања на вработени и зголемување на невработеноста, што беше донекаде ублажено со мерките на Владата за субвенции за задржување на работа и за социјална заштита. Сепак, ова негативно влијаеше на фискалните сметки, што заедно со намалувањето на приходите ќе го зголеми фискалниот дефицит над 8 проценти од БДП, откако четвртиот пакет мерки од Владата ќе се земе предвид. Јавниот долг сега се проектира да надмине 60 проценти од БДП до крајот на 2020 година.

Поминати се шест месеци од почетокот на кризата во Република Северна Македонија дали останувате на првичната проекција за стапката на раст на БДП за годинава и какви се изгледите за наредната?

Флуидноста на состојбата и постојаните промени не придонесуваат кон лесно и прецизно проектирање на движењето на БДП. Она што можеме да го кажеме е дека надолниот тренд на БДП е влошен поради пандемијата и може делумно да ја смени насоката кога пандемијата ќе почне да попушта. Имајќи го тоа предвид, првично очекувавме дека закрепнувањето ќе продолжи во јули. Меѓутоа, продолжената неповолна епидемиолошка состојба и мерките за ограничување во добар дел од летниот период предизвика дополнително намалување на побарувачката и нарушување на синџирите за снабдување, вклучувајќи и затворање на фабрики. Вториот бран КОВИД-19 ги затемни изгледите бидејќи го наруши производството, додека пак, во исто време, социјалното дистанцирање ја ограничи потрошувачката. БДП за 2020 се очекува да се намали за 4,1 проценти (или 4,6 проценти со оглед на неодамнешните измени на историските податоци за БДП), а може и дополнително да се намали доколку има нови ограничувања на движењето како одговор на зголемените стапки за зараза.

Краткорочните изгледи се позитивни, но со нагласени надолни ризици: фазата на ограничување сѐ уште не е завршена, а подолгиот период на спроведување на политиките на социјално дистанцирање ќе влијае врз фирмите, приходите на домаќинствата и трошењата во здравство.

На среден рок, растот се очекува да се враќа како што пандемијата ќе слабее. Политичката стабилност по парламентарините избори, заедно со отпочнувањето на преговорите за пристапување во ЕУ се очекува да ги забрзаат реформите и да ја зголемат довербата на инвеститорите, така што откако ќе заврши кризата растот побрзо ќе се поврати. Под претпоставка дека нема да има нови ограничувања на движењето и нема да има нови бранови на КОВИД-19 во текот на претстојната зима и пролет, растот во 2021 година би требало да стане позитивен и да достигне ниво од 3,6 проценти. Сепак, брзината и силината на закрепнувањето ќе зависи од времетраењето и распространетоста на пандемијата, дистрибуцијата на вакцини, како и од чекорите и политиките кои властите ќе ги преземат за надминување на структурните слабости.

Економските и социјалните мерки за надминување на кризата ќе треба да бидат главниот приоритет на властите. Сепак, потребно е да се посвети соодветно внимание и на спроведувањето на фискални реформи, како и реформи за подобрување на конкурентноста, животната средина и управувањето со цел да се унапреди економското закрепнување и фискалната стабилност, истовремено забрзувајќи го процесот на пристапување кон ЕУ.

Дали политиките и мерките што ги преземаат домашните власти се доволни и даваат резултати и дали економијата може да ја издржи на подолг рок состојбата со коронавирусот?

Владата одговори брзо со спроведување времени мерки за поддршка на компаниите како што се „меки“ заеми, одложувања даноци, ад-хок поддршка за конкретни сектори, заштита на работните места и помош на ранливите категории. Субвенциите насочени кон зачувување на работните места го ублажија влијанието на мерките за ограничување и помогнаа да се зачуваат работните места, што се гледа од релативно благото зголемување на невработеноста до средината на 2020 година. Воспоставените мрежи за социјална заштита, исто така, помогнаа да се заштитат најранливите, иако, како и во многу други земји во светот, би можеле да очекуваме зголемување на стапките на сиромаштија поради пониските приходи од трудот и намалување на дознаките од странство.

Мерките кои владата ги спроведе беа координирани и надополнети со оние спроведени од Народната банка. Стабилниот финансиски сектор и соодветното ниво на странски резерви ѝ овозможија на Народната банка доволно простор за поддршка на економијата. Поконкретно, Народната банка спроведе низа мерки за ублажување на непосредното влијание врз компаниите со привремените промени на регулативите за управување со кредитниот ризик, со што им се овозможи на банките да ги преструктуираат заемите, ја зголеми ликвидноста на банките со намалување на износот на издадени благајнички записи и се поддржа кредитирањето со намалување на основната каматна стапка со што се ограничи зголемувањето на трошоците за задолжување. Кредитниот раст за време на пандемијата дури и се зголеми како за компаниите, така и за домаќинствата.

За во иднина, домашниот финансиски сектор би требало да биде во позиција да го поддржи закрепнувањето бидејќи банкарскиот систем во земјата е стабилен, добро капитализиран и профитабилен. Адекватност на капиталот на банките е двојно поголем од задолжително потребниот, а ликвидноста во системот е на високо ниво, што би требало да им обезбеди на банките доволно простор за проширување на нивните активности за кредитирање. Битно е властите да продолжат со спроведувањето на политики кои дополнително ќе ја зајакнат отпорноста на системот, како што се подобрување на постојната законска рамка за разрешување на банки и подготвеност за криза, дополнително зајакнување на системот за осигурување депозити, подобрување на рамката за корпорациска несолвентност и воведување модерна рамка за финансиска заштита на потрошувачите.

Мерките кон стопанството што ги презеде Владата и што ќе ги преземе сега со четвртиот пакет се за поддршка на економијата и задржување на работните места, но како ги оценувате мерките кон граѓаните со платежните картички и дали ќе може да се исфинансираат сите мерки и дали тоа нема да направи притисок врз јавниот долг и можноста за негово сервисирање?

При осмислувањето на мерките мора да се има предвид расположливиот фискален простор и различните поволности и неповолности на краткорочните мерки за ублажување во однос на потребите од долгорочна поддршка. Обезбедувајќи краткорочни мерки за ублажување со кои се премостува ликвидноста на погодените фирми, Владата треба, исто така, да зачува одреден простор за фазата на закрепнување, бидејќи поддршката ќе биде потребна и на среден рок.

За јавните финансии повторно да бидат вратени на одржлива патека потребни се значителни напори како на страната на расходите за да се сведат на минимум непотребните трошења и да се прошири базата на приходите, така и од страната на финансирањето за да се покријат сѐ поголемите потреби за финансирање.

Во сегашното затегнато фискално опкружување, Владата треба да ја разгледа можноста за приоретизирање на расходите со намалување на трошењата кои не се приоритет, фокусирање на поедноставни фискални мерки кои се добро таргетирани, транспарентно спроведени и временски определени. На овој начин ќе се обезбеди простор за поголеми капитални трошења во иднина, што треба да биде поддржано со подобрувања во постапките за управување со јавните инвестиции.

Падот на приходите предизвикан од намалувањето на економската активност, како и одложената наплата на некои даноци дополнително се влошува поради акумулираните системски слабости, како што се ниски даночни стапки, значителни ослободувања од даноци и неефикасност при наплатата на даноците. Имајќи го тоа предвид, зголемувањето на приходите е од суштинско значење, забележувајќи дека земјата има еден од најниските соодноси помеѓу приходите и БДП во Европа и во регионот на Западен Балкан. Ова може да се направи со зајакнување на даночната админстрација и намалување на неформалната економија, олеснување на усогласеноста со даночните обврски, рационализирање на даночните ослободувања и ревизија на даночните политики каде што оданочувањето во однос на животната средина е многу пониско во споредба со придонесите за социјално осигурување.

Во однос на финансирањето, Владата беше проактивна и ги обезбеди потребите за финансирање за 2020 година. Меѓутоа, кризата сѐ уште е далеку од завршена и има значителни потреби за финансирање за 2021 година, како за отплата на кредити и обврзници кои доспеваат, така и за можното продолжување на поддршката на економијата.

За во иднина, иако ублажувањето на краткорочното влијание на кризата и понатаму е главен приоритет, со цел да го зголеми својот потенцијал Северна Македонија треба да го обнови својот фокус на структурните реформи откако кризата ќе заврши. За зголемување на инклузијата и продуктивноста потребно е зајакнување на јавните институции кои го штитат владеењето на правото, истовремено зачувувајќи ја и зајакнувајќи ја конкурентноста на приватниот сектор, реформите во правосудството, надминување на разликите помеѓу понудата и побарувачката на вештини, како и подобрувањето на јавните услуги за зголемување на човечкиот капитал. Во основа, реформирањето на јавната администрација, зајакнувањето на управувањето со јавните инвестиции и рационализирањето на управувањето со компаниите во државна сопственост директно ја поддржува продуктивноста на приватниот сектор, истовремено унапредувајќи ја фискалната прудентност. Таквата комбинација на структурни реформи ќе придонесе за остварување на посилен, порамномерен и поодржлив раст и, на тој начин ќе обезбеди побрзо приближување кон ЕУ и поголема отпорност на сите идни надворешни шокови.

Со поддршка од Светска банка се спроведуваат повеќе проекти во земјава. Колкава е поддршката во моментов и кога ќе бидат достапни средствата што беа насочени за помош со вирусот КОВИД-19?

Светска банка е посветен партнер на Владата на Република Северна Македонија повеќе од 25 години. Од првиот заем, групацијата Светска банка инвестираше повеќе од 2 милијарди американски долари во Северна Македонија, спроведувајќи проекти и обезбедувајќи техничка помош во различни сектори, вклучително во енергетика, земјоделство, образование, патишта, здравство, социјални политики, иновации и макроекономија.

Минатата година, Светска банка ја одобри четиригодишната Рамка за партнерство со Република Северна Македонија, чија цел е поддршка на земјата за постигнување инклузивен и одржлив раст и создавање поголеми можности за подобрување на животниот стандард на луѓето и забрзување на конвергенцијата на приходите кон приходите во Европска унија.

Денес, повеќе од било кога, нашата посветеност на луѓето во Северна Македонија е силна.

Обезбедивме финансирање и техничка помош за надминување на непосредните последици од пандемијата и остануваме посветени да работиме заедно со властите, со приватниот сектор, со граѓаните во Северна Македонија и со други развојни партнери за да помагаме на земјата во справувањето со пандемијата и во спроведувањето на плановите за закрепнување. Во изминатите месеци, одобривме проект поврзан со КОВИД 19 во износ од 90 милиони евра и се надеваме дека наскоро ќе биде ратификуван од страна на Собранието, со оглед на неговата важност за надминување на здравствените и на социјалните последици на пандемијата. Овој проект има две компоненти. Првата компонента се однесува на капацитетите на земјата за откривање, спречување и одговор на КОВИД-19, истовремено зајакнувајќи го националниот здравствен систем на земјата. Втората компонента предвидува обезбедување привремена поддршка на приходите за квалификувани лица и домаќинства кои се економски погодени поради продолжените мерки за ограничување.

Исто така, исплативме и 37 милиони евра за финансирање непредвидени работи од Проектот за поврзување со локални патишта како поддршка на Владата да обезбеди привремена поддршка на одржливи мали и средни претпријатија и да покрие 50 отсто од придонесите за социјално осигурување за вработените на активните фирми во секторите кои се најмногу погодени од кризата, како што се туризмот и транспортот.

Најавени се пензиски реформи и одење во пензија за сите над 62 години, за жени и 64 години мажи. Како ја оценувате оваа реформа?

Навистина, јавната дебата беше интензивна, но до денес, не сме виделе конкретен предлог. Поради оваа причина, мојот коментар се заснова на она што е од јавен домен и што сме согледале ширум светот. Искуството во други земји покажува дека забранувањето, односно отежнувањето на вработувањето над веќе и онака ниската возраст за пензионирање од 62 години за жени и 64 години за мажи; повторното воведување предвремено пензионирање, кое беше укинато пред повеќе од една деценија и овозможување откуп на стаж неизбежно ќе доведе до порано одење во пензија. Придвижувањето во насока на подолг период во пензија во споредба со бројот на години на работа ќе чини многу и ќе може да се финансира само со наметнување повисоки стапки на придонесите за пензиско осигурување, зголемување на постојните или воведување нови даноци за поддршка на исплатата на пензиите или намалување на идните пензии.

Сите овие се мерки кои не се популарни и кои традиционално се соочуваат со силен отпор доколку се донесат. Не е за изненадување дека земјите ширум светот се одлучуваат пропорционално да го продолжат периодот на работење, често пати автоматски. Пензискиот систем на Северна Македонија се соочува со истиот предизвик. Менувањето на насоката на јавните политики усвоени во минатото би можело да изврши дополнителен притисок на домашниот пензиски систем.

Исто така, има уште еден аспект на оваа дебата кој треба да биде земен предвид. Каде што е усвоено, намалувањето на возраста за пензионирање често пати се оправдува со аргументот дека тоа би имало позитивно влијание врз создавањето работни места, особено за младите. Доказите на меѓународно ниво покажуваат дека ова не е секогаш така (во економската терминологија овој парадокс е познат како „заблудата за неизменетиот обем на работа“ (lump of labor fallacy)). Поконкретно, кога се споредува структурата на работните места кои згаснуваат со ново создадените работни места и потребните вештини и знаења, дури 75 отсто се некомпатибилни. Ослободувањето на постарите работници не секогаш автоматски се преточува во нови работни места за младите.

Во делот на образование, во последниот извештај оценка беше дека реформите преземени во последните 10 години не ги даваат резултатите и дека децата не добиваат соодветна наобразба. Дали тоа покажува дека воведената деветолетка не ги дава резултатите и што конкретно треба да се преземе за да се подобри ваквата слика?

Индексот на човечки капитал на Светска банка за 2020 година покажува дека дете родено во Северна Македонија денес ќе достигне само 56 отсто од својата потенцијална продуктивност кога ќе порасне во споредба со она што би можело да го достигне доколку има квалитетно образование и здравствена заштита. Индексот на човечки капитал на Северна Македонија е понизок од просечниот во овој регион и во земјите од иста група на приходи. Слабите образовни резултати во голема мера ја објаснуваат оваа загуба на продуктивност во текот на животот. Иако пристапот до основното образование се подобри во измината деценија, квалитетот на образованието и понатаму претставува предизвик. Резултатите на Северна Македонија од меѓународните оценувања на ученици (најновото е од ПИСА) укажуваат на споредбено слабо ниво на постигнувања на учениците на крајот на пониските одделенија од средното образование, што укажува на тоа дека недостатоците во учењето кои започнуваат во основното образование опстојуваат и во подоцнежното образование. Иако земјата имаше најдобри подобрувања на резултатите од сите земји во развој во ПИСА 2018, овие резултати се скромни и се далеку под просечните резултати во земјите во ЕУ и во ОЕЦД.

Пандемијата со КОВИД-19 има потенцијал да ја влоши состојбата доколку не се ублажи со соодветни политики и мерки за подобрување на учењето. Во раната фаза на пандемијата беа воведени мерки за учење на далечина релативно брзо по затворањето на училиштата, но пандемијата покажа дека македонскиот образовен систем се соочува со бројни предизвици кои претходат на сеопфатна дигитализација: вклучувајќи пристап до широкопојасна интернет поврзаност, особено за маргинализираните групи на население како и населението со ниски приходи и ниско ниво на усвоени на информатички вештини.

Образовните реформи треба да ги надминат проблемите кои долго време се провелкуваат, како во однос на квалитетот така и во однос на вклученоста. Бидејќи формирањето вештини почнува уште од рана возраст, потребно е да се обезбеди поквалитетно образование уште од самиот почеток, како и порамномерен пристап за да се обезбедат подобри исходи во однос на вработувањето на младите луѓе. Северна Македонија неодамна спроведе важни реформи на предучилишното образование и грижа. За дополнително да капитализира од оваа важна инвестиција, земјата треба да инвестира повеќе и поефективно во квалитетот на наставата и средината за учење во основното образование. За таа цел, Владата треба да спроведе насочени мерки за подобрување на пристапот до основното образование и поддршка во учењето на маргинализираните групи, подобрување на системот за стручен развој и напредување во кариерата и создавање посилна рамка за следење и оценување на националниот напредок во образованието. Сепак, училиштата треба да бидат во центарот на агендата за реформи со цел да се обезбеди квалитетно учење во основното образование за сите.

Сузи Котева – Стоименова

The post Паолучи: Како што ќе слабее пандемијата така ќе се враќа растот на економијата appeared first on plusinfo.mk.

Светската фудбалска асоцијација (ФИФА) објави кратење на буџетот за циклусот 2019-2022 година.

Буџетот на ФИФА за овој период е намален од 6,56 милијарди долари на 6,44 милијарди долари.

Ревизијата на буџетот на организацијата е поврзана со последиците од пандемијата на коронавирус, особено со трансформацијата на календарот на меѓународни натпревари, одложувањето на Светското првенство меѓу клубовите и откажувањето на Купот на Конфедерации.

ФИФА ќе потроши 6,34 милијарди долари за циклусот 2019-2022 година. Организацијата очекува да создаде профит пред оданочување од 100 милиони американски долари на крајот на циклусот.

The post Ковид-19 го скрати буџетот на ФИФА за следните три години appeared first on plusinfo.mk.

– Голема благодарност до Агенцијата за филм која ни ја даде можноста да аплицираме на овој фестивал затоа што дата базата нѐ пренасочи кон Балкан Панорама. Учеството на Балкан Панорама е всушност и светската премиера на „Вера“, со оглед на тоа дека филмот не се прикажа на другите фестивали каде што е официјално селектиран поради ситуацијата со COVID – 19 –  изјави Димитар Димовски, продуцент на филмот.

Филмот е финансиран од Агенцијата за филм и е копродукција помеѓу Стори Скоп, Фокус Покус Филмс и Филмски институт – Охрид. Главните улоги ги толкуваат Сабина Ајрула и Симона Димковска, а останатата актерска екипа ја сочинуваат Ристо Стефановски, Александар Степанулески, Јовица Михајловски, Јасмина Василева и Верица Недеска Трајкова.

Авторскиот тим е составен од Димо Попов – кинематограф, Жаклина Крстевска – костимограф, Дејан Спасовиќ – сценограф, Анастасија Јордановска – шминка, Валентин Видовиќ – композитор на музика, Ристо Алчинов – дизајн на тон, Гоце Миланоски и Микал Рајх.

The post Светска премиера на краткометражниот филм „Вера“ appeared first on plusinfo.mk.

Вчера, Брисел објави список со 15 земји каде здравствената состојба се смета за доволно безбедна за да им овозможи на граѓаните од овие земји да патуваат во ЕУ од 1 јули.

Но, САД, Русија, Турција и другите земји се исклучени од списокот.

– Непостоењето на Турција на списокот е разочарувачки – рече портпаролот на турското Министерство за надворешни работи.

– Очекуваме оваа грешка да биде исправена што е можно поскоро – рече портпаролот, додавајќи дека одлуката треба да се донесе врз основа на „објективни критериуми“. Според него, Турција успева да ја контролира епидемијата на коронавирусот.

Во Турција има 5.131 смртни случаи и скоро 20.000 заболени.

Сепак, лекарите изразија загриженост дека Турција не ги следи стандардите на Светската здравствена организација.

The post Турција бара ЕУ да ја поправи грешката и да ја стави на списокот на безбедни земји appeared first on plusinfo.mk.

Според извештајот на ИТЦ, кинескиот извоз во февруари годинава од претходната година во однос на истиот период лани падна за 21 отсто.

– Целосните ефекти од кризата сè уште не се видливи, бидејќи повеќето земји започнаа со затворање на границите кон крајот на март и април, наведува ИТЦ во извештајот.

Блокадите во Кина, Европската унија и САД имаат најголемо влијание врз меѓународната трговија, бидејќи овие три економии, како што се наведува во истражувањето, се главни играчи во глобалните синџири за снабдување и затоа се важни увозници на суровини, делови и компоненти.

Како резултат на тоа, африканските извозници ќе изгубат повеќе од 2,4 милијарди американски долари во глобалниот извоз, а повеќе од 70 проценти од тие загуби се поврзани со привремени нарушувања на синџирот на снабдување со ЕУ.

Според податоците на ИТЦ, трите главни трговски центри – Кина, САД и ЕУ, учествуваат со 63 отсто од увозот на светски снабдувачки синџири и 64 отсто од извозот. Затоа ИТЦ наведува дека глобалната економија изгубила најмалку 126 милијарди долари поради пандемијата.

Во извештајот се наведува и дека пандемијата сериозно погодила над 55 отсто од сите мали и средни претпријатија.

The post ИТЦ: Светската економија со загуба од 126 милијарди долари appeared first on plusinfo.mk.