Судењето за пожарoт во дискотеката „Пулс“ во Кочани влегува во фаза во која не само стручната јавност, туку и сите луѓе кои го следат процесот конечно ќе се уверат дека тој тапка во место. Новите сведочења не ја потврдуваат теоријата на „верижна одговорност“ која доминира во обвинението, ниту посочуваат на некоја суштински нова линија на одговорност. Наместо тоа, сведоците упорно сведочат за истите конкретни и видливи пропусти кои доведоа до трагедијата.

Обвинението за трагедијата е подигнато против 35 физички и 3 правни лица. Ова е еден од најобемните предмети во историјата на македонското правосудство. За да го задоволи притисокот на јавноста убедена дека трагедијата е последица на „системска“ грешка, Обвинителството состави долга обвинителна клупа, со намера да го убеди судот дека освен поединечна, сите обвинети меѓу себе се поврзани со линија на колективна одговорност, која опфаќа период долг неверојатни 12 години.

Обвинителството во невозможна мисија

Уште пред да се промовира обвинението, насетувајќи каква „стратегија“ ќе избере Јавното обвинителство, а и во текот на целиот период од почетокот на судењето до денес, упорно анализираме и докажуваме зошто тој замислен потфат е невозможна мисија. Како што процесот, од рочиште до рочиште, се движи кон слепа улица, на сите им станува јасно дека мора прецизно да се персонализира и да се разграничи вината на секој поединец. На сите им е јасно тоа, освен, се чини, на Обвинителството.

Од почетокот на судењето, сведоците сведочат за логични теми кои реално ја дефинираат одговорноста за трагедијата: кој пуштал малолетници во дискотеката, кој дозволувал употреба на пиротехника, зошто излезите не биле функционални и како е можно полициската контрола да не ја прекине забавата. Сведоците се менуваат, се менуваат и нивните позиции и улоги, но фокусот на нивните искази останува речиси ист. Колку повеќе се повторуваат истите поединечни сведочења, толку повеќе тие конструираат сет од докази и реална слика за тоа што се случувало во дискотеката на смртта.

И логично, засега упорното игнорирање на потребата темелно да се ревидира обвинението, води кон клучното прашање: дали процесот се движи кон расчистување на прашањето одговорноста, или, можеби, некој решил да манипулира и да го прифати ризикот судењето да се претвори во долготрајна и исцрпувачка постапка, којашто со години ќе се движи по истата траса и нема да донесе правда.

Веројатно не е добро медиумите да поставуваат вакво чувствително прашање, но таа дилема се наметнува во јавниот дискурс и од неа нема бегање. Дотолку повеќе што директно се засегнати неколку стотици лица: семејствата на 63 жртви, околу 200 повредени, обвинетите и нивните семејства, обвинители, бранители, адвокати кои се борат за отштети и уште многу други.

Сведоштвата на Ана Захариева и на Теа Ѓорѓиева даваат реална слика на трагедијата

И исказите на сведоците на рочиштата во неделава што изминува го отворија прашањето на одржливоста на конструкцијата во обвинителниот акт.

Сведочењето на Ана Захариева, на пример, дадено на рочиштето од 20 април, не донесе нова насока во процесот, туку ја потврди веќе формираната слика за случувањата во „Пулс“. Таа посочи дека во објектот имало малолетници, дека непосредно пред пожарот имало полициска рација која не довела до прекин на забавата, дека вториот излез бил затворен и дека употребата на пиротехнички прскалки била вообичаена пракса во овој објект. Сами по себе, овие наводи се тешки, но нивната тежина е уште поголема, затоа што не се појавуваат за првпат.

Сведочењето на Теа Ѓорѓиева дополнително ја зацврсти истата линија, но со уште поконкретен опис на самиот момент на избувнување на пожарот. Таа сведочеше дека пиротехничките средства не биле поставени од почетокот на настанот, туку дополнително, околу 1 часот по полноќ, додека гостите веќе биле внатре и дека биле поставени премногу блиску до публиката. Теа наведе дека додека снимала со мобилен телефон, по околу една минута, забележала искри и плафонот почнал да гори, а огнот тргнал од горниот дел на објектот. Дополнително, таа сведочеше дека во првите моменти никој не ја сфатил сериозноста на ситуацијата, и покрај тоа што бендот повикал на излез, по што следувала паника, турканица и заглавување кај излезот.

Овие наводи директно се надоврзуваат на сведочењето на Захариева. Таму каде што едната зборува за условите во кои се одвивала вечерта, другата ја опишува самата динамика на пожарот. Но, суштината е иста. Пиротехниката не се појавува како изолиран момент, туку како пракса. Просторот станува ограничен, додека реакцијата задоцнета.

Токму тоа е и највпечатливото во досегашниот тек на постапката. Различни сведоци, во различни рочишта, опишуваат речиси идентични околности: пиротехника во затворен простор, преполн објект, ограничено движење, отсуство на јасно насочување во моментите на паника и продолжување на активностите и покрај присуство на контрола. Не се менува суштината, туку само аголот од кој повторно се гледа истата трагедија.

Во сведочењето од рочиштето на 20 април, покрај наводите за организацијата на инспекциските служби, остана во втор план еден важен дел од исказите на сведоците. Тие појаснија дека општинските инспектори немаат надлежност за контрола на угостителски објекти, иако во дел од медиумите акцентот беше ставен исклучиво на тоа дека немало раководители на инспекциските служби. Дополнително, беше посочено дека во општините не постојат противпожарни инспектори, бидејќи тие контроли ги вршат државни инспекциски органи, што значи дека дел од суштинските надлежности воопшто не се наоѓале на локално ниво.

Дали Јавниот обвинител лично ќе ја преземе одговорноста за евентуална хаварија на процесот?

Во повеќе искази досега се повторува и фактот дека пиротехниката била дел од вообичаената атмосфера на ваквите настани во „Пулс“, а не исклучок. Кога на тоа ќе се додадат наводите за преполнетиот простор во објектот, за отежнатото движење и за сцените на заглавување и стампедо што ги опиша Теа Ѓорѓиева, сликата станува уште појасна.

Оттука, суштината на судењето не е во тоа дали сведоците ќе изнесат нови информации за одговорноста за трагедијата. Се гледа дека тоа нема да се случи. Суштината е во тоа што сведоците – внимавајте, ова се сведоци на Обвинителството! – континуирано ги потврдуваат истите околности, некогаш и спротивни на очекувањата и на тврдењата на тој што ги повикал да сведочат. Секое ново рочиште додава уште една потврда за веќе кажаното, уште еден глас што ја повторува истата вистина за одговорноста за трагедијата. Во таква динамика, процесот не се движи преку откривање на непознатото, туку преку зацврстување на познатото.

И што уште му е потребно на Јавниот обвинител за да ја спречи хаваријата на процесот? Дали тој смета дека овој пристап и оваа „стратегија“ во Обвинителството навистина води кон ефикасна завршница на процесот и до правда? Ако е убеден во тоа, дали утре тој, по силата на хиерархиската поставеност на овој орган, лично ќе ја преземе одговорноста за евентуалната, а сè поверојатна хаварија на процесот?

The post СВЕДОЦИТЕ ОПИШУВААТ РЕАЛНА СЛИКА НА ТРАГЕДИЈАТА ВО КОЧАНИ, САМО НЕМА КОЈ ДА ГИ СЛУШНЕ Гледа ли Јавниот обвинител дека процесот тапка во место? appeared first on plusinfo.mk.

Судскиот процес за трагедијата во дискотеката „Пулс“ во Кочани, кој веќе подолго време ја бранува македонската јавност, влезе во фаза која може да означи пресвртница за крајниот исход на постапката. Додека Јавното обвинителство со месеци се обидува да ја одржи поставената теза за „верижна одговорност“ што се протега дури 15 години пред настанот, последните сослушувања на сведоците, кои кои, според судската постапка, се предложени токму од обвинителството, донесоа сосема поинаков наратив.

Обвинителството не успева расправата да ја фокусира на административни пропусти од минатото, за да ја докаже клучната теза во обвинителниот акт. Напротив, на последното рочиште во судницата се слушнаа искази што упатуваат и на нелегална набавка на пиротехника, отсуство на контрола и техничка импровизација во самиот објект во кобната ноќ на 16 март 2025 година.

Признанијата на Игновски отвораат нови правни проблеми за Обвинителството

Централна фигура на рочиштето во понеделникот на 9 март беше сведокот Горан Игновски, сопственик на фирмата „Чкаља“ од Кисела Вода, кој со својот исказ отвори сериозни прашања за тоа кој, всушност, треба да седи на обвинителната клупа. Игновски, со 34-годишно искуство во сервис на сценска опрема, пред судот изнесе искрен и човечки исказ, со детали што отворија сериозни прашања, давајќи податоци кои можат да бидат дури и на негова директна правна штета. Тој јавно призна дека околу една и пол година пред пожарот, лично и нелегално внел од Бугарија околу 100 „топли прскалки“ од брендот „Тропик“, кои потоа ги продавал без никаква соодветна дозвола за промет со експлозивни материи.

Она што е клучно за предметот е неговото тврдење дека осум такви патрони му продал на членот на групата ДНК, Мартин Атанасовски – Буцо, а претходно и куферче за далечинска активација на Владимир Блажевски – Панчо. Игновски објасни дека вечерта, на кобниот настан не биле користени неговите прскалки, кои биле со домет од 1 до 2 метри, По прегледувањето на снимките од „Пулс“, тој децидно потврди дека во објектот биле употребени несоодветни средства со домет над 3 метри, кои се продаваат на Бит пазар и се наменети исклучиво за надворешна употреба. Ова сведочење директно укажува дека изворот на опасноста е во нелегалниот пазар на пиротехника и во нејзиното нестручно користење, а не во архивските документи на Министерството за економија, на пример.

Реакцијата на обвинителот како одраз на процесна несигурност

Во текот на рочиштето, се забележа невообичаена динамика, при што јавниот обвинител Дарко Јакимовски влезе во вербална полемика со сопствените сведоци и со одбраната, обидувајќи се да го одржи фокусот на обвинението, кога стана јасно тој се губи под тежината на новите факти искажани од неговите сведоци. Кога адвокатите Софија Лаличиќ и Петре Шилегов укажаа на фактот дека сведокот Игновски признал шверц и пуштање во промет на опасно средство, обвинителот реагираше со теза дека примарна причина за смртта не е самата активација на пиротехниката. Тој објасни дека причина за смртта на настраданите во Кочани не е пожарот, туку немањето услови за евакуација, односно, објектот дека имал само една врата – иако сведоците повеќе пати потврдуваат дека објектот имал три врати, од кои дел не биле функционални.

Ваквиот став на обвинителот во оваа фаза од постапката е симптоматичен. Ако Јавното обвинителство сега тврди дека вратите и немањето излези во 2025 година се клучниот фактор за загубата на 63 животи, тогаш логички се наметнува прашањето – зошто на обвинителната клупа се наоѓаат десетици луѓе обвинети за административни дејствија од пред повеќе од една деценија. Оваа промена во фокусот на обвинителот, според експертската јавност, може да се прочита само како обид за „панично“ преструктурирање на обвинението среде доказната постапка, со што само се потврдува тезата на одбраната дека обвинителниот акт на самиот почеток е „криво насаден“. А нешто што е криво насадено, нели, не може да никне право …

Претходни инциденти и отсуство на контрола

Исказот на Игновски разоткри и дека групата ДНК, според негови информации добиени од колеги, веќе имала претходен инцидент на настап во клубот „Де Факто“ во Гевгелија, каде со употреба на истиот тип прскалки биле запалени платно и звучници.

Дополнително на ова, сведочењето на сметководителката Кристина Коневска, која соработувала со агенцијата за обезбедување „Рубикон“, ја отвори дилемата и за оперативната безбедност на клубот во Кочани. Таа тврди дека во нејзината евиденција никогаш не се појавил материјален документ или фактура што би потврдила официјална деловна соработка меѓу „Рубикон“ и „Пулс“.

Дирекцијата за заштита и спасување без инспектор, но и без законска можност да изврши надзор?!

Особено значаен беше исказот на вработената во подрачното одделение на Дирекцијата за заштита и спасување (ДЗС) во Кочани. Таа пред судот изјави дека во нејзината служба никогаш не била примена никаква документација поврзана со дискотеката „Пулс“. Она што е уште попоразително за државниот систем е фактот што подрачното одделение во Кочани со години немало инспектор за заштита и спасување, а од 2024 година таа останала единствената вработена во службата, заедно со архиварка која подоцна заминала.

Овој факт, пак, води кон дилемата што подателно ќе ја отвориме во некоја од следните анализи, но вреди и сега да се спомне. На обвинителна клупа седи и Шабан Салиу, директор на ДЗС од 2008 до 2017 година. Во негово време, во кочанската подрачна единица на ДЗС имало до 6 вработени (како и во поголем број општини во Источна Македонија). Пожарот се случил речиси цели 9 години по неговото напуштање на директорската фотелја. Дополнително, во периодот кога Салиу е прв човек на ДЗС, кочанската дискотека е право непостоечки објект.

Единствената вработена во подрачната единица на ДЗС во Кочани сведочеше дека Општината, според законската регулатива, нема ниту право, ниту обврска, да врши инспекциски надзор во делот на противпожарната заштита, ниту пак може да назначува такви инспектори. Во исказот пред судот, таа нагласи дека општинските инспектори за градежништво, сообраќај или екологија немаат ингеренции да го заменат надзорот кој е во исклучива надлежност на централните власти преку ДЗС.

Ваквиот точен исказ го урива обидот на Обвинителството да ја лоцира вината кај локалните власти, со оглед на тоа што клучниот државен орган за безбедност во Кочани бил кадровски руиниран и функционално блокиран.

Но, допрва ќе се расправа и за прашањето кој во ДЗС, всушност, имал стварна надлежност да врши и да организира инспекциски надзор на целата територија на земјата. Според словото на законите, тоа е Генералниот инспектор на ДЗС, а не директорите на оваа институција. Но, дури и тука има многу битно правно ограничување детал – Генералниот инспектор може да врши контрола само над објекти за кои е известена ДЗС. А Дирекцијата никогаш не била известена дека постои објектот „Пулс“!

Не е единственото, но е прашање кое боде очи – што бара тогаш Шабан Салиу на обвинителната клупа?!

Се наметнува потребата од храбар правен рез

Како и да е, последното рочиште уште еднаш отвори сериозни дилеми за тоа дали сегашната поставеност на обвинението во целост го следи тежиштето на фактите што излегуваат во доказната постапка – и тоа во фаза кога сведочат сведоци на Обвинителството. Веќе станува сè појасно дека обемот на предметот и широкиот опфат на различни нивоа на одговорност ќе придонесат за правно неодржлив исход, или ќе создадат дополнителен товар за самата постапка. Искуството ја јавноста со претходни обемни процеси покажува дека кога обвинението е премногу широко поставено, расте ризикот постапката да се усложни до степен што ќе ја оттурне од јасна и ефикасна разрешница.

Нема дилеми дека и сведоштвата што ќе ги слушнеме на следните рочишта ќе покажат дека е неопходно да се тргне во друга насока – кон многу попрецизна индивидуализација на одговорноста и кон фокусирање на обвинителниот акт кон директните причинители на трагедијата. Од тоа, во голема мера, ќе зависи дали процесот ќе ги исполни и очекувањето на семејствата на 63 жртви, на повредените и на другите засегнати во разумен рок да се дојде до правна разрешница што ќе може да ја издржи и проверката на фактите.

The post СВЕДОЦИТЕ НА ОБВИНИТЕЛСТВОТО ГО „РАСТУРААТ“ ОБВИНИТЕЛНИОТ АКТ ЗА ТРАГЕДИЈАТА ВО КОЧАНИ Вистината за пожарот во дискотеката „Пулс“ сама се пробива на виделина appeared first on plusinfo.mk.

Со почетокот на судењата за полициските службеници, поделени во три обвиненија, кои ќе се одвиваат паралелно со главниот обвинителен акт за трагедијата во Кочани, правната слика за најболниот настан во поновата македонска историја станува се покомплексна. Покрај мега обвинението со 35 цивили и 3 фирми, завчера почна првиот судски процес против полициски службеници. Веќе денеска, 5 март, се очекува да стартува уште едно судење против деветмина полициски службеници, а до крајот на месецов е најавен почетокот и на третиот, најобемен спор, против 13 полициски службеници.

Но, она што привлекува внимание не е фактот што расте бројката на обвинети, туку што Обвинителството одлучи за полициските службеници да поведе три различни предмети, формирајќи мрежа од паралелни линии на одговорност и со различни правни квалификации – од најтешките дела против општата сигурност, до злоупотреби во административните процедури и спорни службени записници.

Двојни аршини – еден за полицајците, друг за „цивилите“?

Оттука и дилемата зошто јавниот обвинител во главниот предмет „Пулс“, со еден обвинителен акт, гони вкупно 35 цивили и 3 фирми, а во однос на полициските службеници реши обвиненијата да ги подели во три предмети? При што покрај едниот обвинителен акт, за 13 полициски службеници кои биле присутни на кобниот настан, останатите 12 полицајци се гонат за кривичното дело Злоупотреба на службената положба и овластување, но во различен временски период, па се поделени во два посебни предмета.

Токму тука се отвора прашањето зошто истиот принцип не е применет и во главниот предмет, кој по дефиниција е најобемен и најризичен за одолговлекување? Во главната постапка, како што се пренесува во медиумите, обвинението држи во ист процес лица со различни улоги – од одговорни лица во фирми и институции, до инспекциски структури и други поранешни функционери. Како што повеќе пати нагласивме во нашите анализи на процесот, тоа ја прави конструкцијата на одговорност тешка за индивидуализација, а според правните експерти, тезата за „верижна“ или „колективна“ одговорност е речиси недокажлива.

Дилемата што ја чувствува јавноста при споредбата на двата пристапа не е само од техничка, туку од суштинска природа. Ако претпоставената одговорност на полицијата се утврдува во три одвоени предмети, за да се добие појасна линија на дејства и поефикасно судење, зошто кај цивилите и фирмите се инсистира на еден обемен обвинителен акт, кој ги носи сите процесни ризици на „конгломератски“ предмет? Една иста институција – Јавното обвинителство – во еден случај јавно демонстрира селекција и раздвојување според конкретни дејства, години и докази, додека во вториот „главен“ случај со кој се засегнати другите обвинети, доминира логиката на еден масовен обвинителен пакет. Се добива впечаток дека двојните аршини посочуваат и различен третман на полициски службеници на обвинителната клупа во споредба со „цивилите“ и фирмите.

Индиректно признание на погрешната стратегија на Обвинителството во „главниот“ процес

Правните експерти сепак се убедени дека раздвоените постапки за утврдување на кривичната одговорност на полициските службеници ја толкуваат значат индиректно признание на Јавното обвинителство на грешките кои се направени при подигнувањето на првиот обвинителен акт поврзан со пожарот во дискотеката во Кочани.

Со новите обвинителни акти, од овој месец, низ судските сали ќе се движат четири паралелни линии на судења, кои сами по себе ќе изискуваат многу простор, време и капацитети на судскиот систем.

Адвокатот Петре Шилегов, на едно од претходните рочишта, во една реченица го кондензираше проблемот на најголемото обвинение, кажувајќи го она што во вакви предмети најчесто се избегнува да се каже директно. Без заобиколување, Шилегов рече: „Го замолувам Јавното обвинителство да го преиспита своето мислење и став. Ако за полицајците не може да биде поведена постапка за загрозување на општата сигурност, тогаш Обвинителството треба да каже за кои лица овде обвинетите може да им се стави на товар ова дело. Наместо да продолжиме, мислам дека е поцелисходно Обвинителството да утврди за кои лица може да се води постапка“.

И додека во судницата во Идризово веќе се забележува замор и се насетува опасноста на која во изминативе месеци предупредуваа правни експерти, адвокати, поранешни судии и функционери – дека постои ризик првиот предмет да се претвори во маратон со многу докази, многу приговори и тешко докажување на индивидуалната вина – најавените судењата на полициските службеници почнуваат со дефинирање посебни слоеви на одговорност. Наместо една единствена обвинителна приказна, јавноста добива неколку раздвоени постапки, со различни квалификации и различни фактички основи: што се случувало внатре во објектот кобната вечер, што се случувало со документацијата и во службените дејствија во години наназад и што се случувало во записниците и во службените документи после контролите.

За кои кривични дела одговараат полицајците?

На 3 март стартуваше судскиот процес каде обвинети се 3 полициски службеници. Тие, според обвинението, одговараат за Злоупотреба на службената положба и овластување. Обвинети се дека при составување службени записници внесувале неточни податоци, со што овозможиле неправилно водење прекршочни постапки и создавале слика поинаква од неправилностите кои се утврдени по трагедијата. Тројцата обвинети се изјаснија дека не се чувствуваат виновни.

Денеска, 5 март, треба да почне судењето на 9 полицајци, исто така за делото Злоупотреба на службената положба и овластување, но за периодот на работењето на објектот во 2022 и 2023 година. Обвинителството ги товари деветтемина дека при издавање согласности и проверки за работа не направиле целосна и детална проверка и со тоа овозможиле правното лице да прибави противправна имотна корист.

Сè уште се чекаат информации за рочиште за последниот предмет од „полицискиот пакет“. Обвинителството за гонење организиран криминал и корупција ја постави полициската одговорност во повеќе предмети, и во, последната, најтешката форма, има обвинителен акт за група полициски службеници кои се гонат како соизвршители за кривичното дело Тешки дела против општата сигурност, поради присуство, дејствување и пропуштање мерки за време на критичниот настан. Овој обвинителен акт е одобрен од советот за оценка на обвинителниот акт на Основниот кривичен суд Скопје на 26 февруари 2026. Станува збор за 13 полициски службеници кои биле поврзани со полициска акција односно контрола во „Пулс“ во критичната ноќ. Обвинителството ја гледа нивната одговорност во тоа што не биле преземени соодветни мерки за заштита на присутните, ниту е спречена употребата на пиротехника која не била пријавена, и покрај тоа што контролата, односно акцијата веќе се одвивала.

Катастрофално менаџирање на потрагата по правда

Во текот на изминатава година, судскиот случај „Пулс“ прерасна во стрес-тест за државата. Процесот почна со еден мега-процес, но во моментов веќе се водат четири паралелните судски постапки. Со самото тоа се наметнува императивот и во „главниот“ предмет да биде кристално јасно што точно се докажува, кому точно му се утврдува вина и како правдата ќе стаса во разумен рок.

Најголемата опасност не е фактот дека процесот може да прерасне во маратон, туку чувството дека со вакво насочување судската постапка – водено од популистички, можеби дури и од политички мотиви театрално да се демонстрира лажна волја масовно и експресно да се покаже прстот на „виновниците“ за трагедијата – до правда, едноставно, тешко ќе се дојде. Во овој момент никој реално не може да го обвини Судот за катастрофалното менаџирање на процесот, бидејќи во оваа фаза на постапката тој има повеќе или помалку врзани раце. Сето внимание е насочено кон Обвинителството, од каде се очекува конечно да се слушне гласот на разумот.

The post 25 ПОЛИЦАЈЦИ НА 3 ОБВИНИТЕЛНИ КЛУПИ ЗА ТРАГЕДИЈАТА ВО КОЧАНИ Паралелните постапки и различните пристапи ја усложнуваат потрагата по брза правда appeared first on plusinfo.mk.